
लिलियन डायना गिश (14 अक्टूबर, 1893 - 27 फरवरी, 1993)अख अमेरिकी अदाकारा,डायरेक्टर ते स्क्रीनराइटर.
1912 पेठ1920 ताम, गिश  प्रमुख फिल्म स्टार अख मुमताज़ स्टार,खास तैर पइठ डी. डब्ल्यू. ग्रिफिथ हिन्ज़न फ़िल्में सेत वभस्त. 
एएम क्र 1950 कि अवले पेठ 1980 ताम टेलीविज़नस पेठ वरिये केम,ते 1987 कि  फिल्म द व्हेल्स ऑफ अगस्त में बेट्टे डेविस के सेत किरदार ऐडा करथ पनुन करियर बंद.
गिश सिंज गुडनीच कई पीढ़ियां आस डनकार्ड वज़ीर.
तेहज़ी माज गुलाव मैजेस्टिक कैंडी किचन ,ते कूरवी दूतहस मदद पॉपकॉर्न ते कैंडी  पार्नेन मैजेस्टिक सरपरास्तें,युस वका ओस प्रोमिस दरवाज़स निष. 
सदा (17) वाहेर  लिलियन क्र शॉनी,ओक्लाहोमाच यात्रा,येत जेम्स सुन्द बूय अल्फ्रेड ग्रांट गिश ते तेम सिंज पत्नी मौड रोजान. 
इमसूंद मोल मुद 1912 मंज़ नॉर्मन, ओक्लाहोमा मंज़,इम बूंठ एस ये वापिस आमस ओहियो पेठ केह राथ बेनठ   
येल लिलियनते डोरोथी गये वरिये बुड तेम गये थिएटर मंज़ शामिल,ऐस अकसर मुहतालिफ़ प्रोडक्शनन मंज़ अलग अलग सफर कारन. 
गिश क्र स्टेज पेठ परफॉर्म करूँ जारी,ते 1913 मंज़,ए गुड लिटिल डेविल किस अकिस रन दुरान,ते पये एनीमिया सेत पाथर.
ऐमन सख्त हालतें मंज़ इमसिंज़ कारकर्दगी क्र ईमसिंदन अंगजन नर्व  डैमेज.
एएम क्र पनुन इज़हार सलाहियतन हुन्द बरपुर इस्तिमाल,ते बनावें ये अख मुसीबतें हिन् शिकार लकिन अख मज़बूत हीरोइन.
एएम क्र पानें बेनी डोरोथी अकिस फिल्म मंज़ डायरेक्ट,ते पानून ख़दार करूं रेमॉडेल (1920) मंज़, येल डी. डब्ल्यू. ग्रिफ़िथ पानून यूनाइट नेवून लोकेशनस पेठ.
एएम क्र ये रकम रटनि निष्  इंकार,एएम क्र करन थोड़ा ज़याद तनखाक दरख़्वास्त ताकि स्टूडियो एमव फंड्स सेत पानें फ़िल्में हिन्द मेयर बड़वनि खातिर इस्तिमाल करथ-बेहतरीन अदाकरन,स्क्रीनराइटरन,वगरे हिन्द ख़िदमात हासिल कारथ.
साइलेंट एरा कि वरिये ख़वातीन,येथ पेठ गिश ते पिकफोर्ड,व्होलेसमे ते मासूम आस,लकिन 1930 किस अवलस ताम (आवाज़ मुकमल तैर पइठ अप्नावन पत ते मोशन पिक्चर प्रोडक्शन कोड नफ़ज़ गासने बेंठ)एम किरदार लग परें समजन येन.
लुई मेयर गिश खातिर आवामी हमदरदी हासिल करने खातिर आख स्कैंडल ("इमिस एमसीन्द पेडस्टल पेठ बुन वलून")आस बनवून येसन,लकिन लिलियन असनि   स्क्रीन ते ऑफ स्क्रीन दुनवनि मंज़ किम करने यासन,ते आय पैन्स गुडनइस मोहबत थिएटर मंज़ वापिस.
फिल्में मंज़ वापिस इन पात, गिश आय अकादमी अवार्ड फॉर बेस्ट सपोर्टिंग एक्ट्रेस खातिर 1946 मंज़ ड्यूएल इन द सन नॉमिनेट करने.
 ये आये वरियेन रोलेन खातिर कंसीडर करने येथ मंज़ गॉन विद द विंड येथ मंज़  एलेन ओ'हारा, स्कारलेट सन्ज़ मूज (युस बारबरा ओ'नील निष् गु ), प्रोस्टीटूटे   बेले वाटलिंग (युस ओना मुनसन निष् गो) ताम आस.
ये शार्ट लीवड1965 ब्रॉडवे म्यूजिकल अन्य मंज़ डॉवजर एम्प्रेस मारिया फेडोरोवना तैर पइठ नुमूदार गये.
एमिस आव इंटरव्यू करने टेलीविज़न डाक्यूमेंट्री सीरीज  हॉलीवुड: ए सेलिब्रेशन ऑफ द अमेरिकन साइलेंट फिल्म (1980). 
1720 वाइन स्ट्रीट पेठ हॉलीवुड वॉक ऑफ फेम पेठ इमसूंद अख स्टार.
कान्स फेस्टिवल मंज़,गिश जून 10-मिनट हुन्द स्टैंडिंग ओवेशन.
एपिसोड "मैरी फॉर मर्डर" 9 सितंबर, 1943 आव नश्र करने.
एम्स आव 1971 मंज़ अकादमी हिनोरार्य अवार्ड दें,ते 1984 मंज़ रूट एम AFI लाइफ अचीवमेंट अवार्ड.
दुमी दुह दूत यूनिवर्सिटी  गिश आनरेरी डॉक्टर ऑफ परफॉर्मिंग आर्ट्स अवार्ड.
गिश1993 मंज़  सिंदे  मूत पात,यूनिवर्सिटी क्र गिश सिंद एस्टेट हासिल करने अमृते मेमोराबिलिअ  हावनि खातिर पानिन गैलरी बाड ते खातिर करुक फण्ड जमा.
पान ते डी. डब्ल्यू. ग्रिफ़िथ दरमियान आस युता क़रीबी तालुक कि कहां ओस बसा कि ईमन मज़बाग छू रोमांटिक कनेक्शन,अख सु मसले युस गिश ज़ेहनते कबूल कुरना,हालांकि एमेन हदें साथियन ओस यकीन कि कम अस कम मुख़्तसर तैर पइठ छू शामिल.
1920 मंज़, ड्यूएल सेत गिश सिंज वाबस्तगी बनाये तेम वक्तुक टैब्लॉइड स्कैंडल येल तेम तेमिस पेठ मुक़दमी चलो ते कारन एमन हिन्द तालुकातन हिन्द तफ्सीलात आम.
जॉर्ज जीन नाथन क्र गिश  सिंज अदाकारी हिन्द चमकदार अंदाज़ मंज़ तारीफ करमस-इमसूंद मवज़नी एलोनोरा ड्यूस सेत करमुत.
अमेरिका मंज़ सियासी इंतिशारस दुरान युस यूरोपस मंज़ दुमिस वर्ल्ड वॉर किस शरूस मंज़ पर्ल हार्बर पेठ हमलास ताम रुद जारी एएम थो जारी अख वजियेर नॉन-इंटरवेंशन मुवाकिफ़ बरक़रार.
जोसेफ फ्रैंक कीटन (4 अक्टूबर, 1895 - 1 फरवरी, 1966),युस प्रोफ़ेस्सिओनल्ल्य  बस्टर कीटन सिंद नव सेत जानी येवा,ओस अमेरिकन डॉक्टर,कॉमेडियन,फिल्म डायरेक्टर,प्रोडूसर,स्क्रीनराइटर,ते स्टंट  परफ़ॉर्मर. 
इमसूंदस करियर मंज़ अये गिरावट येल एएम मेट्रो-गोल्डविन-मेयर सेत कॉन्ट्रैक्ट क्र ते रवरवन  पानिन फ़नकारना आज़ादी.
1920 मंज़ कीटन सिंज वरीय फिल्म रोज़  इंतिहाये काबिल कदर,येथ मंज़ शर्लक जूनियर (1924), द जनरल (1926),ते द कैमरामैन (1928).
इम सुन्द मोल जोसेफ हल्ली "जो" कीटन ,युस हैरी हौदिनी सेत अख ट्रैवेलिंग शोक मालिक ओस,येथ मोहॉक इंडियन मेडिसिन कंपनी छू वानान,या कीटन हौदिनी मेडिसिन शो कंपनी,येम स्टेज पेठ परफॉर्म क्र ते कुनुन पेटेंट दवा.   
कीटन सिंज रीटेलिंग मंज़,ये ओस शा रेथ हुन्द येल ये वाक़या पेश आव, ते हैरी हौदिनी दूत एमिस ये निकनेम.
ये एक्ट ओस बुनयादी तैर पइठ अख कॉमेडी स्केच.
कीटन सिंदन पलवान मंज़ ओस अख सूटकेसक हैंडल सुननि अमृत ताकि मुसलसल टॉस्सिंग मंज़ मदद.
हलाकि,बस्टर ओस हामिश अथॉरिटीजन हावन कि तेमस चुन कहा ते दाग या फुट मास एडीज.
अगर बा भेर हिन्द पइठ वासनस काबिल आसनि तेल आसा बा कबर कर मरनि अमृत.
इम क्र नोटिस कि ये असनाव  नज़रीनें कम, इम क्र डेडपान एक्सप्रेशनुक इस्तिमाल पानी परफॉरमेंस दौरान.
कानून सेत उलझनस ते ब्रिटेनस मंज़ म्यूजिक हॉल्स किन तबा कुन दुरस बावजूद,कीटों ओस अख राइजिंग स्टार थिएटरक.
फेब्रुअरी 1917 मंज़,ये मालू  रोस्को "फैटी" अर्बकल  ताल्मडगे स्टूडियो न्यूयॉर्क शहर मंज़,येत अर्बकल जोसेफ एम. शेंक  सिंदिस कॉन्ट्रैक्ट मंज़ ओस.  
बस्टर ओस एुथ नेचुरल पनि गुडनिच फिल्म मंज़,द बुचर बॉय,ये आव इमा सात हिरे करने.
कीटन क्र पात दवा कि ये ओस अर्बकल सूंद दुय्यम डायरेक्टर ते इमसूंद पुर गैग डिपार्टमेंट.
ये ओस कामयाब नाटक,द न्यू हेनरीएटा पेठ आधारित,युस गुड़ाई फिल्में ओस अमृत,द लैम्ब उन्वान सेत,डगलस फेयरबैंक्स ओस लीड अदाकार.
इम बनाव ज़े रील कॉमेडइस हुन्द अख सीरीज, वन वीक (1920), द प्लेहाउस (1921), कॉप्स (1922), ते द इलेक्ट्रिक हाउस (1922) ते आस शामिल.
कॉमेडी डायरेक्टर  लियो मैककेरी,ओस याद करा फ्रीवहीलिंग डेज स्लैपस्टिक कॉमेडीज़ हिन्द,वानूं ,"आस सरे छू अख अकिस गैगमैन नेंच कोशिश करा.
रेलरोड वाटर-टैंक सेनस दौरान शर्लक जूनियर मंज़,कीटन फूटरोव पाने गर्दन येल अक वाटर टावर पेठ अख अब दर इम्स पेठ पु,लकिन इम्स गु वरहेव पात इमक एहसास.
अक येल देारे हिन्द वजा सेत गु नइ कीटन सूंद किरदार पूरा.
स्टीमबोट बिल, जूनियर (1928) अलवे,कीटनसिंज सरवे खुत ज़याद पायदार फीचर-लेंथ फिल्म मंज़ अवर हॉस्पिटैलिटी (1923), द नेविगेटर (1924), शरलॉक जूनियर (1924), सेवन चांस (1925), द कैमरामैन (1928),और द जनरल (1926) शामिल छू. 
हलाकि ये ई कीटन सिंज सरवे खुत बेड  उपलब्धि माना,ताथ वक़्तस मंज़ अये अथ  फिल्म मिक्स्ड रिव्यु.
इम सिंद डिस्ट्रीब्यूटर,यूनाइटेड आर्टिस्ट, क्र अकिस प्रोडक्शन मैनेजरस पेठ असर युस  इख़राजातन हिन्ज़ निगरानी कारन ओस ते स्टोरी हिन्देन केह एलिमेंट ते.
अदाकार छू फोनेटिकल्ल्य मेमोरीज़े करा गैर मुल्की ज़ुबान हुन्द स्क्रिप्ट केह लाइन अक टाइम ते आस शूट करा जल्दी इम पात.
आम तैर पइठ ओस जूल्स वाइट डायरेक्टर,युस स्लैपस्टिकस पेठ ज़ोर ओस देवन  ते  प्रहसन बनाये ज़याद तर फिल्म वाइट सिंज मशहूर थ्री स्टूज शॉर्ट्स हिश.
हलाकि,दू टूक,पुर तशदुद गैंग्स पेठ डायरेक्टर वाइट सूंड असरार संदेस नतीजस मंज़ कोलंबिया किन शॉर्ट्स आस सर्वे कुथ कम इन्वेन्टीवे केडीएस बने.
यमेव क्र मेक्सिको मंज़ पैन्स आखिरी किरदारस मंज़ एल मॉडर्नो बारबा अज़ुल (1946) बनोव;ये आस लौ-बजट प्रोडक्शनच  फिल्म, हो सकता है कि ये उसने 1980  मंज़ बूम इन द मून की उन्वान सेत VHP पेठ रिलीज़स ताम यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ अयने वुचनी.
इन द गुड ओल्ड समरटाइम मंज़, कीटन क्र पानी डायरेक्ट स्टार  जूडी गारलैंड ते वैन जॉनसन तेमन हिंदस गुड्नकिस सनस मंज़,येत तेम अख अकिस सेत सड़की पेठ टकरान.
1950 मंज़ अख  मुकामी लॉस एंजिल्स स्टेशन खातिर पनुन शो पेश करने खातिर रदिआमल काफी मज़ूबत.
बस्टर कीटन सिंज ख़ानदारिन एलेनोर ते ए वुचने सीरीज (खास तैर पइठ जूलियट टू बस्टर रोमियो अकिस लैक्टिस -थिएटर मंज़).  
कीटन सूंद पीरियाडिक टेलीविजन अपीयरेंस 1950 पेठ 1960 दुरस अंदर क्र साइलेंट फिल्म मंज़ दिलचस्पी बहाल करनेस मंज़ मदद.
पानी फिफ्टिएस मंज़,कीटन क्र कामयाबी सन पनुन प्रून लुक रेक्रेट,येथ मंज़ अख स्टंट ते शामिल ओस येथ मंज़ तेम सुन्द अख खोर टेबल्स पेठ,पात तुलुं दुय्यम खोर अथ बराबर ते फ्लोरस पेठ गिरनी बूंठ हवहस मंज़ अकिस मोमेंट्स खातिर अजीब व् गरीब पोजीशन मंज़ फ़याज़ सप्तदेव.
कीटन निष् आस थ्री एज,, शरलॉक जूनियर, स्टीमबोट बिल, जूनियर, ते कॉलेज (एख  रील गाब),"द बोट" ते "माई वाइफ्स रिलेशंस"हिन्द शॉर्ट्स ते प्रिंट्स आस,येम कीटन ते रोहाउर क्र ट्रांसफर सेल्युलोज एसीटेट फिल्म डेटेरियरेटिंग नाइट्रेट फिल्म स्टॉक मंज़.
अकिस साइलेंट टेलीविज़न कमर्शियल सीरीज मंज़ साइमन प्योर बीयर बनाव 1962 मंज़ जिम मोहर बफ़ेलो,न्यूयॉर्क मंज़,कीटन क्र पाने साइलेंट फिल्म दुहन हिन्देन केह गैंग्स पथ नज़रसनी क्र.
दिसंबर 1958 मंज़,कीटन ओस गेस्ट स्टार अकिस "ए वेरी मेरी क्रिसमस" द डोना रीड शो  ABC पेठ.
1960 मंज़,ये गांव वापिस MGM मंज़ आखरी टाइम,1960 मंज़ मार्क ट्वेन सिंज  द एडवेंचर्स ऑफ हकलबेरी फिन कारन अकिस लायन टमर सूंद किरदार.
इम कॉमेडियन एर्नी कोवाक्स  टेलीविज़न पायलट अरज़ी तोर  पइठ एक टेलीविज़न पायलट "मेडिसिन मैन" किस उन्वांस पेठ केम,12  जनुअरी 1962—अख दुह ब्रुन्ठ कोवाक्स मुद इकस  कार क्रैशस मंज़."
इम क्र कनाडा की अक एन्ड पेठ बीस एन्डस ताम अकिस मोटरीज़ेड हंड़कर मंज़ सफर,इम्स आस ट्रेडिशनल पोर्क पाई टोप लगायथ ते 50 वाहरी ब्रुन्ठ बनान वाजनेन प्रान फिल्म हिन्द पइठ  गैग परफॉर्म करा.
1965 मंज़ ते,ये गु इटली अके रोले खातिर  ड्यू मरीन्स ई अन जेनरेल खातिर,शरीक अदाकार फ्रेंको फ्रैंची ते सिसिओ इंग्रासिया सेत.
इम सिंज सर्वे कुत ज़याद चाटन वजिन पैरोडी द फ्रोजन नॉर्थ (1922) मंज़,युस विलियम एस. हार्ट मगरिबी मेलोड्राम,येत पइठ हैल्स हिंग्स (1916) ते द नैरो ट्रेल (1917)मंज़.
1920 मंज़ ऑडियंस क्र पैरोडी पेहचानक ते कारक कायल कि फिल्म हिस्टेरिकल्ल्य तैर पइठ माज़िये.
मुख़्तसरस मंज़ अख परफॉर्म कारन वाले पांज हुन्द तासीर ते कारक पेश युस मुमकिन तैर पइठ co-biller's सुन्द एक्ट छू (येथ पीटर द ग्रेट छू वानान).  
नोट: मैकिज़ कीटन सिंज बार बार गासन "ग्रेट स्टोनफेस" हिन्द तैर पइठ गलत लेखन. 
कीटन क्र एक्ट्रेस डोरोथी सेबेस्टियनस 1920 मंज़ ते कैथलीन की 1930 किस शूरवास मंज़ डेट.
ये गु हैरी हौदिनी सिंज हेच मचव चलव सेत स्ट्रेटजैकेट निष् बचनस मंज़ कबयाब.
इम क्र डाइवोर्स फाइल 1935 मंज़ येल इम कीटन रूट लिआ क्लैम्पिट सेवेल सेत,युस करोड़पति बार्टन सेवेल सिंज ज़नान आस,सांता बारबरा किस अकिस  होटल मंज़.
इम क्र शराब चुन बंद पंचेन वरियें.
ये मैरिज चले इम सिंदीस मरनिस ताम.
पानें आखरी दुहन मंज़ अकिस हस्पतालस ताम महदूद कीटन ओस बेचैन ते घर इंची ख़ुशी सेत कामर्स मंज़ एंडलेस् रफ़्तार कारन.
सिडनी शेल्डन हुन्द स्क्रीन प्लाई,येम फिल्म ते डायरेक्ट क्र,ते आस  कीटों सिंज जिंदिगी पेठ मबनि,लकिन अथ मंज़ आस वरिये फैटुएल एर्रोर्स ते इम क्र इम सिंज तरन खंदरनी हुन्द करैक्टर अकिस मंज़ तरु.
कीटन सिंदी ज़िंदगी ते कम पेठ अवाम तवजी हासिल करने खातिर वक्फ टेलीविज़न ते फिल्म इंडस्ट्री हिन्द वरिये अफ़राद शामिल छू,एक्टर्स,प्रोडूसर्स,ऑथर्स,आर्टिस्ट्स,ग्राफ़िक नॉवेलिस्ट,मुसिशन्स,ते डिजाइनर, बाय तेम येम बस्टर कीटन सुन्द अडमिरेर छू.
हिर्शफेल्ड वुन कि मॉडर्न फिल्म स्टार छू ज़याद मुश्किल डिपिक्ट कारन,कि साइलेंट फिल्म कॉमेडियंस येथ पइठ लॉरेल ते हार्डी ते कीटन "इमें हिन्देन कैरिकेचर पइठ नज़री गासन".  
फिल्म क्रिटिक रॉजर एबर्ट छू वानन "साइलेंट क्लोन्स मंज़ छू सर्वायु खुत बड बस्टर कीटों ,ना सिर्फ इम वजा किन की इम का वुन,बल्कि इम वजा किन की इम केथ पइठ वुन ये.
फिल्म बनाने वोल मेल ब्रुक्स छू बस्टर कीटोन बड असल रसूकक क्रिडिट देवन,वानन छू:"कि बा चूस (बस्टर) सुन्द दून जायें पेठ साठा मर्कूज़ गुमत:अख गु मे खातिर बड बार उस्ताद इकस  फिल्म बनाने वाल सिंद हैसियत,ते बाइक अख इंसान वूचन  यता गिफ्टेड पर्सन युस इम लाजवाब चीज़ ओस करा.
एक्टर ते स्टंट परफ़ॉर्मर जॉनी नॉक्सविल छू कीटोनस वूचन अख इंस्पिरेशन येल तेम जैकस प्रोजेक्टक आईडिया दूत.
लेविस गु खास तैर पइठ यम हकीकत निष् मुतासिर कि एलेनोर वुन कि इम सिंज अच्छ छू कीटोन सेत मिलान.
1964 मंज़,इम वुन अकिस इन्तेर्विएवेरस कि "ये मख़सूस पोर्क पाई", बनाव ना खातिर इम क्र "अकिस असल स्टेटसन सेत शरू ते चुटून ये",खंड अब सेत करन इमक अंद सकत.
इम सुन्द ग्रेट-ग्रैंडपारेन्ट्स आस वेल्श.
लॉयड क्र रोच सेत कोलैबोरेशन येम पनुन स्टूडियो ओस बनमुत 1913 मंज़.
1919 मंज़,इम तरु लॉयड ताकि ये हैक पानी ड्रामेटिक एस्पिरशन पुर कारथ.
इत्तिलाअतव मुताबिक,युता लॉयड औस डेविसस वुचान सु औस तुता तेमिस पसंद करा.
हेरोल्ड लॉयड अलामनाख शख्सियत निष् दूर,ते गैर एतिमाद ते आमद सेत हेर अकिस सिंज तस्वीर कशी क्र.
नव करैक्टर क्रिएट करने खातिर लॉयड क्र बगैर लेंस हिन्द हॉर्न-रइम्मेड शेष हुन्द अख पेअर लगाव लकिन आम लिबास ओस लगोमत;इम ब्रूट, चॅप्लिनेसके "लोनेसमे लिखे" कि तैर पइठ नकली  देर  ते गैर मुल्की  पलव लागमित.
तेम आस कुदरती ते रोमांस असे कबीले एतेमाद"
अथवार दू,24 अगस्त, 1919,लॉस एंजिल्स विट्ज़ेल फ़ोटोग्राफ़ी स्टूडिय मंज़ केह प्रमोशनल स्टिल फ़ोटोग्राफ़ खातिर पोज़ देवन,इम तूल ये एथ पइठ जन ते ओस ये   परोप बम ते करूँ ये सिगरेट सेत रोशन.
लॉयड सूंद एक्ट ओस सिगरेट जलूं बम की फ्यूज सेत येल ये पुट,येम सेत इमसूंद बूथ ते सीन दूद,ते गये इम सिंज आछ ते ज़ख्मे.
लॉयड ते रोचेन क्र वात अलग 1924 मंज़,ते लॉयड बनाव आज़ाद प्रोडूसर पानी फिलमो.
येम तमाम फिल्म आस वरिये ज़याद सक्सेसफुल ते मुनाफ बख्स,ते लॉयड बनांव हाईएस्ट पेड परफ़ॉर्मर 1920.
हलाकि,इम सिंज गौ-गेटिंग स्क्रीन करैक्टर ओस आउट ऑफ़ टच ग्रेट डिप्रेशन मूवी ऑडियंस 1930 मंज़.
मार्च 23,1937 मंज़,लॉयड किन स्टूडियोच ज़मीन,हेरोल्ड लॉयड मोशन पिक्चर कंपनी,चर्च ऑफ जीसस क्राइस्ट ऑफ लैटर-डे सेंट्स.
ये आव वापिस एडिशनल स्टेरिंग अपीयरेंस सिन ऑफ़ हेरोल्ड डिडलबॉक मंज़,आँख इलल-फटेड होमगे लॉयड संदेस करियर मंज़,युस डायरेक्टर छू  प्रेस्टन स्टर्गेस करमुत ते होवार्ड ह्यूजेस क्र फाइनेंस.
लॉयड ते स्टर्गेस छू मटेरियल हुन्द मुख्तलिफ कन्सेप्शन ते इम रुद लडान पुर शूटस दौरान;लॉयड ओस खास पइठ  परेशां ते स्टर्गेसगुज़र तेर पेठ चोरन रेतन हुन्द वक़त फिल्म हिन्देस स्क्रिप्ट पेठ,"लास्ट ट्वॉ-थर्ड इमक लुखुन हफ्तस या अक हाफति कम किस वकतस मंज़".   
केहव् वुछ टे ओल्ड गोल्ड कॉमेडी थिएटर लक्स रेडियो थिएटरक लाइटर वर्शन,ते अथ मंज़ छू इम वकतेक  केह बेस्ट-नोन फिल्म ते रेडियो पर्सनालिटीज  शामिल,येथ पइठ  फ्रेड एलन, जून एलिसन, ल्यूसिल बॉल, राल्फ बेलामी, लिंडा डारनेल, सहित दिन की कुछ सबसे प्रसिद्ध फिल्म और रेडियो हस्तियां शामिल थीं। सुसान हेवर्ड, हर्बर्ट मार्शल, डिक पॉवेल, एडवर्ड जी रॉबिन्सन, जेन वायमन ते एलन यंग.
वरिये वेहरे पात,एसीटेट डिस्कस 29 शौन हिंज ए लॉयड सिंद घर लबनी,ते तेम छू वुन परनि वकतेक रेडियो कलेक्टर निष् लबनी एवा
ये ओस लॉस एंगेल्स मंज़ अल-मलाइका श्राइन,ते आखिर कर इम वरिये 1949-50 खातिर शुमाली अमेरिका कि श्राइन इम्पीरियल पोटेंटाते कि तैर पइठ मुंतखिब करने आव.
लॉयड आव 1955 मंज़ नाइट कमांडर कोर्ट ऑफ़ हॉनर सिंज रैंक ते डेकरशनल सेत सरमिकारी करने ते 1965 मंज़ इंस्पेक्टर जनरल आनरेरी, 33° ताजपोशी करने.
अथ मंज़ छू वानी अमृत,गुड़नेक कदम कि तैर पइठ,लॉयड लेख पानी जिंदिगी हिंज  स्टोरी साइमन ते सचस्टर खातिर.
सु गु मशहूर मॉडल हिंदाव नुडे फोटोग्राफ खातिर,येथ पइठ बेट्टी पेज ते स्ट्रिपर डिक्सी एवंस,वरीयान मरद मैगज़ीन खातिर.
आस ओस ना इराद तेमन पियानो वैनावनस
इम वात अथ नज़दीक,लकिन तेम अयने बराबर अथ ताम.
1960 किस आगाज़ मंज़,लॉयड बनाय ज़े कंपाइलेशन फील,येम मंज़ तेम सिदें परनेन कॉमेडीज़क सन आस,हेरोल्ड लॉयड सिंज वर्ल्ड ऑफ़ कॉमेडी ते टे फनी साइड ऑफ़ लाइफ.
टाइम-लाइफ रिलीज़ केह फीचर फिल्म ज़याद या कम रलएथ,ते बाई शर्फ स्कोर इसीमल करथ येम लॉयड ओस कमिशन दुतमत.
ब्राउनलो ते गिल डोक्युमेंट्री अये हवनी अक PBS सीरीज कि पार्ट रेंग अमेरिकन मास्टर,ते करुन लॉयड सिंज कम मंज़ अमेरिका मंज़ अख नु दिलचस्पी पुद,लकिन फिल्म असनी  बॉडीस पैमानुस पेठ दस्तियाब.
ईमा ने  सितंबर 1930 मंज़ ग्लोरिया फ्रीमैन (1924-1986) मांगता,यस यमेव  मार्जोरी एलिजाबेथ लॉयड नाव थू ,लकिन सु अये पानी बेश्तर जिंदिगी हिन्दीस हिसस मंज़ "पैगी" सिंद नाव सेत आस जानी आव. 
1969 मंज़ डेविस मुद हार्ट अटैक की वजा सेत,ज़ी वेहरे बुरठ लॉयड सिंद मूत पात.
1925 मंज़,पेनिस मूवी करियर किस शेकर्स पेठ, लॉयड क्र अलेक्जेंडर हैमिल्टन लॉज नंबर मंज़ फ्रीमेसोनरी मंज़ नवें दाख़िला.
1926 मंज़,ये लॉस एंजिल्स, कैलिफोर्नियाच वादी मंज़ 32° स्कॉटिश रीट मेसन बनाव.
लॉयड सिंज साइलेंट फिल्म हिंज इन्वेंटरी हुन्द अख हिसस (येम सिंज  $2 मीलिओन मालकियत आस)अगस्त मंज़ 1943  गये तेम वक़त तबा येल इम सिंज वॉल्ट मंज़ नर लूग. 
नर फहलाव मैं घरस ते नेबरीमन बिल्डिंग कुन.
लॉयड आव 1960 मंज़ 1503 वीने स्ट्रीट पेठ वाका हॉलीवुड वाक ऑफ़ फेम मंज़ स्टार सेत मोशन पिक्चर्स मंज़ इम सिंज शिरकत खातिर अज़ाज़ सेत नवाज़नी.
दुय्यम साइटेशन खातिर आस अख चंचलाहट,युस तेम वक़त मैकार्थीवइसम शकर आस गुमत,ते इम सिंद यूनाइटेड स्टेट्सक मंज़ दाखिल गसनक वीसा ते आस मुंसुक अमृत करने.
ग्लेडिस मैरी स्मिथ (8 अप्रैल, 1892 - 29 मई, 1979), यस प्रोफेशनली  मैरी पिकफोर्ड सिंद नव सेठ जानी आस येवा,आस  कनाडाई-अमेरिकी फिल्म एक्ट्रेसस ते प्रोडूसर येम सूंद करियर 5 दहियां ताम चालू.
तेम सूंद मोले,जॉन चार्ल्स स्मिथ आस इंग्लिश मेथोडिस्ट इम्मिग्रेट्स हुन्द नाचू,ते इम क्र मुख्ताकिफ़ किस्में हिंज नौकरी.
ख़ानदार सिंद रिश्तीदार खुश करने खातिर,पिकफोर्ड सिंज मुज क्र बैप्‌टाइज़्‌ पाने शुर मेथोडिस्ट,युस तेमें हिंदस मॉल सुन्द मज़हब आस.
ग्लेडिस,तेम सिंज मूज ते तेम सिंज लाकेट बय ते बेन क्र अमेरिका टूर रेल मंज़,ते कारक थर्ड-रेट कम्पनीज ते ड्रामा मंज़ केम.
ग्लेडिस क्र बिलाखीर 1907 किस ब्रॉडवे नाटक,द वॉरेंस ऑफ वर्जीनिया मंज़ केम.
ब्रॉडवे रन मुक़ामाल करने ते ड्रामा दूर करने पात,हलाकि,पिकफोर्ड आस दोबार केम रुसतुइ.
इम समुज जल्दी कि फ़िल्मी अदाकारी तेम वक़तक स्टीलीज़ेड स्टेज एक्टिंग निष् ज़याद आसान.
बिओग्राफ मंज़ छू पिकफोर्ड पानी सक्सेस मुतालिक:मे छू स्क्रबवीमेन ते सेक्रेटरीज ते प्राथ कुन नेशनलिटिज हिन्द रोले पली करमत...मा क्र फैसले कि अगर माँ वरिये फिल्म मलिन येसा मुमकिन छू,बा इम माने,ते माने केम रोज़े डिमांड.
जनवरी 1910 मंज़ , पिकफोर्ड क्र बिओग्राफ क्रेव सेत लॉस एंजिल्सक सफर.  
अदाकार ग्रिफ़िथ सिंज कंपनी किन क्रेडिट्स मंज़ आसन दर्ज.
दिसंबर 1910 मंज़ त्राव पिकफोर्ड बिओग्राफ.
ये आय ए गुड लिटिल डेविल (1912) केिस  डेविड बेलास्को प्रोडक्शन मंज़ ब्रॉडवे वापिस.
1913 मंज़, क्र इम खास तैर पइठ फिल्मन मंज़ केम करनुक फैसले.
पिकफोर्ड त्राव स्टेज ते जुराये ज़ुकोर संदेस रोस्टर ऑफ़ स्टार सेत.
इन द बिशप कैरिज (1913), कैप्रिस (1913), और विशेष रूप से हार्ट्स एड्रिफ्ट (1914) हेव कॉमेडी-नाटकोंव् बनाय इम  फिल्म वूचन वालेन हिन्द खातिर  ये इररेसिस्टिबले.
टेस ऑफ द स्टॉर्म कंट्री अये इम पात पंस हाफति रिलीज़ करने.
सिर्फ चार्ली चैपलिन,युस पिकफोर्डस निष् हाना मशहूर ओस 1916 मंज़,ओस उथो जादुई खेंचतानी क्रिटिक ते ऑडियंस सेत.
ये बनाये पिकफोर्ड फिल्म कारपोरेशन वाईस-प्रेसीडेन्ट.
बचपनस मंज़ आम ना असनिक वजा सेत, इम्स आव माज़ येम फिल्म बनावनेस मंज़. 
अगस्त 1918 मंज़,पिकफोर्ड सुन्द कॉन्ट्रैक्ट मैकलुव, येल इम ज़ुकोर सिंज टेरम रिन्यूअल खातिर इंकार क्र,इम्स अये $250,000 दें मोशन पिक्चर बुसिनेस्स त्राव खातिर.
यूनाइटेड आर्टिस्ट्स ज़िरया, पिकफोर्ड थोव जारी प्रोडूस ते परफॉर्म क्र पानें फिल्म खातिर,ये हेकहा पानी इम बगरावेथ येथ पइठ इम्स मरज़ि जैसे.
अथ वक़्तस दुरान, इम बनाव  लिटिल एनी रूनी (1925) ते,बाय अख  फिल्म येथ मंज़  पिकफोर्ड अकिस बच्च सिंज किरदार  निभाव, स्पैरो (1926), येम  डिकेंसियन नेवली मिन्टेड जर्मन एक्सप्रेशनिस्ट स्टाइल सेत, ते  माई बेस्ट गर्ल (1927), अख  रोमांटिक कॉमेडी येथ मंज़ तेम सुन्द फ्यूचर हस्बैंड  चार्ल्स "बडी" रोजर्स ओस.
इम क्र लापरवाह सोशलाइट रोले प्ले कोक्वेट (1929) मंज़,तेम सिंज गुडनीच टॉकी,अख सु रोले येम ये फेमस रिंगलेट अये कट करने 1920 बॉब मंज़.
पब्लिक रुद नाकाम इम सिन्दें ज़याद सोफिस्टिकेटे रोलेन जवाब देनेस मंज़.
हॉलीवुडक मशहूर अदाकार टॉकीजकी कि आमद सेत खूच.
ये गये रिटायर फिल्म एक्टिंग निष् 1933 मंज़ त्र्या कॉस्टली फेलियर पात येथ मंज़ इम  सिंज पातेम फिल्म अपीयरेंस सीक्रेट आस.
वर्ल्ड वॉर  I दुरान इम क्र प्रमोट लिबर्टी बांड्स हिंज सेल,बनांवें अख इंटेंसिव सीरीज फण्ड-रेजिंग स्पीच हिंज,शरू गु वाशिंगटन, डीसी मंज़ येत तेम बांड्स किन चार्ली चैपलिन, डगलस फेयरबैंक्स, थेडा बारा ते मैरी ड्रेसलर हमराह.
शिकागो  मंज़ अकिस तक़रीरस दुरान, इम किन पांच मिलियन डॉलर' क़ामतिक बांड.
आर्गेनाईजेशन युस माली तैर ज़रूरत मंद अदाकरुन मदद करनीच तंज़ीम छू.
नतीजतन, 1940 मंज़,  कैलिफोर्निया केन वुडलैंड हिल्स मंज़ ज़मीन हंच ते मोशन पिक्चर कंट्री हाउस ते अस्पताल बनवनेस काबिल.
इम क्र 1916 मंज़ यमन इख़्तयारन हुन्द मुतालबे(ते केरन हासिल) येल सु मशहूर ड्रामा (लेटर  पैरामाउंट) मंज़ ज़ुकोर सुन्द मशहूर खिलइड़  सिंज महादस तहत आस.
मैरी पिकफोर्ड कॉर्पोरेशन मुख़तसर तैर पइठ  पिकफोर्ड सिंज मोशन-पिक्चर प्रोडक्शन कंपनी आस.
डिस्ट्रीब्यूटर्स (स्टूडियोक हिस्सा) क्र कंपनी हुन्द प्रोडक्शनच  कंपनी हुन्द मूवी वेन्यू मंज़ हावनुक एहतिमाम करमुत.
ये आस अख मुक़ामाल डिस्ट्रीब्यूशन कंपनी, येम आज़ाद फिल्म प्रोडूसर्न पानिन स्क्रीनन ताम रसिये सेत सेत दयमें कंपनीयन हिंज मिलकियत मंज़ अर्ज़ी तैर पइठ उनबूकड़ सिनेमा घरन किर्या हिंज पेशकश आस कारन.
अकिस शरीक बानी सेत सेत पानी फिल्म हिन्द प्रोडूसर ते स्टार कि तैर पइठ,पिकफोर्ड बनाये हॉलीवुडस मंज़ अख ताक़तवर खातून.
ये ते बाय चैपलिन रुद पार्टनर्स अथ कंपनी मंज़ दहायें ताम.
ये छू अफवा कि ये आस गेम्स प्रेग्नेंट मूरे सिंद ज़िरया 1910 मंज़,ते गयस मिस्काररिझ या एबॉर्शन.
येम दुनवाय रुद सेत ऑन ते ऑफ वरियें वेहरिन.
अथ वक़्तस आस पास, 1918 कि फ्लू कि वबाहस दौरान पिकफोर्ड पेव फ्लू समनी करुन 
तेम गये यूरोप हनीमून खातिर;लॉन्डस ते पेरिसस मंज़ क्र फैनव् हगाम यथ कोशिश मंज़ की तेम वातन मशहूर जोडस निष्.
पिकफोर्ड क्र प्रोमिस दरवाज़स पेठ नाइक लकिन नर दें वजिन लड़की हिंज मिसाल जारी.
गैर मुल्की सरबरेह ते डिग्निटरिएस येम वाइट हाउसक दौरे आस करा अक्सर आस प्रेसन कि काय तेम हकना बेवर्ली हिल्स मंज़ कोपले सिंज हवेली पिकफेय पेठ गासेत.
बाईं मेहमानें मंज़ आस शामिल जॉर्ज बर्नार्ड शॉ, अल्बर्ट आइंस्टीन, एलिनोर ग्लिन, हेलेन केलर, एचजी वेल्स, लॉर्ड माउंटबेटन, फ्रिट्ज क्रेइस्लर, अमेलिया ईयरहार्ट, एफ। स्कॉट फिट्जगेराल्ड, नोएल कावर्ड, मैक्स रेनहार्ड्ट, बैरन निशी, व्लादिमीर नेमीरोविच-डैनचेंको, सर आर्थर कॉनन शामिल थे। डॉयल, ऑस्टेन चेम्बरलेन, सर हैरी लॉडर, और मेहर बाबा,ते देगर.
तेम आस दुनियास मंज़ अमेरिकाहेक  उनऑफिसियल  एम्बेसडर सिंद तैर पइठ ते मुसलसल नुमाइश मंज़, परेड हिंज क़यादत करा, रिबन काट करा,ते तक़रीर करा.  
10 जनवरी, 1936 मंज़ गु ईमान हुन्द तलाक.
इम क्र इहजें जिमनी खामियां पेठ तनक़ीद,बेशमूल  रोनी सूंड छूट  कद ते  रौक्सैन सिंद हिल दांद.
इम सिंद बय ते बेन,लोटी ते  जैक,दुनवाय मुद अल्कोहल-रिलेटेड वजहव सेत 1936 ते 1933 मंज़.
पिकफोर्ड दरेय नबर ते अहस्त अहस्त बनाव रिक्लुज़,ते रुज़  पिकफैर मंज़ ते सिर्फ  लिलियन गिश,ते तेम सिंद वर लडकस  डगलस फेयरबैंक्स जूनियर ते बाय केह लुकें समखानुक इजाज़त.
सु 1959 मंज़  नार्थ कैरोलिना टीवी स्टेशन WSJS-TV पनि शरीक मिलकियत किस मामलास मंज़ अदालतस मंज़ पेश.
चार्ल्स "बडी" रोजर्स अक्सर मेहमानों  पिकफेयरक दौरे देवन,बेशमूल जेन्युइन मगरबी बार युस पिकफोर्ड  डगलस फेयरबैंक्स खातिर ओस उन्मुत्त ते अख पिकफोर्ड सूंड पोर्ट्रेट ड्राइंग रूमस मंज़.
इमिस ओस टोरंटो, ओंटारियो, कनाडा मंज़ अख पनुन घर.
तेम सिंद अथन ते खोरन हुन्द नेशन छू  हॉलीवुड, कैलिफोर्निया में ग्रुमन क़िस चीनी थिएटर मंज़ हवनी अमित.
लाइब्रेरी ऑफ़ कांग्रेस किस जेम्स मैडिसन मेमोरियल बिल्डिंग मंज़  मैरी पिकफोर्ड थियेटर नव इम सिंदिस अज़ाज़ मंज़ तावनी.
कैथेड्रल सिटी, कैलिफ़ोर्निया मंज़ गुडनिक फिर चलन वजन मूवी थियेटरच  द मैरी पिकफोर्ड थिएटर छू वनी येवा, युस  25 मई, 2001 मंज़ बनवनी ओस अमृत.
इम  मंज़ ओस अख नायब ते शानदार बार्डेड गाउन,युस इम फिल्म डोरोथी वर्नोन ऑफ़ हैडॉन हॉल (1924) मंज़ लाजमेस युस मिचेल लैसेन,टीम सूंड़ खास ऑस्कर ते अख जेवेलरी बॉक्स. 
फॅमिली होम आव 1934 मंज़ वलनी,ते वरिये सरे अये पिकफोर्ड कैलिफ़ोर्निया मंज़ डिलीवर करने.
1993 मंज़,अख गोल्डन पाम स्टार पाम स्प्रिंग वाक स्टार्स हुन्द आव इमिस वक़फ करने.
जनुअरी 2011 पेठ जुलाई 2011 ताम,टोरंटो इंटरनेशनल फिल्म फेस्टिवल क्र  TIFF बेल लाइटबॉक्स बिल्डिंग हुन्द  कनाडाई फिल्म गैलरी मंज़  मैरी पिकफोर्ड यादगार हिंज मजमूए नुमाइश करमस.
ये आव डेनोटे करने कीने स्टेट कॉलेज ते छू वुनकिन इमच  रेस्टोरेशन लाइब्रेरी कांग्रेस फॉर एक्सहिबिशन मंज़  चलन.
8 अप्रैल, 2017 मंज़  Google डूडल क्र मैरी पिकफ़ोर्ड सिंज 125 जन्मदोह क्र  याद.
ग्लोरिया जोसेफिन मे स्वानसन (27 मार्च, 1899 - 4 अप्रैल, 1983) आस अख  अमेरिकी एक्ट्रेस, प्रोडूसर ते  बुसिनेसवमें.
Essanay Studios अदाकार  फ़्रांसिस एक्स बुशमैन पेठ इम सिंज स्कूल गर्ल क्रश कि वजा सेत इम सिंद आउंट ने ये एक्टर सिंदिस शिकागो स्टूडियो दौरे करने.
1929 मंज़ द ट्रैसपासर मंज़ इम सिंज आवाज़ हिंज गुडनीच फिल्मे पेठ परफॉरमेंस जून इमसूंद दुय्यम अकादमी अवार्ड नॉमिनेशन.
इम सुन्द मोल ओस स्वीडिश अमेरिकी ते मुज अस जर्मन,फ्रेंच ते पोलिश नसिल.
कुंती वर्शन मंज़,ये आय अज़ाफी सिंद तैर तावनी.
इम सुन्द गुडनुक रोले आस लकुट वाक-ऑन अदाकारा गेरडा होम्स,येम वरिये ज़ुन (तेमन दुहन)  $3.25.
1915 मंज़, इम क्र गुडनुकिस खान्दारस वालेस बेरी सेत स्वीडी गोज़ टू कॉलेज मंज़ क्र शरीक अदाकारी.
वर्नोन ते स्वानसन हाव असल स्क्रीन केमिस्ट्री येम सेत तेम ऑडियंस मंज़ मशहूर गये.
बेजर आस साठा मुतासिर स्वानसन सेत ताकि सु क्र इम्स सुफरिश डायरेक्टर  जैक कॉनवे निष्,ते तुह हकव ना पर्थ चीज़स पेठ बरूस करथ 1918 मंज़.
1920), समथिंग टू थिंक अबाउट (1920), ते द अफेयर्स ऑफ अनातोल (1921) आय  इम पात जल्दी.
ये बनाव स्टार 1921 मंज़ इम सिंद द फोर हॉर्समेन ऑफ द एपोकैलिप्स नज़र इन सेत,लकिन स्वानसन जानी इम्स तेमाव दुहाव पेठ येल ये खाहिशमन्द अदाकार  ओस ते लक्टेन रोलेन मंज़ ओस दृणठ गैस,ते कुनते  प्रोफेशनल मुस्तक़बिल उम्मीद बगैर.
फिल्म बंदी आय गुडनिक फिर मंज़ूरी दें वरियन तवारीखी जायन येम नपोलीन सेत वभस्त आस.
तेम वक़त ओस स्वानसन तेम दारुक कबीले क़दर स्टार येवा समजन.
ये प्रोडक्शन ओस अख तबाही, पार्कर ओस इंडीसीवे ते अदाकरस निष् ओस नि युत तजरुब कि सु देहाय पानी मर्ज़ी मुताबिक परफॉरमेंस.
मेम्ब्राव क्र सदस्यों ने मोशन पिक्चर प्रोड्यूसर्स ते डिस्ट्रीब्यूटर्स ऑफ अमेरिका किस चेयरमैन विल एच. हेज़ सेत पानिन नाराज़गी दर्ज करथ मज़ीद एकदम तुलमत.
हेज़ ओस बुनयादी स्टोरी किस बारस मंज़ वरिये पुरजोश,लकिन इम निष् आस स्पेसिफिक मसील एम फिल्म हिन्द रिलीज़ बरूठ निमटावनि आस अमित.
इम क्र जाती तैर पइठ इम सिंज नेक्स्ट फिल्म मंज़ बकरोल करनीच तजवीज़ क्र ते इम सिंद फाइनेंसियल रिकॉर्डन हिंज मुकमल झाँच करने.
हलाकि,कैनेडी,दिस इम्स बाख साइलेंट फिल्म एरिक वॉन स्ट्रोहेम सिंज डायरेक्शन खातिर,द स्वैम्प, अये क्वीन केली नाव सेत रेटिटले करने.
स्ट्रोहेम क्र केसन रेतन इमकीस बुनयादी स्क्रिप्ट पेठ केम.
शूटिंग अये बंद करने जनुअरी मंज़, ते स्ट्रोहेम आव बरतरफ़ करने,स्वानसन सिंद शिकायतों पेठ इम खातिर ते फिल्म हिंज आम डायरेक्शन शिकायत पात.
1929 मंज़ द ट्रैपासर ओस अख साउंड प्रोडक्शन,ते इम देस स्वानसन इम सिंज दुय्यम ऑस्कर नॉमिनेशन.
वर्ल्ड प्रीमियर आव लंदन मंज़ मुनाकेद करने,ते बनाय अमेरिकी गुडनीच साउंड प्रोडक्शन कंपनी येम ये क्र.
परफेक्ट अंडरस्टैंडिंग, अख 1933  साउंड प्रोडक्शन कॉमेडी, आस कुन फिल्म युस इम कंपनी प्रोडूस आस करमस.
इम क्र शरू स्टेज प्रोडक्शनन मंज़ नुमूदार गासूं 1948 मंज़ WPIX-TV पेठ द ग्लोरिया स्वानसन ऑवर मंज़ एक्टिंग क्र.
फिल्म हिंज स्टोरी आस अकिस फेडेड साइलेंट मूवी अदाकरस नोर्मा डेसमंड (स्वानसन) सिंज पैरवी करा,युस अकिस नाकाम स्क्रीन राइटर युस  गिलिस (विलियम होल्डन) सेत मोहोबत छू करा.
नोर्मा गुंद अख कार्ड गेम ऑफ़ ब्रिज अकिस अदाकार ग्रुप सेत यमन "दे वैक्सवर्क्स" ते आस वानान.
नोर्मा सिंद खवाब आस गमेत चकना चूर,ते येल गल्स इम सेत रिश्ते कट छू हवा कारन,ये छे ख़ुदकुशी हिंज दमकी देवन,बल्कि छू ये इमसे मारान.
हलाकि स्वानसन फिल्म हुन्द स्क्रीन टेस्ट बर्दाश करनस पेठ एतेराज़,लकिन सु ओस टेलीविज़न ते स्टेजस पेठ इम खुत ज़याद पास कामवनेस पेठ खुश.
स्वानसन क्र पात क्राउन थिएटर होस्ट ग्लोरिया स्वानसन सेत आख टेलीविज़न अन्थोलोजी सीरीज येथ सु कुन कुन सात अदाकारी अस्स करा.  
ये आस "मिस्ट्री गेस्ट" व्हाट्स माई लाइन मंज़.
इम क्र द बेवर्ली हिलबिलीज़ किस 1966 किस एपिसोड मंज़ अक काबलि ज़ाकिर ज़हूर क्र,येथ मंज़ तेम पाने अदाकारी क्र.
एक्टर ते प्लेराइटर हेरोल्ड जे. केनेडी,येम येल मंज़ ते  ऑरसन वेल्स सिंदेस मर्करी थिएटर सेत रसिये हेछीन,ते देतुं स्वानसन "रिफ्लेक्टेड ग्लोरी" हुन्द अकि रोड टूर करनक मशवर,अख सु कॉमेडी युस ब्रॉडवे स्टेजस पेठ तल्लुल्लाह बैंकहेडसेत इम सिंज स्टार की तैर पइठ चलाये.
सनसेट बुलेवार्ड सेत पनि कामयाबी पात,इम क्र ब्रॉडवे पेठ जोस फेरर सेत ट्वेंटिएथ सेंचुरी हिंज बहले मंज़,ते डेविड निवेन सेत नीना मंज़ अदाकारी.
अक रिपब्लिकन कि हैसियत क्र तेम 1940 ते 1944 मंज़ प्रेसीडेन्ट  वेंडेल विल्कीसिंज कैंपेन मंज़ सपोर्ट ते 1964 मंज़ बैरी गोल्डवाटर सिंज  प्रेसिडेंटिअल कैंपेन मंज़ ते सपोर्ट.
सु आस दवा खावान  युस तमिस बेरी ओस दुतमत,युस सुभच बेमारी खातिर वनि आस अमस,इम क्र अबॉरशन तेआय बेखुदी हिंदस हालतस मंज़ हस्पताल नेन.
1923 मंज़,इम नई अख वोहर  सन्नी स्मिथ मांगते,यस तेम पात पेनिस मलेस जोसेफ पैट्रिक स्वानसन पेठ  नाव थोव.
सोमबोर्न सेत इम सिंद तलाक़ हतमी गसने बूंठ ओस इम इमेस सेत अख बाच पोद कुरमुत,अख सु सिचुएशन यमकी वजा सेठ पब्लिक स्कैंडल ते इम सिंद फ़िल्मी करियर मुमकिन तैर ख़तम करमुत.
एबॉर्शन कि साहत्याबी पात चोर रेथ,तेम अये वापिस अमेरिका यूरोपी शराफत की तैर पइठ.
सु बनाव फ्रांस मंज़ पाथे (USA) नुमायन्दगी कारन वोल फिल्म एग्जीक्यूटिव.
स्वमसेन छू पनुन पैन अकिस  "मेन्टल वैम्पायर" रेंग बयान करमुत,सु अख यस सर्चिंग क्यूरोसिटी आस चीज़ें हिंज केएम करनस मुतालिक,ते सु युस तेमें पॉसिबिलिटीज बदले आईडिया रियलिटी मंज़.
तेम मलय इत्तिफ़ाक़ सेत पेरिस मंज़ येल स्वानसन फिट आस येवा  करने कोको चॅनेल  हिंज 1931 फिल्म  टुनाइट ऑर नेवर खातिर.
तेम सिंद दुसित,केह आस तेमाव मंज़ तमस नापसंद करा,की सु छे गलती करा.
स्वानसन आस गुड सोचन कि सु दे एक्टिंग निष् रिटायरमेंट,लकिन ख़ानदार ओस शरू पैठी डेवी सिंज शराब नोशी हिन्द वजा सेत परेशान.
सु ओस बिली हॉलिडे सिंज ऑटोबायोग्राफी लेडी  सिंग्स द ब्लूज़ हुन्द को-ऑथर (गोस्टराइटर) ते, शुगर ब्लूज़ ऑथर, 1975 मंज़ बेस्ट-सेलिंग हेल्थ बुक युस वुन ते छू प्रिंट येवा करने,ते  जॉर्जेस ओहसावा सिंज  यू आर ऑल संपाकु इंग्लिश वर्शन ऑथर ते.
स्वांसों ते तेमसुंद ख़ानदार जून खुडनिक फिर जॉन लेनन ते योको ओनो सिन्द्स बरस मंज़,कायज़्की तेम आस ड्युटी सिंज काम हिन्द फैन.
इम हिन्द आखरी रसूमात अये न्यूयॉर्क शहर मंज़ फिफ्थ एवेन्यू पेठ एपिस्कोपल चर्च ऑफ द हेवनली रेस्ट मंज़ अंजाम दें,येथ मंज़ अक लाकेट हल्कान शिरक़त क्र.
1974 मंज़,स्वानसन आस गुडनुक टेलुराइड फिल्म फेस्टीवल किस एज़ाज़ी शख्सन मंज़ अख.
इरोटिक नेचर की परफॉरमेंस की वजा सेत,नीलसन सिंज फिल्म अये यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ सेंसर करने,ते इम सिंज केम रोज़ शकवर अमेरिकी ऑडियंस मंज़.
नीलसन सिंज फैमिली इम सिंदीस बचपनस मंज़ कही बार मुन्तक़िल गेम्स येल की जन इम सिंद मेल मुलाज़मत तलाश क्र.
नीलसन सूंड मोल मुद येल सु  14 वारिश आस.
1901 मंज़,21 वारिश नीलसन गये प्रेग्नेंट ते दुतुन जनिम अकिस कोरे,जेस्टा.
नीलसन क्र ग्रेजुएशन दे थिएटर स्कूल पेठ 1902 मंज़.
नीलसन सिंद कम से कम अदाकारी हुन्द सुबूत इम सिंज अकिस सूद नवजवाँ जिन हिंदस अकिस अलम्नाक जिंदिगी हिन्द तरफी रागिब करनीच कामयाब तस्वीर कशी मंज़ मिलान.
नीलसन ते गाड़ क्र ख़ानदार, ते बनायक चूर नैव फिल्म इकठे.
मा गु एहसास कि शार्ट फिल्म हुन्द ज़मान गु.
ये ओस इंटरनेशनल फिल्म सेल्स येमाव नीलसन सिंज आठ फिल्म प्रेथ वरीय यूनियन देच्च.
मा क्र हेर अख दस्तियाब ज़रिये इस्तिमाल-ते नैव तरीक़ ते बनयेम-ताकि एस्टा नीलसन सिंज फिल्म वातन दुनियाहस ताम."
पाकिव करू लुक्स पात जमा."
इरविंग बर्लिनछू एस्टायर बराबर समजान कस्ती मेल इंटरप्रेटर तेम  सिन्दें  रिकॉड -"तुयता  असल युता  जोल्सन, क्रॉस्बी या सिनात्रा,छुं ज़रूरी ज़रूरी इम सिंज आवाज़ हिंज  की वजा सेत,बल्कि अख बाथ  पेश करने अलाव  कन्सेप्टिव आक  प्रोजेक्ट सेत.
"बोगार्ट" नव छू डच सिरनामे "बोगार्ट" मंज़ किडनी अमृत.
टैब दें बजाये,इम क्र इमिस ये ख़राब".
ये ओस मुसीबत कि येम आस मून चवा रोज़न ते बा आसुस ये फिल्म बनावन".
इम अलाव,इमिस निष् ओस मज़ाकुक एहसास ते येथ मंज़ हक़ारतीच सु ज़ंजालाहट ते छू".
सख्ते बावजूद, फिल्म रोज़ कामयाब; अकि न्यूयोर्क टाइम्स रिव्यु मुताबिक, बोगार्ट ओस "नाकाबिले यकीन हद ताम माहिर ... येम महारत सेत ये परेन- कानें हिंदें पसलियां पेठ अदाकार गैंग्स ते इम सिंज दुगलपनस मरदाना अंदाज़ मंज़ पिग्लावनि सेत मिलन सु छू शो चैन बेशुमार खुश्याँ मंज़ अख".
विल्सन ओस ब्रैंडो सुन्द वरिये बर्दाश करा,लकिन सु वुत तेम सात लिमिट्स ताम येल ब्रैंडो 28 नवंबर 1946 किस आगाज़ निष् केह वक़त ब्रूठ ड्रेस रिहर्सल कि ज़रिये बड बडउन".
,ये ओस ख़ुशगवार,"अख कास्ट मेंबर छू याद कारन"
इम वुन,"परदे वूथ थुद ते स्टेज पेठ जीम हेव आख हुन हुन्द नेचु आस, ते सु छू माँ गिंदान".
तमाम एकाउंट्स मुताबिक,बरैंडो ओस पनि मौत सेत तबा गोमत,बिओग्रफेर पीटर मनसो वुन A&E's बायोग्राफी, "सु आस सु येम तेमिस ये मंज़ूरी हेका देथ येथ न बाय कह ते देत हक़हे, इम सिंज मेज हिन्द मारनी पत,छू ये बसा कि मार्लोन त्रोव ख्याल तावान".
वैराइटी ते क्र ब्रैंडो सिंद परफॉरमेंस हिन्द तारीफ ते करें नोट, "मार्लोन ब्रैंडो सिंज शानदार कॉमेडी परफॉरमेंस दे फ्रेशमें स्क्रूबेल कॉमेडी सेत फ़िल्मी तारीख मंज़ अख अनुख मुक़ाम ताम वजमच".
1976 मंज़ ,वोन टाइम फ्रेंच जौर्नालिस्ट की, '' होमोसेक्सुअलिटी छी आयुथ फहलाव मूत, आथ पैठ छीन कहन खबर  बना
मई छी बसा इ छी असल की यह फंड कोरों की काठ जय; यथ मुलकस मंज़ छी खारहूं; यह रागे की यथ साथ,''ब्रांडो वोन आकिस लेट-नाईट ABC  -टीवी  शोज मंज़ जाए बिशप शो
यह छी आख ज़रूरी इनक्रेडिबल एक्ट युस हौसला छी देवा मै छी वौचमुत, त बै आमुत मनन त बै करों वार्यः"
ब्रांडो  कर पाणिं फाइनेंसियल छी सपोर्ट करा आकिस ग्रुप मंज़ यथ मंज़ रेडिकलिज़तिओन आय बढ़ावन , खास तोर पेठ  ताल एल पैसेज पैंथर पम्पहेल्त मंज़ युस आउट जो एल्ड्रिज क्लीवर ाडवोक्टिंग इंडिस्क्रिमिनाते करा वायलेंस,'' रेवोलुशन कहतर''
अगस्त 19, 2009 मंज़,  इनसाइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका कोर तैमिस डेस्क्रिबे इतकं की '' सर्वाः खोत  ज़याद सेलेब्रेटेड मेथड एक्टर, बे जिसय ये वारिया, टाइम सन्ज़ मुम्ब्लिंग डिलीवरी कर तैंसींज रिजेक्शन क्लसिकल ड्रामेटिक ट्रेनिंग
''बे हाकुस ने बनिथ आखः कन्टेंडर '' सन आव वाटरफ्रंट, ऑथर वो ब्रुकलिन बुमेर, मार्टिन H. लेविसिओं,  छी'' आख फेमस सीन्स आकिस मोशन पिक्चर हिस्ट्री, त बै बने आख पार्ट अमेरिकन कल्चरल लेक्सिकन''
चा छी बनावों 'एम् बिलीव की चहे चुख मारा ...  टाइम सोच की कह ज़याद इंटिमेट मोमेंट छी हैका मयान ज़िन्दगी मंज़ आसीत''
तेम  बनाव पनाओं मंद की सु कर बाई कह याम खुट''
सू उस यह फिल्म बर बार वच्चा सिर्फ यह सन वोहचें खातर, बे छी ये अक्सर सुप आसान शरत थाने वाल सगरक्षे सेथ यिल तेम सुन असून वारिया बढ़ाओ"
हेरोडोटस, 5th -सेंचुरी BC  ग्रीक हिस्टोरियन , छी ईवा मन्ना ''फादर ऑफ़ हिस्ट्री '' वेस्टर्न ट्रेडिशन नुक , वार्यः कोरोख तैमिस क्रिटिसिज़ेड सु ''फादर अपजूक''
मिडिल इंग्लिश मंज़, हिस्ट्री युक मतलब उस ''कहानी  ''अम्म तोर पेठ
मॉडर्न जर्मन, फ्रेंच, त बै वार्यः जर्मनिक त बै रोमांस लैंग्वेज , युस एक सिंथेटिक त बै हाइली इन्फ्लेक्टेड, यौम शामे वर्ड्स छी इस्तिमाल गस्सा दोनवानी क़तर ''हिस्ट्री'' त बै ''कहानी''
शिरकतक खतम गासूं ओस एस्टायर खातिर तकलीफ देह लकिन इम देस इम्स तरग़ीब इम सूंड रेंज बड़ानी खातिर.
यमेव क्र 1933 मंज़ कामयाब म्यूजिकल फिल्म डांसिंग लेडी मंज़ हॉलीवुड मंज़ नुमाया श्रुवत खातिर इमेन पव MGM गासूं.
इम लूख पेनिस एजेंट्स, "माँ छुं कहें ते इतराज़ इमिस सेत बेख फिल्म बनावनस मंज़, लकिन येत येम 'टीम' आईडिया तलूक छू, ये छू 'आउट!'.
एस्टायर ते हरमेस पैन सिंज पार्टनर्शिप, ते कोरियोग्राफी, क्र डांस हॉलीवुड फिल्म म्यूजिकल हुन्द अख एहम उनसर बनवनिस मंज़ मदद.
नव मंज़ शी एस्टायर-रोजर्स मुसिकल्स बनाये बेड मोनियमकेर्स RKO खातिर;तेमामाव फिल्म देच अख खास इज़्ज़त ते तमामव तेम वक़तकव स्टूडियो क्र इमेच ख्वाहिश.
यमेव क्र अकसे शॉट मंज़ पुर डांस फिलमोवन वाले तक़रीबन स्टेशनरी कैमराक वेहम देतुक.
एस्टायर सूंद डांस स्टाइल हिन्द सिलसिलें क्र नज़रीनें मुकमल तैर पइठ डांस ते कोरियोग्राफी पैरवी करनुक इजाज़त.
एस्टायर सिंज दुय्यम इनोवेशन मंज़ ओस डांस कॉन्टेक्स्ट शामिल; सु ओस अथ काथ पेठ अटल  कि सांग ते डांस तमाम मामलात फिल्म हिन्द प्लाट खातिर लाज़िमी मल्ज़ूम.
अख असे एस्टायर सिंज सोलो परफॉरमेंस,येथ तेम पनुन "सॉक सोलो" वुन. 
मे छू बासान जिंजर रोजर्स ओस. 
इम वुन इमिस अख ख़ौफ़नाक वरिये ज़याद वुनन.
1976 मंज़,ब्रिटिश टॉक-शो होस्ट सर माइकल पार्किंसन प्रुस एस्टायर कि कुस ओस तेम सुन्द पसंदीद डांसिंग पार्टनर पार्किंसन पेठ.
कामयाबी बावजूद,एस्टायर अस पेनिस करियर खसुसि तैर पइठ कुंते शिरकतदारे मुनसलिक करने खातिर तैयार ओस ना कुरमुत.
अथ वकतस दौरान, एस्टायर क्र कोरियोग्राफिक कलबोरटर हिन्द इनपुटच कदर कारन जारी.
यमेव क्र 1940 मंज़  ब्रॉडवे मेलोडी मंज़ अदाकारी,यथ मंज़ क्र तेमाव कोल पोर्टरसिंज "बिगिन द बेगुइन" पेठ अकिस मशहूर एक्सटेंडेड डांसुक मुजाहिर क्र.
यमेव क्र हॉलिडे इन (1942) ते पात ब्लू स्काईज़ (1946) मंज़  बिंग क्रॉस्बी सेत केम. 
पात आमचं फ़िल्में मंज़ "पुतिन ऑन द रिट्ज" आय हावनि,युस तेम सेत रालेथ अकिस इनोवेटिव सांग ते डांस हामिश खातिर सेत छू.
गुडनीच फिल्म,  यू विल नेवर गेट रिच (1941), वातनावुं हेवर्थ  स्टारडम ताम.
अथ मंज़  केर्न हुन्द  "आई एम ओल्ड फ़ैशन" जोरे आव पेश करने,युस जेरोम रॉबिंस सिंज 1983  न्यूयॉर्क सिटी बैले ट्रिब्यूट एस्टायरस.
एस्टायर क्र कुनि जिन ये फिल्म कोरियोग्राफ ते बॉक्स ऑफिस पथ करें थोडा कामयाबी हासिल.
दे फंतासी योलान्डा एंड द थीफ (1945) येथ मंज़ अवंत-गार्डे हककीत बल्ले आस.
एस्टायर आस हरहमिश इन्सेक्युरे ते सोहन आस कि तेमसुंद करियर लूग ख़त्म,एस्टायर क्र पानिन ऑडियंस सरप्राइज पानी रिटायरमेंट सेत पानी नर्व फिल्म ब्लू स्काईज़ (1946) हिंज प्रोडक्शन दौरान.
इम दुन्याव फिल्म क्र एस्टायर सिंज मक़बूलियत बाई जींद ते 1950 मंज़ क्र इम दूं म्यूजिकल मंज़ केम.
जबकि थ्री लिटिल वर्ड्स क्र बॉक्स ऑफिस पेठ असल, लेट्स डांस  आस मालि मउसी.
लकिन इम क़ीमत ज़याद असनिक वजा सेत,ये हेच ना गुड्नीकिस रिलीज़ मंज़ मुनाफ कमायेथ.
इम पात,इम  सिंज खदरीन  फिलिस गये बेमारी ते मोई अचानक लंग कैंसर सेत.
डैडी लॉन्ग लेग्स छू बॉक्स ऑफिस पेठ सिर्फ अतिदल पसंद कारकर्दगी हुन्द मुजाहिर.
यथा पेठ, एस्टायर सुन्द नु प्रोजेक्ट – तेम सूंद आखरी म्यूजिकल  MGM मंज़,सिल्क स्टॉकिंग्स (1957), येथ मंज़ Cyd Charisse सेत इम केम क्र,ते हुरुन पोसे  बॉक्स ऑफिस पेठ.
गुडनिकव प्रोग्राम मंज़,1958 मंज़ अकिस शम्स फ्रेड एस्टायर,जीने नव एमी अवार्ड्स, बेशमूल "बेस्ट सिंगल परफॉरमेंस अकिस एक्टर सिंज" ते "मोस्ट ऑउटसंडींग सिंगल प्रोग्राम ऑफ़ दे ईयर."
इमेन  चॉइस आस अख मुतानजी रदिामल कायज़्की वरियें लउकून हुन्द कायल छू कि खसुसि मंज़ छू इम सुन्द डांस  इम किसमक "अदाकारी" अस ना येम खातिर ये अवार्ड ओस डिज़ाइन अमृत करने.
यमेव क्र ओरिजिनल वीडोटापे रिस्टोर, ते करेक इमक कंटेंट अकिस नवस फोर्मट्स मंज़ ते येतेस टेप मंज़ आस खराबी ते क्र ठीक किनेस्कोप फुटेज सेत.
एस्टायर क्र 1957 पेठ 1969 ताम तरें बायें फ़िल्में मंज़ ते कही टेलीविज़न सीरीज मंज़ नॉन-डांसिंग रोले मंज़ बुचुन आव.
एस्टायर सुन्द डांस पार्टनर आस पेटुला क्लार्क, येम क्र पानें किरदारच शाकि कोरे हुन्द किरदार अदा.
एस्टायर रोज़ लगातार 1970 ताम एक्टिंग कारन.
दुय्म्स कंपाइलेशन, येम सिंज उम्र शसथत वाहरे, इम क्र केली सेत लकुट डांस आँख सिलसिल पेश,तेम सुन्द आखरी डांस परफॉरमेंस अकिस म्यूजिकल फिल्म.
1978 मंज़,इम क्र  हेलेन हेस सेत अख असल पइठ मासोल गासन वजन  टेलीविजन फिल्म ए फैमिली अपसाइड डाउन  मंज़ शरीक अदाकारी येथ मंज़ अमु अकिस बुड जोर सुन्द किरदार अदा एम ख़राब सेहतुक मुक़बल छू करा.
एस्टायरवन पेनिस एजेंट्स गैलेक्टिका पेठ इम सिंद खातिर अख किरदार हासिल करन खातिर वानुस कायज़्की अथ सीरीज मंज़ इमसिंद ज़ुर हिंज दिलचस्पी ते ये पेश  प्रोडूसर ओस वरिये खुश अथ मुकस पेठ पुरे एपिसोड बनावन खातिर.
1952 किस  फीचर द बेले ऑफ न्यूयॉर्क खातिर  सोलो डांस नंबर "आई वांट टू बी ए डांसिन मैनच"  फोटोग्राफी पूरी घासनी पात वराये वक़त बाद,ये फैसले आव करने कि एस्टायर सुन्द शहिस्त लेबस ते पनव पांच खातिर आस स्टेज सीट नाकाफी ते पुरे तरतीब ए दूबर शूट करने.
फ्रेम फॉर फ्रेम,दुनवाय परफॉरमेंस आसे हेशाई, सब्टलिस्ट जेस्चर बुन ताम.
इम सिंज आस आँख अलग डांस स्टाइल येम वरिये अमेरिकन स्मूथ स्टाइल बॉलरूम डांस मुतासिर क्र ते करूँ मेयर सेट येथ खिलाफ पत फ़िल्मी डांसक म्यूजिकलक फैसले ये करने.
इम क्र नोट कि एस्टायर सिंज डांस स्टाइल पैन सिंद मदद सेत या इम सिंद बगैर बनान वजनी फ़िल्में मंज़ ओस यकसां.
हालाँकि, यु ओस तक़रीबन हामिश एक्सटेंडेड फैंटसी सीक्वेंस, या "ड्रीम बैलेट्स" हिन्देन अलकन ताम महदूद रोज़न ओस्मुत. 
लाइफ मंज़ पात,इम क्र तस्लीम, "माँ छू ये सोरे पवन पानी करूँ".
वरिये डांस रूटीन्स आय "नौकरि" इर्द गिर्द बनान अमित,येथ पइठ रॉयल वेडिंग मंज़ देवरान सेत डांस करूँ या स्विंग टाइम मंज़ तेमसिंद सायास सेत डांस.
तेम कर अख रिहर्सल पियानिस्ट (अक्सर कंपोजर हल बोरने) युस बदलस मंज़ म्यूजिकल ओर्चेस्त्रटोरस कम्यूनिकेट मॉडिफिकेशन सेत आगा कारख.
तमाम तैयारी मुकमल गासेथ, असली शूटिंग गैस जल्दी,लगत बचियात.
तेम गासनि रश तानी वुचनी...सु छू हामिश सोचन कि सु छुं असल."
माइकल किड,एस्टायर सूंड साथी कोरियोग्राफर 1953 फिल्म  द बैंड वैगन,लूग पता कि डांस पातकीन छू जज़्बाती मोटिवेशन किस बरस मंज़ इम सिंज पनिन तशवीश असनी शेयर करमस.
पाकिव करू लुक्स लेटर जमा.
इरविंग बर्लिनछू एस्टायर बराबर समजान कस्ती मेल इंटरप्रेटर तेम  सिन्दें  सांग -"तुतोय असल युता "जोल्सन, क्रॉस्बी या सिनात्रा,छुं ज़रूरी ज़रूरी इम सिंज आवाज़ हिंज वौइस् की वजा सेत,बल्कि अख बाथ  पेश करने अलाव  कन्सेप्टिव आक  प्रोजेक्ट सेत.
पेनिन उरूज किन दोहन मंज़, एस्टायर सुन्द हवाल ओस  सांगराइटर कोल पोर्टर, लोरेंज हार्ट ते एरिक माशविट्ज़ सिन्दें लिरिक्स मंज़ दें अमृत ते ये छू नवें सांगराइटरन मुतासिर करा.
1952 मंज़, एस्टायर क्र एस्टायरस्टोरी रिकॉर्ड, अख चूर वॉल्यूम एल्बम येमेच कयादत ऑस्कर पेटर्सन कर.
बोगार्ट क्र ब्रॉडवे शॉव सेत एक्टिंग स्टार्ट,करूं मोशन पिक्टुरेस सेत करियर स्टार्ट उप दे रिवर (1930) सेत फॉक्स खातिर ते आव वुचनी सपोर्टिंग रोलेन मंज़ इम  पत किस देहाय मंज़, कुन सेत आव गैंगस्टर हवनी.
बोगार्ट सुन्द प्राइवेट जासूस, सैम स्पेड (द माल्टीज़ फाल्कन में) ते फिलिप मार्लो (1946 में द बिग स्लीप), बकियां नोयर फिल्मों मंज़ जासूसों खातिर मॉडल बनी.
प्रिंसिपल फोटोग्राफी पतय दे बिग स्लीप खातिर (1946, इम हिंज दुय्यम फिल्म इकठे), इम दीस अर्ज़ी तलाक़ खातिर तरेम खदरीन निष् ते करून ख़ानदार बैकाल सेत.
इम क्र दे केन म्युटिनी (1954) मंज़ वर्ल्ड वॉर II-नवल वेसल कमांडर सिंद तैर पइठ किरदार होवून,युस तन्क़ीदी ते तुजरती हिट आस ते इम क्र ये अकिस बेहतरीन अदाकार सिंज नामजदगी हासिल क्र.
बैकाल नव छू डच सिरनामे "बोगार्ट" मंज़ किडनी अमृत.
मौड अंग्रेजी विरासतुक एपिस्कोपेलियन, ते मेफ्लावर मुसाफ़िर जॉन हॉलैंड सिंद वंशज आस.
क्लिफोर्ड मैककार्टी  लुख कि वार्नर ब्रदर्स क्र प्रचार डिपार्टमेंट कुर ये तब्दील  23 जनवरी, 1900 मेंज़  "इम दूत अकिस नाजिर्यस थाज़ार कि अख मुहनेव युस क्रिसमस की दुह पोद गैस असनी युत विलन युता सु स्क्रीन पेठ नज़र छू एवा". 
लॉरेन बैकाल छू पानी ऑटोबायोग्राफी मंज़ लेखन की बोगार्ट सूंड जय दुह आस क्रिसमस दुह मानवनि येवा, ये  छू वानान कि हेर वरहि छू सु तूफ़ान सेत देखा दही हुन्द मज़ाक तुलन.
मौड छू अख तुजरती मुसवीर ओस्मुत येम न्यूयॉर्क ते फ्रांस मंज़ पनि फनच तरबियत हासिल करमिस बेशमूल जेम्स एबॉट मैकनील व्हिस्लर सेत मुताला.
सु आस  $50,000 पेठी अकिस वरहयस मंज़ ज़ेनॉन पनि करियर किस पीकस पेठ आस-वरिये ज़याद रकम तेमन वक़तन हुन्द, ते तेम सिन्द्स खान्दारस सिंद निष् वरिये ज़याद युस $20,000 ओस कमवा.
तेमस आस ज़े लाक्ची बिन: फ्रांसिस ("पैट") और कैथरीन एलिजाबेथ ("के"). 
अख किस, सनीस खानदानस मंज़,अख वाक़या.
इमेस ओस सिचन हुन्द रुझान,गड रटनुक शोक,बोटिंग हुन्द जिंदिगी बर मोहबत, ते मज़बूत ख़ाहिश वालें ख़वातीन हिन्द तरफ रागिब पेनिस वालिद सिंज वरासत मंज़ मिलामैच.
बोगार्ट क्र पत फिलिप्स अकादमी अत्तेंदेद, अख बोर्डिंग स्कूल येत सु दरेज करने फॅमिली कनेक्शन बनयादिस पेठ.
वरिये वजूहात आय बयां करने,अक मुताबिक,या आव कैंपस मंज़ हेडमास्टर(या ग्राउंडस्कीपर) ख़रगोश सिंदिस तालबस मंज़ लगावं पेठ काडेथ सीना.
इम पात क्र इम 1944 मंज़ कोस्ट गार्ड टेम्पररी रिज़र्व मंज़ राजकरना तैर पइठ कम,पनि याट,सैन्टाना मंज़ कैलिफ़ोर्निया साहिले पेच पेठ गश्त कारन.
अकिस मंज़,येल इमसूंद जहाज़ (दे) पेठ अये गोल बारे करने ते इमसूंद वुठ आव बूथ पेठ चटनी.
बोस्टन मंज़ ट्रैन बद्लावनस दौरान, हाथकर वूल जाली ओस लगातार बोगार्ट सिगरेट माँगन.
एथिक्स कलस मंज़ ओस डॉक्टरन बोगार्ट ठीक करमुत, अख नेशन ओस बनवमूत.
टैब दें बजाये,इम क्र इमिस ये ख़राब.
नेवी हिन्द दुहन मंज़ इमसूंद किरदार ते इकदार पेनिस ख़ानदानस निष् अलग गसत तैयार ते इम लाज बगावत करन.
बोगार्ट क्र बिल ब्रैडी जूनियर सेत पानीं दोस्ती दोबार शरू(येम सिन्द्स मोलिस ओस शो -बिज़नेस कनेक्शन), ते विलियम ए ब्रैडी सिंज नई वर्ल्ड फिल्म्स कंपनी मंज़ दफ्तरी मुलाज़िमत हासिल क्र. 
इम क्र  केह रेतव पात ऐलिस सिंज 1921 ड्रामा ड्रिफ्टिंग (गबरवत करन अख लाइन पेश) मंज़ अकिस जापानी बटलर सिंद तैर पेठ पनिउन स्टेज डेब्यू , इम पात केहि ड्रामान मंज़ नज़री गु.
इम वक़त बाररुम सिंज लड़िये ते बोगार्टसिंद वुठस नुकसान वतनवस मंज़ अख वजा आस,युस लुईस ब्रूक्ससिंद अकाउंटस सेत गड़बड़ आस.
बोगार्ट क्र करियर किस इब्तिदा दौरे किन पानीं मामूली,पुर जोश हिसन नापसंद क्र,ते करीं इम "व्हाइट पैंट विली" किरदार वुन.
मेनकेन वुन पेनिस तलाक नमस् मंज़ कि बोगार्ट क्र नज़रअंदाज़ ते बदसलूकी हिन्द हवाल देथ वुनन पेनिस करियर खंदर कुथ ज़याद एहमियत.
तथ गो इमसूंद मुलाकात ब्रॉडवे अदाकार स्पेंसर ट्रेसी सेत,यस बोगार्ट पसंद ते तारीफ ओस करा, ते बनाय करीबी दोस्त ते शारब नोशी सती ते.
ट्रेसी मेलव सरवाये कुत ज़याद बिलिंग,लकिन बोगार्ट आव फिल्म हिन्दीस पोस्टर पेठ नज़र.
सदी हिन्देस क्वार्टर मंज़,एमव दुनवाये क्र महनाव क्र रलिथ बनांव  द डेस्पेरेट ऑवर्स.
बोगार्ट 1930 पेठ 1935 ताम हॉलीवुड ते न्यूयोर्क स्टेजस दरमियान पात ब्रुन्ठ करा,वरिये वकतस ताम रुद कम नबर.
हालांकि लेस्ली हॉवर्ड आस स्टार, द न्यूयॉर्क टाइम्सक आलोचक ब्रूक्स एटकिंसनन वुन  कि ये नाटक छू "अख पीच... अख रोअरिंग मगरिबी  मेलोड्रामा ... हम्फ्री बोगार्ट  छू अकिस अदाकरन तैर पइठ पनि करियर कि सरवाये कुथ असल कम."
वार्नर ब्रदर्स क्र 1935 मंज़ द पेट्रिफ़ाइड फ़ॉरेस्ट स्क्रीन  हकुक़ हेतमेत.
होवार्ड,येमिस निष् प्रोडक्शन अदिकार आस, कुरन साफ़ कि सु छू बोगार्ट सेत येसन केम करुन.
येल  वार्नर ब्रदर्स वुछ कि हॉवर्ड हटनी पाथ,ते यमेव में हर ते बोगार्ट आव कास्ट करने.
वैराइटी सिंद मुताबिक, "बोगार्ट सुन्द खतरा छुं केह ते त्रवन". 
मने आवाज़ मंज़ छू, या येथ मगरूर बुथिस मंज़ छू केहताम ज़रूर,युस हेर कैसे खिलाफ छू.
कामयाबी बावजूद, वार्नर ब्रदर्स आसनी कहते ख़वाहिश कि सु क्र बोगार्ट सिंज प्रोफाइल बेड.
बोगार्ट  क्र वेहरे  इस्तिमाल फिल्म पेर्सोना बनवनिस मंज़: अख ज़ख़्मी ,स्टोइकाल,सिनिकल,चार्मिंग,वल्नरेबल,सेल्फ-मॉकिंग लोनर,कोड ऑफ़ हॉनर सेत.
 वार्नर ब्रदर्स सेत किरदार ते पुसन पेठ लड़ी आस इसे येथ पइठ स्टूडियो कि तरफे एस्टाब्लिशड ते कमज़ोर स्टार्स हेव येथ पइठ बेट्टे डेविस ते जेम्स कॉग्नी सेत.
अथ वकतस दौरान ओस इम सूंद लीड किरदार डेड एन्ड (1937,सैमुअल गोल्डविन कारज पेठ), अकिस गैंगस्टर मॉडल येम सुन्द नामुन बेबी फेस नेल्सन पात.
ब्लैक लीजन (1937) मंज़,अकिस फिल्म ग्राहम ग्रीन "इंटेलीजेंट ते एक्ससिटिंग, अगर इम बजाये मुख्लिस" तैर पइठ बयां कुरमुत, इम क्र अकिस असल इंसान सुन्द किरदार अदा कुर युस अकिस नेसल परसत तंज़ीम मंज़ फासुमत छू (और ये आव तबा करने ). 
ये ओस मुसीबत कि येम आस मून चवा रोज़न ते बा आसुस ये फिल्म बनावन.
21 अगस्त,1938 मंज़,बोगार्ट क्र अदाकारा मेयो मेथोट सेत हगामा खाज तरेमी ख़ानदार क्र,युस अख ज़िंदादिल,दोस्ताना जिन आस,येल सु शराब चवा आइस,लकिन येल सु नशस मंज़ आइस तेल आइस बेवकूफ ते खतरनाक.
इम दूत इहदीस घरस नार,इथ शराख़ सेत वॉर क्र,ते इम सिंज लकह करेन वरीय फिर कट.
तेहिंदस दोस्त सिंद मुताबिक,जूलियस एपस्टीन, "दे  बोगार्ट-मेथोट ख़ानदार ओस सिविल वॉर सीक्वल". 
मेथोट सुन्द प्रभाव ओस तेज़ी सं तबकुन,हलाकि,ते बोगार्ट रुद लगातार चवन.
येल इम सोच कि  कैस अदाकार,डायरेक्टर या स्टूडियो छू नाकिस केम करमस,तेल क्र इम आवामी सत्ता पेठ काथ.
पॉल मुनि, जॉर्ज राफ्ट, कॉग्नी ते रॉबिन्सन ठुकराव मरकज़ी किरदार,येम सेत बोगार्ट मुका मेलव केह सरून किरदार अदा करनस मंज़ मदद.
इम क्र इडा ल्यूपिनो सेत असल कम,येम सेत मेयो मेथोट सेत हसद जाव.
सु हेखाय  प्लेटो, पोप, राल्फ वाल्डो इमर्सन ते शेक्सपियर सिंज सास बज लाइन कोटे कार्थ, ते हार्वर्ड लॉ सुन्द रिव्यु करे सब्सक्राइब.
दशील हैमेट हिंज नावेल पेठ मब्नी,ये अये 1929 मंज़ गुडनिक फिर पल्प मागज़ीने  ब्लैक मास्क मंज़ सीरियल करने,ते ये आस गुदनीकिन दूं फिल्म वर्शन हिंज बुन्याद;दुय्यम आस  सैटन मेट अ लेडी (1936),येथ मंज़ बेट डेविस अदाकारी क्र.
हस्टन क्र पत बेताबी सेत बोगार्ट पनुन सैम स्पेड हिन्द तैर पइठ कबूल.
माइकल कर्टिज़ सिंज डायरेक्शन ते हैल वालिस सिंज प्रोडक्शन मंज़ अथ  फिल्म  फिल्म में इंग्रिड बर्गमैन, क्लाउड रेन्स, सिडनी ग्रीनस्ट्रीट, पॉल हेनरीड, कॉनराड वीड्ट, पीटर लॉरे और डूली विल्सन शामिल आस.
बोगार्ट सिन्द्स बारस मंज़ छू वानी एवा,कि  छू येम ख़याल खातिर ज़िम्दर कि रिक बलाइने गैस चैस प्लेयर सिंद तैर पेश करने इन,अख मेटाफर युस इम सिन्दें दोस्तान,दुश्मनं ते इत्तिहादें सेत आव बरक़रार तावनी.
बोगार्टआव बेस्ट एक्टर इन आ लीडिंग रोले खातिर नामजद करने, लकिन  वॉच ऑन द राइनमंज़ पनि करकरदिगी खातिर पॉल लुकास निष् हारून.  
बोगार्ट 1943 ते 1944 में मेथोट सेत यूनाइटेड सर्विस ऑर्गनाइजेशन ते वॉर बॉन्ड किस  टूर पेठ गए,ते करक इटली ते नार्थ अफ्रीका  (कैसाब्लांका ते )मुश्किल दोरे.
येल तेम मिला,बकल ओस 19 ते बोगार्ट ओस 44 वोहूर ;इम थोव इम्स "बेबी" निकनेम.
आस केर वरिये मज़्ज़ पांवन". 
बाय माईसेल्फ एंड दैन सम, हार्पर कॉलिन्स, न्यूयॉर्क, 2005.
ये ओस पनस बैकाल  सुन्द प्रोटेक्टर ते उस्ताद संजन,ते बोगार्ट ओस अथ किरदारस पेठ कब्ज़ कारन.
इम अलाव,इमिस निष् ओस मज़ाकुक एहसास ते येथ मंज़ हक़ारतीच सु ज़ंजालाहट ते छू.
डायलाग,खास तैर पइठ हॉक्स सिंद तरफी फ़रहाम करदे इज़ाफ़ी मंज़र मंज़,जिनसे ताबीर ओस,ते बोगार्ट प्राइवेट जासूस फिलिप मार्लो  सिंद तैर पइठ कायल ओस.
इम हिन्द इख़्तेलाफ़व् बावजूद रुद ये ख़ानदार सेठी ख़ुशगवार.
बोगार्ट सिंद बिओग्रफेर, स्टीफ़न कान्फ़र मुताबिक,ये "आस अख प्रोडक्शन लाइन फिल्म येथ मंज़ कहते खास डिस्टिंक्शन आस ना". 
मोहोबत मंज़ दिलचस्पी ते हैप्पी एंडिंग हिंज कमी कि वजा सेत,ये ओस अख ख़तरनाक मनसब येवा समजन. 
James Agee छू लेखन,"बोगार्ट क्र अथ किरदारस सेत शानदार कम.... वरिये असल केम निष् मिल वाद ब्रूट युस इम गुड़ आस करमस".
बोगार्ट वार्नर, चेन लाइटनिंग (1950) ते द एनफोर्सर (1951) खातिर पनि आखरी  फिल्मों मंज़ आव वुचनी.
सैन्टाना ते बनाये ज़े फिल्म इम्स बगैर: एंड बेबी मेक थ्री (1949) और द फैमिली सीक्रेट (1951).
बोगार्ट सिंद केह बिओग्रफेर्स, ते एक्ट्रेस-राइटर लोइसे ब्रुक्स,छू बासन ये रोले छू रियल बोगार्ट नज़दीक.
द माल्टीज़ फाल्कन सिंज अख पैरोडी, बीट द डेविल, बोगार्ट ते  जॉन हस्टन सिंद खातिर आस आखरी  फिल्म.
हस्टन सिंज लव ऑफ़ अडवेंचरे,इम सुन्द सरून,परें दोस्ती (ते कामयाबी ) बोगार्ट सेत,ते हेपबर्न सेत केम करनुक मॉक,क्र अदाकार मजबूर  हॉलीवुड त्रवन खातिर मुश्किल शूटस पेठ युस बेल्जियन कांगो मंज़ ओस.  
बैकाल आव चूर रेतन हिन्दे वक़त खातिर, तरोवुख पनुन लकुट बैच लॉस एंगेल्स मंज़.
इम त्रुव डार्केस्ट अफ्रीका मंज़ मैं अंडे लक्स क्र." 
हेपबर्न (एक टीटोटलर) मुश्किल हालतें मंज़ रुद बदतर, वज़न गोस कम,ते अकिस मुकास पेठ गु वरिये बेमारी
नैव पेठ दलदलेस,दर्याबेन ते दलदलेस मंज़ वुठ लगावनिक तकलीफ बावजूद,अफ्रीका कि मालिकाय बज़ाहिर बोगार्ट सिंज नवां खातिर प्रून महबत दोबारे जींद करने खातिर आव करने,येल सु कैलिफ़ोर्निया वापिस आव ते इम हीच अख क्लासिक महोगनी हैकर-क्राफ्ट रणबॉट युस तेम मुतास ताम तेव.
येल बोगार्ट जून,हालांकि, इम वुन: "बेल्जियन कांगो पेठ थिएटर किस स्टेज ताम छू वरिये जुठ सफर.
येथ पइठ टेनिस मंज़ छू आसान, तुह पनस मंज़ बेहतर आने खातिर बेहतरीन चीज़ आने खातिर अकिस असल हरीफ़ या पार्टनर सिंज ज़रूरत आसान.
अगर ची ये करने किस बरस मंज़ पनि केह प्रान तल्खी तावें बरक़रार, इम दूत अख मजबूत परफॉरमेंस किरदार पेश क्र; इम  रूट पनुन आखरी ऑस्कर नॉमिनेशन ते 7 जून,1954 टाइम मैगज़ीन किस कवर स्टोरी हुन्द मोजु.
ये छू इम किसमक डायरेक्टर येमिस सेत बा कम छुस्न पसंद करान। ... तस्वीर छू गठिया पन.
सख्ते बावजूद फिल्म रोज़ कामयाब; अकि न्यूयोर्क टाइम्स रिव्यु मुताबिक, बोगार्ट ओस "नाकाबिले यकीन हद ताम माहिर ... येम महारत सेत ये परेन कानें हिंदें पसलियां पेठ अदाकार गैंग्स ते इम सिंज दुगलपनस मरदाना अंदाज़ मंज़ पिग्लावनि सेत मिलन सु छू शो चैन बेशुमार खुश्याँ मंज़ अख.
सु ओस ख़वातीन हिंज बरतरे मंज़ एवा गार्डनर सेत बेचैन;इम ओस हालही मंज़ पेनिस रैट पैक दोस्त फ्रैंक सिनात्रा,ते बोगार्ट ओस इम सिंद इनएक्सपेरिएन्स परफॉरमेंस शरारत.
येल बैकाल इम रेट इकठी, इम क्र पेनिस खान्दारस सेत द्रुझ शॉपिंग; शूटिंग पत क्र इमाव त्रैशवायु  इकठी सफर.
सु आव जैक बेनी शो मेंज़ ते,येत लाइव टेलीकास्ट अख ज़िंदा बचन वूल किनेस्कोपइमिस पेनिस वाहिद टीवी स्केच-कॉमेडी पपरफॉरमेंस  (25 अक्टूबर, 1953)मंज़  आव रटनि.
स्टेफेन बनाव अख ऑथर ते बिओग्रफेर ते होस्ट करुन अख टेलीविज़न स्पेशल पेनिस मलेस मुतालिक टर्नर क्लासिक मूवी पेठ.
सैन्टाना सिंदीस तनज़ूर मंज़,बोगार्ट आस अख नेव कंपनी बनावम्स ते आसुस फिल्म बनावनुक प्लान  (Melville Goodwin، U.S.A) येत मंज़ सु अख जनरल किरदार अदा करे ते बैकाल अख प्रेस मग्नतट.
ये ओसनि पेनिस सेहतस मुतालिक कथ कारन ते गो डॉक्टर निष् जनुअरी 1956 मंज़ बैकाल सिंद लगातार वन्स पेठ.
इमेस पे बाख सर्जरी करें नवंबर 1956 मंज़, येल कानासर ओस मेटास्टेसिज़ेड.
अथ पेठ ओस लेखेथ कि,"अगर तुहि गैसवे केह,षुरेन करेव."
1940 मंज़ स्टेल्ला एडलर सेत तालीम हासिल करने पत, ये छू येवा गुडनुक अदाकार मैंने येम स्टैनिस्लावस्की सिस्टम ऑन बाय मेथड एक्टिंग,युस स्टैनिस्लावस्की सिस्टम मंज़ द्रवमूत,मेनस्ट्रीम ऑडियंस ताम.  
वेस्टर्न वन-आइड जैक मंज़ क्र इम अदाकारी ते डायरेक्ट ते करें, युस अख क्रिटिकल ते कमर्शियल फ्लॉप ओस,येम पत इम  सिर्फ  नुमाया बॉक्स-ऑफिस फेलियर देस,युस शरू गु म्युटिनी ऑन दे बौंटी (1962). 
 इम क्र हॉलीवुड कि तर्फे मुकामी अमेरिका किन सेत मुबायनी बदसलूकी ते गलत तस्वीर कशी हुन्द वजा सेत अवार्ड निष् इंकार क्र.
गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रिकॉर्ड्स मुताबिक, ब्रैंडो आव  $3.7 million ($ million in inflation-adjusted dollars) दें ते 11.75% ग्रॉस प्रॉफिट मंज़ 13 दोहन' हिंज किम  सुपरमैन पेठ.
इम सुन्द  वंशज ओस ज़ैद तर  जर्मन, डच, अंग्रेजी और आयरिश.
ब्रैंडो आव अख ईसाई साइंटिस्ट सिंज परवरिश.
हालांकि,ये आस शरीब ते आसुस अक्सर ख़ानदार शिकागो किन बराव मंज़ घर  वापिस आनन.
ब्रैंडो क्र इमिस सेत पेनिस मालिस कुत ज़याद दुश्मनी,ये वनेथ, "बा छुस तेम सुन्द नाव,लकिन माँ करुनि सु ज़हीन ते खुश या कह दिल्चस्पी हिंज केम.
1930 इर्द किरद,ब्रैंडो सिंद गरेकव् क्र मूव एवंस्टोन,इलेनॉइस,एल तेम सिंद मेल शिकागो मंज़ केम रेठ,लकिन गए अलग 1935 मंज़ येम विज ब्रैंडो 11 वोहर ओस.
ब्रैंडो,येम सुन्द लेक्चर निकनेम ओस "बड",जवानी हुन्द नक़ल ओस.
2007 मंज़ TCM  बायोपिक ब्रैंडो: द डॉक्यूमेंट्री मेंज़,बचपन दोस्त किस जॉर्ज एंगलंड छू ब्रैंडो सिंज इब्तिदाई अदाकारी याद करा,पनि मेज हुन्द दियां शराब नोशी निष् हटावनि खातिर पेनिस फॅमिली फार्म मंज़ गांव या गुर सिंज नकिल कारन.
ब्रैंडो सिंज बेन फ्रांसिस त्रोव कैलिफ़ोर्निया कॉलेज ताकि सु पेर आर्ट न्यूयोर्क मंज़. 
ब्रैंडो क्र थिएटर मंज़ असल ते स्कूल मंज़ ते.
फैकल्टी क्र वोट ये कदनेस,लकिन स्टूडेंट क्र इम्स सपोर्ट,येमाव सोच की इख़राज छू सेठा सख्त.
1988 कि डाक्यूमेंट्री मंज़,मार्लोन ब्रैंडो;दे वाइल्ड वोन,ब्रैंडो सिंज बेन छू याद करा,"ये अस्स स्कूल ड्रामास मंज़ माज़ तुलन...अवा क्र आईएम फैसले ये गैस न्यूयोर्क ते परे एक्टिंग कायज़्की ये ओस अकु चीज़ येथ सु एन्जॉय ओस करा.
कह वकतस रुद ये रॉय सोमलो सेत रोज़न,युस पत चूर टाइम एम्मी जानें वॉल ब्रॉडवे प्रोडूसर.
ब्रैंडो  सिंज काबिल ज़िक्र बसीरत ते हकीकत पसंदी हुन्द एहसास आस गुडिय वजिये.
डस्टिन हॉफमन सिंद मुताबिक तेम सिंद ऑनलाइन मास्टरक्लास,ब्रैंडो ओस अक्सर कैमरामैन सेत कथ करा ते साथी एक्टर सेत तेम हिंड्स वीकेंड मुतालिक आसूक प्रेसन हैताकि डायरेक्टर सिंद एक्शन वेनस ताम ते.
इम सिंद रावय सेत आव ये सेविल्ले मंज़ नई स्कूल कि प्रोडक्शन कास्ट मंज़ ते किडनी,लकिन इम पत जल्दी आव ये तेथ किस मुक़ामी तैर पैठ तैयार करदे ड्रामास मंज़ ये दरयाफ्त करने.
कॉर्नेल ते क्र ये कास्ट अकिस मैसेंजर की हैसियत जीन अनौइल के एंटिगोन सिन्द्स प्रोडक्शन मंज़ तेम विहरे.
1946-1947 सीज़न खातिर  नाटकुक  दौरा करने खातिर  बैंकहेड क्र ए स्ट्रीटकार नेम्ड डिज़ायर मेंज़  ब्लैंच डबॉइस सुन्द किरदार  ठुकरुमत, युस  विलियम्स ओस तेम सिंद खातिर लुख्मुत.
विल्सन ओस ब्रैंडो सुन्द वरिये बर्दाश करा,लकिन सु वुत तेम सात लिमिट्स ताम येल ब्रैंडो 28 नवंबर 1946 किस आगाज़ निष् केह वक़त ब्रूठ ड्रेस रिहर्सल कि ज़रिये बड बडउन.
अख कास्ट मेंबर छू याद कारन,ये ओस ख़ुशगवार.
हालांकि, तनक़ीद असनी इस मेहरबान केह.
बाद इनवाल टूर स्टॉप पेठ रेंट आईएम बेहतरीन रिव्यु,लकिन युस इम सिंदव सेथाएव याद क्र,सु ओस इम सिंज काबिलियतुक ईशर करा युस सु पत ज़ाहिर क्र."
ब्रान्डो वुन स्टेजेस पेठ केह चुकादें वाले अदब हुन्द मुजाहिर कार्थ प्रोडक्शन खातिर पानिन बेहसि ज़ाहिर करथ.
सड़की पेठ केह हफ्ताव बाद,तेम वात बोस्टन, अथ वक़्तस ताम बैंकहेड ओस तैयार इम्स कोडित सिनस.
पियरपोट छू लिखन कि जॉन गारफील्ड ओस गुडनीच पसंद इम किरदार खातिर, लकिन "कारन नामुम्किन डिमांड."
एम छू स्टैनली सिंदिस किरदारस इंसानी वनाना कि ये छू अकिस शैतानी बुडस बजाय जवानी हिंज कल्लोस्नेस्स ते बेरहमी गसान....ब्रैंडो सिंद बाड़नी सेत छू अख नव क़दर बृकुन अमसयुस में मंज़ सर्वे कुथ बेहतरीन बड़िये आस."
इम वुन,"परदे वूथ थुद ते स्टेज पेठ जीम हेव आख हुन हुन्द नेचु आस, ते सु छू माँ गिंदान.
द मेन (1950)  मंज़ ब्रैंडो सुन्द गुडनुक स्क्रीन रोले आख तल्ख पैरापेलिक वयोवृद्ध आस.
ब्रैंडो सिंद पनि अकाउंट मुताबिक,ये छू फिल्म हिन्द वजा सेत कि इम सुन्द ड्राफ्ट स्टेटस आव तब्दील करने 4-F पेठ 1-A ताम. इमिस आय सर्जरी ट्रिक नई, ते वुन ओसनि जिस्मानी रंग कमज़ोर कि ड्रिफ्ट मंज़ यहे खारिज करने.
इत्तिफ़ाक़न,साइकेट्रिस्ट ओस ब्रैंडो सिंदिस डॉक्टर दोस्तस जानें.
ये छू ब्रैंडो सुन्द सर्वायव मंज़  बेहतरीन रोल  मने एवा.
ये फिल्म क्र  एलिया कज़ान डायरेक्ट ते  एंथनी क्विन आस साथी अदाकार.
सनीस यग्जेल सीन्स दौरान, मा क्र पानस कुन आख तल्खी महसूस,ते अगर मा केम पत कह ड्रिंक तजवीज़ क्र,तेल या मुनि इम या ते एथा गसथ कह वुन.
मतलूब असर हासिल करने पत, कज़न ओस ने क्वींन वानन कि इम करनस बा कुन जाये गुमराह.
गैलगुड़ ओस वरिये मुतासिर कि इम क्र ब्रैंडो अख फुल सीजन हैमरस्मिथ थिएटर मंज़,अख सु ऑफर युस तेम ठुकरव.
ये ओस बैठक दरवाज़स मानन्द -गर्मी आस स्क्रीन किन एवा.
तममव एकाउंट्स मुताबिक,ब्रैंडो ओस पानीं सिरपरास्तें निष् परेशान,लकिन इम क्र दुबारे ऑन द वाटरफ्रंट मंज़ इमिस सेत केम."
ट्राइंफ इम्पोर्टर्स आस अथ नुमाइश मंज़ दोग़लापन शिकार,कायज़्की रोड़ी मोटरसाइकिल गैंग्स क्र लकटें शेरान पेठ कब्ज़ी.
येल गुडनीत रोल ऑफर कारक,ब्रैंडो -युस बुनते कज़िन सिंद तरफ टेस्टिनॉय HUAC सेत गु मुतासिर - माउस गु ते टेरी मल्लोय सुन्द हिस तक़रीबन फ्रैंक सिनाट्रा निष् गु.
ब्रैंडो  ऑन द वाटरफ्रंट मंज़  आयरिश-अमेरिकी स्टीवडोर टेरी मलॉय किरदार खातिर ऑस्कर ज़ुन.
29 जुलाई, 1954, किस पेनिस जाइज़ेस मेंज़, द न्यू यॉर्क टाइम्स क्रिस्टिक ए.एच. वीलर ने फिल्म  हिंज तारीफ करा, वुनन अथ "हुनरमंद पेशवर अफ़राद सिंज तरफ स्क्रीन हुन्द गैर मामूली ताक़तवर,दिलचस्प ते तख़्लीक़ी इस्तिमाल" करार दूत.
इम ओस 1954 कि फिल्म देसीरी मंज़ नेपोलियन सुन्द किरदार अदा कुरमुत.
ब्रैंडो खास तैर पइठ डायरेक्टर हेनरी कोस्टर सिंज तौहीन करा.
ब्रैंडो ते कोस्टार फ्रैंक सिनाट्रा सुन्द रिश्तेदारइ ते आस ख़राब,स्टेफन कन्फेर ते ओस वुचान: "इम दुनवाय आस डीएमेट्रिकली अलग: मार्लोन ओस मल्टीप्ल टैक्स ज़रूरत; फ्रैंक क्र पनुन पैन दुहरान निष् नफरत."
फ्रैंक सिनात्रा वुन ब्रैंडो "दुन्यक मोस्ट ओवररेटेड अदाकार", ते वुनन इम्स "मुम्बल्स". 
पॉलीन केल ओसनि इम फिल्म सेत खास तैर पइठ मुतासिर गमेत, इम क्र नोट कि "मार्लोन ब्रैंडो क्र पिक्सी मुतर्जम सकिनी हुन्द किरदार अदा करने खातिर पनुन पैन फ़ाकि,ते ये छू बासन कि जानते छू सु स्टंट सात लुतफ अंदाज़े गासन-पागल पइठ कथ करा, लड़का सिंद पइठ असां, बरूकूं नेमन,ते मुश्किल हरकत करा इम सिंजेन जांगन सेत.
न्यूज़वीक फिल्म अख "डील्ल टेल ऑफ़ मीटिंग ऑफ़ दे ट्वेन",इम बावजूद रोज़ ये बॉक्स-ऑफिस पेठ कामयाब.
येम फिल्म जीन चूर अकादमी अवार्ड्स.
तमाम एकाउंट्स मुताबिक,बरैंडो ओस पनि मौत सेत तबा गोमत,बिओग्रफेर पीटर मनसो वुन A&E's बायोग्राफी, "सु आस सु येम तेमिस ये मंज़ूरी हेका देथ येथ न बाय कह ते देत हक़हे, इम सिंज मेज हिन्द मारनी पत,छू ये बसा कि मार्लोन त्रोव ख्याल तावान.
द यंग लायंस मेंज़ दोस्त ते हरीफ़ मोंटगोमरी क्लिफ्ट सेत अकिस फिल्म मंज़ बरैंडो सिंज वाहिद शक्ल आय हवनी (हालांकि यमेव करना कह ते सन शेयर). 
बरैंडो मरकज़ी किरदार रिओ क्र पेश,ते कार्ल माल्डेन क्र पेनिस साथी "डैड"लॉन्गवर्थ सुन्द किरदार अदा.
एडिटर सिंद तैर पइठ बरैंडो सिंज नातजरुब क्र पोस्टप्रोडक्शन  मंज़ ताखेर ते  बिलखीर रूट  पैरामाउंट फिल्म हुन्द कन्ट्रोल.
तुत ताम, बा आसुस बोर गोमत इम तमाम प्रोजेक्ट ते द्रव इम मंज़ नबर." 
मुबयानी तैर पइठ फिल्म इंडस्ट्री सेत बरैंडो सिंज नाराज़गी इम  सिंज बेयस फिल्म,मेट्रो-गोल्डविन-मेयर सिंज  म्यूटिनी ऑन द बाउंटी , युस तहिति मंज़ आय फिल्मवनी.
म्युटिनी डायरेक्टर लेविस माइलस्टोन छू क्लेम करा कि एग्जीक्यूटिव "इमेक मुस्तहिक़ आसान येल तेम अख हैम अदाकार,अख पेटलान्ट चाइल्ड,अकिस द्रुज फिल्म पेठ मुकमल कन्ट्रोल देवन."
द अग्ली अमेरिकन (1963) आस यमेव मंज़ गुडंईच फिल्म.
ब्रान्डो सिंज तमाम बाई यूनिवर्सल  फिल्म अथ वकतस दौरान, येथ मंज़ बेडटाइम स्टोरी (1964), द अप्पलोसा (1966), ए काउंटेस फ्रॉम हॉन्ग कॉन्ग (1967) ते  द नाइट ऑफ द फॉलो डे (1969) शामिल छू, आस क्रिटिकल  ते कमर्शियल फ्लॉप आस.
ब्रैंडो ओस जासूसी थ्रिलर मोरिटुरि 1965 मंज़ ते वुचने अमृत, येत, गये, फ़ैल नाज़रीन खेंचनेस मंज़.
कैंडी खास तैर पइठ ओस वरीयान लुकान खातिर खोफनाक,1968 अख सेक्स फार्स फिल्म एमएच डायरेक्शन क्रिश्चियन मार्क्वांड आस करमस ते टेरी सदर्न सिंज 1958  नावेल पेठ मब्नी आस,ये फिल्म पानी नवी हीरोइन कैंडीफेहम जूही ज़िरया पोर्नोग्राफी स्टोरीज एडवेंचर करा,येमूक किरदार ईवा औलिन अदा कुर.
दे अटलांटिकमार्च 1966 शुमार्स मंज़ ,पौलिने कएल छू लिखन कि पानिन बागे दुहन मंज़,बरैंडो "गैर समाजी आस कायज़्की तेमिस ओस पाय की मिश्रा छू ख़राब, सु ओस नवजवानें खातिर हीरो कायज़्की सु ओस युता मज़बूत कि सु ओसनि घटियापन नेथ हेकन" लकिन वुन बरैंडो ते एथ हेव लुख "बुफ्फूंस,शर्मनक,पथेटिकल्ल्य आवामी सख्त मज़ाक तुलन वेल " आस बनय्मेत.
बा आसुस पनि लातलोकि मंज़ वरिये काबिल, लकिन बा आसुस वरिये हसास ते इम सेत गु माँ वरिये तकलीफ."
फिल्म आये मिक्स्ड रिव्युस.
ब्रैंडो क्र पानिन यादाश्त मंज़ फिल्म खातिर अख मुकमल बॉब वक़फ क्र,ये वनत कि हिदायत कर,गिल्लो पोंटेकोरवो,ओस बेस्ट डायरेक्टर वुनक ताम यस सेत तेम कम कर कज़न ते बरनार्डो बेर्टोलुक्की पत.
1971 मंज़,मिचेल विनर क्र ब्रिटिश हॉरर फिल्म  द  नाइटकॉमर्स विद स्टेफ़नी बीचम, थोरा हर्ड, हैरी एंड्रयूज ते अन्ना पाल्क डायरेक्ट करमस.
इम क्र 1972 किन न्यूयॉर्क फिल्म क्रिटिक्स सर्कल अवार्ड्स मंज़ बब्रैंडो आव बेहतरीन क़रार दें.)
ब्रैंडो निष्  इम्स  खिलाफ कम करने वेल वन-आइड जैक ते ओस ,अख परेशां प्रोडक्शन  यम  पैरामाउंट खातिर  पैस हूर येल ये  1961 मेंज़ रिलीज़ आस अमस करने.
कोपोला क्र ब्रैंडो अकिस  वीडियो टेप "मेक-अप" टेस्ट खातिर मनावन, येथ मंज़  ब्रैंडो पनुन मेकअप पनि क्र  ( इम क्र कॉटन बॉल्स हुन्द इस्तिमाल ताकि इम सिंज गल बसन मोच किरदार खातिर). 
ब्रांडो आस पैन शक, येमूक ज़िक्र सु पनि ऑटोबिओग्रप्य मंज़ छू कारन,"मा छुं जेहिं इटालियन किरदार करमत, मा छुं बसन कि बा हेकन ये किरदार कामयाबी सान करैथ."
ब्रैंडो आव कम फीस $50,000 पेठ रटनि,लकिन इम सिंदिस कॉन्ट्रैक्ट,इमिस आव परसेंटेज दें तमाम  स्लाइडिंग स्केल:10 मिलियन हदस निष् ज़याद प्रेथ $10  मिलियन खातिर मजमुए तैर पइठ 1%,अगर पिक्चर  $60 million क्रॉस गए तेल गए 5%. 
1994 किस इंटरव्यू मंज़ छू येवा लबनी युस अचीवमेंट अकादमी हिंज वेबसाइट  छू,कोपोलाछू वानन,"येल आस द गॉडफादर आस बनावन या सा आस वरिये उनअप्प्रेसिएटेड मूवी.
यमन ओसना में शूटिंग पसंद येथ पइठ बा आसुस कारन.
अकिस 2010 टेलीविज़न इंटरव्यू मंज़ लररय किंग सेत,अल पसीनो ते ओस वानन की केथ पइठ क्र ब्रैंडो तेमिस मदद सेत फिल्म मंज़ माइकल करलोने सूंड रोले तावनास मंज़-हालांकि कोप्पोला ओस येसन इम्स कडेथ जिनन.
तिमो रलेव  शराबिक गिलास ति करख़ कथ बात शुरू." '
कान एड्स, ' येल आस गुडनिक फिर ब्रैंडो मिले प्रेथ कह ओस हैरान."
इम अल्वा,कायज़्की इमिस निष् ओस वरिये ज़याद ताक़त ते बिलेशुबा इख़्तियार, मा सोच कि इमिस पेज अकिस शरीफ नफरी सिंद तैर किरदार अख दिलचस्प बारकिस आस,अल कपोने बारकिस,युस लुकेन बेसबॉल बैट सेत ओस दगन."
वाक़े आसनी कहें ते शुरुआत.
इम क्र अवार्ड सरमोनी हुन्द बॉयकटे, इम बजाय मुक़ामि अमेरिकी राइट्स एक्टिविस्ट सचिन लिटिलफेदर सूज, युस फुल अपाचे पोशाक मंज़ आव, ताकि सु वन ब्रैंडो सुन्द वजूहात, यूस्कि हॉलीवुड ते टेलीविज़न कि ज़िरया मुक़ामी अमेरिकी हिंज तस्वीर कशी पेठ इम सुन्द अतिराज़ पेठ मब्नी ओस. 
येथ पइठ पत्मि फिल्म मंज़, ब्रैंडो ओसना माना लाइन याद करने वरियें सन मंज़, इम बजाय, इम लीच इम लाइन कई कार्ड पेठ, ते लगायें पुरे सेट्स पेठ,एम सेत  त बर्टोलुची फिल्म हिंदस फ्रेम सेत नबर रोजिच परेशानी तुलें पये.
इम सिंज मजमुए शिरकत सेत कामय इम $3 मिलियन.
द न्यू यॉर्कर रिव्यु  मेंज़  पॉलीन केल छू  लिखमूत , "फिल्म हिंज सुसस्स  छू  आखिरकार अमस.
1973 मंज़,ब्रैंडो ओस पागल गुमत पेनिस लक्चरकिस दोस वैली कॉक्स सिंदिस गुज़रनेस पेठ.
फिल्म हिन्देस गुड्नीकिस गंटास गैर हाज़िर क्लेटॉन आव गुरिस पेठ,उलटे ओस लटकुमत,सफेद मेस सेत वेल्थ,लिटिलफीदर-स्टाइल.
पेन, युस अदाकरन पानिन केम करने देवनस पेठ यक़ीन ओस करा,क्र मार्लोन पुरे मुतासिर."
1978 मेंज, ब्रैंडो क्र  जीन-पियरे ड्यूटिलेक्स ते  लुइज़ कार्लोस सल्दान्हा डायरेक्ट करने आमस अख  फ्रांसीसी-बेल्जियम की डॉक्यूमेंट्री फिल्म राओनी  सिंज  अंग्रेजी वर्शन , युस  रौनी मेटुकटायर सिंदिस जिंदिगी  ते  नार्थ सेंट्रल  ब्राजील किन  इंडिजेनस इंडियन ट्राइब हुन्द सर्वाइवल कि आसपास मुश्किलात आस.
 1979 मंज़,गु ये नज़री अकिस रेयर टेलीविज़न मिनिसेरिएस रूट्स मंज़;: द नेक्स्ट जेनरेश, येथ मंज़ इम जॉर्ज लिंकन रॉकवेल सुन्द किरदार अदा क्र;इम जून अख प्रिमटिमे एम्मी अवार्ड्स फॉर आउटस्टैंडिंग सपोर्टिंग एक्टर अकिस मिनिसेरिएस या अकिस मूवी इम सिंदिस परफॉरमेंस पेठ.
ब्रैंडो आव  $1 मिलियन अकिस हफ्तस दें 3 हफ्तन केम. 
अकिस डाक्यूमेंट्री मंज़  छू, कोप्पोला छू याद करा की ओवेरवेइट ब्रैंडो कोता ज़बरदस्त ओस येल इमें हुन्द सन आव ते, मायूसी महसूस करथ,कुर्ट्ज़ सिंज तस्वीर कशी करनक फसली क्र,युस असल स्टोरी मंज़ कमज़ोर हवनी छू अमृत,अकिस तेमिस शाकसिंद तैर पइठ येम पनुन हेर पहलु छू मुतासिर कृमत.
हालांकि, ये आव वापिस 1989 मंज़ ए ड्राई व्हाइट सीज़न, युस आंद्रे ब्रिंक सिंज 1979 एंटी-अपार्थेड नावेल पेठ बनानी आमस.
ब्रैंडो आय तारीफ इम सिंज परफॉरमेंस खातिर, इम  जून अकादमी नॉमिनेशन फॉर बेस्ट सपोर्टिंग एक्टरटी अवार्ड टोक्यो फिल्म फेस्टिवल्स मंज़ ते जुनून बेस्ट एक्टर सूंद  अवार्ड.
वैराइटी ते क्र ब्रैंडो सिंद परफॉरमेंस हिन्द तारीफ ते करें नोट, "मार्लोन ब्रैंडो सिंज शानदार कॉमेडी परफॉरमेंस दे फ्रेशमें स्क्रूबेल कॉमेडी सेत फ़िल्मी तारीख मंज़ अख अनुख मुक़ाम ताम वजमच.
द आइलैंड ऑफ़ डॉ. मोरो के पटकथा लेखक रॉन हचिंसन पत पनि यादाश,क्लिंगिंग टू द आइसबर्ग:  राइटिंग फॉर ए लिविंग ऑन द स्टेज एंड हॉलीवुड (2017) मेंज़ वानन कि ब्रैंडो क्र पानीं साथियन सेत लड़िये ते करनक तआवुन करने निष् इंकार ते फिल्म हिंज प्रोडक्शन करन सबूततेज़ ते फिल्म हुन्द अमले.
ये ओस इम सुन्द आखरी रोल ते कुँये रोले अकिस जनन किरदारस मंज़.
एक्टर सुन्द नाचू, मीको, ओस जैक्सन सुन्द बॉडीगार्ड ते असिस्टेंट ते वरियेहैं विहरियें,ते ओस दोस्त एम्स गुलुकर्स,"
डैड ओस सख्त टाइम आखिरी दुहन मंज़ शाश की वजा सेत, सु ओस ऑक्सीजन पेठ ज़याद तर वकतस.
जिनच माइकल दूत वलद सबस अख पोर्टेबल ऑक्सीजन टैंक वाजेन गोल्फ कार्ट ताकि ये नास नेवरलैंड सेत गैस लुतफ अंदाज़े.
इम्स ओस डायबिटीज ते लिवर कैंसर ते.
इम सिंज अख रिकॉर्ड शुद लाइन फाइनल गेम मंज़ क्र अदाकरस ख़ारजी तहसीन करनेक तैर पइठ शामिल करने अमस.
आख ब्रांडो वोन माल्डेन की सो छी वासिठ पयूं वॉल.
ताम सन्ज़ मारन बरोह , टाइम कोर मन तुम तुबे यौम ऑक्सीजन आस कैर्री करा पेनिस लंग्स मंज़ बर्नस , युस, उस आमुत तैमिस वना , की एम साथ हैख टाइमसांज ज़िन्दगी बैदिथ.
1976 मंज़ ,वोन टाइम फ्रेंच जौर्नालिस्ट की , '' होमोसेक्सुअलिटी छी आयुथ फहलाव मूत आथ पैठ छीन कहन कबर बना 
टाइम कोर वार्यहैं रोमांस त बै दवा  मगर टाइम कोर न ज़हन पनिया खंडरिच कहत , टाइम सन्ज़ ज़नान , यह टाइम सिंद शुर पानी ऑटोबायोग्राफी मंज़ 
ब्रांडो मिलाव आइकीस हेरिओं रीता मोरेनो 1954 मंज़ , टाइम पट गोव तुमन लव 
पट वरोहो पट करोख तुमो ब्रेकअप , मोरेनो गिंदोख पानिन लव इंट्रेस्ट फिल्म थी नाईट  ऑफ़ थे फोल्लोविंग डे 
टाइम्स आव वन की सु छी डॉटर वेल्श स्टील वर्कर आयरिश डिसेंट टोक , विलियम o'चल्लाघन ,युस उस सुपरिन्टेन्डेन्ट उस इंडियन रेलवे युक 
ब्रांडो त बै कश्फी आस आख नाचो , क्रिस्चियन ब्रांडो , मई 11 , 1958 ; तुमन  गो  दिवोर्सीद 1959 मंज़ 
  तुमन आस जा शुर इक्वाटे : मीको कैस्टनेडा ब्रांडो (जाव 1961 )  त बै रेबेका ब्रांडो (जाव 1966 ) 
क्युकि टेरीपाइआ उस नेटिव फ्रेंच स्पीकर।, ब्रांडो बनेव फ़्लूएंट लैंग्वेज त बै वार्यः इंटरव्यूज दित फ्रेंच मंज़ 
ब्रांडो त बै टेरीपाइआ गो तुमन दिवोर्सीद जुलाई 1972 मन 
ब्रांडो आस लॉन्ग रिलेशनशिप आकिस होसकीपर मारिया क्रिस्टीना रुइज़ साथ यस्स साथ तैमिस तरा शुर आस : निन्ना प्रिस्किल्ला ब्रांडो (जाव मई 13 , 1989 ) मिल्स जोनाथन ब्रांडो (जाव जनुअरी 16 , 1992 ) त बै टिमोथी गहन ब्रांडो (जाव जनुअरी ६, 1994 )
टाइम सन्ज़ ग्रैंडचिल्ड्रेन आय इन्क्लुडे कारण प्रूडेंस ब्रांडो त बै सहने ब्रांडो ,शुर यौम मीको स. ब्रांडो ; यौम शुर छी रेबेका ब्रांडो ; त बै त्र शुर तेहोतु ब्रांडो टाइम्स बाकि 
 टाइम सन्ज़ बिहेवियर युस फिल्मिंग मंज़ उस बौनतय पैठ (1962 ) वोहचें ब्लॉस्टर पाणिं रेपुटेशन आँख डिफिकल्ट स्टार 
गललेल्ला कोर ब्रांडो फोल्लोव्स ,  यौम कोर ैकपेनेड अकीस शो यथ होस्ट उस करा डिक कवित्त यह टाइम टापिंग कोर थे डिक कवित्त शो नई यॉर्क सिटी मंज़ 
युस फिल्मिंग आस मुनिटी बौनतय पैठ गे एफेक्ट ब्रांडस  ज़िंदगी आकिस प्रोफाउंड वेज़ मंज़ , तैमिस गोओ लव ताहिती साथ त बै तत्कण लोकन साथ 
1983 हरिकेन आव खतम कारण टाइम सिंद वार्यः स्ट्रक्चर यथ मंज़  रिसोर्ट त आस 
सू आव फ़ेडरल कम्युनिकेशन्स  कमीशन (FCC) आव रिकॉर्ड त्वं मार्टिन ब्रान्डेक्स याम प्रेज़रवे पानिन प्राइवेसी 
टाइम कोर अटेंड कह फुंदराइज़र्स जॉन फ कैनेडी 1960 प्रेसिडेंटिअल इलेक्शन मंज़ 
ऑटम 1967 मंज़ , ब्रांडो गो हेलसिंकी , फ़िनलैंड चैरटी पार्टी कोर आर्गनाइज्ड युस  UNICEF हेलसिंकी सिटी थिएटर मंज़ 
टाइम कोर फेवर बचन हुन्द हकस मंज़ टी बै तुमन हुन्द डेवलपमेंट कन्ट्रीज मंज़ 
मई छी बसा इ छी असल की यह फंड कोरों की काठ जय ; यथ मुलकस मंज़ छी खारहूं ; यह रागे की यथ साथ ,''ब्रांडो वोन आकिस लेट-नाईट एब्स -टीवी  शोज मंज़ जाए बिशप शो 
यह छी आख ज़रूरी इनक्रेडिबल एक्ट युस हौसला छी देवा मै छी वौचमुत, त बै आमुत मनन त बै करों वार्यः 
1964 मंज़ ब्रांडो आव अरेस्ट कारण आव  "fish-in" युस आख प्रोटेस्ट फुटरावों याम वाद उस कोरमुठ नेटिव अमेरिकन फिशिंग हालां पुगेट साउंड मंज़ 
ब्रांडो  कर पाणिं फाइनेंसियल छी सपोर्ट करा आकिस ग्रुप मंज़ यथ मंज़ रेडिकलिज़तिओन आय बढ़ावन , स्पेशलय ताल एल पैसेज पैंथर पम्पहेल्त युस आउट जो एल्ड्रिज क्लीवर ाडवोक्टिंग इंडिस्क्रिमिनाते करा वायलेंस ,'' रेवोलुशन कहतर ''
सचिन लिट्लेफदर छी रिप्रेजेंट कर तैमिस आकिस सरमोनी मंज़ 
युस यह इवेंट आव आथ मिलाव वार्यः ज़याद शाबाशी मिले US  त बै पुर दुनियाकिस मेडिअस मंज़ 
सु उस आख एक्टिविस्ट युस खिलाफ उस अपार्थेड 
टाइम सूंड नव आव अमेरिकन फिल्म इंस्टिट्यूट मंज़ चूरियम मेल ग्रेट स्टार यामिसन्ज़ स्क्रीन डेब्यू आव बरोह 1950 मंज़ (युस आव 1950 मंज़ )
अगस्त 19 ,2009 मंज़।  इनसाइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका कोर तैमिस डेस्क्रिबे इतकं की '' सर्वाः खोट ज़याद सेलेब्रेटेड मेथड एक्टर , टाइम सन्ज़ मुम्ब्लिंग डिलीवरी कर तैंसींज रिजेक्शन क्लसिकल ड्रामेटिक ट्रेनिंग 
सू आव डेवलपमेंट कारण गैंगस्टर लीडर त बै ऑउटलॉ खातर 
युस पोरट्रायल गैंग लीडर जॉनी स्ट्रेब्लेर छी युस बनाई आख वाइल्ड िकोणोक इमेज बनाई , यौम दोसवाई सिंबल कर इस्तिमाल रेबेल्लीयस्नेस्स त बै आख फैशन एक्सेसरी यथ मंज़ परफेक्टो स्टाइल मोटरसाइकिल जैकेट , कैप , जीन्स  त बै सनग्लासेस छी आवा 
'ई कुलदा बीन अ कन्टेंडर ''सन आव वाटरफ्रंट, ऑथर वो ब्रुकलिन बुमेर, मार्टिन ह लेविसिओं, छी'' आख फेमस सीन्स आकिस मोशन पिक्चर हिस्ट्री , त बै बने आख पार्ट अमेरिकन कल्चरल लेक्सिकन''
चा छी बनावों 'एम् बिलीव छी च चोख मारा  टाइम सोच की कह ज़याद इंटिमेट मोमेंट छी हैका मयान ज़िन्दगी मंज़ आसीत''
1999 मंज़ अमेरिकन फिल्म इंस्टिट्यूट डियूथ टाइम्स 8th रैंक ग्रेट मेल स्टार उस गोल्डन आगे हॉलीवुड मंज़ 
सू उस वार्यहैं वरियाँ  वाडेविल मंज़ आख डांसर त बै कॉमेडियन , तोहुत यूथ ताम तैमिस मेजर एक्टिंग पार्ट मिला 1925 मंज़ 
रावे रवीएस पथ , वार्नर ब्रोस।  कारख सिग्न गोडनायथ $400- ा -वीक , थ्री वीक कंटेंट; एल एक्सेक्यूटिवेस वाहचोख यह स्टूडियो मंज़ गोड्नुख पहर पाने फिल्म खातर , कागनेस कॉन्ट्रैक्ट उस  आमुत बडान 
सू आव नॉमिनेट कारन ट्रीम पहर 1955 मंज़ लव में त बै लेसवे में विथ डोरिस डे 
काग्नेय चोल निबर वार्नर ब्रोस।  वार्यः टाइम पैट टाइम सिंडिस करियर मंज़ , हर टाइम आव रिटर्निंग वार्यहैं इम्प्रोवेद पर्सनल त बै आर्टिस्टिक टर्म्स 
टाइम कोर  काम आकिस इंडिपेंडेंट फिल्म  कंपनी मंज़ आकिस वरयहस ताम , पैट कर टाइम पाणिं प्रोडक्शन सौंपने एस्टेबिलिशद 1942 मंज़ वार्नर पैठ वापस इन् टाइम 7 वरि पथ 
काग्नेय उस दोयम शोर सतह शरण ापथ , तुमन मंज़ आस  ज़ा शुर मोयद तैमिस कह रैटन मैं 
याम सं फॅमिली आस मूव करा लकिन सू उस वैन त यंग , गोडनायथ ईस्ट ७९ठ स्ट्रीट त बै पैट ईस्ट 96th स्ट्रीट 
टीएम्स उस तुमन शरण हुन्द फैरा यौम आर्य जल्दी मोयद 
सू उस असल स्ट्रीट फाइटर , पेनिस लकीथीस बाईस  बचन खातर हैरी एमिस नव उस , युस आँख मेडिकल स्टूडेंट उस 
सु बनाव ामतीउर ड्रामेटिक , टाइम कोर स्टार्ट सीनरी बॉय चिनेसे पैंटोमिमे पैठ युस लेनोक्स हिल नेबरहुड ग्रह ( युस गोड्नुख सेटलमेंट हाउस उस नेशन मंज़ ) यथ टाइम सूंड बॉय हैरी उस फॉरेन्स मंज़ परफॉर्म कोर 
यह शो गो शुरू कागनेस 10 वरि एसोसिएशन आ वॉडविला त बै ब्रॉडवे मंज़ 
तुमो आँइख कह पास त बै तुम गे पैट नई यॉर्क वापिस वाया चिकग्पो त बै मिल्वौकी , तुमन मिलाव बै फेलियर एल तुमो होतोख स्टेज पैठ परफॉर्म करों 
पीटर पत्तेर साथ , काग्नेय जो ऑडिशन दीन टाइम मास उस काम कॉन्फिडेंस त टाइम्स मिल है कह रूल ठाठ मांस  
यह उस आख देवास्टिंग टर्न काजन्य आकिस काग्नेय ; अगर आस आथ लॉजिस्टिकल मुश्किलात छी प्रेसेंटेड - युस कपल्स हुन्द लगेज छी युस शिप मंज़ छी पैट ईवा तरवां 
टाइम बनाव पनाओं मंद की सु कर बाई कह याम खुट।''
काग्नेय  बनाव आँख डांस स्कूल प्रोफेशनल्स कहतर , टी बै  नवों पार्ट आकिस प्ले मंज़ वीमेन जो ों फॉरएवर मंज़ , युस डायरेक्ट उस कोरमुठ क्रॉमवेल युस 4 रातें ताम उस चला 
यथ शोज मिले वरहय रेविएवस त बै यह कोर फॉलो ग्रैंड स्ट्रीट फ़ॉलोज 1929 मंज़ 
रेटिटलेड सिन्नेर्स ' हॉलिडे , युस फिल्म  छी युस रेलेअसेद गे 1930 मंज़ 
युस कॉन्ट्रैक्ट उस एआईएम बनावमूठ वार्नर्स याम यह ड्राप कोर 40 - वीक पीरियड्स मंज़ , युस तैमिस गारंटी उस दिवा 40 वीक हैज़ इनकम आका साथ दिवा 
यौम खतरनाक रिव्यु आय युस टाइम सिंडिस करियर मंज़ आव , काग्नेय आव कास्ट कारण आकिस असल लड़कास मैट डॉयले मंज़ , युस अपोजिट उस वुड्स  मंज़ 
युस प्रोड्कर उस दररयल जानक यैम पेनिस आकिस स्क्रिप्ट्स कांफ्रेंस मंज़ वो ; वेलमान वोन तैमिस मिलाव यह आईडिया टेल यल टाइम ग्रपेस वोचे आकिस टेबल्स पैठ शूट किस टीम्स मंज़ ; त बै राइटर ग्लास्मोन त बै ब्राइट वो यह आस आँख प्याज़ काट पैठ युस गैंगेस्टर ह्यमीने वेइस्स  आमलेट लगाव पानी गर्लफ्रेंड किस भूतिस पैहत 
मई उस न यह ज़हान सचमुत की यह हवं कोण फिल्म मंज़ 
सू उस यह फिल्म बर बार वच्चा सिर्फ यह सन वोहचें खातर , त पेट सू शारात्मज पैट वार्यः बड़ाई असना वार्यः बड़ी''. 
वार्नर ब्रोस. बनाई 2 टीम राइजिंग गैंगस्टर स्टार - एडवर्ड ग. रॉबिंसन त बै काग्नेय - आकिस फिल्म खातर स्मार्ट मनी युस 1931 मंज़ आय बनाव न 
टाइम कर फिल्मिंग ख़तम , पब्लिक एनिमी आस सिनेमा बारे नाईट मंज़ फुल शो करा 
स्टूडियो हीदो कोरोख काग्नेय इंसिस्ट की सु कर फिल्में प्रमोट , युस स उस न चाहा करों टाइम कोर ठाठ ओपपोसे  
युस सक्सेस आस पब्लिक एनिमी हैज़ त बै ब्लोंड क्रेजी तुमो कोरोख फाॅर्स वार्नर ब्रोस 'हैंड
यह फिल्म कर फॉलो क्राउड रोअर्स त बै विनर टेक आल 
हिस्टोरियन कोरोख बहस नेचर हिस्ट्री हुन्द यथ गे हिस्ट्री ख़त्म पाणयः , साथ साथ ऐमिक फ़ायद युस दिवा छी पर्सपेक्टिव यौम मसला छी प्रेजेंट टिक 
अन्सिएंट कल्चरल कोर मद्दत स्पान इंटरप्रिटेशन नेचुरल हिस्ट्री हुन्द युस संतुरिएस पैठ चेंज गे युस आजुक वोइच्छेने 
हेरोडोटस , 5th -सेंचुरी बस ग्रीक हिस्टोरियन , छी ईवा मन्ना ''फादर ऑफ़ हिस्ट्री '' वेस्टर्न ट्रेडिशन नुक , वार्यः कोरोख तैमिस क्रिटिसिज़ेड सु ''फादर ऑफ़ लाइज''
मिडिल इंग्लिश मंज़, हिस्ट्री युक मतलब उस ''स्टोरी'' जनरल मंज़ 
मॉडर्न जर्मन ,फ्रेंच त बै वार्यः जर्मनिक त बै रोमांस लैंग्वेज , युस एक सिंथेटिक त बै हाइली इन्फ्लेक्टेड , यौम शामे वर्ड्स छी इस्तिमाल गस्सा दोनवानी क़तर ''हिस्ट्री'' त बै ''स्टोरी''
यौम वर्ड छी बेनेडेटो क्रॉस  टाइम वोन, ''सारी हिस्ट्री छी कंटेम्पररी हिस्ट्री''
तोती, युस कोंस्टीटूयों छी हिस्टोरियन हुन्द छी आर्काइव करा कह रिजल्ट सरकम्सक्रबिंग हुन्द युस आक जनरल आर्काइव छी युस आस छी इन्वाल्डिंग िसमतिमल कारण दिवा कह टेक्स्ट्स त बै कह डाक्यूमेंट्स हुन्द (यथ मंज़ तुम की युमन अपोज़ थेरवा छी ताकि तुम कारन रिप्रेजेंट ''ट्रू पास्ट'')
मसलन, मार्क लियॉन, युस एक्सकैवेटर त बै इंटरप्रेटर उस हिस्टोरिकल एनापोलिस, मेरीलैंड, USA, टाइम कोर कह अंडरस्टैंड यौम कंट्राडिक्शन मंज़ टेक्सटुअल डाक्यूमेंट्स िदअलीज़िंग 'लिबर्टी ''त बै मटेरियल रिकॉर्ड, यौम डेमोंस्ट्रेटे छी पोस्सेस्सिओं घुलमान त बै इनक्वालित्य वेल्थ मंज़ युस बना छी स्टडी हिस्टोरिकल एनवीरोंमेंग मंज़
तिम  सन्ज़ हिस्टोरिकल मेथड छी लाईड करा कह ग्राउंड वर्क ऑब्जरवेशन खातर युस रोले छी स्टेट ,कम्युनिकेशन नुक , प्रोपेगंडा त बै सिस्टेमेटिक बायस हिस्ट्री मंज़, H. मौलाना (2001 ).''
डॉ. S.W.  अख्तर (1997 )''
युस  ''परयाण'' सोशल हिस्ट्री 1960 बरोह आस सो आस होड्गपोड़गे उस टाइम टोपोइस सु आस मगर सेंट्रल थीम रोस्ति, त बाइ इ छी इन्क्लुडे करा कह पोलिटिकल मूवमेंट्स, युज़न पॉपुलिस्म, युस उस ''सोशल'' ये छी नेबर इलीट सिस्टम निष्
यम अथ सीथ रलन छी लफ़ज़  ''सविलिटी'' छी छी तैराकी कर्मच मंज़-16th साँस मंज़
लेट 1700 मंज़ त बै अर्ली 1800 मंज़, फ्रेंच रेवोलुशन किस टाइम्स पैठ, ''सिविलाइज़ेशन ''आस इस्तिमाल करा सिंगुलर, तुम आस न ज़हन त यह प्लुरल इस्तिमाल करा,एम् सेथ गये तैराकी पुर इन्सनियतीच
सिर्फ युमन गेनेरलिज़्ड सेन्स  मंज़ छा पॉसिबल स्पीक करों ''मिडिवल सिविलाइज़ेशन'', युस ेलिअस सेन्स हैक असित  एक आक्सीमोरण
यतीत ,तहज़ीब ,छी वारिया अकल्मन्द बे समाजी तोर पेठ पकणों ,इ छान पुर तारिक इंसानी क़ुदरत हिसाब, बे "इंसान पुर पाठ हक़ अस तिल मिलिथ यिल रिकवरी गैसे या अप्प्रोक्सिमशन अस असली डिसकर्सिविवक या अस प्रेरशनल कुदरती याजति " (वुछु गासीम आब )
युस लफ्ज़  ''तहज़ीब  ''छी कोण साथ आव वन डिफाइन कारण''शहरन मंज़ रोज़ुन''
यौम तेहज़ीब छी वाना  ''कदीम'', यह टर्म छी रेगार्डेड बाकि पेजोरातिवे साथ"
एंथ्रोपोलॉजिस्ट छी  इस्तिमाल करा ''नॉन-लिटरेट'' युस लोकन छी देशकीबे करा लोकन
अर्ली 20th-सनस  मंज़ फिलॉस्फर ओसवाल्ड स्पेनग्लेर, स्पेंगलर, ओसवाल्ड , कोरों मन वेस्ट: पर्सपेक्टिव वर्ल्ड हिस्टोर्टी (1919) युस इस्तिमाल छी करा जर्मन वर्ड कुल्टूर, ''तहज़ीब'', यथ हैकन वर्णित ''तहज़ीब''
स्प्लेंजर वोन तहज़ीब  छी शुरवात युस कल्चर कर ख़तम'' युस आख वारिया  नेबरीम  त बै नकली रियासत छी यथ मंज़ स्पेसेस डेवलपमेंट इंसानियत  की कपबले''
तहज़ीब छी ज़याद तर खत्म  करा त बै फेल करा, यह वोन  टॉयनबी, क्याज़ की हार की वजह सेथ  ''क्रिएटिव माइनॉरिटी'' आस फेलियर घूमत क्युकी सु अस्स मोरल रिलीजियस डिक्लाइन कोरमथ, ताकि आस हैको ज़रूरी चैलेंज करिथ, ज़याद तर इकनोमिक त बै एनवायरनमेंट कॉज
यह इलाक़ आव पहचने  यह छी ''अथ छी जोश पद गासन इकस  तैराकी  अकीस इंसानी  हिस्ट्री मंज़  यथ मंज़ छी एवं खोज ट्रिच, गोड्नुख केरल प्लांट क्रॉप  कारख कुरसीवे स्क्रिप्ट''
गिबन खातर,'' युमो कुर इंकार रोम युस कुदरती  त बै इनएविटेबल असर  करा िम्मेदराते ग्रेटनेस
 थियोडोर मोममेंस पाणिं हिस्ट्री रोम मंज़ एम् डिच रोमांस तजवीज़ की इ रालय वेस्टर्न रोमन रियासतस सेथ 476 CE मंज़ बे पुक ये बे बायोलॉजी अनलोगी कुन याथ मंज़ "जेनेसिस","बडून","ख़तम गासूं "बे "सडुन"
ग्राफ़िक्स मंज़, माँ मतलब छी ''मिल्यन वारी बृह '')
वॉर वॉर, लाइफ आय ज़मीन  पैठ त बै वार्यः फॉर्म्स आय प्लांट्स हैंड, जानवर हैंड  फुगि आव वोवहचने, युमन मंज़ आव अन्नेलिड्स, इंसेक्ट्स त बै रेप्टाइल्स, बै इयोन नवोक  मतलब छी ''नज़र इन वाजी ज़िन्दगी''
रिसर्च गे 2003 मंज़ कोर रिपोर्ट मॉन्टमोरीलोनिते हैक  कन्वर्शन ''बबल्स'', त बै बबल्स कारन एन्काप्सुलाते RNA यौम अटैच्ड छी गसा क्ले मंज़
युस तंग डायनेस्टी छी सु गे ेवेन्तुअल्ल्य स्प्लिंटरेड ,तोती , मगर हाफ सेंचुरी मंज़ तुर्मोइल युस सांग उस डायनेस्टी रूनीफ़िएड चीन,  यल यह आव  ंकनेल युस ''अमीर, वारिया  त वार्यः ज़याद पॉपुलोस छी पुर मुलख ज़मीन पेठ
यौम आय मेटफोरिकल्ल्य डिफाइन कारण ''ऑर्गैनिस्म नेरिन'',बै आय डिस्टिंगुइशेड कारन कज्ज़ात यौम इस्तिमाल आय कॉन्ससियसली रिटेन यह क्रिएटेड कारण कम्यूनिकेट ाकिस पर्टिकुलर मसाज पोस्टेरिटी
पेज ,मॉर्गन  M. " आखः छी आसा वॉल्ट्स पेठ: गपशप ,एक्सेस, त बै ट्रांस हिस्ट्री-वणिन''
ऑप्शंस मिलूं काउंटर-आर्चिविंग सेथ, अत छी ताकत "युस चुनौती छी देवन रिवाज सोंच हिस्ट्री "हिन्द की एम् छी पर्सिवेद कंटेम्पोररी आर्काइव्ज मंज़, युस बनवा छी जाइ वाना खातर यम अकसर छान आसान वाईयाँ आर्काइव मैटेरियल्स मंज़
बायख असल पाठ -जानी वाले  कलेक्शन अन्सिएंट बिओग्रफिएस छी   डे  वीटा कैसरूम (''युस ज़िन्दगी छी कैंसरस'') बी सुइटोनियस, युस आव लखन AD 121 यल टाइम उस एम्परर हदृअण
सोशियोलॉजिकल ''बिओग्रफिएस कोर कॉन्सिवेद पानं सबक ' एक्शन कोर रिजल्ट एनवायरनमेंट,  त बै टेन्डेड करा  इंडिवीडुअलिटी
अथ पियंट्स ताम, यथकण स्ट्रैची कोर रेमार्केड प्रीफेस,  विक्टोरियन बिओग्रफिएस छी ''यथ कण फेमिलिअर कटेंगे आस अंडरटेकर'', त बै ओर करा शामे एयर ''स्लो, फुनेरेअल बर्बरिसम"
रोबर्ट ग्रेव्स  (I, क्लॉडियस,1934) संजों त बै फॉलो करा स्ट्रेचेस मॉडल युस ''देबँकिंग बिओग्रफिएस''
अम्म तोर पेठ  "ज़िन्दगी लिखनी '' तकनीक छी सबक स्कॉलर स्टडी हुन्द
यह खबर  आय दीं ाकिस "ज़बानी  हिस्ट्री ,पर्सनल नैरेटिव ,बायोग्राफी त बाइ ौतिओबिओग्रफ्य '' य" डायरीज, लेटर, मेमोरनड़ा त बाकि मटेरियल''
कीप" उस  की टर्म युस मिडिवल पीरियड मंज़ -य टर्म आय एप्लाइड कारण फ्रॉम 16th सेंचुरी मंज़ -इंस्टेड ''डोन्जों''आय ुसेड कारन  रेफेर ग्रेट टावर, य तुररिस लैटिन मंज़
फ्रेंच हिस्टोरियन फ्रांकोइस गेबेलिन लोख: ''युस ग्रेट रिवाइवल आस मिलिट्री कारगरी  युस बृह छी पकं, युस कुदरती  एक्सपेक्ट, युमो तकती  बादशा  बै प्रिंसेस तै,टाइम ;तुमन हुन्द सोन विलियम इउं जायूँ डेस्केन्डेंट्स,प्लैंटेजेनट, यल तुम बनाई दुकेस नोर्मंडी
 हिल्टर वुन बे की युस बिसनेस बौरगेआईसीएओस  "युस ज़नन छी एवं कहीं एमसीन्द फायदे वराय"
रोबर्ट L.लिनबेर्री, एम् छी थवन शहर बराबर: एम् छी बाटां मुन्सिपल लुखं  खातर";हहं बे लेविन मंज़ (1980)
संतुरिएस त बै डडेस छी कम्यांलय इस्तिमाल पीरियड त बै टाइम छी देपेंद गसा डेटिंग सिस्टम मंज़  
य कारन खातर , हिस्टोरियंस छी बदल गसा जियोग्राफी मंज़ 
मसलन , यह समजवाओं की क्याज छी अन्सिएंट ेगीपतिअन गय डेवलप्ड सक्सेसफुल सिविलाइज़ेशन मंज़ , युमो करोख स्टडी जियोग्राफी ेगीपत छी ज़रूरी 
युस हिस्ट्री छी अमेरिकास छी यह छी कलेक्टिव हिस्ट्री नार्थ त साउथ अमेरिक्स , यथ मंज़ छी सेंट्रल अमेरिकन त बै कॅरीबीयन त छी ईवा 
हिस्ट्री युस कॅरीबीयन छी गे शुरू आकिस ओल्डेस्ट सबूत यात 7,000 इयर्स ओल्ड छी मिलायमूत 
यूरेशियन हिस्ट्री छी कलेक्टिवेली हिस्ट्री वार्यहैं कोस्टल रीजन हैज़ : यथ मंज़ मिडिल ईस्ट , साउथ एशिया , ईस्ट एशिया , सौथीस्ट एशिया , त बै यूरोप , यौम लिकेड आ कारण इंटीरियर मास्स यूरेशियन स्टेपी युस सेंट्रल एशिया त बै ईस्टर्न यूरोप उस 
हिस्ट्री युस ईस्ट एशिया स्टडी छी करा युस पास गे एक जनरेशन पैठ बाक़िस जनरेशन ताम ईस्ट एशिया मंज़ 
युस हिस्ट्री छी सौथीस्ट एशिया सो आय चरक्टेरिज़ेड कारण आकिस इंटेरटीओं मंज़ रेलिओनल प्लेयर्स त बै फॉरेन पावर्स मंज़ 
युस  ''परयाण '' सोशल हिस्ट्री 1960 बरोह आस सो आस होड्गपोड़गे उस टाइम टोपोइस सु आस मगर सेंट्रल थीम रोस्ति, त बाइ इ छी इन्क्लुडे करा कह पोलिटिकल मूवमेंट्स, युज़न पॉपुलिस्म, युस उस ''सोशल '' सेंस मंज़ त बै  सिस्टम्स 
 इ छी बै रिकॉर्ड त बै नैरेटिव डिस्क्रिप्शन दिवा पास्ट , नॉलेज कस्टम , त बै आर्ट्स लोकन हुन्द 
युस यह कसम पोलिटिकल हिस्ट्री आस स्टडी करा त बै कंडक्ट करा इंटरनेशनल रिलेशन स्टेट्स त बै स्टेट बॉउंड्रीज़ मंज़  ओवर टाइम्स मंज़ 
आठ मिले पॉपुलैरिटी यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ ,जापान , त बै बाकि मुल्कां मंज़ 1980 पैट टी बाई यह एहसास की लोकन छी ब्रॉडर एक्सपोज़र ज़याद ज़रूरी यथ वोर्ल्स मंज़   छी प्रोसीड गसा 
आकिस नाइस फ़ील्ड्स मंज़ आयन , जेंडर हिस्ट्री छी आर्य ज़याद इफ़ेक्ट गैछ जनरल स्टडी हैज़ हिस्ट्री हैज़ 
ऑक्सफ़ोर्ड त बै कैंब्रिज , स्कालरशिप आस दोणप्लाएड 
यौम टूटोरस डोमिनेटेड छी डिबेट जैसा पैट सेकंड वर्ल्ड वॉर 
यूनाइटेड स्टेट पैट वर्ल्ड वॉर 1 पैट , आय ाक स्ट्रांग मूवमेंट इमर्ज यूनिवर्सिटी लेवल पैठ युस आस टीच छी करा वेस्टर्न सिविलाइज़ेशन कोउसेस , ताकि स्टूडेंट गैस पता चलाएं हेरिटेज यूरोप पांच 
वार्यहो वोज्छुक यह फील्ड दोनवायन तरफ 
यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ , टेक्स्टबुक आय पब्लिश्ड कारन यौम अलग अलग आस कंटेंट मंज़ स्टेट  ताम 
 अकादमिक  हिस्टोरियन   पॉलिटिसिज़ेशन   खिलाफ यौम टेक्स्टबुक पैठ आस , कोण पहर पाने  सक्सेस साथ 
सीवीएलईजेशन छी (सिविलयतिओं )अक्क काम्प्लेक्स सोसाइटी युस चरक्टेरिज़ेड छी ईवा कारण अर्बन डेवलपमेंट साथ , सोशल स्टैटिफिकेशन , युस आँख फॉर्म छी गवर्नमेंट , त बै सिंबॉलिक सिस्टम कम्युनिकेशन (यौम जान राइटिंग ).
याम ब्रॉड सेन्स मंज़ , सिविअलिसशन छी कंट्रास्ट नॉन सेंट्रलीसेड ट्राइबल सोसाइटीज साथ , यौम इन्क्लुडे  कल्चर नोमेडिक पेस्टोटलिस्ट्स , निओलिथिक सोसाइटीज य हंटर गाथेरस ;   मगर कोण साथ छी यह कंट्रास्ट करा कल्चर साथ युस सिविलाइज़ेशन छी पनस मंज़ छी सनदा 
यौम फंडामेंटल ट्रीटीएस छी नोबेर्ट ेलिअस युस  सविलीज़िंग  प्रोसेस (1939 ) , युस ट्रेस छी करा सोशल मॉरेस मिडिवल कुरतीय पैठ आना त अर्ली मॉडर्न पीरियड  मंज़  
यौम रिलेटिव वर्ड्स की ''सविलिटी '' छी डेवेलोप घूमत मंज़ 16th सेंचुरी मंज़ 
लेट 1700 मंज़ त बै अर्ली 1800 मंज़, फ्रेंच रेवोलुशन किस टाइम्स पैठ, ''सिविलाइज़ेशन '' आस इस्तिमाल करा सिंगुलर, तुम आस न ज़हन त यह प्लुरल इस्तिमाल करा, यह उस मतलब के प्रोग्रेस कारण ह्यूमैनिटी मंज़ 
सिर्फ युमन गेनेरलिज़्ड सन मंज़ हैका छा पॉसिबल स्पीक करों ''मिडिवल सिविलाइज़ेशन '' , युस ेलिअस सेन्स हैक ासित एक आक्सीमोरण 
यतीत, सिविलाइज़ेशन, छी ज़याद रैशनल त बै सोशललय ड्रिवेन, चीन कहाँ त एकॉर्ड ह्यूमन नेचर साथ, त बै ''ह्यूमन छी  अचीव करों सिर्फ रिकवरी साथ ाकिस ओरिजिनल डिसकर्सिव य  प्रेरशनल नटुरेअल यूनिटी'' (सी नोबल सैवेज )
सविलिसशन आय डिस्टिंगुइश कारण तुमन हैंड सब्सिस्टेन्स, तोए छी लाइवलीहुड , सेटलमेंट पैटर्न्स ,फॉर्म ऑफ़ गवर्नमेंट ,सोशल स्ट्रैटिफिकेशन ,इकनोमिक   सिस्टम , लिटरसी सिस्टम त बै बाकि कल्चरल ट्राइट्स 
सारि सिविलाइज़ेशन छी डिपेंडेंट एग्रीकल्चरल पेट सब्सिस्टेन्स खातर ,  कह सिविलाइज़ेशन यौम पेरू मंज़ की युमो डिपेंडेंट आस मेरीटाइम रेसौर पैठ 
यौम ग्रेन सरप्लस यौम इस्पेसिल्ली ज़रूरी छी क्युकी ग्रेन छी स्टोर्ड आव तवन लॉन्ग टाइम्स 
कह , जय छी यात  गाथेरेर छी एक्सेस फ़ूड सरप्लस , कह छी इंडिजेनस पीपल पसिफ़िक नार्थवेस्ट टी बाई मेसोलिथिक नतूफियन कल्चर 
युस वर्ड ''सिविलाइज़ेशन ''छी कोण साथ आव वन डिफाइन कारण ''लिविंग इन सिटीज''
स्टेट सोसाइटीज छी ज़याद स्ट्रैटिफ़िएड आसा बाकि सॉईटीएस निष् ; तात्यात छी गटरेटर डिफरेंस बाकि सोशल क्लासेज मंज़ 
सिविलाइज़ेशन , यथ मंज़  सोशल हिरार्चिज त बै अर्गोनिसद , इंस्टीटूशनल गवर्नमेंट 
कह लोक छी यौम लैंडेड प्रॉपर्टी , य  ओवेनेर्शिप छी आसा लांडीच 
युस आगे , कंटेम्पररी सिविलाइज़ेशन  छी डेवेलोप गसा मनी मध्यम साथ एक्सचेंज इन्क्रेअसिंगलय काम्प्लेक्स ट्रांसक्शन .
यौम लोक आसा  पर्सनली ैक्वैंटेड अकीस बाइकीस साथ त बै तुमन हैज़ ज़रुरत चीन ॉकर जैसा शामे टाइम्स पैठ 
युस ट्रांजीशन आस जैसा सिम्पलेर पैठ काम्प्लेक्स  छीन ज़रूरी मतलब इम्प्रूवमेंट करा लिविंग स्टैण्डर्ड पॉपुलके 
युस एवरेज सतातुरे पापुलेशन नुक छी एक गुड मासुरेमेन्ट्स ादेकैय एक्सेस ज़रूरी , यौम मंज़ फ़ूड छी ज़रूरी 
यथकण पास , युस राइटिंग छी ज़रूरी साइज पापुलेशन अकीस सिटी त बै कम्प्लेक्सिटी कॉमर्स लोकन युमन हैज़ पर्सनली ैक्वैंटेड अकीस बाइकीस साथ 
यौम छी इन्क्लुडे करा मज़हब , डेवेलोप करा आर्ट्स , त बै कुंतलेस एडवांसेज  त बै टेक्नोलॉजी मंज़ 
यौम कल्चर छी वन कह ''प्रिमिटिव '' , यह टर्म छी रेगार्डेड बाकि पेजोरातिवे साथ 
एंथ्रोपोलॉजिस्ट छी  इस्तिमाल करा '' नॉन लिटेरते'' युस लोकन छी देशकीबे करा लोकन 
लकिन सिविलाइज़ेशन छी स्प्रेड गसा टेक्निकल , मटेरियल त बै सोशल डोमिनान्स युस सिविलाइज़ेश अन्डेन्डेर्स 
सिविलाइज़ेशन छी तेंद करा डेवेलोप इंट्रीचैते कल्चर , छी इन्क्लुडे करा स्टेट बेस्ड डिसिशन छी बनावन अप्पर्टस , आर्चिटेक्टर ,  ओर्गानिसद मज़हब त बै काम्प्लेक्स कस्टम एजुकेशन , कोएर्सीओन त बै कण्ट्रोल करा एसोसिएटेड त बै  करा इलीट इलीट 
सिविलाइज़ेशन   यथ मंज़ छी इंसान सन्ज़ ज़िन्दगी छी तैमिस इंसान सन्ज़ ब्रॉडकास्ट त बै कल्चरल आइडेंटिटी
युस आईं प्रेज़रवे करा कल्चरल हेरिटेज ह्यूमैनिटी हुन्द त बै कल्चरल आइडेंटिटी , ेस्पेशलय  छी आसा जंग त बै आर्म्ड कनफ्लिक्ट साथ 
अर्ली 20th सेंचुरी मंज़ फिलॉस्फर ओसवाल्ड स्पेनग्लेर, स्पेंगलर, ओसवाल्ड, कोरों मन वेस्ट: पर्सपेक्टिव वर्ल्ड हिस्टोर्टी (1919) युस इस्तिमाल छी करा जर्मन वर्ड कुल्टूर, ''कल्चर'', यथ हैकन वर्णित ''सिविलाइज़ेशन'' 
स्प्लेंजर वोन सविलिसशन छी शुरवात युस कल्चर कर ख़तम ''युस आख मोस्ट एक्सटेर्नल त बै अर्टिफिकल स्टेट्स छी यथ मंज़ स्पेसेस डेवलपमेंट ह्यूमैनिटी की कपबले''
सिविलाइज़ेशन छी गेनेराल्ल्य डिक्लिस करा त बै फेल करा, यह वोन  टॉयनबी, क्युकी ''क्रिएटिव माइनॉरिटी'' आस फेलियर घूमत क्युकी सु अस्स मोरल रिलीजियस डिक्लाइन कोरमथ, ताकि आस हैको ज़रूरी चैलेंज करिथ, ज़याद तर इकनोमिक त बै एनवायरनमेंट कॉज 
यंजन , ट्रेड नेटवर्क छी , सुत आव 19th सेंचुरी , युस बड़ा छी आसा कल्चर स्फीयर य पॉलिशकाल स्फीयर 
उरुक पीरियड   टाइम , गुइलर्मो  अलगाजे कोर ारगुएड युस ट्रेड  की करा ेगीपत , मेसोप्टेमिअ , ईरान त बै अफ़ग़ानिस्तान 
अलग सिविलाइज़ेशन त  बै सोसाइटीज पुर ग्लोबल छी एकनॉमिकल्ल्य , पॉलिटिकली , त बै कुल्टूराल्ल्य इंटरडेपेनडेंट वार्यहैं तरीकें 
 सेंट्रल सिविलाइज़ेशन बड़ाई पुर मिडिल मिडिल ईस्ट त बै एयरपीस मंज़ , त पैट एक्सपैंडेड गे ग्लोबल स्केल यूरोपियन कोलोनिजातिओं ,  अमेरिकास ,ऑस्ट्रियल , बै  बै जापान 19th सेंचुरी सेंचुरी मंज़ 
इ छी ेन्सॉरगे करा सेकेंडरी प्रोडक्ट्स रेवोलुशन यटग मंज़ लाख छी इस्तिमाल करा डोमेस्टिसाते ानीमलज़ युस सिर्फ मंज़ त बै  दूद खातर युतं न कह वूल , मनुरे त बै पुल्लिंग पलोग त -  युस डेवलपमेंट फलाह थ्रू  ोेकमेने 
यह एरिया आव  आयडेंटिफ़िएड यह छी ''इंस्पायर्ड जैसा आकिस  डेवलपमेंट अकीस ह्यूमन हिस्ट्री छी इन्क्लुडे करा त बै इन्वेंशन करा व्हील,  गोड्नुख केरल प्लांट क्रॉप  कारख कुरसीवे स्क्रिप्ट''
युस क्लाइमेट चेंज शिफ्टेड करा कॉस्ट बेनिफिट रेश्यो एंडेमिक विओलन गसा मंज़ कम्युनिटीज , युस वच्चा छी ाबंदोन्मेंट ुनवलद विलेज कम्युनिटीज त बाई ऍपेरेन्स त बै  सविलिसशन
युस सविलिसेड अर्बन रेवोलुशन छी आमुत देपेंद आस डेवलपमेंट सेडेंटिस्म , युस डोमेस्टिकेशन छी ग्रेन्स त बै जानवर , युस अमन हैज़ सेटलमेंट त बै डेवलपमेंट आस लाइफस्टाइल युस फसिलिटेड इकोनॉमिक्स सेल हैज़ त बै अक्सुमुलतिओं सरप्लस प्रोक्शन कह सोशल सेक्टर्स 
कह छी सिर्फ हिस्टोरिकल मस्ल्ज़ें पैठ फोकस करा , त बाकि जनरल थ्योरी 
गिबन खातर,'' युमो डिक्लाइन करोख रोम युस नेचुरल त बै ीनेविताबे छी बै इफ़ेक्ट करा िम्मेदराते ग्रेटनेस 
थियोडोर मॉमसेन हिस्ट्री मंज़ रोम आव सुग्गेस्टेड रोम के कलपसेड करा वेस्टर्न रोमन एम्पायर साथ 476 CE  त बै तेंद करा बायोलॉजिकल अनलॉय ''जेनेसिस'', ''सेनेसेन्स'', ''कलपसे '' त बै ''डाये''
अर्नाल्ड जटॉयनबी पानी हिस्ट्री मंज़  कोरों सुग्गेस्ट की तायत छी वार्यः ज़याद नंबर सिविलाइज़ेशन , यथ मंज़ इन्क्लुडे गे वार्यः काम नंबर अरेस्टेड सिविलाइज़ेशन , त बै सिविलाइज़ेशन टेन्डेड यौम िडेंटिफ़िएड कोर मॉमसेन 
इंटरमीडिएट फेज टाइम , युस इन्क्रेअसिंग पॉप्युलशन छी डिक्रीसे करा पैर कैपिटा प्रोडक्शन त बै कोन्सुम्प्शन लेवल , इ छी गसा वार्यः मुश्किल टैक्सेज कलेक्ट करों , युस स्टेट रेवेनुएस कोर स्टॉप बडवों , यात स्टेट एक्सपेंडिचर बढ़ाव त बै पापुलेशन कंट्रोल्ड युस स्टेट छी 
सेक्युलर साइकल्स त बै मिल्लेंनियल ट्रेंड्स 
युस फैक्ट छी रोम छी जनरेटेड करा ग्रेट रेवेनुएस इक्विप त बै रे अर्मिएस यौम गोडणुक फिर रेपेटेड छी हरवा कोण फील्ड , युस डिस्मेम्बरमेंट एम्पायर 
टाइम कोर ऑरगे के कलपसे करा माया छी  आज 
युस एनर्जी  छी गसा ेनेजरी बनावों रेश्यो सेंटल मंज़ लिमिटिंग  सिविलाइज़ेशन 
कोनेक्जण्य कोर क्लेम की  सिविलाइज़ेशन छीन  नीच , युस इन्फीरियर सिविलाइज़ेशन छी यल  छी दिवा  त बाई  डेवलप्ड सिविलाइज़ेशन छी  वर्के कम करा 
कल्चरल हिस्टोरियन मोरिस बर्मन छी सुग्गेस्ट करा डार्क ऐज अमेरिका : युस ख़तम गस्स एम्पायर छी कॉर्पोरेट करा कंसुमेरिस्ट यूनाइटेड स्टेट्स साथ , युस आख फैक्टर युस प्रोपेल्ड आमिच ग्रेटनेस - बै इंडिवीडुअलिस्म , टेरीटोरियल बै इकनोमिक एक्सपेंशन , त बै परसूट मटेरियल वेल्थ - कोर पुश यूनाइटेड स्टेट्स अक्रॉस क्रिटिकल थ्रेसहोल्ड युस कलपसे छी करा इनएविटेबल 
युस करोसिओं छी पिल्लर्स , जैकब्स अर्गुस , युस लिंक्ड छी आसा सोइटल िल्स यामजुन एनवायरनमेंट क्राइसिस , रेसिस्म त बै ग्रोइंग गल्फ मंज़ रिच त बै गरीब मंज़ 
यह छी ज़रूरी सिविलाइज़ेशन छी इम्पोर्ट करा ज़याद रिसोर्सेज , टाइम कोर आगे , स्टेम युस ओवर एक्सप्लोइटेशन त बै दिमिनशन पाणिं लोकल रिसोर्सेस 
ग्राफ़िक्स मंज़, Ma मतलब छी ''मिलियन इयर्स एगो'')
वार्यः पार्ट एअर्थ आस मोलतें क्युकि फ्रीक्वेंट कलिसिएंस साथ बाकि बॉडीज युस लेद छी करा एक्सट्रीम वोलकानिस्म  
रेकॉग्निजबले हुमंस छी एमेर्गेड पत्मि 2 मिलियन वारयो बरोह , युस आक स्माल पीरियड छी जियोलाजिकल स्केल पथ 
यह छी एस्टिमेटेड 99 परसेंट साडी स्पीशीज युस ज़मीनस पथ छी रोज़ा , 5 बिलियन वार्यः बरोह , छी गमित एक्सटिंक्ट 
युस एअर्थ क्रस्ट छी सु छी कोंस्तांतली  गसा यान पैहत छी ज़मीन बनामूठ , यथ ज़िन्दगी छी गोड्नुख ऍपेरेन्स  
मून छी फोर्मेड गसा अराउंड टाइम प्रॉबब्ली प्रोटोप्लेनेट्स यल कलिसिओं एअर्थ मंज़ 
अट्मॉस्फेरे छी कंपोज्ड घूमत वॉलकनिक त बै ग्रीनहाउस गैसेस साथ 
बैक्टीरिया कोर शुरू प्रोडूसिंग ऑक्सीजन , शेप छी करा टृयूम त बै करंट एअर्थ अट्मॉस्फेरे 
यौम अर्ली कंटेंट आस कोलंबिया , रोडिनिअ त बे पन्नोतीअ , की एक्सिस्ट गसा पननयां यों मंज़ 
ग्रेजुअली लाइफ आय ज़मीन  पैठ त बै वार्यः फॉर्म्स आय प्लांट्स हैंड , जानवर हैंड , फुगि आव वोवहचने , युमन मंज़ आव अन्नेलिड्स , इंसेक्ट्स त बै रेप्टाइल्स ,बै इयोन नवोक  मतलब छी ''विज़िबल लाइफ ''
यह ओस बनवामूठ हाइड्रोजन त बै हीलियम आव शॉर्टली बनाव वार्यः टाइम पैट बिग बंग पैट 13.8  Ga (बिलियन इयर्स एगो ) त बै हैवी एलिमेंट युस एजेक्टेड आस गसा सुपरनोवै साथ 
यथ कण बदल लोग पकने , आमिच एंगुलर मोमेंटम ,  त बै िनेर्तिए छी पावा प्रोटोप्लैनेटरी डिस्क परपेंडिकुलर यामिच एक्सिस ऑफ़ रोटेशन 
यल ज़याद कंट्रक्शन , अ टी तौरी स्टार छी िगणिते त बै इवॉल्वड गसा सुन मंज़ 
एअर्थ बनाव यथ मैनर्स मंज़ 4.54 बिलियन इयर्स एगो बरोह (यामिच उनसेरटेनिटी आस 1 %) त बै गो कम्पलीट 10 -20 मिलियन इयर्स मंज़ 
प्रोटो - एअर्थ छी ग्रेव गसा अक्क्रेशन साथ टूथ ताम यह इंटीरियर छी गर्म गसा टाइम पैट मेल्ट जैसा , सिडेरोफिले मेटल्स  
अगर आस वोचो क्रेटर काउंट्स पथ सेलेस्टियल बॉडीज , यह छी इंफ्रेड गसा अकीस पीरियड्स ताम इंटेंस मेटोरिटे इम्पैक्ट पावा , यथ लेट हैवी बॉम्बार्डमेंट , छी वन , यह छी शुरू गसा 4.1 Ga  त बै कंक्लूडे गसा 3.8 Ga ताम , हदें किस एन्ड पैठ 
यल शुरवात छी गसा ार्चीन , युस एअर्थ आस यह आस वार्यः सार्ड 
ने सबूत छी सुग्गेस्टस करा की मून युस फोर्मेड गो  4.48 ± 0.02 Ga, य  70–110 मिलियन इयर्स पैट छी शुरू करा सोलर सिस्टम 
 कलिसिओं गे रेलेअसेद 100 मिलियन टाइम्स ज़याद एनर्जी आस चिकसुलूब नीच ज़याद आईमुक इम्पैक्ट छी आवा मन की यह छी कॉज करा एक्सटिंक्शन करा नॉन एवियन दिनोसौर्स 
युस गैंट इम्पैक्ट अस्स हाइपोथिसिस युस प्रेडिक्ट आस करा मून युस डेप्लेटेड करा मैटेलिक मटेरियल , करा एक्सप्लेन ामीच एब्नार्मल कम्पोजीशन 
युस इनिशियल क्रस्ट , गे फोर्मेड एल एअर्थ सरफेस आय सोलिडिफिएड , युस टोटली डिसपपरद छी जैसा कॉम्बिनेशन आईमीच फ़ास्ट हदें प्लेट टेकटोनिक त बै इंटेंस ींपक्र करा हैवी बोम्बर्डेंट
यौम यह पीसेज छी हदें त बाई ार्चीन क्रस्ट छी फॉर्म करा कोर्स अराउंड यामिक कॉन्टिनेनेट छी ग्रेव गसा
करटोन्स मंज़ छी आसा ज़ा अल्टेरनेटिंग टाइप आसा टेर्रानेस 
याम रीज़न खातर , ग्रीनस्टोन्स छी कह सबूत सब्डक्शन ार्चीन टाइम 
यह चीवा करा कोसिडेरेद छी वोलेटाइल आसा युस देलीवेरेद छी करा ैक्रेटिओं याम प्रोसेस साथ यमक डेगासिंग छी इनकमिंग बॉडीज वापोरीज़े करा इम्पैक्ट 
प्लानटेसिमलस युमन हैज़ डिस्टेंस 1 एस्ट्रोनॉमिकल यूनिट (AU), युस डिस्टेंस एअर्थ छी सुन टॉम , छीन कहाँ वाटर दिवा एअर्थ क्युकी सोलर नाब्युला छी वार्यः ज़याद गरम आसा आइस युस फॉर्म छी करा हाइड्रेशन करा रॉक्स वाटर वेपर साथ हैक तुलित वार्यः लॉन्ग 
हलाकि सबूत मिले यौम वन छी ओकेजंस आसान शुरू गमित 4 . 4 Ga पायथ  यल अरचैं यों आसाम शुरू गमित , तुम छी कवर करा वार्यः ीरथस 
युस सूं छी सु गो ३०%ज़याद बृह्तर लास्ट 4.5 बिलियन इयर्स मंज़ 
वार्यः मॉडल्स छी मगर लकित कंसेंसस , किठकन आय ज़िन्दगी नॉन लिविंग पायथ चेमिकल्स पैहठ ; केमिकल सिस्टम आय बनाव न लेबोरेटरी मंज़ युमन मंज़ मिनिमम कम्प्लेक्सिटी छी आसा लिविंग ऑर्गैनिस्म मंज़ 
युस एटमोस्फियरिक कम्पोजीशन छी प्रॉबब्ली डिफरेंट युस इस्तिमाल कोर मिलर त बै ुरी , लेटर आय एक्सपेरिमेंट कारण ज़याद रीयलिस्टिक कम्पोजीशन साथ यथ मंज़ आर्गेनिक मोलेक्युल्स त छी आसा 
RNA आव पैट रेप्लसेड कारण DNA साथ , युस ज़याद स्टेबल छी त बै बनवाची गेनोमेस , युस एक्सपैंड छी कैपेबिलिटीज आकिस सिंगल ऑर्गैनिस्म 
आख मुश्किलात छी गसा मरबोलिस्मस मांस यह छी गोड्नुख वे आख ऑर्गैनिस्म इन्वॉल्व गसा 
रिसर्च गे 2003 मंज़ कोर रिपोर्ट मॉन्टमोरीलोनिते हैक  कन्वर्शन '' बबल्स '' त बै बबल्स कारन एन्काप्सुलाते RNA यौम अटैच्ड छी गसा क्ले मंज़ 
युस LUA सेल  युस ानकेस्टर छी लाइफ यथ ेअर्ट्स पैठ 
 चेंज छी गसा ऑक्सीजन रिच अट्मॉस्फेरे मंज़ अस्स अकह क्रुशल डेवलपमेंट 
तुम छी इस्तिमाल करा फेरमेंटशन युस ब्रेकडाउन छी करा काम्प्लेक्स कंपाउंड्स लेस्स काम्प्लेक्स कंपाउंड्स मंज़ काम एनर्जी मंज़ , बाई इस्तिमाल करा एनर्जी ताकि सु कर लिबरेट त बै ग्रो जैसा बै रेप्रोडूके करा 
वार्यः ज़िन्दगी यारह ज़मीनस पौठ छी कवर करा तुम ज़िन्दगी यौम डायरेक्टली य इंडेरिस्टली छी देपेंद आसा फोटोसिंथेसिस पैठ 
यौम आस इलेक्ट्रान छी सप्लाई करा सर्किट , हाइड्रोजन छी स्त्रिप्पेद जैसा ाबास मंज़ , लीव करा ऑक्सीजन वास्ते प्रोडक्ट पथ 
युस सिंपल अनॉक्सिगेंस फॉर्म छी सु छी 3 .8 Ga ,  न की बढ़ यथ ज़िन्दगी पैठ 
गोदनयथ  , रेलेअसेद जैसा ऑक्सीजन बाउंड लाइमस्टोन पैठ , आयरन त बै बाकि मिनरल्स 
हर कह सेल छी प्रोडूसेड करा ऑक्सीजन , कंबाइंड मेटाबोलिज्म मंज़ वार्यहैं सेल हुन्द वार्यः वेस्ट टाइम्स ट्रांसफॉर्म करा एअर्थ अट्मॉस्फेरे करंट स्टेट्स मंज़ 
युस ओजोन लेयर छी ऑब्सरब करा , त बै अब्सॉर्ब करा , सिग्नीफिकेंट अमाउंट अल्ट्रावायलेट रेडिएशन युस पास छी गसा अट्मॉस्फेरे किन 
आयुक नटिग छी यह की ज़मीन कोर ज़याद हीट रइवे सुन पैठ प्रोटेरोज़ोइक यों  
ग्लैसिअल छी डेपोसिटेड वोचेमे अमित साउथ अफ्रीका किस डाटा बैक 2.2 Ga यथ टाइम विज , यह छी बेस्ड पलोमैग्नेटिक सबूत पैठ , यौम लोकेट छी एकटर्स नज़दीक 
युस होनियन आइस आगे छी कौसड़ गसा यल ऑक्सीजन कंसंट्रेशन अट्मॉस्फेरे मंज़ की बड़ा , यैम साथ मैथन छी अट्मॉस्फेरे मंज़ काम जैसा 
युस टर्म स्नोबेल एअर्थ छी ज़याद कम्यांलय इस्तिमाल गसा यह डेस्क्रिबे करों पैट एक्सट्रीम आइस ागेस मंज़ करयोगेनियन पीरियड टाइम 
कार्बन डाइऑक्साइड छी कंबाइन जैसा रेन साथ याम साथ वेअथेर रॉक्स छी फॉर्म करा कार्बनिक एसिड , युस पैट छी वाश आउट गसा समंदर मंज़ , यौम ग्रीनहाउस गैस छी एक्सट्रेक्ट करा अट्मॉस्फेरे मंज़ 
यौम बैक्टीरिया डोमिन छी युस गोडनायथ छी स्प्लिट जैसा बाक़िस फॉर्म ऑफ़ लाइफ पैठ (यथ नोमुरा छी वन ), मगर यह छी कंट्रोवर्सिअल 
यौम गोडणुक फॉसिल आस फीचर्स करा ाकिस टिपिकल फुनगी डेट पालोप्रोटेरोज़ोइक एरा मंज़ , कह 2.4 बरोह ; मुलतिसेल्लुलर ऑर्गैनिस्म युमन फिलमेंटोस स्ट्रक्चर आस यौम कपबले आस ानस्तोमोसिस  
युस लार्ज सेल युस अटेम्प्टेड छी डाइजेस्ट करा स्मॉलर ओने छी फ़ैल गसा (ेवोलुशन छी गसा प्रेय डेफेंसेस )
ऑक्सीजन इस्तिमाल करों , यह छी मेटाबॉलीसेड करा लार्ज सेल प्रोडक्ट त बै डेरिवेद करा  ज़याद एनर्जी 
यल स्टेबल सिम्बायोसिस छी जैसा लागफे सेल त बै स्मॉलर सेल मांस  
आख लकुट इवेंट छी  गसा फोटोसिंथेटिक कयनोबैक्टेरिअ पैठ युस ेंटरिंग छी करा हेट्रोट्रोफिक सेल्स मंज़ त बनवा छी च्लोरोप्लास्ट 
वेल  इंडोसीबीओटिक  सेलुलर ओरिजिन युस माइटोकांड्रिया त बै च्लोरोप्लास्ट्स , तायत छी कह थ्योरी यौम सेल्स यौम लेद छी करा परोसिसोमेस , स्पीरोचेट्स यौम चिलिया त बै फ्लागेल्ला , त  DNA वायरस युस एलल  की गसा यौम मंज़ मंज़ आव न कहाँ एक्सेप्ट कारण 
1.1 Ga , सुपरकॉन्टिनेन्ट रोडिनिअ साथ औस असेम्बलिंग कोरमुठ 
युस डिवीज़न जैसा छी कॉलोनी मंज़ कह स्पेशल सेल्स साथ त  मुलतिसेल्लुलर ऑर्गैनिस्म युस क्लियर चीन , अराउंड 1 बिलियन ईयर बरोह , युस गोड्नुख मुलतिसेल्लुलर प्लांट्स एमेर्गेड गे तुम आस  एलगी 
यौम पलोमैग्नेटिक पोल्स आय  जोलोगिक सबूतान पैठ यथ जान ओरगेनिक बेल्ट्स , युस मार्क छी  अन्सिएंट प्लेट्स त   बै फौना 
 1000 य 830 Ma , आस वाऱ्याख कॉन्टिनेंटल मास्स यूनाइटेड सुपरकॉन्टिनेन्ट रोडिनिअ मंज़ 
युस ह्य्पोथेटिकल सुपरकॉन्टिनेन्ट छी कोण साथ पन्नोतीअ य वेंदिए वन 
युस इंटेंसिटी त बै मैकेनिज्म उस दोनवायन ग्लासिएशन्स छी वन त अंडर इन्वेस्टीगेशन त बै मुश्किल यह एक्सप्लेन कॉर्न अर्ली प्रोटेरोज़ोइक स्नोबॉल एअर्थ 
क्युकी  CO2  छी ज़रूरी आँख ग्रीनहाउस गैस , क्लीमटेस छी कूल्ड करा ग्लोबली 
युस इंक्रीसेड वॉलकनिक एक्टिविट्स छी यौम ब्रेकअप की करा रोडिनिअ साथ टाइम टाइम 
युस नव फॉर्म आस ज़िन्दगी सन्ज़ आव वन एडिअकारा बायोटा , युस लार्ज आस त बै दिवेर्से आस 
आठ मंज़ छी त्र एरस अवा :पॉलेज़ोइक , मेसोजोइक त बै केनोज़ोइक , बै सु टाइम याम विज मुलती सेलुलर लाइफ छी ग्रेअटली डाइवर्सिफाइड गस्सा ऑलमोस्ट सरवीण ऑर्गॅनिक्स, मंज़ यौम आज छी नोन 
याम साथ गे से लेवल राइज 
यौम ट्रेसेस आस ग्लासिएशन याम पीरियड पैठ मिलावमूठ छी फॉर्मर गोंडवाना ताम 
यौम कांटिनेंट लॉरेंटिए त बै बाल्टिका आस तुम गे कॉलिडेड 450 त बै 400 मिलियन ईयर बरोह कालेडोनियन आरगेनी विज , युमो बनवूख लॉरुसिआ (यथ वन छी ेयरमेरिका )
युस कलिसिओं आस साइबेरिया लॉरुसिआ साथ युमो उरलिअं आरगेनी , कलिसिओं कोरोख गोंडवाना क्र लॉरुसिआ साथ यथ आस वन छी वरिस्क्यान य हर्सीनियन आरगेनी एयरपोई मंज़ य अल्लेघेनियन आरगेनी नोटः अमेरिका मंज़ 
यथकण ेदीकरण ज़िन्दगी बनाव प्रिमिटिव त बै युस न सहल आसा ाकिस मॉडर्न ग्रुप्स मंज़ , यथ एंड्स पैठ कैम्ब्रेन छी वार्यः मॉडर्न फैला छी युस आलरेडी प्रेजेंट छी आसा  
युमन मंज़ कैंब्रियन ग्रुप्स मंज़ आय वार्यः काम्प्लेक्स लकिन यौम मगर आर्य डिफरेंट आस मॉडर्न लीफ़े नीच ; मसलन अनोमलोकारिस त बै हैकुछथि  
आख क्रेअटुरे एमिस ानकेस्टर  आसान , छी क्लोसेली रिलेटेड आसा पिकया यस  
फिश , यौम गोदनिक वेर्टेब्रेटेस ,  ओकेजंस मंज़ आय 530 मिल्लिओं एगो
यौम ओल्ड फॉसिल यौम ज़मीनाज़ पैठ गाय लैंड 480 -460 मिलियन इयर्स एगो , यामिक कह मॉलिक्यूलर सबूत छी मिलावेह युमन मंज़ फुनगी आय कोलोनीज़ेड कारण ज़मीन  अर्ली 1000  मिलियन ईयर एगो त बै प्लांट्स आय 700  एगो 
फिन्स आय इवॉल्वड त बनाई लिम्बस  गोद्निक टेट्रापोड़स आस यौम पानों हेड आस लिफ्ट करा अब मंज़ निबर सह खलन खातर 
आखिर कार,यमेव मंज़ गए केह ज़मीनी जिंदिगी खातिर यथा असल पइठ तैयार कि यमेव गुज़र बालिग जिंदिगी ज़मीनेस पेठ,हालांकि इम गये अबास मंज़ बच ते ठूल दिन खातिर आय ज़मीन्स पेठ वापिस.
कुलेव कुर बुल तैयार,येम ज़मीन्स पेठ पनुन फैलाव ड्रामाये अंदाज़ मंज़ तेज़ क्र,अथ वक़्तस इर्द गिर्द  (by approximately 360 Ma).
मज़ीद 30 मिलियन वरियाँ (310 Ma) मंज़ सौरोपसीड़स (बेशमूल बर्ड्स ते रेप्टाइल्स) पेठ स्य्नाप्सिड (मैमल्स) हुन्द फरक अये वुचनी. 
200 Ma पेठ Triassic–Jurassic एक्सटिंक्शन गमेत वखान बचाय वरिये डायनासोर, तेम बनाये वर्टिब्रेट मंज़ डोमिनेंट.
60% मरीन इन्वेर्टेब्रेटेस गये एक्सटिंक्ट ते 25% तमामेन ख़ानदानें मंज़.
ये थर्ड मास्स एक्सटिंक्शन ओस पर्मियन-ट्राएसिक, या ग्रेट डाईंग,वाक़या मुमकिन तैर पइठ साइबेरियन ट्रैप्स आतिश पिशा वाका केह इमतिराज वजा सेत गु मीथेन हाइड्रेट गैसीफिकेशन,से लेवल फ्लक्चुएशन,ते अख एनोक्सिक इवेंट
ये ओस वुनक ताम वरिये डेडलिएस्ट एक्सटिंक्शन, येथ मंज़ 57% तमाम खान्दान ते 83% तमाम जेनरा मुद.
इब्तिदाई पलोसेन ज़मीन गये रिकवर एक्सटिंक्शन निष्,ते माममालियन डाइवर्सिटी मंज़ गु इज़ाफ़.
गैस रूस सावान्ना बनाव सोरे लैंडस्केप,ते मैमल्स येथ पइठ अंद्रेवसाचुस गये येता बेड ते बनाये सर्वे कुथ बेड ज़मीनी मैमल,ते गुडनीच वाली येथ पइठ बैसिलोसॉरस रूट समुन्दर हुन्द कंट्रोल.
बेड उंगुलाटेस येथ पइठ परसराथेरियम ते डिनोथेरियम गए इवॉल्वे ताकि टीम कारन गैस मुदानें.
टेथीस समुन्दर ओस बंद गोमत अफ्रीका ते यूरोप कि तनाज़ की वजा सेत.
ज़मीनी पुल्ल क्र मदद अलग थलग जनूबी अमेरिका किन जानवरन हिजरत करनस मंज़ शुमाली अमेरिका कुन ते इम बारकिस.
आइस आजच एवोलुशन सेत आव मॉडर्न इंसान बरसास सहारन अफ्रीका मंज़ ते फेहलाव .
ये छू वरियें हुन्द ख्याल की वरिये बेड्स पैमानेस पेठ गये हिजरत बेरिंगिआ कुन येम की वजा सेत,आज की दुह,ताथ छू ऊंट (येम इवॉल्वे गये ते एक्सटिंक्ट गए शुमाली अमेरिका मंज़),गुर (येम इवॉल्वे गये ते एक्सटिंक्ट गए शुमाली अमेरिका मंज़), नेटिव अमेरिकन्स.
दिमागुक साइज बाडव जल्दी,ते 2 Ma ताम,गुडनुक जानवर ओस क्लास्सिफ़ी अमृत करने जीनस होमो मंज़.
नार कंट्रोल करनक ताक़त गु शरू होमो इरेक्टस (या होमो एरगॉटेर) मंज़,तक़रीबन 790,000 वेहरे ब्रूठ लकिन वरिये ब्रूठ 1.5 Ma मंज़.
ज़ुबान हिंज इब्तेदाह क़ायम करन छू ज़याद मुश्किल,वजिया छुं कि होमो इरेक्टस हेकोस विनथ या ये सलाहियत होमो सेपियन्स ताम शरू आसनी गामेच.
सोशल स्किल्स बनाये ज़याद काम्प्लेक्स,ज़ुबान बनाये ज़याद सोफिस्टिकेटे,ते हथ्यार बनाये ज़याद बेड.
रूहानियत हिंज अलामत ज़ाहिर करन वाले गुडनिक इंसान नेआन्डरथल्स छू (आम तैर पइठ अख अलग नूह की तैर पइठ दरजीबंदी छू येवा करने यमन हुन्द न कहें अवलाद रोड न बाकि);यमेव क्र पानीं मर्दे दफ़न,अक्सर खुराक या आवाज़ हुन्द ओस ना कहें ते नेशन.
येथ ज़ुबान गये ज़याद काम्प्लेक्स,याद तवनीच माध ते कम्यूनिकेट इनफार्मेशन नतीज,अक थ्योरी मुताबिक युस रिचर्ड डॉकिन्स लिछ,अकिस नवीस रेप्लिकेटर:मे
 8500 ते  7000 BC दरमियान , मिडिल ईस्ट मंज़ ज़रखेज़ हिलाल मंज़ इंसानव् क्र जानवर ते कुल मुनज़िम तरीक्स सेत पालनि शरू:एग्रीकल्चर.
हालांकि,तेमाव तेहज़ीबव येमाव एग्रीकल्चर आपनोव निस्बतें इस्तेहकाम ते काश्तकारी ज़िरया फ़राहम करदे पैदावार सलाहियत दूत आबादी बाडवनस मंज़ मौक.
ये बनाव 4000 ते 3000 BC दरमियान मिडिल ईस्ट मंज़ समर मंज़ ज़मींच गुडनीच तहज़ीबच बाइस बनाये.
इंसानें ओस ना वेन ज़याद वक़्तस केम करनीच ज़रुरत जींद रोज़ नि खातिर,गुडनिक खसुसि पेश फाइल करने खातिर (मिसाल केरगार,सोदागर,पादरी वगैरा ). 
500 BC इर्द गिर्द,मिडिल ईस्ट मंज़ आस एडवांस्ड तेहज़ीब,ईरान,इंडिया,चीन,ते ग्रीस,येम कुन सात आस फेहलान ते कुन सात आस ज़वालुक शिकार ते गसान.
ये तहज़ीब जुंग,आर्ट,साइंस,मैथमेटिक्स ते आर्किटेक्ट मंज़ आय वरिये तरके.
रोमन सल्तनेथ आव एम्परर कॉन्सटेंटाइन चुरमी सदी हिंदस अवलस मंज़ ईसाई बनमीत ते पंचमि सदी हिदेस आखिर ताम ज़वाल शिकार गामीच
हाउस ऑफ विजडमुक क़ायम अब्बासिद-दारुक  बगदाद,  इराक मंज़ गुमत.
14 सदी मंज़,रेनैस्संस गु शरू इटली मंज़ मज़हबी,आर्ट,ते साइंस कि तरकी सेत सु.
1500 मंज़ यूरोपियन सिविलाइज़ेशन गए शरू चेंज गैसें, एम सेत आव  साइंटिफिक ते इंडस्ट्रियल रेवोलुशन
1914 पेठ 1918 ताम ते 1939 पेठ 1945 ताम, दुनिया भरक मुलख आस वर्ल्ड वॉरस मंज़ हैं अमित.
जुंग पत,आस वरिये नव स्टेट बनमेंस,यमन डेकोलोनिजातिओं किस दोरेस मंज़ आज़ादी हुन्द इलन सपुद या दें अयख.
टेक्नोलॉजी मंज़ तरकी इन सेत येथ मंज़  नुक्लेअर  हथियार, कंप्यूटर, जेनेटिक इंजीनियरिंग ते  नैनो टेक्नोलॉजी शामिल छू 
अहम् कंसर्न ते मुश्किलात येथ पइठ बेमारे,जुंग,गरीबी,वायलेंट रेडिकालिस्म,ते हालही मंज़, इंसान सिंद सेत महोलास दादर सेत छू इज़ाफ़ गुमत यूथ दुनियच आबादी बडमस छू.
ह्यूमन हिस्ट्री, या रिकार्डेड हिस्ट्री, छू इंसान सिंद पूत कालच दास्तान.
नियोलिथिक ज़रीये इंक़लाबुक आगाज़  10,000 ते  5000 BCE  दर्मिया , करीब मशरिक़ किन ज़रखेएज़ क्रिसेंट मंज़ अमृत वुचनी.
येथ ज़मींदारी मंज़ तरकी आय, ग्रेन एग्रीकल्चर मंज़ आय ज़याद सहूलियत बुड़वें मसुमेन दरमियान खुराक ज़खीर करने खातिर लेबर हुन्द तक़सीमक ईशर.
बरसग़ीर हिंदू पाकस मंज़ ब्रोंज ऐज हिंड्स आखिर मंज़  हिन्दुइस्मच तरके गये.
पोस्ट-क्लासिकल हिस्ट्री (दे "मिडिल ऐजस,"500 -1500 CE,)ईसाई धर्म उरूज, इस्लामुक सुनहरी दौरे (c. 750 CE - c. 1258 CE), ते  तैमूरिड ते इटालियन रेनैस्संस ( तकरीबन 1300 CE). 
18 सदी ताम,इल्म ते टेक्नोलॉजी हुन्द ज़खीर ओस अकिस अहम् पैमानिस पेठ वातमूत येम सानते इंक़ेलाब बरपा क्र,युस लगबग 1800  मंज़ शरू गु ते आज तेम छू जारी.
आँटोमिकल्ल्य नेव हुमंस तक़रीबन  300,000 विहरे बूठ अफ्रीका मंज़ पुद गमेत,ते तक़रीबन 50,000 विहरे बूठ तरज़ी अमल जदीदियत हासिल करमस.
शायद 1.8 मिलियन विहरे  बूठ,लकिन यकीनी तैर पइठ 500,000 विहरे बूठ ताम, इंसानव क्र गर्मी ते रानी खातिर नारुक इस्तिमाल शरू.
पलोलिथिक इंसान आस शेकर्स-रटन वेल, ते आस आम तैर पइठ खानाबदोश.
शुमाली अमेरिका ते ओशिनिया मंज़ बानी नवा इंसान सिंज तेज़ी सान तौसे हालिया बरफानी दोरे किस उरूजस पेठ गेम्स.
चीनच येलो रिवर वैली मंज़ छू मिलेट एवा कल्टीवेट करने ते बाकि दाल 7000 BCE ताम;  यांग्त्ज़ी वादी मंज़ छू दानी रूवनि ओस्मोत  एवा,8000 BCE ताम.
मेटलवर्किंग,6000 BCE  इर्द गिर्द छू गुडनिक फिर त्राम बान तय जेवरात आस्मित बनवनी येवा.
शहर आस करबारेक मरकज़,मैन्युफैक्चरिंग ते पोलिटिकल पावरक.
शेहरें हिंज तरकी गए सिविलाइज़ेशन हिन्द बाड़नी सेत.
यमेव सकाफतव मुख्तलिफ तरीकाव सेत पहिया, मेथेमेटिक्स, ब्रोंज-वर्किंग,सैलिंग बॉट्स, कराल सूंड पहिया,वोवन कापरा,कंस्ट्रक्शन बजन बिल्डिंग हिंज ते लिखनिच.
आम निओलिथिक अख रुझान अन्थ्रोपोमोर्फिक डीटीएस हिंज पूजा कारें रुझान ओस.
यौम सेटलमेंट आय कंसन्ट्रेटेड फर्टाइल रिवर वाल्लेस: यौम टिगर्स त ीुफ्राटेस मेसोपोटामिया मंज़ , युस नील छी ेगीपट्स मंज़ , इंडस युस इंडिया किस सबकॉन्टिनेंट मंज़ छी त बै यांग्त्ज़े त बै येलो रिवर युस चीन छी 
सुनिफोर्म लाखों गो शुरू अकीस सिस्टम पिक्टोग्राफी , यूमोक पिक्टोरियल छी करा बै बना छी सिम्पलियड त ज़याद अब्स्त्रक्त 
ट्रांसपोर्ट आव  कारण वाटरवेस -रिवर त बै सीज 
यौम डेवलपमेंट आय राइज टेरीटोरियल स्टेट्स त बै एम्पिरेस 
क्रीट मंज़ मीनों सिविलाइज़ेशन आय ब्रोंज आगे पैठ 2700 BCE त बै रेगार्डेड गसा फर्स्ट सिविलाइज़ेशन यूरोप मंज़ 
मिलननिअ मंज़ , सिविलाइज़ेशन गे डेवेलोप पुर वर्ल्डस मंज़ 
हिन्दुस्तांस मंज़ , यह एरा उस वैदिक पीरियड (1750 -600 BCE ), याम हिंदुस्तानी फाउंडेशन बनाव बै बाकि  इंडियन सोसाइटी मंज़ , य  गो ख़तम 6th सेंचुरी BCE मंज़ 
फोर्मटिवे स्टेज पैठ मेसोअमेरिकन मंज़ (1500 BCE - 500 CE ), युस ज़याद काम्प्लेक्स त बै सेंट्रलीसेड सिविलाइज़ेशन गे शुरू डेवेलोप , ज़याद तर छी मेक्सिको मंज़ सेंट्रल अमेरिका त बै पेरू ,मंज़ 
कार्ल  जसपर्स युस एक्सियल आगे थ्योरी छी इन्क्लुडे करा पर्शियन ज़ोरोस्ट्रियनिस्म , बाकि स्कॉलर छी डिस्प्यूट तिमेलिनेस पैठ  पैठ )
यौम आस ताओइस्म , लेगालिस्म त बै कन्फूसियनिस्म  
युस ग्रेट एम्पायर आस सु आस डेपेंडेड मिलिट्री ाननेक्सशन टेरिटरी टी बे फार्मेशन करा डिफ़ेन्डेड सेटलमेंट युस बनाव एग्रीकल्चरल सेंटर्स
टाइम वाइज़ आस वार्यः रीजनल एम्पायर तथ पीरियड्स मंज़ 
युस  एम्पायर अस्स  एम्पायर डियूथ सुकेआइवे ईरानियन एम्पायर मंज़ , यथ मंज़ आचमनीद एम्पायर (550 -330 BCE ),  पार्थियन एम्पायर (247 BCE–224 CE), त बै सासणीअं एम्पायर  (224–651 CE)
 टाइम पैट आव एलेग्जेंडर  (356–323 BCE) मैसेडोन , यैम आख एम्पायर बनाव , युस एक्सटेंड गो ग्रीस त बै  इंडिया मंज़  
ट्रीम सेंचुरी पैठ , गुप्ता डायनेस्टी कोर वर्सव पीरियड यथ आस अन्सिएंट इंडिया गोल्डन ऐज छी वन 
युस ेंसुरिंग स्टेबिलिटी छी कंट्रीब्यूट करा हेराल्डिंग गोल्डन आगे हिन्दू कल्चर 4th त बै 5th  संतुरिएस मंज़ 
 यल टाइम उस ऑगस्टस  (63 BCE – 14 CE) आस आलरेडी  गूमठ ओवर वार्यहैं मेडिटरेनीयन 
युस वेस्टर्न  फॉल , 476 CE , पैठ , जर्मन आव इन्फ्लुएंस ोडोएकेर मंज़ 
हनन डायनेस्टी आस कपरबले पावर यैम इन्फ्लुएंस कर रोमन एम्पायर युस ले गोओ सिल्क  रोड पैठ 
बकियाँ एम्पायर  क्लासिकल पीरियड अस्स , हाँ चीन कोर एडवांस्ड एरिया गवर्नमेंट , ,  मैथमेटिक्स , एस्ट्रोनॉमी , टेक्नोलॉजी , त बाकि चीज़
सक्सेसफुल रीजनल एम्पायर आस  गमित अमेरिकास मन , यौम अरसे गे कल्चर पैयत अर्ली  2500 BCE. मंज़
युस ग्रेट मयान सिटी आस यह बड़ाई नंबर्स मंज़ त बै प्रोमिनेसे मंज़ , माया कल्चर बढ़ाव पुर यूकाटन मंज़ त बै आत्मिक एरियाज मंज़ 
तयथ आस , कह रेगिओंस , पीरियड्स अकीस रैपिड टरच्नोलॉजिकल प्रोग्रेस मंज़ 
चीन युस हाँ डायनेस्टी आव सिविल वॉर 220 CE , मंज़ कोर शुरू त्र किंगडम्स पीरियड्स ,  कोर्टपरट बनाव डेंटरलिज़ेस तोह गो डिवाइड टाइम टाइम्स यथ क्राइसिस थर्ड सेंचुरी मंज़
युस डेवलपमेंट गे स्टिरप त बै ब्रीडिंग हॉर्सेज युस स्ट्रांग छी बै कैर्री करा फुल्ली आर्म्ड आर्चर युस बनावमूठ छी नॉड्स युस आँख कांस्टेंट थ्रेट आसा ज़यादा सेटल्ड सिविलाइज़ेशन
युस रमैनिंग पार्ट उस रोमन एम्पायर , ईस्टर्न मेडिटरेनीयन , युस कॉन्टिनोएड आव यथ बै वोनोख बीजान्टिन एम्पायर 
युस एरा छी कम्यांलय वन डेटेड 5th सेंचुरी  युस वेस्टर्न रोमन एम्पायर , युस पैट फोट अलग अलग किंगडम्स मंज़ , कह सम आस ईठ यौम पैट हौली रोमन एम्पायर मंज़ 
साउथ एशिया वौच्च आख सीरीज युस मिडिल किंगडम्स इंडिया आस ,यथ फॉलो आस करा इस्लामिक एम्पायर इंडिया 
याम साथ अफ्रीकन कोर ज्वाइन सौथीस्ट एशिया ट्रेडिंग सिस्टम , युस तैमिसिंडिस कांटेक्ट आस एशिया साथ ; बै मुस्लिम कल्चर का साथ , यथ रिजल्ट आव स्वाहिली कल्चर 
य उस कल्चरल बैटल , उस बीजान्टिन हेलेनिस्टिक बै क्रिस्चियन कल्चर युस कंपेटिंग छी पर्शियन ईरानियन ट्रेडिशन खिलाफ त बै जोरास्ट्रियन रिलिजन 
 तुमन हांडीं सेंटर युस अरेबियन पेनिनसुला , मुस्लिमो कोरोख शुरू पानों पानों एक्सपेंशन  पोस्टक्लासिकल एरा मंज़ 
युस वार्यः लर्निंग त बै डेवलपमेंट छी लिंक्ड जियोग्राफी साथ 
यह इन्फ्लुएंस गोओ मुस्लिम मर्चेंट्स ओवर अफ्रीकन -अरेबियन त बै अरेबियन -एशियाई ट्रेड ओस त्रेमेंदूस  
आम गे मोटिवेटेड रिलिजन त बै ड्रीम कनक्वेस्ट , यूरोपियन लीडर्स कोरोख लॉन्चेड वार्यः नंबर क्रुसडेस यौम तरय कोरोख रोल मुस्लिम पावर त बै रिटेक करोख हौली लैंड 
युस अरब डोमिनेशन छी याम रीजन गे ख़तम मिड 11th सेंचुरी मंज़ यल अर्रिवाल गे सेल्जुक तुर्क , मीग्रेटिंग गे साउथ पेट तुर्किक होमलैंड आया सेंट्रल एशिया 
युस रीजन उस आत आव वन बर्बरी कोस्ट त बे यह कर होस्ट पाइरेट्स त बै प्राइवेटियर्स युस इस्तिमाल गस नार्थ अफ्रीकन पोर्ट्स तुमन चंदन रैदान खातर यौम खिलाफ आय कोस्टल टाउन यूरोपियन कन्ट्रीज हैंड युस स्लेव्स आय सोल्ड कारन नार्थ  मार्केट्स मंज़ युस पार्ट ुसस्स बर्बरी स्लेव ट्रेड 
8th सेंचुरी मंज़ , इस्लाम जो शुरू बकियाँ रीजन मंज़ गास्ना त बने सोले फेथ वार्यः पापुलेशन , युस बुद्धिज़्म उस सू गो स्ट्रांग ईस्ट किन मूलकण मंज़ 
गंगहिस खान मुआद 1227 मंज़ , यथ मंज़ वार्यः एशिया कॉन्टिनोएड बनाई डोमिनेटेड गे सक्सेसर स्टेट , चागताई खानते मंज़ .
यह रीजन बनाव त डिवाइड जो वार्यहैं सीरीज मंज़ यौम जान लकित खानतेस मंज़ यौम उज़बेक्स बनवूख 
यौम बारबैरियन इंवदरस आस बनवूख पाणिं ने किंगडम यौम पैट वेस्टर्न रोम मंज़ रूढ़ 
क्रिश्चियनिटी गे वार्यः एक्सपैंडेड वेस्टर्न यूरोप मंज़ , त बै मोनस्टरीज़ आय बनावन 
मनोरिअलिस्म , युस आर्गेनाईजेशन छी पीजेन्ट्स हैंड विलेज मंज़ लग रेंट नियन त बै लेबर सर्विस आय नोबल्स , त बै फिउडालिस्म , आख पोलिटिकल स्ट्रक्चर छी यात कनैह्ट्स छी लोअर स्टेटस नोबल्स युमो ौंद करोख मिलिट्री सर्विस  लैंडलॉर्ड खातर युमन पाणिं राइट्स मिले पनियाँ अमीन निक यथ तवो वेज़ ओर्गनइजिंग मिडिवल सोसाइटी गे डेवलप्ड हाई मिडिल ऐज टाइम  
इतालियन मर्चेंट्स  कारिख इम्पोर्टेड स्लेव्स काम खातर होसहोल्ड्स खातर त बै शुगर प्रोसेसिंग खातर 
फेमिन , प्लेग त बै वॉर डेवस्टेड कारख पापुलेशन वेटेरन यूरोप 
तुमो देशीख आख वे ज़गवे डायनेस्टी युमो फमेड आस रॉक कट आर्किटेक्चर खातर लॉलीबेला मंज़ 
टूमो करोख कंट्रोल्ड ट्रांस सहारन ट्रेड गोल्ड, आइवरी ,साल्ट त बै स्लेव्स खातर 
सेंट्रल अफ्रीका वच्चे बिरथ वार्यहैं स्टेट्स , युमन मंज़ किंगडम ऑफ़ काँगो त छी आवा 
तुमो बनवूख वार्यः लार्ज  स्ट्रक्चर मोर्टार राष्टृय यथ कण ग्रेट ज़िम्बाब्वे, कैपिटल ऑफ़ किंगडम ज़िम्बाब्वे , खामी कैपिटल ऑफ़ किंगडम बटुआ त बै दनांगोबे (ढ्लो -ढ्लो), कैपिटल ऑफ़ रोज़वी एम्पायर 
युस नाइन्थ सेंचुरी आस त्रिपार्टीटे स्ट्रगल  कण्ट्रोल छी करा नॉर्थेर्न इंडिया , प्रतिहारा एम्पायर ,पला एम्पायर , त बै राष्ट्रकूट एम्पायर 
युस तंग डायनेस्टी छी सु गे ेवेन्तुअल्ल्य स्प्लिंटरेड , मगर हाफ सेंचुरी मंज़ तुर्मोइल युस सांग उस डायनेस्टी रूनीफ़िएड चीन ,  यल यह आव  ंकनेल युस ''रिचेस्ट , स्किल्ड त वार्यः ज़याद पॉपुलोस छी पुर कंट्री हैज़ यथ ीरथस पैठ 
पैट सेंचुरी पैट मंगोल युआन डायनेस्टी कोर रूल , युस एथनिक चिनेसे कोरोख रेअस्सेर्टेड कण्ट्रोल कोरोख पानी फौन्डिंग खोरोख मिंग डायनेस्टी (1368)
युस नैरा पीरियड उस 8th सेंचुरी हुन्द आस वार्यः स्ट्रांग जापानीज स्टेट मंज़ त बै आवा वैन गोल्डन आगे 
युस फ्यूडल पीरियड उस जापानीज हिस्ट्री हुन्द , कोर डोमिनेटेड उस पावरफुल रीजनल लॉर्ड्स (डेमोस ) टी बै मिलिट्री रूल वरलॉर्डस (शोगुणस ) याम जान ाशिकागा शोगुनाते त बै तोकुगावा शोगुनाते स्ट्रेटचेड कोर 1185 पैठ 1868 ताम 
सिल्ला कोर कनक्वेरेद बैक्जे 660 मंज़ , त बै गोगुरयो 668 मंज़ , याम साथ गे शुरवात नॉर्थेर्न त बै साउथर्न स्टेट्स हुन्द पीरियड (남북국시대) साथ सिल्ला साउथ मंज़ त बै बालहए युस सक्सेसर स्टेट छी गोगुरयो नार्थ मंज़ 
शुरू करों 9th सेंचुरी मंज़ , बागान किंगडम रोज गो शुरू मॉडर्न म्यांमार मंज़ 
युस ान्सेस्ट्राल पुएब्लोअन्स टी बाई  तुमन हैज़ प्रेडिसॉरस (9th -13th संतुरिएस ) कोरोख बिल्ड परमानेंट ,  मंज़  आस रूड 19th सेंचुरी मंज़ 
साउथ अमेरिका मंज़ 14th त बै 15th संतुरिएस मंज़ जो राइज इन्का 
युस सइंटीफी रेवोलुशन कोर स्टार्ट जोहानस गुटेनबर्ग यल इंट्रोडक्शन कोर टाइम प्रिटिंग यूरोप मंज़ , टाइम कर इस्तिमाल मूवेबल त बाई कोर टाइम इन्वेंशन टेलिस्कोप त बै माइक्रोस्कोप 
युस लेट मॉडर्न पीरियड कॉन्टिनोएड जो यह हैक यह वर्ल्ड वॉर II , 1945 मसनज , यह प्रेजेंट मंज़ 
युस अर्ली मॉडर्न पीरियड उस सु गोओ राइज साइंस साथ , त बै इनक्रेआ कोरों टेक्नोलॉजिकल प्रोग्रेस , सेक्युलरिज़्ड सिविक पोलटिक्स त बै नेशन स्टेट 
यल अर्ली मॉडर्न पीरियड उस , यूरोप औ कोर रेगें पानें डोमिनके; हिस्टोरियन कोरोख डिबेट ामीच कॉसेस पैठ 
यह आव डेवलप्ड कारण एडवांस मंज़ मोनेटरी इकॉनमी 1000 CE मंज़ 
युमो कोरोख एन्जॉय टेक्नोलॉजिकल अडवांटागेस त बै मोनोपोली युमो कास्ट करोख आयरन प्रोडक्शन , पोएस्टोन बेलौस , सस्पेंशन ब्रिड्जस बनायकः , प्रिन्टिन्फ़ त बै कंपास बनयीख 
आख थ्योरी छी यूरोप  यथ मंज़ यूरोप जियोग्राफी छी आमुत इम्पोर्टेंस दीं त बै अमीच सक्सेस 
याम डोयूथ यूरोप आख डिग्री प्रोटेक्शन फ्रॉम पेरिल नीच यौम सेंट्रल एशियाई इंवदरस आस  
युस गोल्डन आगे आस इस्लाम गे ख़तम मंगोल सक युस बगदाद उस 1258 मंज़ 
 जियोग्राफी कोर कंट्रिब्यूट्स आँख इम्पोर्टेन्ट जोपोलिटिकल डिफ़्फेरन्स 
कंट्रास्ट साथ , यूरोप उस ऑलमोस्ट हमेश डिवाइडेड गोमठ वार्यहैं वररिंग स्टेट मंज़ 
नेअर्ल्य साडी एग्रीकल्चरल सिविलाइज़ेशन आय हविलय कन्स्ट्रैनेड कारन पानी एनवीरोमेंट साथ 
टेक्नोलॉजिकल एडवांस त बै वेल्थ जनरेटेड जैसा ट्रेड अनुन विडेनिंग छी पॉसिबिलिटीज 
यूरोप मेरीटाइम एक्सपेंशन छी उन्सुरप्रिसिंगलय - दिवा कांटिनेंट जियोग्राफी - युस आस लगेली काम छी करा ालतांतिक स्टेट्स : पुर्तगाल , स्पेन ,ेनलैंड , फ्रांस त बाई नेथरलैंड 
नार्थ अफ्रीका मंज़ , युस साडी सल्तनत रोज़ इंडिपेंडेंट बरबर स्टेट 1659 ताम 
युस स्वाहिली कोस्ट कोर देक्लीनेड यल सु अंडर पोर्तुगी एम्पायर आव त पैट ओमनी एम्पायर 
साउथ अफ्रीकन किंगडम ज़िम्बाब्वे डोयूथ लकित किंगडम्स मोटापा , बूटा त बै रोज़वी 
बाकि सिविलाइज़ेशन अफ्रीका मंज़ आय एडवांस्ड पीरियड्स मंज़ 
जापान कोर एक्सपेरिएंस्ड अजुची- मोमोयामा पीरियड  (1568–1603) , यथ फोल्लोई उस करा एदो पीरियड (1603–1868).
युस जोहोर सल्तनत , सेंटर्ड अस्स साउथर्न टिप मलय पेनिनसुला , युस बनाव डोमिनेंट ट्रेडिंग पावर टाइम रीजन नुक 
रूस बनाव ींकुर्सिओंस नार्थवेस्ट कोस्ट नार्थ अमेरका , यथ मंज़ गोदनीच कॉलोनी आय प्रेजेंट डे छी अलास्का मंज़ 1784 मंज़ , त बै युस आउटपोस्ट उस फोर्ट रॉस युस आज कैलिफ़ोर्निया मंज़ छी 1812 
युस इंडस्ट्रियल रेवोलुशन गो शुरू ग्रेट ब्रिटैन मंज़ त बै इस्तिमाल कारिख ने मोड्स प्रोडक्शन - फैक्ट्री , मास्स प्रोडक्शन त बै मेचानिज़शन - इस मनुफक्टोरे छी करा गुड बनवा तेज़ त बै काम लेबर लगा युस गोदनीच रेक्विरेमेंट आस 
यल यूरोपियन मिले त बै अचीवेद कारख कण्ट्रोल अमेरिकास पैठ , इम्पीरियल एक्टिविट्स गे टर्न्ड लैंड एशिया त बै ओशिनिया 
ब्रिटिश कोर ऑस्ट्रियल त कोलोनीज़ेड , नई ज़ीलैण्ड त बै साउथ अफ्रीका युमन मंज़ वार्यः ब्रिटिश  यौम एमिग्रेटिंग छी करा युमन कॉलोनीज 
यूरोप मंज़ , एक्यूमिक त मिलिट्री चैलेंजेज बनवूख सिस्टम ऑफ़ नेशन स्टेट्स , त बै एथनो -लिंगविस्टिक ग्रुपिंग गे शुरू यह िडेंटीफ़्य कारन थेमसेल्वेस आख डिस्टिक्टिवे नेशन बनवीकः युमन मंज़ कल्चर त बै पोलिटिकल ऑटोनोमी आस 
आठ साथ इंडस्ट्रियल पोल्लुशण त बै एनवायरनमेंट डैमेज गे , प्रेजेंट युथम डिस्कवरी गे फायर त बै यैम साथ गे शुरू सिविलाइज़ेशन ,युस ऑक्सेलेराते छी करा दृस्टिकल्ल्य 
बाकि वर्ल्ड गोओ इन्फ्लुएंस्ड हेअविलय एउरोपीनीज़ेड नेशंस :यूनाइटेड स्टेट्स त बै जापान 
वर्ल्ड वॉर I साथ गे कलपसे फोर एम्पिरेस -ऑस्ट्रिया हंगरी , जर्मन , एम्पायर ओटोमन एम्पायर , टी बै रुस्सियन एम्पायर त बै वीकेनेड यूनाइटेड किंगडम त बै फ्रांस 
ऑनगोइंग नेशनल रिवालरीज़ , गे तुमन हैज़ एक्ससरबाटेड  तुर्मोइल ाकिस ग्रेट डिप्रेशन, यामिश हेल्पेद कर  वर्ल्ड वॉर II 
युस कोल्ड वॉर एंडेड गोओ ख़तम पैसफुल्ली 1991 मंज़ पैन यूरोपियन पिकनिक पैट , यल सबसेकेंट  गोओ  इरो कर्टेन त बै बर्लिन वाल त बै गे कलपसे ईस्टर्न ब्लॉक् त बै वॉरसॉ पैक्ट 
यल गोदनीच पोस्टवर डडेस ,कॉलोनीज यौम एशिया त बै अफ्रीका किस बेल्जियन मंज़ ,ब्रिटिश ,डच, फ्रेंच त बाकि वेस्टर्न यूरोपियन एम्पिरेस  करोख फॉर्मल इंडिपेंडेंस 
युस यूरोपियन यूनियन एफ्फेक्टिवनेस्स आस हादिकप्पेड बी िम्मातुरित्य नीच युस कॉमन इकनोमिक त  पोलिटिकल इंस्टीटूशन ,युस कही हद तक कपरबले छी िनदेकस्य यूनाइटेड स्टेट  आर्टिकल ऑफ़ कॉन्फ़ेडरेशन मंज़ छी आवा युस कोंस्टीटूयों कोर अडॉप्ट यूनाइटेड स्टेट युस आय पैट 1789 मंज़ 
वार्यः डिकेड पैट वर्ल्ड वॉर 2 पैट ,यौम एडवांसेज आय  ट्रेवल मंज़ ,अर्टिफिकल सॅटॅलाइट यथ मंज़ इननुमेराब्ले एप्लीकेशन छी  ग्लोबल पोजिशनिंग सिस्टम (GPS), त बै  इंटरनेट 
 वाइड कम्पीटशन युस नेचुरल रिसोर्स खातर जो  शुरू क्युकी ग्रोइंग पापुलेशन त बै िंदुस्तरीयलिज़तिओन , ेस्पेशलय इंडिया मंज़ ,चिकन त बै ब्रजोल मंज़ 
आर्काइव मतलब गोओ यथ आस साडी हिस्टोरिकल रिकार्ड्स छी तवा -अकीस मीडिया मैं -य फिजिकल फैसिलिटी यथ मंज़ छी तुम लोकेट 
यौम आय मेटफोरिकल्ल्य डिफाइन कारण ''सेक्रेटिओं ऑफ़ ान ऑर्गैनिस्म'',बै आय डिस्टिंगुइशेड कारन डाक्यूमेंट्स यौम इस्तिमाल आय कॉन्ससियसली रिटेन यह क्रिएटेड कारण कम्यूनिकेट ाकिस पर्टिकुलर मसाज पोस्टेरिटी 
यमुख मतलब छी की छी अलग लाइब्रेरीज नीच युमन हैज़ फंक्शन त बै आर्गेनाइजेशन ,आर्काइवल कलेक्शंस कैन छी बना लाइब्रेरी बिल्डिंग 
अर्चयोलॉजिस्ट करोख डिस्कवर आर्काइव्ज हंड्रेड (बाई कोण साथ थाउजेंड त )क्ले टेबल यौम तरीयिम य दोयम मिलननिअ BC वार्यहैं साइट्स पैठ युज़न एल्बा ,मरी ,आमरण ,हत्तोसेस ,ऊगरीट त बै पीलोस 
कह गे ख़तम , बाकि बनवीकः डाक्यूमेंट्स यौम लिखित आय मैटेरियल्स पैठ लिखे पेपिरस त बै पेपर देतेरियरटेड तेज़ पेस पैठ , यथकण तयथ स्टोन टेबलेट कॉउंटरपार्ट्स 
इंग्लैंड कोर 1066 डेवेलोप आर्काइवल त्त बै आर्काइवल रेज़र्सग मेथड 
टेट आस वार्यः कसम आर्काइव्ज , यथ मंज़ ज़याद रीसेंट सेन्सस ऑफ़ आर्चिविस्टस  मंज़  िडेंटीफ़्य गे पांच मेजर टाइप्स ; अकादमिक ,बिज़नेस,गवर्नमेंट,नॉन प्रॉफिट ,त बै बाकि 
एक्सेस तो कलेक्शन युमन मंज़ आर्काइव्ज छी उसुअल्ल्य प्रायर अपॉइंटमेंट दिवा सिर्फ ;  पोस्ट करा हॉर्ड बनवा इंजरीज
मसलन युस प्रोमिनेन्ट बिज़नेस आर्काइव्ज  छी इन्क्लुडे करा कोका -कोला (युमो अलग म्यूजियम वर्ल्ड छी -कोका -कोला ), प्रॉक्टर त बै गैम्बल ,मोटोरोला  सर्विसेज त बै आर्काइव्ज टी बै लेवि स्ट्रॉस &को।  यौम कॉर्पोरेट आर्काइव्ज छी मेन्टेन करा हिस्टोरिक डाक्यूमेंट्स त बाई  आठ रिलेटेड छी हिस्ट्री त बै एडमिनिस्ट्रेशन युमन कम्पनीज हैज़ 
वर्कर यामिक कसिमिक आर्काइव छी आसा ट्रेनिंग डिग्री युस तुमन हिस्ट्री य लाइब्रेरी बैकग्राउंड 
यूनाइटेड  स्टेट्स  मंज़ , नेशनल आर्काइव त बै रिकार्ड्स एडमिनिस्ट्रेशन  (NARA) छी मैनटैन करा सेंट्रल   आर्काइवल फैसिलिटीज वार्यहैं डिस्ट्रिक्ट मंज़  त कॉलेज पार्क मंज़ ,मेरीलैंड ,रीजनल फसिलिटेस डिस्ट्रब्यूटे जैसा थ्रौघोउट यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ 
UK मंज़ , नेशनल आर्काइव्ज ( युमन फॉर्मली छी वन पब्लिक रिकॉर्ड ऑफिस )छी  आर्काइव इंग्लैंड त बै वेल्स 
छी आसा एकवटय ,युस टोटल वॉल्यूम छी आर्काइव्ज सुपेर्विसिओं फ्रेंच आर्काइव अड्मिनिंस्टरेशन छी लार्जेस्ट वर्ल्ड मंज़ 
आर्चडिओसेसेस ,  डिओसेसेस ,त परिशेस साथ आर्काइव्ज रोमन कैथोलिक त बै एंग्लिकन चर्चेस  
कोण साथ छी यौम इंस्टीटयों रैली करा  फंडिंग गवर्नमेंट नीच त बै प्राइवेट फंड्स 
वार्यः मुसुम्स छी तवा आर्काइव्ज आख आर्डर युस प्रोवे छी करा प्रोवेनैंस  पीसेज हुन्द  
यह आव सेपरेट कारण फिगर यौम शुरू छी जैसा 1.3% यौम िडेंटिफ़िएड कारिख सेल्फ -एम्प्लॉयड 
युस आर्काइव मिशन छी गठर स्टोरीज यौम वीमेन छी चाहा एक्सप्रेस कारण ,बै चाहा तुमन हैज़ स्टोरीज हर्ड 
युस आर्काइव्ज छी आर्गेनाईजेशन (छी कारपोरेशन य गवर्नमेंट )छी आसा वार्यः टाइप रिकॉर्ड ,यथान एडमिनिस्ट्रेशन फाइल , रिकार्ड्स ,मेमोस ,ओफ्फिकल कॉरेस्पोंडेंस ,त बै मीटिंग मिन्तुइस 
वार्यः डोनेशंस आय कतलोगेड ,मगर छी कर्रेंटली आख प्रोसेस बीइंग डिजिटल प्रेसेर्वेद त बै बनावमूठ आख पब्लिक ऑनलाइन 
इंटरनेशनल पार्टनर्स यौम आर्काइव्ज खातर छी  UNESCO  त बै ब्लू शील्ड इंटरनेशनल एकॉर्डेंस हेग कन्वेंशन प्रोटेक्शन कल्चरल प्रॉपर्टी खातर 1954 मंज़ आव 2nd प्रोटोकॉल 1999 मंज़ 
पेज ,मॉर्गन  म. ''ओने छी आसा वॉल्ट्स : गॉसिप ,एक्सेस , त बै  -टेलिंग ''
आँख मसलन छी मॉर्गन म .पेजेज डिस्क्रिप्शन दीच ट्रांसजेंडर हिस्ट्री डायरेक्टली छी ट्रांस लाख वार्यः सोशल मीडिया त बै नेटवर्किंग प्लेटफार्म मसलन तुमब्लर ,ट्विटर, त बै इंस्टाग्राम त बै पॉडकास्ट 
ओप्तिओंस साथ अवेलेबल छी काउंटर-ारचिविंग ,तुमन आस पोटेंशियल ''चैलेंज ट्रेडिशनल कन्सेप्शन्स हिस्ट्री मंज़ ''  तुम आस पर्सिवेद करा कंटेम्पररी ,आर्काइव्ज   स्पेस   यौम न प्रेजेंट आस कहें आर्काइवल मैटेरियल्स मंज़ 
बायोग्राफी , य सिंपल बायो ,छी डिटेल्ड डिस्क्रिप्शन दिवा ाकिस इंसान की ज़िन्दगी हुन्द 
बायोग्राफी काम छी आसा नॉन फिक्शन ,मगर फिक्शन छी उसे जैसा पोर्टरी इंसान सन्ज़ ज़िन्दगी 
बायख वेल नोन कलेक्शन अन्सिएंट बिओग्रफिएस की  De vita Caesarum(''युस ज़िन्दगी छी कैंसरस'') बी सुइटोनियस ,युस आव लखन AD 121 यल टाइम उस एम्परर हदृअण 
हेर्मित्स ,मॉन्क्स ,त बै प्रीस्ट छी इस्तिमाल करा हिस्टोरिक पीरियड युमो बिओग्रफिएस 
आख सिग्नीफिकेंट सेक्युलर एक्साम्प्लेस बायोग्राफी हुन्द छी पीरियड छी ज़िन्दगी चार्लमैग्ने युस टाइम सिंज कुरतिएर ेंहार्ड 
यौम छी कॉन्टैनेड करा सोशल डाटा युस आँख सेगमेंट छी पापुलेशन यौम बाकि वर्क छी करा   वर्क पीरियड 
लेट मिडिल आगे  ,  बिओग्रफिएस बनाई आस लेस्स चर्च -ओरिएंटेड यूरोप मंज़ बिओग्रफिएस किंग्स ,नाइट,त बै तीरंट्स बनाई गाय अप्पेअर 
फोल्लोविंग मलोरी ,नव एम्फेसिस हुमानिस्म रेनैस्संस  टाइम  फोकस करा सेक्युलर सब्जेक्ट ,यथ कण आर्टिस्ट्स त बै पोएट्स त बै ेन्सॉरगेद करा वर्नाकुलर राइटिंग
बाकि ज़ा नोटेवार्थी : डेवलपमेंट आय प्रिटिंग प्रेस 15th सेंचुरी मंज़ ग्रेजुअल इनक्रीस करा लिटरेसी 
इन्फ्लुएंटीएल छी पॉपुलर कन्सेप्शन पाइरेट्स , आख  हिस्ट्री पयरटेस  (1724), युस  जॉनसन , युस प्राइम सोर्स छी  वेल नोन   पाइरेट्स 
कार्लाइल कोर   छी लिव्स ग्रेट ह्यूमन बैंग्स यथ ज़रूरी छी संजों  बै इंस्टीटूशन 
बोसवेल सन्ज़ काम छी यूनिक रिसर्च , युस  छी गसा आर्काइवल स्टडी मंज़ ,ऑय विटनेस एकाउंट्स त बाई इंटरव्यू , यह छी रोबस्ट कर त बै अट्रैक्टिव नेटिव ,त बै आत्मिक ऑनेस्ट डेपिक्शन सर्वं आस्पेक्ट जोहनसोंस ज़िन्दगी त करैक्टर -आख फार्मूला युस सेर्वेस छी  बायोग्राफी लिटरेचर यथ डॉयस मंज़ 
युस नंबर आसा बिओग्रफिएस मंज़ छी प्रिंट  एक्सपेरिएंस्ड करा रैपिड ग्रोथ , शुर्क छी एक्सपैंडिंग करा रीडिंग पब्लिक 
पेरिऑडिकालय छी गमच पब्लिशिंग आख सीक्वेंस बायोग्राफिकल स्केचेस 
 सोशियोलॉजिकल ''बिओग्रफिएस कोर कॉन्सिवेद पानं सब्जेक्ट्स' एक्शन कोर रिजल्ट एनवायरनमेंट , त बै टेन्डेड करा  इंडिवीडुअलिटी 
युस कन्वेंशनल कांसेप्ट छी हीरोज त बै नररातिवेस सक्सेस छी डिसअप्पेअरेड़ करा पाणिं  साइकोलॉजिकल एक्सप्लोरेशन पर्सनालिटी 
उप अंटिल यथ पॉइंट पैठ ,यथकण स्ट्रैची कोर रेमार्केड प्रीफेस , विक्टोरियन बिओग्रफिएस छी ''यथ कण फेमिलिअर कटेंगे आस अंडरटेकर'', त बै ओर करा शामे एयर ''स्लो , फुनेरेअल बर्बरिसम ''
यथ किताब मिलाव वर्ल्डवाइड फेम इर्रवरेंट बै वित्तय स्टाइल , आईं कोनसीसे त बै फैतुअल्ली एक्यूरेट नेचर , बै आर्टिस्टिक परोसे 
रोबर्ट ग्रेव्स  (I, Claudius, 1934) संजों त बै फॉलो करा स्ट्रेचेस मॉडल युस ''देबँकिंग बिओग्रफिएस''
वर्ल्ड वॉर I, पैट गे चीप हार्ड कवर रीप्रिंट बने पॉपुलर 
अलोंग डाक्यूमेंट्री बिओग्रा[हिकल फिल्म्स ,हॉलीवुड बने वार्यः कमेरिकाल फिल्म्स यौम बेस्ड आस फेमस लोकन पैठ 
उनलीके बै फिल्म ,तुम चीन वन क्रोनोलॉजिकल नैरेटिव : यौम आर्काइव्ज आय डिस्क्रीट मीडिया एलिमेंट यौम रिलेटेड आस इंडिविजुअल पर्सन ,यथ मंज़ वीडियो क्लिप फोटोग्राफ्स त बै टेक्स्ट आर्टिकल
जनरल ''लाइफ राइटिंग '' तकनीक छी सब्जेक्ट स्कॉलर स्टडी हुन्द 
यह इनफार्मेशन आय दीं ाकिस ''ओरल हिस्ट्री ,पर्सनल नैरेटिव ,बायोग्राफी त बाइ ौतिओबिओग्रफ्य '' य डायरीज ,लेटर ,मेमोरनड़ा त बाकि मटेरियल''
यूरोपियन स्टाइल छी कैसल करा ोर्गिनेट्स जो 9th त बै 10th संतुरिएस मंज़ , यल कैरोलिनगियन एम्पायर हुकूमत गे ख़तम यमक रिजल्ट आव टेरिटरी गे डिवाइडेड इंडिविजुअल लॉर्ड्स त  प्रिंसेस मंज़ 
अर्बन कैसल आय कोरोख कण्ट्रोल लोकल पॉपुलके त बै इम्पोर्टेन्ट तरावल रुट्स ,त बै रूरल कॉस्ट्ल्स आय सिचातेड़ नियर फीचर्स यौम इंटीग्रल छी ज़िन्दगी हुन्द त बै कम्युनिटी ,यथ जान मिल्स ,फर्टाइल लैंड ,य वाटर रिसोर्स 
लेट 12th सेंचुरी मंज़ त बै अर्ली 13th संतुरिएस ,  साइंटिफिक एप्रोच आव कैसल डिफेन्स गोओ एमेर्गेड 
यौम चेंज आय डिफेन्स मंज़ जो एट्रीब्यूटेड आँख मिक्सचर बावा कैसल टेक्नोलॉजी फ्रॉम क्रुसडेस ,यथ कण कन्सेन्ट्रिक फोर्टिफिकेशन , त बै इंस्पिरेशन एअरलिएर डिफेन्स ,यथ कण रोमन फोर्ट्स छी 
पैट गनपाउडर गो इंट्रोडूसेड  14th सेंचुरी मंज़ ,मगर आम कोर न सॉल्ट कहाँ एफेक्ट बराबर 15th सेंचुरी ताम ,यल आर्टिलरी बनाव ज़याद पावरफुल याम स्टोन वाल्स कर ब्रेक 
फिउडालिस्म आस लिंक मंज़ लार्ड त बै वस्सल मंज़ , यौम मिलिट्री सर्विस त बै, लॉयलिटी लार्ड आस ग्रांट करा वस्सल लैंड 
कैसल कोर सेर्वेद वार्यः रागे हैंड परपोसेस, वार्यः इम्पोर्टेन्ट आस मिलिट्री, अड्मिनिस्त्रात्वे, त बै डोमेस्टिक 
विलियम कोर कनक्वेरोर एडवांस्ड,  टाइम कोर फोर्टीफ़िएड कह के पोजीशन युमो सिक्योर कोरोख लैंड युस तुमो असोक नियमत 
कैसल छी कोण साथ करा एक्ट आँख स्ट्रांग  मगर आस आँख जय येथ नाइट य लार्ड आस एंटरटेन करा  पाँयन पीअर्स 
यौम अलग अलग एरिया आस वर्ल्डस मंज़, अनलोगोस स्ट्रक्चर यूंम शेयर्ड छी  फोर्टिफिकेशन त बै बाकि डेफिनिंग चरक्टेरस्टिक्स एसोसिएटेड बाकि कांसेप्ट,  मगर तुम आय ओरिगिनटेड अलग अलग पीरियड मंज़  एक्सपेरिएंस्ड कोरोख ेवोलुशन त बै गे इन्फ्लुएंस तुमन साथ 
16th सेंचुरी मंज़ , यूरोपियन कल्चर मिले , फोर्टिफिकेशन यूरोप कोर मूव्ड  करोख कॉस्ट्ल्स त बै रेलिएद गे इनोवेशन कारख यथ  इतालियन ट्रेस ,ितलेंने त बै स्टार फोर्ट्स
युस ेष्कावतिओं आस एअर्थ  लेफ्ट डिच कारन अराउंड मॉटे , छी मोट (युस हैक वेट य ड्राई आसित )
य उस आख  फेरतुरे कॉस्ट्ल्स , त बै वार्यः लीस्ट ओने 
अब आव सुप्प्लिएड कारन वेल य सिस्टर्न 
 एसोसिएटेड आस मॉटे-त बै -बेली युस टाइप उस कैसल , बेली हुक फाउंड करों इंडिपेंडेंट डिफेंसिव स्त्रुक्टुरेस 
कीप उस  की टर्म युस मिडिवल पीरियड ,मंज़ -य टर्म आय एप्लाइड कारण फ्रॉम 16th सेंचुरी मंज़ -इंस्टेड ''डोन्जों''आय ुसेड कारन  रेफेर ग्रेट टावर य तुररिस लैटिन मंज़ 
अल्थौघ युस स्ट्रॉन्गेस्ट पार्ट उस कैसल त बै लास्ट प्लेस ओस रेगुज खातर  अगर  ,पव्व युस   केस  अटैक आस करा मगर  करा टाटिक लोकल रेसिसडेंस यौम लार्ड आस त बै युमन  कैसल  आस  
वालकवायस त बै टॉप यौम कर्टेन वाल्स आस अल्लोवेद करा डिफेंडर तो रेन मिस्लेस एनएमईएस बॉन ,त बै  फुरदर प्रोटेक्शन डिच 
युस फ्रोंटवाय उस गेटवे आस ब्लाइंड स्पॉट यथ ख़तम कारण खातर आय  टावर्स आय  हर आकिस साइड गेट्स ाकिस शामे स्टाइल्स मंज़ युस डेवलप्ड उस कोरमुठ रोमांस 
युस पैसेज आस गेटवे आस लंघत  आस जैसा टाइम्स साथ युस स्पेंड आस करा फायर मंज़ युस कॉनफिनेड आस  युस ुनाबले उस रेतलीयते   
यौम यौम आस तुम यौम अटैक आस करा ऑब्जेक्ट्स साथ ,य  अब तरवा नारस पैठ युस तुमन एक्सटीन्गुइश उस करा 
आख लकित हॉरिजॉन्टल ओपनिंग युस ऐड छी करा  बेटर व्यू छी दिवा ैमिंग 
युस एअरलीएस्ट फोर्टिफिकेशन ओरिगिनटेड गोओ फर्टाइल क्रिसेंट ,इंडस , ेगीपत ,त बै चीन यथ सेटलमेंट आस प्रोटेक्टेड बी लार्ज वाल्स साथ 
वार्यः ीर्थवरलस कोर सुरीवे आज ,तुमन छी  सबूत पालीसदस यु,म ैकपेनी छी करा डिचेस 
उम् आस प्रिमिटिव ,पैट बने तुम इफेक्टिव त वर्के करोख एक्सटेंसिव इस्तिमाल सीगे इंजन त बाकि  वारफेयर टेक्निक्स हुन्द यथ कण बैटल ऑफ़ अलेसिअ 
डिस्कशन आस त्यसैली अत्तिबूटेड करा त बै राइज करा कैसल रिएक्शन यौम अटैक छी करा मज्ञार्स ,मुलिंस त बै विकिंग्स त बै तुमन हैज़ ज़रुरत तुमन हैज़ प्राइवेट डिफेन्स 
कह हीहज कंसंट्रेशन आस कैसल गे  कह सिक्योर जायँ , कह आस बॉर्डर एरिया टी बाकि कह कॉस्ट्ल्स .
बिल्डिंग मंज़ आस स्टोन वाल्स आसन ज़रूरी क्युकी यह आस  इम्यून फायर युस मंज़ विंडो त डोर्स आस वुडेन बनायथ 
कॉस्ट्ल्स आस न सिर्फ डिफेंसिव साइट्स यतिन कह मगर यह  करा लॉर्ड्स हैज़ लैंड
864 मंज़ किंग यौम वेस्ट फ्राँसिए आस ,चार्ल्स युस बाल्ड , युमो मन उस कोरमुठ कंस्ट्रक्शन कारण कास्टेल्ला बिना परमिशन कई त बाई आर्डर रोस्ति हैकन तुम डिस्ट्रॉय करिथ सु 
स्विट्ज़रलैंड छी आँख  एक्सट्रीम केस यथ बीइंग यथ   यथ कॉस्ट्ल्स हैका बनायित आमुख नटिग छी आसा यह के  4,000  कैसल छी तात  कंट्री मंज़ 
950 मंज़ प्रोवेंस आस होम 12 कॉस्ट्ल्स ,युस 1000 छी फिगर मंज़ यौम राइज गे 30 ,  बै 1030 यह उस 100 
अर्ली 11th सेंचुरी मंज़ , यौम मॉटे छी त बै कीप -छी आँख अर्टिफिकल माउंड पॉलिसाड़े साथ  टावर छी टॉप मंज़ - उस आँख कॉमन फॉर्म कैसल  हर ाकिस जय  मगर स्कैंडेनेविया रास्ते 
युस स्टोन कंस्ट्रक्शन बनाई पैट कॉमन ,11th सेंचुरी ोंवर्ड्स य  उस प्राइमरी बिल्डिंग मटेरियल क्रिस्चियन कॉस्ट्ल्स खतर यौम स्पेन मंज़ आस टाइम टाइम आस टिम्बर त डोमिनेंट बिल्डिंग  नार्थ -वेस्ट यूरोप मंज़ 
12th सेंचुरी  बरोह  कॉस्ट्ल्स आस उन्कोम्मों डेनमार्क यौम  बरोह नार्मन कनक्वेस्ट बरोह 
तुमन हैज़ डेकोरेशन गे ेमुलेटेड रोमनेसके आर्किटेक्चर , त बै कोण साथ इंकॉर्पोरेटेड जैसा डबल विंडोज मंज़ यौम  सिमिलर आस चरच मंज़ बेल्ल टावर 
त बै सुपरसेडेड गे तुमन हैज़ स्टोन सक्सेसर्स ,टिम्बर टी एअर्थ वर्क  आस नो मैं उसेलेस 
अंटिल 12th सेंचुरी मंज़ कह टावर;गेटवे युमन  डिफेंसिव फीचर्स छी आसा ाररउलिटस य पोर्टकुलिस ; आँख ग्रेट कीप य डोन्जों, उस उसुअल्ल्य सकोरे छी आएसा मगर ाररउलिटस रोस्ति ;त बै शेप छी आसा डिक्टाटेड ाकिस लैंड्स मंज़ ( आस इर्रेगुलर य करविलिनार स्ट्रक्चर )
यौम ओवर आस ुम आस  प्रोट्रूडेड  आय कारण त बै फीचर्ड  ाररउलिटस हर आकिस लेवल पैठ आर्चर आव टारगेट कारण युस नियर आस कर्टेन वाल 
यतीत कीप छी गसा एक्सिस्ट ,यौम न पैट स्क्वायर आस न कह यौम पोलीगोनल य सिलिंड्रिकल आस 
यह जो डेवलप्ड 12th सेंचुरी मंज़ ,यथ मंज़ टावर्स मिले फ्लैंकिंग फायर 
यह आव वच्चेने युस क्रूसेडर्स छी यह छी लीर्नेद करा फोर्टिफिकेशन यौम कनफ्लिक्ट आव सरसेंस त बै एक्सपोज़र युस बीजान्टिन आरहीटेक्टर 
लेजेंड्स आय बदनाम करने, सेंट जॉर्ज किस जेम्स सिंदिस मामलास मंज़ गु ये सबत कि सु ओस फ्रांस किस सेंट-जॉर्ज-डी'एस्पेरांचे सेत आव.
मगरिबी यूरोपक कैसल बिल्डर्स आस रोमन डिज़ाइन निष् मुतासिर; लेट रोमन कोस्टल फोर्ट्स अंग्रेजी "सैक्सन शोरे" आय दुबारा इस्तिमाल करने ते स्पेन किस अविला शहरस इर्द गिर्द आय रोमन आर्किटेक्चर नक़ल क्रम्स येल ये 1091 मंज़ बनवनी अमृत ओस.
इम नुक्ता नजरच अख मिसाल छू केरक.
यमेव क्र पानीं हसोल मेहफ़ूज़ बनानी खातिर यमन कीलें हिंज बुन्याद आये त्रावनि तेम आस ज़याद तर शामी मास्टर-मसोस डिज़ाइन कर्मेत.
येलकी जन किलन अकिसे जाये तवनि ते फौज़ियाँ हुन्द नकिल हमाल कन्ट्रोल करने खातिर इस्तिमाल करने येवा, मुकदस सिरजमीन मंज़ अहम् स्ट्रेटेजिक पोजीशन आय गैर मेहफ़ूज़ त्रावनि.
डिज़ाइन न सिर्फ ऑर्डर्स दरमियान,बल्कि इन्फेरादि कीलें दरमियान ते मुख्तलिफ आसन,हालांकि अथ दौरे मंज़ कायम गासन वेलन खातिर कन्सेन्ट्रिक बचाव ओस आम.
अगर हमले ते दिफ़च गुडनीच लाइन सेत गुज़रान ते सु अंदरूनी ते बेरुनी दीवारें दरमियान क़तल गह मंज़ फांसीान ते दुमी देवर पेठ हमली करने पेमुत.
मिसाल की तैर पइठ, क्रूसेडर कैसल मंज़ छू ये आम कथ आस कि माईन गेटक मैं गेट टावर पहलु मंज़ आसान ते गुज़रगा मंज़ आस ज़े मोड, येम सेत कुंते बेरुनी देवर ताम वातनेस मंज़ ज़याद वक़त लगन.
हालांकि प्रुशिया ते लिवोनिअ मंज़ आस हुत बद  लाकरेव कास्ट्ले ,क्रूसेडर बूठ ओसनि सरन ते मोर्टार इस्तमाल येवा करने
अर्रोसिस्ट देवरच मज़बूती सेत करनी समजोत,लकिन ये एडवर्ड I सिंज महलच तामीरच प्रोग्राम ताम ओसनई युस बॉडीस पैमांस पेठ आव अप्नावनि.
मगर मचिकश्न्स कोरोख परफोर्मेड यह शामे पर्पस यथ कण वुडेन गैलरीज , यौम आय बनवा ईस्टर्न इन्वेंशन पैठ त्यात मंज़ ेवोलुशन वुडेन फॉर्म आव 
कनफ्लिक्ट त बै इन्वेंशन बिटवीन डॉन ग्रुप मंज़ कोर एक्सचेंज आर्किटेक्चरल आइडियाज , त बै स्पेनिश च्रिस्तियंस युमो अडॉप्टेड करोख त इस्तिमाल कारिख डेटशेड टावर्स 
फ्रेंच हिस्टोरियन फ्रांकोइस गेबेलिन लोख :''युस ग्रेट रिवाइवल आस मिलिट्री आर्किटेक्चर युस लेद छी करा ,युस नैचुरली एक्सपेक्ट ,युमो पावरफुल किंग्स त बै प्रिंसेस तै,टाइम ;तुमन हुन्द सोन विलियम इउं जायूँ डेस्केन्डेंट्स,प्लैंटेजेनट , यल तुम बनाई दुकेस नोर्मंडी 
यौम ने कॉस्ट्ल्स आय तुम आस लाइटर बिल्डिंग बाई एअरलिएर स्ट्रक्चर त बै प्रेजेंट करा नई इनोवेशन , बाकि स्ट्रांग साइट्स आय क्रिएटेड कारण युज़न रागलाण वेल्स मंज़ छी 
यौम गन आस वार्यः हैवी ाकिस मन खातर तो कैर्री बाई फायर करों , मगर यह आव सपोर्टेड के बूत एन्ड मंज़ त बै रेस्टेड मुज़्ज़ले ेद्गेस मंज़ गन पोर्ट मंज़ हैक फायर करिथ 
यह अडॉप्टेशन आय एउरोपेस मंज़ , त बै टिम्बर आव सुविवेस , युस आख इन्टाक्ट एक्साम्प्ले छी कैसल दूरनेनबर्ग नेदरलॅंड्स मंज़  
बाकि टाइप पोर्ट , छी लेस्स कॉमन ,उस हॉरिजॉन्टल स्लिट्स - आस अल्लोव करा अकीस लेटरल मूवमेंट्स -त बै लार्ज ओपनिंग ,युस अल्लोवेद छी करा ग्रेटर मूवमेंट 
हम छी आँख एक्साम्प्ले ाकिसी नाइस कॉस्ट्ल्स युस डिस्पेंसे छी बै एअरलिएर फीचर्स युज़न मचिकलतिओं,टालल टावर त बै करनेलशन 
यथ एफर्ट मंज़ आय वार्यः इफेक्टिव ,गन यौम बिग्गेर आस ,यौम साथ वाथ तुम रिमोट कॉस्ट्ल्स 
यह सुफ्फिसद आय ने कॉस्ट्ल्स ,प्रे-एक्सिस्टिंग स्ट्रक्चर छी फंड करों आख छोपे युस बैटर्ड कोर केनन 
एमूक हॉल ओस की तरावो टॉवेरुक पेठाम हिसस पत्थर बे बे बराओ बानीम हिसस रब्बल्स सेथ ताकि अथ मिले जाइ गन्स खातर ताकि सु हक़ चलिथ
एम् इवॉल्वड तारुक फोर्ट्स निष् ,याथ अस बे छी वांना ट्रेस ईटलीएन्ने
युस दुईम इंतेखाब छी ये औ वुछें वरीय ज़याद मशहूर ज़नते  ये बनाओ वाज़िया  की तात ओस लकुट नुक्त की कारन कोशिश की एम् बनवून जाइ हकीकतन बचाओ करने खातर बूथ केनन मंज़
कहीं पोज़ कॉस्ट्ल्स आय बनओने अमरिकास मंज़ स्पेनिश ते फ्रेंच कोलोनीज़ तरफे
बकियाँ बचाओ डांचन मंज़ (एथ मंज़ छी एवं फोर्ट्स बे कीटाडेल्स ),यम कॉस्ट्ल्स छी एम् आय बनओने नई फ्रांस मंज़ 17th शताब्दी अखेरास मंज़
यम मैनर घर बे स्टॅब्लिस अस फोर्टीफ़िएड बैली मंज़ ,ईमान अस लेट सेथ हार इकस कुनस मंज़
हालांकि युस कैसल तामीर छी इ मैक्लाई 16th शताब्दी आख़िरत मंज़ ,यम कैसल छी एम् अस ने एवं ज़रूरी सालिम इस्तामलस मंज़
बकियाँ मसलन मंज़ ईमान छी वेन ते बचावास मंज़ कम्म
यम पात टकराओ गए ,यिथ पाठ अग्रेज़ोन हुन्द लुखं हुन्द जंग (1641_1651 ).वारिया कैसल अस रेफ़ोर्टिफिएड ,हलाकि एम् अस अथ रोकन बे इस्तेमाल गसनस मंज़
रिवाइवल या मौक कैसल इ बनाओ मशहूर मिनेफिस्टशन रोमानी दिलचस्प मिडिल ागेस मंज़ बे चिवलरी , बे ओस ये हिसस बड़ गोथिक रिवाइवल कारीगरी मंज़
ये ओस क्याज़ की एम् रोज़न फैथ्फुल मेडीवाल डिज़ायज़ खातर एमओ त्रोव घर सारद बे राज़ कंटेम्पेरुररय स्टैंडर्ड निष्
फोलिएस अस हिवायए ,हालांकि एम् अस अलग नकली रूइंस निष् अथ मंज़ अस ने एम् हिसस प्लांड लैंडस्केपिक ,लेकिन अत ओस न कहँ वजह नज़र एवं की यम वजह सेथ ये इ बनओने
कैसल एअर्थें रामपार्ट्स सेथ ,मॉटे ,टिम्बर बचाओ बे ईमारत हको बनायिथ इक अनस्किलड वर्कफोर्स सेथ
युस कीमत अस कैसल बनावनीच ये हैक अलग असिथ फाक्टरो हिसाब यिथ पाठ ेहज़ मुश्किलात बे सवरय हैज़ कीमत समानस खातर  
मँज़ॅस मंज़ कैसल यिथ पाठ ऑर्फोर्ड ,युस बनओने औ लेट 12th शताब्दी मंज़  UK£1,400 खातर ,बे हीराम अंद यित ओस डोवेर ,युस कीमत ओस हवन   UK£7,000 1181 बे 1191 दरमियान
युस कीमत अस बाड़न कास्तलेन हैज़ इ बनायीं अथ वखतस मंज़ (कहँ ते जाइ UK£1,000 पेठ UK£10,000 ताम )एम् अस इनकम हवन मनोरस निष् ,इ अस वरियाँ असर त्रवन माली तूर पेठ
मन्ज़िम मशीन ते खोज ,यिथ पाठ ट्रैडवहील क्रेन ,इ बनाई ज़रूरी तामीर दौरान ,बे यम तकनीक अस हाचु स्कैफफोल्डिंग बनावनीच एम् आय सुंदरने एंटिक्विटी पेठ
वारिया मुलखन अस टिम्बर बे कनयो कॉस्ट्ल्स ,तोती डेनमार्क अस कहीं सवाल बे एमूक नतीज दराओ ज़याद तर कैसल छी ज़मीन बे टिम्बर माय,या पात बनाओ ये सिरों सेथ
मिसाल की तोर ,यिल टाटरशेल कैसल औ बनओने 1430 ते 1450 दरमियान, अथ अस वारिया कायिन अस पास। लकिन युस मालिक ओस ,लार्ड क्रॉमवेल, एम् कर इस्तेमला सेरिय
इ रूद तेमन साहरस यम एम्स बुन अस ,एमसीनड साहार वारय वरीय ज़याद ताकतवर टेनेंट्स युस लार्ड ओस सु हके सोंचित पानीं ताकत छी सी रुज़ अन्डरमैनेड 
खासतौर पाठ छी ये इस्तेफ़ाद गासन रॉयल्टी पेठ ,युस कुइन वखतस छी ज़मीन हवन मुक्तलिफ़ मुल्कन मंज़
यम आमिर घर अस तम अस तुअलन सुई चीज़ युस बरोनिअल अस तुलन पांस खातर ,हलाकि वरीय बॉडीस सुदास पेठ बे सु जाइ युस वरीय हैसियत अस
यिथ पाठ समाजी मरकाज़िक कैसल छी वरीय ज़रूरी जाइ अथ हवन खातर.
कैसल छी एवं मुकाबले करने कथेड्रलः सेथ किज़ की एम् छी सामान कारीगर फक्रेक ,बे कहीं कॉस्ट्ल्स छी कारन इन्कॉर्परटे बागान ऑर्नामेंटल फीचर्स पाठ
युस कौरटल्य प्यार छू ेरोटीसीसाशन पायर्स युस नोबलिटी दरमियान छू  
युस जांबाज़ छू त्रिस्तान बे इसेउलट उक इस छी आख मिसाल कहानी हैज़ युस छी कौरटल्य प्यार युस वानन अस मंज़ मंज़ ऐज मंज़
युस मकसद ओस ख़ानदृक मन्ज़िम एलीट्स दरमियान  सु ओस ताकि ज़मीन हक़ बच्चीथ
ये औ हैं कैसल की तस्वीर निष् मटेरियल इंस्टिट्यूट पेठ ,लकिन वारिया कॉस्ट्ल्स इंग्लैंडस मंज़ ,फ्रांस ,आयरलैंड ,बे स्कॉटलैंड ऍम अस ने ज़ह इन्वान वादविवाद मंज़ या सीगेस मंज़ ,तिल युस गरेलु ज़िन्दगी छी इ छी नज़रअंदाज़ कारन फ़ैसेट
मिसाल की तोर वरीय कैसल छी रोज़न रोमन रोड नज़दीक ,युस रोज़न छू वरीय ज़याद ज़रूरी सवारी हुन्द जरिया मिडिल ऐज मंज़ ,या हक़ जानकारी दिथ बदलाव या बनावट नयास रोड सिस्टेमिक एरियाज मंज़
यम शारिक  कॉस्ट्ल्स छी वरीय ज़याद ज़रूरी की एम् कारन काबू मरकज़ लुकान हैज़ बे कहीं पद करूँ,खास पाठ इनवाडिंग फोर्सेज सेथ ,मिसाल की तोर पेठ मथेस पात नार्मन कनक्वेस्ट इंग्लैंडीक 11th शताब्दीमेन्ज़ वारिया अमीर कैसल छी एवं बनाने अथ मन्ज़ या टौंस नज़दीक
गामिक कैसल छी आसान रलिथ मिल्स बे फील्ड सिस्टम सेथ ईमान हिन्द रोल की एम् कारन मैनेज लॉर्ड्स एस्टेट ,युस दीवान छू इमान बढ़ मुतासिर चीज़ो निष्
न की एम् अस प्रैक्टिकल अथमंज़ छी एवं अब पकनवून बे ताज़ गाड़ ,लकिन ईमान ओस स्टेटस निशान की एम् अस दृइग वरीय बनओने खातर ते ठक थाने खातर  
यम फ़ायद ओस कैसल बनावुक सेटलमेंट ओस ने एउरोपेस ताम महदूद
सेटलमेंट छी बाड़न कुदरती कॉस्ट्ल्स इराद गिरद ,की अस कारो अथ प्लेन ,फ़ायद प्रोक्सिमिटी हंद इकनोमिक मरकज़ मंज़ गाम ज़मीनस मंज़ बे हिफाज़त दिन बचावास
एम् छी ज़याद तर आसान टाउन बचाओ नज़दीक ,यिथ पाठ रोमन देवर ,हलाकि इ छी कुइन वख्त नतीज डेमोलाशंस ढाँचास युस आख जाइ छी रटन
यिल नार्मन कुर िंवाड़े आयरलैंड ,स्कॉटलैंड ,बे वेल्स 11th 12th शताब्दी मंज़ ,तेमन मुल्कां  सेटलमेंट अस प्रेडोमिनेंटली -अर्बन ,बे युस तामीर अस शरिच अस लिंक्ड कैसल बनाओ ने सेथ
इ छी हवन आख वारिया करीबी तलूक फ्यूडल लॉर्ड्स ते चर्च मंज़ ,सरियो खोत ज़रूरी इंस्टीटूशन मन्ज़िम सोसाइटी हुन्द
बिआख मिसाल छी 14th -शताब्दी मंज़ बोडिअम कैसल ,इंग्लैंडस  मंज़ ते ;हलाकि इ छी एवं वुचने इ की इ छी हालत कलाइच ,युस एडवांस्ड कैसल मंज़ इ छी लकिट जाइ मंज़ अथ छी स्ट्रैटिजिक ज़रूरत ,बे यिम मोट छी एम् छी शैलो बे छी एम् इंटेंटेड कारन ताकि एम् बनावन जाइ वुचने लयख युस बचाओ हक़ करिथ माइनिंग खिलाफ
गैरिसन ओस वारिया कीमती बे एमूक नतीज ओस वारिया लकुट युत ताम  कैसल अस ज़रूरी
1403 मंज़ मंज़ ,फाॅर्स छी 37 नीच ,यिम्म अर्चेर्स  एम् कुर बचाओ कैरनारफोरन कैसल खिलाफ दोयो ासौल्ट्स ओवेन ग्लैंडर दुवार एम् आय सीगे दौरान , वाना की आख लकुट फाॅर्स हक़ असर दर असिथ
एम्स अनादर हकन असिथ नाइट्स युस पानीं मिलिट्री हुन्द फ़ायद हेथ युस एक्टिंग छी कारन ऑफिस जामथ
ये ओस वारिया असल पाठ कारन स्त्राव छी कारन गरिस्सों नेबर ताकि एम् कारन अथ असाल्ट ,खास तोर पेठ युस वारिया डिफ़ेन्डेड साइट्स आसान
वारिया जीठ सीगे हक़ आर्मी लूत करिथ ,एम् छी इजाज़त दीवान मदतीच या छी तैयार कारन वारिया बढ़ फाॅर्स दुश्मन खातर
एम् छी मजबूर कारन कॉस्ट्ल्स असाल्ट करने खातर ,अत छी वरीय ऑप्शन हमला करने खतर
तरबूचेट ,युस अमूत छी पत्रारिअ पेठ 13th शताब्दी मंज़ ,इ छी वारिया असरदार सीगे हतियार कन्नोंस इन बृह
बलिस्टस या स्प्रिंगलदस एम् छी सीगे इंजन युस काम छी कारन कहीं प्रिंसिपल पेठ यिथ पाठ क्रॉसबोस  
एम् छी एवं ज़यादतर इस्तेमाल करने गैरिसन खिलाफ कैसल बनओने वराय
युस माइन लीडिंग अस दिवारुक हक़ असिथ डुग बे एक लिट् यिल निशन्स पेठ अस वातो ,युस हाचु सपोर्ट ओस सु छू रोकन टनल कलपसे गसनस मंज़ सु हक़ दाजितः
युस काउंटर -माइन अस ये हक़ असिथ डुग बेसीएजर्स टनल तर्फे ;एम् छी सोन्चन ज़े कनवेर्गेड ,एमूक नतीज अस ज़मीन ताल अथ -टो -अथ कॉम्बैट
एम् छी एवं इस्तेमाल करने की एम् दिन ज़ोर कैसल गेट खोलनेस खातर ,हलाकि एम् छी एवं इस्तेमाल करने कहीं वखतस खातर देवर खिलाफ कम असर सेथ  
युस सफर ऑप्शन छी तेमन खातर यिम कारन छी असाल्ट कैसल युस इस्तेमाल छी कारनसीगे टॉवेरन मंज़ ,अथ छी एवं कुएं वखतस मंज़ वाना बेल्फॉय
युस एस्टेट छू रेआल्मुक ,या ट्री एस्टेट्स ,एम् छी वरीय बढ़ ऑर्डर्स समंजि हीराचे युस एवं छी इस्तेमाल करने क्रिस्टेंडों (क्रिस्टीन यूरोप )मिडिल आगे मंज़ नयास यूरोप ताम
युस ये मोनार्की छी अथ मंज़ छी एवं बादशा बे महरानी ,ये सिस्टम ओस बनमुत क्लेर्गी हुन्द (ये ओस गोडणुक एस्टेट ),नोबल्स (दुईम एस्टेट),पीजेन्ट्स बे बौरगेआईसीए (त्रियम एस्टेट)
इंग्लैंडस मंज़ ,ट्वॉ -एस्टेट सिस्टम इ छी वाना की युस कंबाइंड नोबालित्य बे क्लेर्गी छी िकास लॉर्डली ेस्टॅस मंज़ "कॉमन"छी एवं दुईम एस्टेट
स्कॉटलैंड मंज़ ,थ्री एसटी अस क्लेर्गी (गोडणीच एस्टेट),नोबलिटी (दुईम एस्टेट ),बे शैर कमिश्नर्स ,या "बूर्घेर्स"(त्रिम एस्टेट),एम् छी हवन बौरगेविस ,मिडिल क्लास ,बे वरीय गरीब क्लास  
क्लेर्गी अस ने हकन खांदेर करिथ ,यिथ पाठ मोबालिटी अस थेओरेटिकल्ल्य कम एक्स गेनेरशनास खातर
हुइज़िन्गा युस मिडिल आजुक वनिंग ओस (1919 ,1924 :47)
यम कमोनेर्स अस एम् अस एवं माना पुर दुइनयास मंज़ वरीय बनिम ओडेरिक
वरियाँ जायन मंज़ बे रेलमस अत ते छू लुकान हैज़ वारिया जामथ यिम ज़ामित अस रेसिसडेंट एस्टेट नेबर
इकोनॉमी बे सियासत ट्रांसफॉर्मेशन मुल्कां हैज़ अथ दौरान आय बरने वारियो लुखो सेथ ,अग्रिकल्चल बदवून ,टेक्नोलॉजिकल इन्नोवशन बे शेरि मरकज़ ;युस मूवमेंट छी रिफार्म बे रिन्यूअल एम् छी एवं तीज़ करने क्लेरिकल बे ले स्टेटस मंज़ ,बे ताकत ,एम् आय पहचाने चर्च सेथ बे छी एमूक असर
युस दुईम आर्डर छी ,युस लडन छी ,इ छी रैंक सियासती ताकतेच, अम्बिशयस, बे खतरनाक
एम् बारकस ,युस गोड्नुइक ते दुईम एस्टेट छी रोज़न थर्ड एस्टैटिक मज़ूरन पेठ ,एम बनवा छी लेटर्स इन्फीरियर स्टेटस छी वरीय ग्लैरिंगग
वारिया अस ज़मित अथ जमातास मंज़ बे माय ते अथय जमातास मंज़
मई 1776मंज़ ,युस फिनांनस मिनिस्टर ओस तुरगोट सु औ काढ़ने, यिल सु हुक ने एनक्ट करिथ रिफॉर्म्स
यिल सु हुइक ने परसुएड करिथ तेमन की तेम कारन रबर-स्टाम्प पानीं 'आइडियल प्रोग्राम ',लुइस XVI एम् क्र कोशिश की इ रालय एस्टेट -जनरल ,लकिन ययुः थर्ड एस्टेट छी एमओ वुन पानीं हकन हुन्द
युस पार्लियामेंट ओस स्कॉटलांदक ये ओस ुनिकामेरिअल ,सालिम साथी अस बेहवान एकसी जाइ ,यम खिलाफ अस अलग अंग्रेज़ी घर लॉर्डसन बे घर कॉमन्स हुन्द
इंग्लैंडस मंज़ ,युस पार्लियामेंट छी िरलंडूक युस औ मैग्नम कॉंसिलियम पेठ "असल कौंसिल"युस सुम्मोंड कुर चीफ गवर्नर िरेलाण्डिक,अथ मंज़ शिरकत क्र कौंसिल (करिआ रेगिस),मैग्नेट्स (फेडल लार्ड),बे परेलाटेस (बिशप्स बे अब्बौत्स)  
1297 मंज़ ,यम कॉंटिएस छी एम् अस एवं गोड़ हवन ेलेक्टेड नाइट्स शीरे मुताबिक (शरफस अस अथ कारन पेश )
सलीम अस आज़ाद इंसान ,बे असिख कहीं अलग हक़ बे ज़िम्मेदारियाँ ,बे ओसक हक़ की तम सूज़न रेप्रेसेंटेटिवेस रिक्स्डग एसटी निष्
18th शताब्दी बृह ,युस बादशा ओस तमस ओस हक़ सु तारय वोट अगर एस्टेट इ बराबर हिस करने  
तोती ,पोर्वो डाइट पात ,युस डाइट अस फ़िनलैंड सु गाय रेकवेनेड 1863 मंज़
1400 इराद गिरद ,लात्तेर्स पेटेंट औ  दिन, 1561 मंज़ यम रैंक छी कौन्टिक बे बैरन आय ऐड करने, बे 1625 मंज़ युस गर ओस नोबलिटी हुन्द ये औ कोडिफी करने गोड्नुइक एस्टेट ज़मीनूक
यम कल अस नोबल गारन हिन्द एम् अस हेरेडेटेरी मेंबर्स नोबल असेंबली हिन्द
एमूक नतीज दरों असल सियासी मुतासिर बढ़ीं नोबलिटी मंज़  
बकियाँ शताब्दी मंज़ ,एस्टटेन मंज़ छी एवं उस्ताद यूनिवर्सिटीज हिन्द बे कहीं स्टेट स्कूल  
युस कारो बार छू अथ आय इजाज़त दिन शरन मंज़ यिल मर्कंटिलिस्ट आइडियोलॉजी मिलाओ हीराम अथ ,बे यम बूर्घेर छी हक़ की तम कारन कंडक्ट कॉमर्स फ्रेमवर्क ऑफ़ गुइल्ड्स मंज़
यिल अथ हुकुम औ दिन की अथ बणायो शहर ,आखः अमीर चार्टर ग्रांटिंग बाजार हक़ ओस ज़रूरत ,बे गैर मुल्की कारबार छी ज़रूरत अमीर चार्टर्ड स्टेपल पोर्ट हक़
वरीय पापुलेशन छी आज़ाद किसान ऑयल 19th सनस ताम ,न सिर्फस न विल्लेस ,ात छी आँख रिमार्केबल फर्क रेवजस ते बकियाँ यूरोपियन मुल्कां मंज़
ईमान हिन्द रेप्रेसेंटसटीवे डाइट्स मंज़ आय चुनन इंडिरेक्टली :सालिम म्युनिसिपेलिटी दितिं इलेक्टर्स ताकि एम् चुनन रिप्रेजेन्टेटिव इलेक्टोरल डिस्ट्रिक्टक
ईमान छान कहँ सियासी हाक बे हकन ने वोट दिथ
स्वीडन मंज़ ,युस रिक्स्डग छू ेस्टाटुक छी आसान की इतस ने एम् इन बद्लावने बिकामेरल रिक्स्डग 1866 मंज़ ,युस दीवान छी सियासी हक कसते कहीं इनकम सेथ या मिलकियत
फ़िनलैंड मंज़ ,युस ये लीगल डिवीज़न छी इ छी रोज़न 1906 ताम ,वेन ते छी एम् रोज़न स्वीडिश कंस्टीटूशन 1772 मंज़  
ब्रहकुन ,यिम इंडस्ट्रियल मज़दूर अस यम शेरस मंज़ अस रोज़न अस ने एवं हवन फोर -एस्टेट मंज़
पात 15th बे 16th शताब्दी मंज़ ब्रुसेल्स बनाय जाइ यित स्टेट जनरल अस
आजम के तोर पेठ यूनियन ऑफ़ उट्रेच्ट 1579 मंज़ बे तम इवेंट्स यम एम् पात आय ,युस स्टेट जनरल ओस तिम वुन की सु माने वे बादशा फिलिप  II स्पेन ,युस वरीय ओस गोमुत नेदरलॅंड्स मंज़
इ छी लेवल गवर्नमेन्टिच यित सलीम चीज़ छी गासन डल्ट बे छी ेमन आसान फ़िक्र सतन प्रोविएन्स खातर युस बनाओ हिसस रिपब्लिक यूनाइटेड नीदरलेंडुक
साउथर्न नेदरलॅंड्स मंज़ ,युस आखरी इजलास अस स्टेट्स जनरल लॉयल बे हाब्सबुर्गस इ गाये एस्टेट जनरल मंज़ 1600 मंज़ बे एस्टेट जनरल 1632 मंज़
अथ मंज़ अस ने वे एवं नुमाइंदे स्टेट्स मंज़ ,सिर्फ एस्टेट :सलीम आय समझने बराबर 1798 अयन हिसाब
1815 मंज़ ,यिल नेथरलैंड रालाओ बेल्जियम बे लक्समबर्ग सेथ ,युस स्टेट्स जनरल तम क्र अलग अलग ज़े चैम्बर्स :युस गोड्नुइक चैम्बर बे दुईम चैम्बर
1848 पेठ ,युस डच अयन ओस एम् दुईत मेंबर्स दुईम चंबरीक हाकन चनिथ लुख (गोड़ सिर्फ कहीं लुख अस हाकन करिथ ;दुनियैक मेहनी बे ज़नान छी 1919 पेठ ),यम मेंबर छी गोड्नीक चंबेरिक आय पसंद करने स्टेट्स प्रोविंशियल सेथ
यिम क्लेअरगी छी एम् आय हवन आज़ाद प्रिंस-बिशप सेथ ,प्रिंस-आर्चबिशप्स बे प्रिंस-अब्बौत्स वरियाँ मोनस्टरीज़ सेथ
वरीय लुख यम खुईकमित हौली रोमन एम्पायर मंज़ छी अस आज़ाद वरीय शताब्दी पेठ बे कहीं ते नुमियेंद औ ने इम्पीरियल डिटेस मंज़ ,बे छी अथ मंज़ एवं इम्पीरियल नाइट्स बे आज़ाद गाम
फोर वरीय बढ़ एस्टेट छी :नोबलिटी (द्वारयणसत्वों),क्लेरजी  ,रूलर ड्वेलर्स ,बे अर्बन ड्वेलर्स ,बे अस ईमान मंज़ असिन  स्ट्रैटिफिकेशन
बौरगेआईसीए पानीस असली सेन्सेस मंज़ छी रलिथ शरण सेथ ,एम् छी एवं प्रजननवने अर्बन चार्टर्स सेथ (मिसाल की तोर म्युनिसिपल चार्टर्स ,टाउन प्रिविलगेस ,जर्मन टाउन लॉ ),तिल चुन अत कहा ते बौरगेआईसीए अलग शाररिक निष्
हिस्टोरिकल्ल्य ,युस मन्ज़िम फ्रेंच लफ्ज़ अस बौरगेविस अस हवन िन्हबीटाणट्स बोर्ग्स इक (वौल्ड मार्किट -टाउन ),क्राफ्टमैन ,आर्टिशन, मर्चेंट्स ,बे बाकि ,युस वचन छी "दा बौरगेआईसीए"
गुइल्ड्स आय यिल आखः बिसेनेस्स इंसान (यिथ पाठ क्राफ्टमैन ,आर्टिशन बे मर्चेंट्स )ईमान छी वारिया कनफ्लिक्ट रेंट-सीकिंग फेडूअल ज़मीनूक मालिक यिम डिमांड क्र ज़याद पुसन हैज़ युस एम् बृह अस
एम् अस तिम ऑयल पेठ यम अस बौरगेविस ट्रे या ज़याद नेसल पेठ
युस नाम ओस ईमान हंद अयालुक अस एवं ज़याद तर ज़ाना तेथ शारास मंज़ याथ मंज़ अस रोज़न, बे तेमन हंद पीड़ अस एम् ते वाना एम् जाइ हैज़ हिस्ट्री
एम् लुख एम् छी रोज़न लविशल्य, एम् छी पसंद  कारन ईमान  सेथ रोज़न यिम वरीय असल कलाकार अस माना एवं एम् वख्त
फ्रेंच बोल मंज़, युस टर्म छी बौरगेआईसीए एमओ अस देसिगनते कर्मच ज़अथह पनाय, युस समाजी मोबालिटी सोसिओ -इकनोमिक जामत मंज़ अगर मुमकिन असे
युस हिटलर ओस एम् कुर बर्बाद कैपिटलिज़्म की सु बानांरेलिएबल एम्सदिस घमंड की वजह सेथ, बे क्र एम् करनीच हासिल स्टेट -डिरेक्टेड इकॉनमी युस सबोर्डिनेट छी कारन दिचस्पी वोल्क्स मंज़
हिल्टर वुन बे की युस बिसनेस बौरगेआईसीए "युस ज़नन छी एवं कहींन फ़ायद वराय"
युस फ़ायद छी ईमान चीज़ें हुन्द छी एवं बृह दिन प्रैक्टिकल फंक्शन खातर
बेले दे जोर (खूबसूरती दोहींच, 1967 )इ छी वाना कहानी बोर्गीएस ज़नान हिंज युस तंग अस अमीच पानीं खांदेर निष् बे हुइत तिम फैसले की सु क्र पनस प्रोस्टीटुडे  
एउरोपेस मंज़ ,युस ओहद ओस एम्परर छी एवं इस्तेमाल करने मिडिल ऐज मंज़ ,एमओ समजू सलीम बराबर अथ वखतस मंज़ या बराबर मर्तबा पोपुक लात्तेर्स जाइ नज़र इन वल्ल कल सेथ युस चर्च बे स्प्रिचैल लीडर ओस कैथोलिक हिसस वेस्टर्न एउरोपुक
अत अस वारिया सख्त डेफिनेशन एम्परर रिच, ये अस एम्परर अथ छान कहां तलूक युस हवन अस बड़ापन बकियाँ बादशं हैज़ बे अस एम्म राज कारन एक खोत ज़याद मुल्कां पेठ राज
ईमान हिन्द स्टेटस आय प्रजननोने हौली रोमन एम्परर जरिया 1514 मंज़ ,हलाकि एम् अस ने ऑफिशियली एवं इस्तेमाल करने रुस्सियन मोनार्क मंज़ 1547 ताम  
एम् प्रे-रोमन टाइटल्स ये ओस वरीय असल बादशा या बादशहूं बादशा ,युस इस्तेमाल कुर पर्शिया बे बाकियो ,एम् छी एवं अकसर माना बराबर
युस एम्पायर ओस इ बनाओ हुवय वरीय बढ़ ज़मानी होल्डिंग हिन्द रदर टाइटल्स ेमन हिन्द बादशं हुन्द मिड-18th शताब्दी मंज़
प्रीं रोमन एमओ कुर अभोर्रेड नाव रेक्स ("बादशा"),बे ओस ये क्रिटिकल सियासी हुक्मस खातर ताकि एम् कारन मेन्टेन फॉर्म बी प्रेटेंस ऑफ़ रिपब्लिकन शसन
ऑगस्टस, एम् कुर कन्सिदर्द गोड्नुइक रोमन एम्परर, एम् कुर पनुन हेजेमनी एस्टब्लिश कारन जामा पानीं ओफ़्फ़िक्स, टाइटल्स, बे ाजेथ रिपब्लिकन रोम हैज़ यम ट्रडीशनली छी गासन बाटने एवं मुख्तलिफ लुखं मंज़, एम् छी देयं दीवान की एम् कीथ पाठ छी ताकत बटन इकस इन्सानस मंज़
तोती, ये अस इंफोर्म्स्ल डिस्क्रिप्टिव इम्पेरटोरिक ("कमांडर") युस बनाओ टाइटल युस वरीय बढ़ाओ एम् सिंद कामियाबी सेथ  
इ छू आख सारियो खोत ेन्डरिंग टाइटल :युस सीज़र बे एम् सिंद ट्रांस्लिट्रेशन्स आय हर वारी यिल ते सीज़र ऑगस्टस पेठ सार सिमोन  II वखत ओस युस ओस बुल्गरिएस ओस यिल हटाओ थ्रोन मंज़ 1946 मंज़  
एक्सेप्शन्स मंज़ छी एवं टाइटल ऑगस्टस हिस्ट्री हुन्द, सेमि -हिस्टोरिकल एमओ कुर जामा एम्पेरोरस बिओग्रफिएस 2nd ते 3rd शताब्दी हुन्द
तोती मिलाओ वारिया ये ख़िताब, ये कहँ रूल सलीम वाइव्स यिम अस यूरोप अस वापस नीवं हकन अथ रेसवे करिथ
लेट रिपब्लिक मंज़ ,यम एम् अज़िक वारी छी नैय मोनरचय हिन्द ,इम्पेरटोर ओस ख़िताब रोमन जनरलसुक ईमान हिन्द ट्रुप्स की वजह सेथ बे बनाय रोमन सीनेट यिल एमओ जुइन ,एम् अस वरीय कम फील्ड मार्छाल निष् (यूएस हेड या कमांडर ओस सलीम आर्मी हुन्द)
युस कामियाबी कुन गासन निर्वाण -अंटोनिआ डायनेस्टी, युस शसन ओस कारन 2nd शताब्दी पेठ, येमो ये राजय बनाओ
ट्री लकिट ज़िंद रोज़ने वाल सेकेशनिस्ट ईमान पनुन शासन :गल्लीक सल्तनत, ब्रिटैनिक सल्तनत, बे पालमयरेने सल्तनत लकिन पात  वरीय ज़याद इस्तेमाल करने लगातार
एखास नुक़्तेस पेठ ,अत अस पांच शरीरस इम्पेरियमिक (सी:तेत्रार्ची)
युस ये शहर ओस अथ अस आम तोर पेठ वाना कोंस्टनटिनोप्ले बे अथ छी अज़ वाना इस्तांबुल)
एम् रोमन "बीजान्टिन"शसन गॉव पुर ट्रांजीशन युस ये ख्याल ओस शनुक सेमि -रिपब्लिकन ऑफिसियल पाठ शासन मोनार्क पाठ
यम  बीजान्टिन दोरिक शसन अस एम् ते अस इस्तेमाल कारन ग्रीक लफ्ज़ "ऑटोक्रेटर",मतलब "सु युस पनास अस पनाय रूल कारन ",या "मोनार्क",युस ओस ट्रेडिशनली इस्तेमाल एवं करने ग्रीक लकिक दुवार ताकि एम् कारन ट्रांसलेट लैटिन डिक्टेटर
हकीकतन ,एमओ मंज़ ने कहहिं (बाकि)छी अडीशनली एपिथेट्ज़ बे रुतबा हक़ ज़ाह ते पुर पाठ ख़तम गसिथ
अथ हाडसस सेथ युस की ओस यिल शहर पुर ॉयराओ ,क्योंकर कुर एलान नोव "सल्तनत रोमानिया ",हैज़ यम माना अस एवं हिस्टोरियन्स यिथ पाठ लैटिन सल्तनत कोंस्टनटिनोप्लेसिक ,इंस्टॉलिंग बाल्डविन IX, काउंट ऑफ़ फ़लंदर्स, शसनिक पाठ
ओटो टाइम पात, वरीय फॉर्मर कैरोलिनगियन सल्तनत युस अस ईस्टर फ्राँसिए हैज़ इ बनाय हौली रोमन सल्तनत  
युस ये जूनियर बादशा ओस एम् हुइत ख़िताब रोमन बादशाओक (बादशा रोमणूक)
युस हौली रोमन सल्तनत अस इ अस माना एवं गोड्नीक यमन निष् ताकत अस
जियोग्राफी छी एवं अक्सर डिफाइन करने दुइन शाखान मंज़ :इंसानी जियोग्राफी बे फिजिकल जियोग्राफी
रिवायती तोर, जियोग्राफी छी रलिथ कार्टोग्राफी बे जाइ हिन्द नवास सेथ
क्याज़ की जाइ ते प्लेस छी असर त्रवन वरीय टोपिकान पेठ, यिथ पाठ इकोनॉमिक्स, सेहत ,मौसम, कुइल बे जानवर, जियोग्राफी छी वरीय इंटरडिसिप्लिनरी
युस फॉर्मर छी तिम दुईत दहन की तम बनावन माहोल बे कीथ पाठ छी इंसान बाना ,नज़र, मैनेज, बे मुतासिर जाइ
एथ छी ज़रूरत समजनिक ट्रडीशनली आस्पेक्ट्स फिजिकल बे इंसानी जियोग्राफी मंज़,यिथ तरिकास मंज़ की इंसानी सॉईटीएस छी बनवा माहोल
युस पढ़ाई अस सिस्टेमिक अस बढ़ ज़मीन खोत ज़याद तर छी ये हिसस एस्ट्रोनॉमी या कॉस्मोलोग्य
रीजनल साइंस:1950s मंज़ ,युस रीजनल साइंस मूवमेंट छी इ बढ़ाओ वॉटर ईसरद औ ताकि ये हक़ दिथ क्वांटिटेटिव बे एनालिटिकल बुनियाद ज्योग्राफिकल सवालन हुन्द,एम्स खिलाफ डिस्क्रिप्टिव तकतुक जेओग्रफिकल्ल्य प्रोग्रामक
कार्टोग्राफी बड़ाई ड्राफ्टिंग तकनीक जामा करने  असली साइंसेज मंज़
ईमान सलमान सेथ बाकि सब्डिसप्लाइंस जेओग्रफ्य हिन्द, GIS ज़नाओल ईमान गसे समाज इउं कंप्यूटर सइनकीक बे डेटाबेस सिस्टम
जेओस्ताटिक्स छी कारन इस्तामल वरीयान फिएल्डेन मंज़ ,याथ मंज़ छी एवं हाइड्रोलॉजी, जेओलोग्य, पेट्रोलियम एक्सप्लोरेशन,मौसम वचन,अर्बन प्लैनिंग, लॉजिस्टिक,बे एपिडेमोलोग्य
युस नक़्शे छी एवं बे बनओने एकहार्ड ुंगेर जरिया एम् होव बेबीलोन ीुफ्राटेस ,युस गेरिथ छी गोल ज़मीन सेथ युस हवन छू अस्सीरिअ, ुरर्तु, बे वरीय शहर, एम् बदले छी इ गासन सराउंड "बिटर बरयाब "(समंदर),सातो आइलैंड सेथ युस छी इराद गिर्द एम्स ताकि एम् बनावन साथ -पॉइंटेड स्टार्स
ईमागौ मुंडी कंट्रास्टस मंज़ ,आखः बब्य्लोनियन दुनियोक नक़्शे छी अथ कारन बैक 9th शताब्दी मंज़ BC छी वाना बेबीलोन की सु ऐसे बे नार्थ पेठ युस मार्क्स छू दुनियोक तथ ताम,लकिन इ छान पाता की ये मार्क्स क्या छू हवन
थलेस ते आय शबाशी दिन की तम वुन एक्लिप्स बरस मंज़    
अत अस कहीं बाहस की कुस ओस गोडणुक इंसान यिम वुन की दुनिया छी गोल ,या छी ये इनाम गासन परमैंडेस या प्यथागोरसेस
गोड्नुइक एस्टीमेट युस दुनियैक रेडिउसुक बनाओ ेरातोस्थेनेस
युस मन्ज़िम हिसस ओस सु कुरुख सब-डिवाइड 360° एंगल्स मंज़ ,याथ मंज़ हर कहां डिग्री कारख सबडिवीदे 60 (मिण्टेन) मंज़
एम् बढ़ाओ काम हिप्पारकुस हैज़ ,इस्तेमाल कुरुं ग्रिड सिस्टम पेनिस नकशास पेठ बे कुरुं अडॉप्ट लंघत 56.5 माइल्स डिग्री पेठ  
मिडिल ऐज दौरान ,यिल रोमन सल्तनत पेय एम् सेथ गोव शिफ्ट बदलाव जेओग्रफ्य मंज़ यूरोप पेठ इस्लामिक दुनियस मंज़
बरुकूँ ,इस्लामिक स्कॉलर्स कुर तर्जुमा बे कुरुं वज़ाहत गोदनीच कामय रोमांस बे ग्रीक बे बनाओक घर विजडम हुन्द बगदाद मंज़ अथ मकसद खातर
अबू रेहान बिरूनी (976 -1048 )एम् वुन गोदनीथ युस पोलर इक्वी -अज़ीमुथाल एक्वीडेसटेंट प्रोजेक्शन सेलेस्टियल स्फरस हैज़
एम् कुर बे तरकीयाफ़्त हुवै तकनीक यिल एम् लग मेनी लम्बाई पहाडिच ,वैली हैज़ गहराई ,बे एक्सपेंसिस हॉरिज़ोनिक
युस मुश्किल एम् अस वचन दुनवई एक्सप्लोरर्स बे जेओग्रफेर्स की एम् अस वचन लटीटुडे बे लोंगितुंड जेओग्रफिक जाइ हुन्द
18th ते 19th शताब्दी ये ओस वख्त यिल जेओग्रफ्य बनाय अलग एकेडिमिक तामीज़,बे बनाय हिसस एक्स यूनिवर्सिटी करिकुलम हुन्द एउरोपेस मंज़ (खासतौर पेठ पेरिस बे बर्लिन) 
दोयो शताब्दी पेठ ,युस तैराकी आय टेक्नोलॉजी मंज़ कम्प्यूटर्स सेथ एम् सेथ गए डेवलपमेंट जोमेटिक्स हैज़ बे नैय प्रैक्टिस हुन्द ईठ पाठ पार्टिसिपेंट ऑब्जरवेशन बे जेओस्ताटिक्स छी गसण इनकॉरपोरेट जेओग्राफीस पोर्टफोलियो अवाज़ारस मंज़ 
अर्नाल्ड हेनरी गुयोत (1807 -1884) – एम् वुछ दंच ग्लेशियर बे एमएच समज ग्लेशियर पकनीच ,खासतौर पेठ कोर तीज़ पाकुन
विलियम मोरिस डेविस (1850 -1934 ) – ये ओस फादर अमरीकन जेओग्रफ्य हुन्द बे अस एम् डेवलपर एरोसिओनिक
एलेन चर्चिल सेम्पिल (1863 -1932 ) – ये अस गोडणीच प्रेजिडेंट ऑफ़ एसोसिएशन अमेरिकन जेओग्रफेर्स हिन्द
वाल्टेर क्रिस्टलर (1893 -1969 ) – ये ओस इंसानी जेओग्रफेर बे कुर एम् ईजाद मरकज़ी जाइ थ्योरी हुन्द
डेविड हार्वे (ज़मत 1935) – ये ओस मार्क्सिस्ट जेओग्रफेर बे लेखक थेओरिएस हुन्द युस अस स्पाईटीएल बे अर्बन जेओग्रफ्य पेठ ,एम् ओस जुईनमत वॉटरिन लोड
कहीं मसलन मंज़ ,आखः डिस्टिंक्शन ऑफिसियल (आईं)कैपिटल बे गवन्मेट सीट दरमियान ,बिकास जाइ मंज़ ओस
मिसाल छी प्रीं बेबीलोन ,अब्बासिद बगदाद ,प्रीं एथेंस ,रोम ,ब्राटिस्लावा ,बुडापेस्ट ,कोंस्टनटिनोप्ले ,चंगन ,प्रीं कस्को ,क्यॉव ,मेड्रिड ,पेरिस ,पोडगोरिका ,लंदन ,बीजिंग ,प्राग ,टैलीन ,टोक्यो ,लिस्बन ,रिगा ,विल्नियस ,बे वॉरसॉ  
कहीं मुल्कां मंज़ ,कैपिटल बदलाओख जेओपोलिटिकल रूल की वजह सेथ ;युस फ़िनलैंड गोदनीच शरह ओस ,तुर्कू ,याथ वाना अस मुल्कुक कैपिटल मिडिल ऐज पेठ स्वीडिश रूल अंडर,अथ निख सालिम हक़ ग्रैंड डकी दौरान फ़िनलैंडक 1812 मंज़ ,यिल हेलसिंकी औ बनओने कैपिटल फ़िनलैंडक रुस्सियन सल्तनत ज़रिये
कनाडा मंज़ ,अत आख फेडरल कैपिटल ,यित की दाह प्रोविएन्सेस बे तरे टेरिटरीज हार ेकस अस कैपिटल शहर
ऑस्ट्रेलिया मंज़ ,युस ये लफ्ज़ ओस "कैपिटल शहर "ओस एवं लगातार इस्तेमाल करने तेमन शेन स्टेट कॅपिटलान खतर फेडरल कैपिटल कैनबेरा ,बे डार्विन ,बे कैपिटल नॉर्थेर्न टेरिटरी
फेडरेशन वराय ,अत छान आसान अलग नेशनल कैपिटल ,कैपिटल शहर वराय एक्स ियाँ नीच एत हक़ असिथ कैपिटल पुर स्टाटुक ,यिथ पाठ लंदन ,युस कैपिटल छू इंग्लंडक बे यूनाइटेड किंग्दोमुख
युस नेशनल कैपिटल छू जर्मनी बे रससिऔक (ये छू स्टड़तस्तत बर्लिनक बे छी फेडरल शहर मास्को )तम ते छी एवं स्टेट माना क्याज़ की एमन छी पाणिं पाणिं हक़
फ्रेंकफोर्ट ,केंटकी ,इ छी लौईसविले बे लेक्सिंग्टन दरमियान
टैलाहैसी ,फ्लोरिडा ,ये औ थ्व्ण मन्ज़िम पॉइंट पेन्सकोला बे St. ऍगस्टीन दमियन ,फ्लोरिडा _पात यिम ज़ी शहर अस फ़्लोरीडैक
युस बढ़ाओ औ मुल्क़ीस सियासी रेजिमे मंज़ एमूक मतिज छू कुएं वख्त आसान  देसिग्नेशन छी बना नैय कापितालुक
यिल कैनरी आइलैंड बनाओ ऑटोनोमस कम्युनिटी 1982 मंज़ ,सांता क्रूज़ दे तेनेरीफ़े बे लॉस पल्मास दे ग्रान कनारिअ ईमान दुइनवयन दूतुख कापितालुक ख़िताब
एस्टोनिअ :युस सुप्रीम कोर्ट छू बे युस तालीमुक मिनिस्टर छू बे खोज छी तारतू मंज़
जल्दी हिंज मसल्स मंज़ ,युस सीट छी ियना ताकतुक हकन दिथ बिकास टोन्स ,परिलिअमेंट किन गारन खातर ताकि तम रोज़न तिथि जाइ पेठ प्रेजिडेंट बे कैबिनेट
युस सालिम स्टेट मचिनाररय छी सु गए शिफ्ट इकस शहर पेठ बिकास हर श रेतन मंज़
धर्मशाला ,युस ओस हेडक्वाटर्स मरकज़ी तिब्बतन एडमिनिस्ट्रेशन नुक ,इ छू दुईम वन्द कैपिटल एम् स्टाटुक
युस शहर छू पनास मंज़ अड्मिनिस्ट्रेटेड यूनियन टेरिटरी
उत्तराखंड :देहरादून छी एडमिनिस्ट्रेटिव बे लेजिस्लेटिव कैपिटल ,हलाकि युस हायर कोर्ट छू सु छू नैनीतालः मंज़
ये हितुक बनवून 1960 मंज़ बे गॉव ये पूर 1966 मंज़
युस प्रेसेंडीसीएल पैलेस छू (मलकानांग पैलेस)बे युस सुप्रीम कोर्ट छू सु छू कैपिटल शहरस मंज़ लकिन यम ज़े घर छी कॉंग्रेस्सिक छी अलग सुबुरबस मंज़
श्री लंका :श्री जयवर्देनेपुरा कोटे एम् छी बनवा एडमिनिस्ट्रेटिव कैपिटल बे छी ये पार्लिअमेंटस मंज़ ,लकिन युस फॉर्मर कैपिटल छू ,कोलोंबो ,अथ छी वे वांना "कमर्शियल कैपिटल"
साउथ अफ्रीका :एमूक एडमिनिस्ट्रेटिव कैपिटल छू प्रीटिरिआ ,लेजिस्लेटिव कैपिटल छू केप टाउन ,बे युस अदलती कैपिटल छू सु छू ब्लोइमफोंटेइन
स्विट्ज़रलैंड :बर्न छी फेडरल शहर स्विटज़रलेंडुक बे छी ये फंक्शन कारन डे फक्टो कॅपिटलिक पाठ
इ छी रलन ललिनोइस बे नई यॉर्क मुलकस सेथ ,एम वारिया ेलेक्टेड ऑफिशल्स बे ओफ्फिसर्स यम अस सौथीस्ट पेनसिलवेनिया मंज़ (शहर फ़िलेडैल्फ़िया ,बुक्स मूलक ,मोंट्गोमेरी मूलक ,डेलावेर मुल्क ,बे चेस्टर मुल्क )एम् छी ज़याद तर काम कारन पहिलाडेफिअ मंज़
इस्राएल बे पलिस्तीन :दुनवई  गवर्नमेंट इस्राल बे पलिस्तीनियन युस अस तिम वुन जेरूसलम छी सुन कैपिटल  
युस निशानी रिलोकेशन कारख कैपिटल शहरीक जेओग्रफिकिअल्ली या डेमोग्राफिकल्ल्य ईमान हैज़ युस लोकेशन छी या छी सु इकनोमिक या स्ट्रेटेजिक वजह सेथ बदलामीच (अथ छी कुएं वख्त वाना फॉरवर्ड कैपिटल या स्पेअरहेड कैपिटल)
यिम मिंग सियासी अस एम् बदलो पनुन कैपिटल बीजिंग मंज़ ज़याद मरकज़ी नानजिंग मंज़ ताकि ये क्र मदत बॉर्डर वूचनास मंज़ मंगोल्स सेथ
युस दिल्ली छी इ बनाओ कोलोनियल कैपिटल कोरोनेशन दरबार किंग-बादशा जॉर्ज  V पात 1911 मंज़ ,ये रूद लगातार आज़ाद हिंदुस्तानक कैपिटल 1947 पेठ
कहीं वख्त पात ,युस जाइ छी नई कैपिटल शहरीच इ कुक्रुक पसंद ताकि एम् कारन ख़तम असली या पोटेंशियल स्क्वाब्ब्लिंग अलग अलग एन्टीटीएस दरमियान
युस थ्री किंगडम वख्त ओस ,दुनवई शु बे वो पेय यिल तेमन हिन्द कैपिटल चेंगडु बे जीएनए पेय
किंग डायनेस्टी कलपसे पात ,यिल लाकिख गोव डेंटरलिस बे कुरुख इम्प्रूव ट्रांसपोर्टेशन बे कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजीज़ दुईत इजाज़त दुन्वायन चिनेसे नेशनलिस्ट बे चिनेसे कम्युनिस्ट की सु छी अथ बनवा बे कैपिटल बे छी एम् रोज़न लीडरशिप दंच पनस निष् ग्रेट क्रिसेस जापानीज इनवासिओं पात
इ हको ऐसे डिफाइन करिथ बी हमेशा खातर या वरीय गईं जाइ अड्मिनिस्ट्रटिवेली सेथ एम् छी बॉउंड्रीज़ येमिक मेंबर हैज़ काम ओस नॉन-एग्रीकल्चरल टास्कस पेठ
हिस्टोरिकल्ल्य ,यम शहर -ड्वेलर्स छी  ईमान छी लॉकिट प्रोपोरशन इंसानियत पेठ ,लकिन यम ज़े मुलख छी उनपरेसडेंटेड हुन्द बे अचानक ुर्बानिज़शन ,अड़ खोत ज़याद दुन्याई लुख छी रोज़न वे शहरन मंज़ ,याथ कहीं नतीज छी ग्लोबल सुस्ताइनेब्लिटी पेठ
इ छी बढ़ावा मुत्तसिरुक गासूं एमूक मतलब छू की शहर छी वारिया मुतासिर ग्लोबल मसलन पेठ ,यिथ पाठ सस्टेनेबल डेवलपमेंट ,ग्लोबल वार्मिंग बे ग्लोबल हेल्थ
हलाकि ,यिम कॉम्पैक्ट शहर छी ईमान छी ऐसे अकसर वाना क्रुशल एलिमेंट युस लडन छू मौसमी बदलाव निष्
 मिसाल की तोर पेठ ,युस मुल्कुक कैपिटल छू बीजिंग ,लंदन,मेक्सिको शहर ,मास्को ,नैरोबी ,नाइ दिल्ली ,पेरिस ,रोम,एथेंस ,सीओल ,टोक्यो,बे वाशिंगटन, D.C. ये छी अस हवन पहचान बे अपैक्स पाणिं पाणिं मुल्कां हिन्द
युस शहर छू इ छू एवं नज़रे एक कहानी हिन्द पाठ ,इ छी हवन आखः तालुक इंसानी जामत्स मंज़ ,आखः बनावों बे जाइ बगराइन ,फील्ड छी एम्स निष् फिजिकल फोरसूक ,अत छी एम् हवन सर्मिन हिन्द फैसले ,या कहँ ते एरीना वद्विवदूक
युस कोमी संसुसेस छी इ छी कारन वारिया डेफिनॅशनल इस्तेमाल -अथ मंज़ छी किन फैक्टर्स यिथ पाठ पापुलेशन ,पॉपुलेशनल डेंसिटी ,ड्वेलिंग हूंद नंबर ,इकनोमिक फंक्शन ,बे एमूक दंच -ताकि एम् हवन अर्बन पापुलेशन
युस इंटरडिपेंडन्स अस टौनिक  मुलकिक अथ ओस अक्ख नतीज ेमासिथ हको अस अथ असल पाठ वुछिथ :ग्लोबल सैल्स पेठ ,यम शहर अस एम् रूढ़ मेदूद एक्स जय मंज़ युस हकन अस साथ दिथ जमींदार लखन
यिल शहर गए तब्दील कम्प्लेक्सिटीज़ मंज़ ,यिम बीएड सिविक इंस्टीटूशन अस ,गवर्नमेंट सीट पेठ मज़हबी बिल्डिंग ताम ,एम् ते अस अथ डोमिनाते कारन हर मिलनिक पॉइंट्स पेठ
युस फिजिकल पर्यावरण छू एम् छू ज़याद तर कोस्टरें कारन तथ यिम सेथ शहर अस बनमुत
बे हक़ ये इस्तेमाल ग्रसित ऑप्टीमल बचाओ खातर युस पाणिं अस पासुक ज़मीन छू देवन
युस ये चीज़ छी इ छी एवं वारिया वख्त बाद ,युस वूचन छी टौनिक देवर बे कीटाडेल्स यम सरहद छी वूचन प्रणयन शहरन हैज़
कहीं शहर  यिथ पाठ मास्को, ये छी एवं साफ साफ बोज़ने
युस एक्सकैवाशंस छी ईमान जायन मंज़ इ औ वुचने की एम् छी रूइंस रूइंस शहरीक इ छी पकन कर बारस कुन, सियासत, या मज़हबी
यम चीनन अस शहर बनमीत तम अस स्कऱेड असूल हिसाब ताकि एम् लगन सेलेस्टियल मिक्रोसॉम्स पाठ 
यम एम् जाइ अस एम् अस प्लान करिथ हाइली रेजीमेन्टेड बे स्ट्रैटिफ़िएड फैशन मंज़, काम ग्रिड कामरान सेथ काम करने वालीं खातर बे  अस वरीय असल घर बढ़ीं लुकान खातर
यमन सनान मंज़ ,युस आज़ाद शहर -स्टेट छू ग्रीस सुख ,खासतौर पेठ एथेंस ,एम् बढ़ाओ पोलिस ,अथ मंज़ छी मेहनी यमन पनुन ज़मीन छू यम बनवा छी सलीम शहर  
ईमान  सल्तनतिक इख़्तियार करने वालें अंडर, रोम बदलाव बे संडीं वरीय शहर (कोलोनिए),ईमान सेथ तुईल एम् ईमान हंद असूल शहरी कारीगर, डिज़ाइन, बे समाज
युस नोरते चिको सविलेशन छी अथ मंज़ छी एवं वारिया 30 बड़े खाल्कुन हुन्द मरकज़ युस आज छू नोरते चिको जाइ नार्थ-सेंट्रल कोस्टल पेरू मंज़
युस लोकस छी तकतुक इ बदलाओ वेस्ट पेठ कोंस्टंटोप्लेस ताम बे असेंडेंट इस्लामिक सिविलाइज़ेशन ईमान हिन्द बढ़ें शहर सेथ बगदाद ,कैरो ,बे करोड़ोबा
तरूवा ते चौदह शताब्दी मंज़ ,कहीं शहर बनाई वारिया ताकतवर स्टेट्स ,यम अस पासिक इलाक़ पेनिस अंडर हित या बानो एमओ एक्सटेंसिव मेरीटाइम शासन
युस वेस्टर्न एउरोपुक वारिया बुड कैपिटल (लंदन बे पेरिस )ईमान मिळो वारिया फायदे बढ्नुक यम वूचन छी ज़रूरत अटलसन्तिक कार बरीच
इंग्लैंड बढ़ाओ यिल लंदन बनाओ कैपिटल दुनियौक बे शहर अथ मुलकस इराद गिरद एम् बनयीख स्ट्रेटेजिक खातर
युस एंटरप्रेंयूरिअल लीडशिप अस इ बनाई मनिफिस्ट ग्रोथ कोएलिशन ज़रिया युस बनमुत छी बिल्डर्स,रेलटर्स ,डेवेलपर्स,खबरों,गवर्नमेंटन यिथ पाठ म्योरस ,बे बा आसार कोर्पोरशनो
यम नतीज अस तम अस बेनमि टाउन रेविटलिज़तिओनिक ;इनर-शहर गेंट्रीफिकेशन ;CBD बदली वारिया तैराकी वाजी एम्प्लॉयमेंट पेठ ;शोगुल ,अजीब घर ,बे साखफ्तूक वेनुएस;खिल लिक मैदान बनयीख बे खेल काम्प्लेक्स ;बे क्र तैराकी वाटरफ़्रंटन "
18th सनस ताम ,आख बराबरी अस चालान गामी ज़रियाती खलकां बे शहरीक बज़रं दरमियान बे लकिट-पैदानस पेठ  छी कहीं बनावा
युस साखफ़्ती गुज़ारिश अस शहरन हिंज एम् सेथ ते गये वारिया लुख अथ कुन आकर्षित
बॉटम,इंडोनेशिया ,मोगदिशु ,सोमालिया ,ज़ीअमेन ,चीन बे निआमी ,नाइजर ,एम् छी एवं माना दुनियैक तीज़ी सन बढ़ने वाजी शहर ,ईमान छी एनुअल बड़ँइच रेट 5 _8 %
युस UN छू एमओ वुन 2.5 बिलियन सत्यदेवेलर छी बी (बे छी कहीं 300 मिलियन कौंट्रैडेवलर )पुर दुनियस मंज़ 2050 ताम ,याथ मंज़ 90 %अस शहरी लुख इ छी बाड़न एशिया बे अफ्रीका मंज़
युस डीप गल्प छी इ बगरोवुख अमीर ते गरीब ईमान शहरन मंज़ ,याथ मंज़ ज़याद तर छी वरीय-अमीर इलीट यम रोज़न छी गेटेड कमिनीटीएस मंज़ बे वरीय लुख यम रोज़न छी सबस्टैंडर्ड गरन मंज़ इनडेक्वेट चीज़ें बे वरीय गरबि मंज़
वेन ते छी मुन्सिपलिटी रोज़मर्राह चालान कहीं -असुलो सेथ युस खुल एन्ड छू (बे बीमार -डिफाइंड)आख जुरूम यिथ पाठ लोइटेरिंग बे कहीं रुकावट ,अथ छी ज़रूरत परमिटिच ताकी एम् कारन एहतिजाज या छी ेमन ज़रूरत एम् जय हैज़ बे पनुन माकन शीन हटाने खातर शहर मंज़"
ईमान औ वरीय या कम दिन लगातार ,कम या ज़याद लकिन बराबर
एम् प्रोडक्शन छी कहीं ज़रिये यम सेथ बाड़न छू "सर्विस डिलीवर रूल्स",एम् छी थवन जारी बनवून ताकि एम् हाकन सरवीन दिथ,युस कोडिफी छू कारन प्रोडूतिविटी गोआल शहरी सर्विस ब्यूरोक्राइस मंज़
"रोबर्ट L.लिनबेर्री ,"एम् छी थवन शहर बराबर :एम् छी बाटां मुन्सिपल लुखं  खातर";हहं बे लेविन मंज़ (1980)
तोती ,युस फाइनेंसिंग मुन्सिपले काम छी ,बे शहरी रिन्यूअल बे बाकि तैराकी हिन्द प्रोजेक्ट ,ये छी हर वारियुक मसले ,युस शाहरुख एड्रेस छू गुज़ारिश कारन बाज गवर्नमेंट निष् ,एमओ बादलो प्राइवेट सेक्टर ,बे तकनीक यिथ पाठ परिवतिज़शन (एम् छी केनन काम प्राइवेट सेक्टर्स मंज़),कोर्पोरटिजशन (क्वासि-प्राइवेट मुनिसिपली -ओन्ड कारपोरेशन बनवून ),बे फिनान्सिअलिज़शन (शहर बनवून कर बार फाइनेंसियल अवजार बे डेरिवेटिव्स)
युस असर ओस ग्लोबलिज़शनुक बे रोले  मल्टीनेशनल कोर्पोरशनक अम्म गवर्नमेण्टुक पुर दुनियस मंज़ ,एम् सेथ बदलो ये शहरी गवर्नेंस मंज़ ,दूर "शहरी रेजिमे थ्योरी" निष् याथ मंज़ युस कोएलिशन ओस अम्म शोकहुक औ वुचने, थ्योरी नेबर इकनोमिक काबू निष् ,युस एकेडेमिक्स सेथ अस अथ मंज़ अस फिलॉसफी नेओलिबेरालीसमीच
प्लानिंग एवज़र ,असली डिज़ाइन शरुक एम् पात ,याथ मंज़ छी एवं पब्लिक कैपिटल इंवेस्टीमेंट इंफ्रास्ट्रक्टर्स मंज़ बे ज़मीन -इस्तामल करणुक काबू यिथ पाठ जोनिंग
इ ओस शहरन खातर ते ताकि एम् हकन अत प्लैंनिंग करिथ चीज़ें हुन्द युस मुसिपले ताकत छी जोनिंग हैज़ ,सबडिविसिओं काबू बे लगातर ईमारत ,घर बे सफाई हिन्द असूल "
यम लुख ज़याद नज़दीक छी रोज़न एम् हकन रोज़ित ,काम,बे गींदङ ,अलग जाइ मंज़ ,बे छी ये रलिथ वरियाँ अलग लुखं सेथ ,एम् छी बनावा नस्लीयत या रोज़क तारिक कुक एन्क्लेवेस य ,या अथ जाइ मंज़ यिथ वारिया गरीबी छी ,घेटोएस
युस सुबुरब ओस वेस्ट्स मंज़ ,बी ,बड़ा ,गटेड कम्युनिटीज बे बाकि चीज़ "परिवाटोपिए"पुर दुनियस मंज़ ,एमओ दित ईमान इजाज़त अम्म एलीट्स हैज़ ताकि एम् कारन पनाय-अलग मेहफ़ूज़ बे पेनिस पड़ोस मंज़
युस ये आउटकास्ट प्रोलेटरीअत छू -आज छी 1.5 बिलियन लूख,2.5  बिलियन 2023 ताम -इ छी वारिया तेज़-बाड़न बे वारिया नावेल सोशल जमात दुनियस पेठ
इ छो ओंटोलॉजिकली दुनवई हुवे बे छान ये रलन हिस्टोरिकल एजेंसी सेथ युस कम्युनिस्ट मैनिफेस्टो मंज़ छी एवं
वारिया कर बार करने वाजी शहर गोव वारिया वख्त की एम् हैं कॉमर्स बे कारन एम् खरीदारी
आखः बाज़ार याथ मंज़ वारिया मज़दूर अस अथ दूतुख इजाज़त तैराकी खातर फर्म्स ते इकस इन्सानस दरमियान  
यम साखफ़्ती एलीट्स छी एम् छी रोज़न शरण मंज़ ,एम् छी रोज़न सेथ एम् छी कारन शेयर साखफ़्ती कैपिटल ,बे छी एम् गवर्नेंस ते पकनेवा
ग्रेग केरर बे जेसिका ओलिवर ,"बे सोन्चन जाइ हैज़ पहचान ",कवराटजीस ,वारणबी ,बे अश्वार्थ मंज़ (2015)
यम पेट्रिओटिक टूरिस्ट छी एम् आय आगरा ताज महल वुचने खातर ,या नई यॉर्क शहर ताकि एम् गसण दुनियाई कर बार मरकज़ पेठ
क्याज़ छी अनोनिमस लुख _गरीब, ुंदरप्रिविलगढ़ ,एक्स बेकस सेथ ने जुड़थि _एम् छी वचन ज़िन्दगी वारिया बुर हलतन मंज़ टेनमेंट्स मंज़ सेहतमंद तारिक बे ट्रैंक्वालित्य लैक्टिन शहरन मंज़ या सफाई सबडिविसिओं सेमीरूराल डेवेलोप्मेन्टिच?
तम यम अत छी रोज़न इसलिए तकि एम् हकन हिसस हेथ बे मुकाबले करिथ कुएं ते लेवल्स पेठ
युस खेल कूद छी एत छी वरीय ज़रूरी किरदार निभावन शहर ब्रांडिंग बे अम्म पचन्स मंज़
वरीय ज़याद ज़रूरी ,अत छी वारिया बढ़ पोटेंशियल दुनवई टूरिज्म बे इंवेस्टीमेंट्स मंज़ (कसिमती, 2003)
युस जंग छू एम् की वजह सेठ गोव देहन समाजी लीडरशिप बे सियासी ताकतस कुन युस हतियार -थ्व्ण वाल अस,इ क्र ाबेटेड परिस्थूलद युस सेक्रेड ताकत छी थवन बे बे यमन निष् राज़ छी बे छाख साइंटिफिक बे जदुइए समज"
वर्ल्ड वॉर II दौरान, युस मुलकिछ गवर्नमेंट अस एम् तराई कहीं शहर याल ,यमन एमओ वुन वरीय बढ़ दुश्मन ताकि एम् रुकवान नुकसान बी खून खराबा
सु जांगुक डर, याथ अस वाना छी कॉन्टेरिनसुर्जेन्सी ,याथ मंज़ छी एवं तकनीक सुरवैलेन्सिच बे सीक्योलॉजिकल वेलफेयर बे करीबी कॉम्बैट, एमओ बढ़ाओ शरण मंज़ जुरूम रुकनीच तारिक युस गॉड निथ हे ओस इस्तेमाल कारन डिफ़ेन्सिबले स्पेस 
वारिया रुकावट अंदर अचनिक वजह सेथ ,ईमान छी अस वाना कुदरती मोनोपोलिएस,मतलब छू इकनोमिक सोंच युस काबू छी कारन हर नेटवर्क इकस आर्गेनाईजेशन ज़रिये, या छी सु पब्लिक या प्राइवेट
कथ वेलमान बे फ्रेडरिक प्रेटोरियस, "शहरी इंफ्रास्ट्रक्चर :पैदावारी, प्रोजेक्ट वूचन, बे फाइनेंस" ;वेलमान बे स्पीलर मंज़ (2012)
सफाई ,इ छी ज़रूरी बेहतर सेहत खातर जमघट ची हालत मंज़ ,ईमान छी ज़रूरत अब्ब सप्लाई बे गन्दगी खातर कहीं इंसानिं हिंज सफाई
युस नई शहरी ज़िन्दगी छी एम् छी निर्भर एनर्जी ट्रांसमिटेड पावर ज़रिये पावर मशीन चलने खातर (गरिक चीज़ो पेठ इंडस्ट्रियल मशीनें ताम ताकि एम् हकन नाउ-ूबीक्विटोस इलेक्ट्रॉनिक सिस्टम इस्तमाल करिथ कथ बाथ करनस मंज़ ,बिज़नेस ,बे गवर्नमेंट)ट्रैफिक लाइट खातर ,गलियां हिन्द लाइट बे युस अंदर युस लाइटिंग छी
टॉम हार्ट ,"सवारी बे शहर ",पड़दिसोन्स मंज़ (2001)
वारिया बड़े अमरीकन शहर एम् छी अस ते लुखं खातर कारन रेल हुन्द इस्तेमाल ,युस दुईत वारिया -मशहूर नई यॉर्क शहर सबवे स्य्स्तेमें
यम एन्थ्रोपोजेनिक बिल्डिंग बे कचरा छू ,बे बगीचे ोगविन ,इ छी आखः फिजिकल ते केमिकल माहोल पद करा याथ कहँ ते बराबरी छान विल्डरनेस मंज़ ,कहीं मामलें मंज़ इ छी हवन एक्सेप्शनल बायोडायवर्सिटी
इक नज़रिये पेठ ,शहर छान ेकोलॉजिकली सुस्तानिअबले ईमान हिन्द ज़रूरत की वजह सेथ
एम नाइ शहर छी एम् छी एवं माना की एम् छी बनवा पनुन मिक्रोक्लिमाटे ,कंक्रीट की वजह सेथ ,एस्फाल्ट ,बे बाकि नलकी सतह, युस गरमा छू अखताब सेथ बे युस अस रुद छी तावान ज़मीनस ताल
यम हवाई पार्टिकलतेस छी एमओ बढ़ाओ रुद 5 -10 % 
मिसाल की तोर पेठ ,शहरी मिक्रोक्लिमाटे अंदर ,यम वरीय कम-फसल गरीब हंसाई छी ईमान निष् छी ज़याद गर्मी (लकिन छख वारिया कम ज़रिये अथ कॉपी कर्णिक)
अम्म तोर पेठ अथ छी अस वांना शहरी खुल जाइ (हलाकि अथ लफ़्जस छान असा हमेशा मतलब सबाज़ जाइ ),सबाज़ जाइ,शहरी सबज़ार
युस खोज छी ये अस इस्तेमाल कारन जानकारी 20,000 लुखं हैज़ UK मंज़
तेम लुख यमन ने ज़े घंटे ते छान मिलान _अगर तेम सुर्पाससेड अकारण आखः घंटे हार हाफत _ईमान मिल ने कहीं ते फायदे
युस परूँ छी अथ मंज़ छी ने एवं वख्त गुज़रूँ इकस इंसान सिंद यार्ड या बगीचे मंज़ इ छी वूचन वख्त कोटा गुज़र अस क़ुदरतास सेथ ,लकिन वारिया अस एथ यम सिर्फ कुदरत अस वाना घर पेठ ज़े मिले दूर पाकुन "
सस्किआ सासें एम् क्र इस्तेमाल टर्म "ग्लोबल शहर"पेनिस 1991 काम मंज़ ,दा गोबल शहर :नई यॉर्क ,लंदन,टोक्यो छी एम् वाना शारीच ताकत ,रुतबा ,बे कॉस्मोपोलितानिस्म ,इमक कद वराय
3 (1982):319 ग्लोबल शहर कैप्स्टोन ग्लोबल हेरिअरकी पेठ ,एम् छी कारन कमांड बे छी कारन काबू पानीं इकनोमिक बे सियासी मुतासिर ज़रिये
यम क्रिटिक अस नोशन पॉइण्टेन हिन्द अलग अलग रेलमस तक्तिक बे आपस मई बद्लावणिक
मल्टीनेशनल कारपोरेशन बे बैंक्स एम् छी बनावा पाणिं हेडक्वाटर बढ़ीं शरण मंज़ बे छी एम् पनुन बिस्सनेस ईमान मंज़ शुरू कारन
नैंसी दुस्बुरी बे शेरोन जेआनोत्ते,"ग्लोबल साखफत गवर्नेंस पालिसी", सबक 21 अश्गाते तहक़ीक़ कम्पैनियन मंज़ प्लैंनिंग ते साखफत खातर ;लंदन:अश्गाते ,2013
इलाक़  I मजलिस 1976 मंज़ एमओ हुइत मांगते "वैंकोवर डेक्लेरेशन इंसानी सेटलमेंट पेठ "युस पहचान छू शहरी बंदोबस्त ाखः फंडामेंटल आस्पेक्ट तैराकी बे तश्कील करूँ अलग अलग असूल ताकि एम् पालन शहरी इलाकास
जनुअरी 2002 मंज़ युस UN कमिशन छी इंसानी सेट्लमेंट्स पेठ सु बनाय छत एजेंसी याथ वनना छी मुत्तहिद क़ौमी इंसानी सेट्लमेंट्स प्रोग्राम या UN-इलाक़ ,इ छी अक्ख हिसस मुत्तहिद क़ौमी डेवलपमेंट जमातुक
युस बांकन हैज़ अमल ईमान मंज़ छी ये ताकत की एम् दिन दहन बोलस्टरिंग असली एस्टेट बाज़रास फ़ायदास पेठ बे टेक्निवाल अस्सिस्टेंस पेठ
शहर कुर प्रोमिनेन्ट रिवायती मशरिक़ी तहज़ीब ,इ छी अमूत बाइबिल मंज़ दुनवई शीतनी ते हौली तरिकास मंज़ ते ,इ कुर स्य्म्बोलीज़े बेबीलोन बे जेरूसलम मन
शहर हकन  पर्सिवेद ग्रसित या सारो खोत ज़याद या एम् मुखालिफ :या लिबरटिंग बे ोप्पेरसीवे, अमीर या गामीब ,असल पाठ या चाओटिक
ये ते बाकि सियासी आइडियोलॉजी छी वरीय ज़याद मुतासिर कारन नस्रुक बे थीम्स डिस्कौरसूक शरण मंज़
रवायती बे मन्ज़िम अदब मंज़ छी एवं गेंरे कस्माकि हुन्द युस शहरीक खूबी बे हिस्ट्री छी वुछ
बाकि सिनेमैटिक शहर हिन्द वो सांस मंज़ छी अथ अम्म तोर पेठ हवन टेक्नोलॉजिकली असल जाइ असल पाठ काम करने सिस्टम सेथ गाडीन हिन्द पकने सेथ
युस मूलक छी अथ छी अलग अल्काई जिसम या सियासी एंटिटी (मिसाल की तोर वतन)
इ छान इन्हेरेन्टली सोवेरीगन
युस सरईओ खोत बढ़ मूलक छी पुर दुनियस मंज़ ज्योग्राफिकल जाइ हिसाब छी रूस ,लकिन वारिया मशहूर छी चीन ,एम् पात हिंदुस्तान ,यूनाइटेड स्टेट्स ,इंडोनेशिया ,पाकिस्तान बे ब्राज़ील
वरियाँ यूरोपियन मुल्कां मंज़ युस ये लफ़ज़ छी इ छी एवं इस्तेमाल करने सुब-डिवीज़न क़ौमी अलक हुन्द, यिथ पाठ जर्मनी बुंदेसलैण्डर, बे अक्ख कम फॉर्मल टर्म सॉवरेन स्टेट खातर
अत चुन कहीं ते अलमुक मुहद नंबर "मुलख "पुर दुनियस मंज़ यित पेठ युस नंबर छी रियसत हुन्द अथ छी बहस सोवेरिगंती हालतस पथ
युस पढाई छी ऑटोनोमी नॉन-सॉवरेन मुल्कां हैज़ छी वारिया अलग अलग
युस रिपोर्ट छी इ छी कारन तरतीब मुल्कां हैज़ तैराकी पैर कप्टा ग्रॉस क़ौमी आमदन (GNI)
युस 2019 रिपोर्ट अस इ छी पहचाना सिर्फ तेम मूलक येमो तैराकी छी कार्मिक नार्थ अमरिकास मंज़ ,एशिया बे पसिफ़िक
युस दुनियोक बैंक छू इ छी हवन पनुन इलाक़ ईस्ट एशिया बे पसिफ़िक ,यूरोप बे मरकज़ी एशिया ,लैटिन अमरीका बे कॅरीबीयन ,मन्ज़िम ईस्ट बे नार्थ अफ्रीका ,नार्थ अमरीका ,साउथ अमरीका ,बे सब -सहारन अफ्रीका
बड़वुन छी आखः तारिक खोज कारण कुएं मकसद खोज खबरीच या सदनीच ,खास तोर पेठ जेओग्रफ्य सेथ या जाइ ,तहक़ीक़ या तैराकी वराय युस ज़याद तर छान आसान दुनियाई साइंस या एस्ट्रोनॉमी पेठ
सिर्फ अक्ख काम युस बादशाओ नीरो कर अस बासन तैयारी सं कनक्वेस्ट या नूबिया खातर :62 AD मंज़ ज़े लेगीओनरिएस बढ़ाओ नील दरयाबुक सोर्स
यम रोमन छी एमओ ते कुर ओर्गानिसद कहीं एक्सप्लोरशंस नॉर्थेर्न एउरोपेस मंज़ ,युत चीन गॉव एशिया मंज़ एक्स्प्लोर
100 AD -166 AD रोमानो -चिनेसे ताल्लुक गये शुरू
युस वरीय मैन खीज अस ेमन हिन्द एक्सप्लोरशनिक ओस अउटरिगर कनोई ,युस देवन छू स्विफ्ट बे थक जाइ असल चीज़ें नीं खातर बे लूखां खातर
2011 मंज़ गये पढ़ाई वैरउ बार पेठ नई ज़ीलैंड्स मंज़  इ छी हवन वारिया मोक की आखः बुनियाद छी रुअहिने आइलैंड सोसाइटी आइलैंड मंज़
ात छी तहज़ीब बे बूलय रलन कुक आइलैंडर बे नई ज़ीलैण्ड माओरी दरमियान
1328 -1333 दरमियान ,इ गोव साउथ चीन समंदर बे गौ वरियाँ जायँ पेठ सौथीस्ट एशिया मंज़ बे वोत साउथ एशिया मंज़ ,इ वोत श्री लनक बे हिंदुस्तान ,युत ताम ये ऑस्ट्रेलिया ते वोत
यम पुर्तगाल बे स्पेन छी एमओ कुए शासन गोड्नीक स्टेजेस एक्सप्लोरशनिक ,लकिन बाकि यम यूरोपियन कॉम छी एम् पाक ,यिथ पाठ इंग्लैंड ,नेथरलैंड ,बे फ्रांस
वारिया बुर हलतन मंज़ समंदर वरीय अंदर अथ छी ज़रूरत खुलत तरीकिक बे टेक्नोलॉजीज युस अथ ेंदुरे कार्य
युस एडमिनिस्ट्रेटिव सबडिविसिओं छू ,एम् वराय ,इ छी एवं संजन रियासत प्रॉपर
युस बंद इलाक़ छू युस आज ते दुनियस मंज़ छू इ छी थवन वरीय ज़याद पडाहै सियासी ऑटोनोमी हिंज
कुक आइलैंड हालत छी एवं माना बबरबर आज़ादी गैर मुल्की लॉ मकसद खातर ,बे युस मूलक छी इ छी कारन सोवेरीगंटी अंदरिम बे निबरीम तलुकान पेठ
आज़ाद एसोसिएशन एग्रीमेंट्स तहत ,तोती ,युस नई ज़ीलैण्ड छू इ छू थवन कहीं ज़िमेदारी गैरमुल्की तलुकान खातर बे बचाओ निउए खातर
युस ये लिस्ट छी अथ मंज़ छी सिर्फ एन्टीटीएस युस या छू सबक इंटरनेशनल ट्रीटी हिन्द हालतूक ,ुनिहबिटेड ,या छी ईमान अकह अलग हे लेवल ऑटोनोमी हुन्द बे छी ये वरीय ज़याद पनाय -गवर्निंग मसलन मंज़ इंटरनेशनल तलुकान नेबर
ईमान छी आज़ाद इन्तज़ामी तहवील ,हलाकि युस ब्रिटिश गवर्नमेंट छी यही छी जिमिदार बचाओ खातर बे इंटरनेशनल हवन खातर बे चास आखः ज़िमेदारी असल गवर्नमेंट खातर
कहीं ते ताज डिपेंडेंसी छान हवन U.K. पार्लिअमेंटस मंज़
नई ज़ीलैण्ड बे एमाइक निर्भर रोज़ने वाल छी कारन शेयर हुईवाय गवर्नर -जनरल बे बनवा आखः मोनरचकि रियल्म
युस हुईवाय नज़रअंदाज़ज छी कोवेनेंट ताकि एम् बनावन कम्मेंवेल्थ नॉर्थेर्न मरियना आइलैंड (संमी)पेठ सियासती यूनियन मंज़ यूनाइटेड स्टेट्स सेथ ये औ माना 1976 मंज़
इ छी लगातार ज़रिये अम्बिगुइटी बे कन्फूसिओं यिल तेम कोशिश ची कारन अथ वणीच ,समजानीच ,बे समजाऊँ पुएर्तो रिक्स सियासती तालुकात यूनाइटेड सताइस सेथ
तोती ,युस ेमक हालत छी "कोंस्टीटूएंट मुल्क "कॅरीबीयन मंज़ (अरूबा ,करकाउ ,बे सिंत मार्टिन)ेमन हकाओ मणिथ एकिन डेपेंडेंसीएस या "एसोसिएटेड नॉन-आज़ाद रियासत"
सरहद छी ज्योग्राफिकल बॉउंड्रीज़ ,युस थवन छू या जेओग्रफिकल्ल्य यिथ पाठ समंदर, या सियासती ईठ पाठ गवर्नमेंट्स, सॉवरेन रियसत ,फेडरटेड रियासत, बे बाकि मुलकस अंदरिम चीज़
यम बाहरी सरहद अस या अड़ या पूज काबूस मंज़ ,बे हको अस तेम अपार ग़ासित इजाज़त हेथ सिर्फ बनमीत सरहद पेठ चेक्क्पोइण्टेन पेठ बे सरहद जाइ हको काबू करिथ 
वारिया मूलक छी कहीं सरहदी इख़्तियारस मंज़ रोज़न ताकि एम् कारन बाकायदा या सरहद लुख हिन्द पकनेस, जानवर, बे असल चीज़ बे बाकि मुल्क नेबर
रोज़ुन या काम कारण मुलकिक सरहद अंदर (गैर मुल्की इंसान )एमिन अस ज़रूरत कहीं खास इमीग्रेशन कागज़ात या इजाज़त ;लकिन पोस्सेस्सिओं तेमन कागज़ातुन हुन्द छान गारंटी की  एमओ छा इजाज़त हिंसमाच की न की तम हकन सरहद पार करिथ
वरीय मुलख कुर मना की तम तुलन गैर क़ानूनी ड्रग्स या तम जानवर यम ख़तम गलने वाल छी सरहद अर पार
तथ जाइ ईट स्मगलिंग ,बेकि जाइ गासूं ,बे इंफिल्ट्रेशन छी आखः मसले ,वरीय मूलक छी मानीं सरहद फेन्सेस बे तरर लगन,बे छी थवन सरहदी काबू पेनिस आथस मंज़
इ छी अम्म वरियाँ  मुलाकना मंज़ यिथ पाठ यूरोपियन सकेंगें जाइ या गामिक हिसस कनाडा मंज़ _यूनाइटेड स्टेट शरहद
दरियाब :कहीं सियासती सरहद छी एवं फोमालिज़ेड करने कुदरती सरहदें मंज़ यम दरियाब सेथ छी बना
हिब्रू बाइबिल मंज़,यम मोसेस छी एम् छी हवन मन्ज़िम हिसस अर्नोन दरयाबुक इ छी सरहद मोआब बे इस्राएलिटे लुखं दरमियान यम रोज़न छी ईस्ट जॉर्डन मंज़
ऐंचि मिसाल छी दरियाब टांगन्यिका ,ज़िम्वारी जमूरियत कांगो बे ज़ाम्बिया सेथ एक्स वेस्ट हिसस मंज़ बे तंज़ानिया बे बुरुंडी मशरिक कुन ;बे ग्रेट दरियाब युस बनवा छी काफी हिसस सरहादुक कनाडा बे यूनाइटेड स्टेट्स दरमियान
पहाड़ :वारिया मुल्ख छी पानीं सियासी सरहद यम पहाड़ां मंज़ छी ,हलाकि ड्रेनेज मंज़ ते छी
आखः मिसाल छी बचावी जंगल युस बनाई चीन रिकॉड डायनेस्टी कहेमिस सनस मंज़
मिसाल की तोर ,युस सरहद छी मशरिक बे मसरिकूं जर्मनी हुन्द सु छान वे बनालाकवामी सरहद ,लेकिन छी ये आज ते एवं वुचने क्याज़ की ये छी हिस्टोरिकल निशान तथ ज़मीनस पेठ ,बे ये छी आज ते आख तेह्ज़ीबि बे इकनोमिक बाघ जर्मनी मंज़
मेरीटाइम सरहद छी वैन ते इबरत इलाकि अबास खातर ,कंटिगोएस इलाक़ ,बे सलीम इकनोमिक इलाक़ ;तोती ,युस टर्मिनोलॉजी छी छान हकन हाईथ तालाब या दरियाब सरहद ,यम माना छी एवं ज़मीनी सरहद इक पाठ
युस हवाई जाइ छी इ बड़ाई 12 नॉटिकल माइल्स मुलकिक कोस्ट पेठ बे एम्स छी ज़िमींदारी की इ बचाय पाणिं हवाई जाइ NATO पीसतीमे बचाओ गोड़
तोती ,अत छू आखः एग्रीमेंट सईद हवाई जाइ हुन्द युस ख़तम छू गासन Kármán लाइन पेठ
युस सलीम सरहद निगरानी छी इ छी थ्वं क़ौमी या अम्म गोवेरमनेट बे हक़ ये निर्भर असिथ क़ौम या सियासी या इकनोमिक हालत पेठ
सरहद पेठ काम कारण - साज़ करूँ ताकत बिकच -सरहद कमियां हुन्द ताकि एम् कारन बदलाव रोज़निक तरीकें मंज़ बे बचाओ हॉर्न ऑफ़ अफ्रीका बंजर ज़मीनस मंज़
युस इंसानी इकनोमिक बियर छी सरहद नज़दीक (अगव्हा करने वारे)अथ मंज़ छी एवं  कथ बाथ काममय जाइ ते तात रोज़ने वाल सेटलमेंट दरमियान
ये हक़ करिथ बे औ जाओ रुकायिथ ,सरहद ार पर या तथ नज़दीक
वारिया क्रॉस-सरहदी इलाक़ छी कारन असल पेठ इंटरकल्चरल राब्ता बे कथ बे क्रॉस-सरहदी इकनोमिक तैराकी हिन्द नुस्की
ये ओस अक्ख तसवुर मंज़-80s ,युस ये फनकारी दस्तूर छी ये औ सदन सवालन हिन्द तैराकी मंज़ पानीं घर अस पास ,सरहद ,राछ ,पहचान ,रंग ,एथीनिटी ,बे क़ौमी बुनियाद
सरहद हक़ एथ लकिन इ छान महदूद बोली ताम ,तेजेब ,समाजी या इकनोमिक जमात ,मज़हब ,बे क़ौमी पेहचान
एम् कारीगर छी अकसर "सरहद पार"आसान
आम तोर पेठ ,युस गामी इलाक़ छू आसान या मुकुक आखरी हिसस इ छी आसान ज्योग्राफिकल इलाक़ युस आसन छी टॉवनं ते शरण नेबर
यम ऐन गामिक इलाक़ छी आसान अत छी आसान कम लुख हैज़ मिगदत बे लकिट सेट्लमेंन्ट
ज़याद तर शहरी इलाक़ छी आसान वरीय कम 15 परसेंट खोट ते कम पापुलेशन युस रोज़न  गम्किन मंज़
युस गामी नॉर्थेर्न इलाक़ छू इ छी ज़याद तर गामी सेन्सस बाटन युस अथ सांडन छू पुर तारिक या ज़यादतर एमओ लाइनों हुइर हैकर्स इलैक्स मंज़ :नूफाउंडलैंड बे लैब्राडोर ,50th;क्यूबैक 54th ;ओंटारियो ,54th ;मनिटोबा, 53th; सस्केचेवान, अल्बर्टा बे ब्रिटिश कोलंबिया, 54th
युस U.S. सेन्सस ब्यूरो ,USDAs इकनोमिक तलाश सर्विस ,बे ऑफिस इंतेज़ाम बे बगटुक (OMB )एम् आय सलीम सेथ ताकि एम् कारन मदत गामी इलाकन हैज़
2002 फार्म बिल (P.L. 107 -171,सेक्
युस अस खबर छी देवन तम किताब हिसाब,युस डेफिनेशन छी गामीच :अक्ख किताब तंदरुस्त तारिक मार्कर्स ते तलाश करने वालीं हिंस,"बे मेट्रोपोलिटन कॉंटिएस मंज़ रोज़ने वाली ये छी एवं माना की ईमान निष् छू आसानी की एम् दिन दिहन सेहत पेठ मुलकीच मरकज़ी इलाकिच
इ बानो गोल्डस्मिथ बदलाव डेफिनेशन गामीच"
युस प्रेजिडेंट एम्मानुएल मैक्रॉन गवर्नमेंट छी एम् दुईत एक्शन प्लान 2019 मंज़ गम्किन इलाकन खातर याथ नाव छी "एजेंडा गामिक"
स्कॉटलैंड मंज़ अक्ख अलग डेफिनिशन छी एवं इस्तेमाल करनी गम्किन खातर
RBI छी वाना गामिक इलाक़ छी तम इलाक़ याथ लुख हैज़ मिगदत छी 49,000 खोत ते कम (टियर -3 पेठ टियर -6 शरण ताम)
गामिक इलाक़ पकिस्तानस मंज़ यम शरण नज़दीक छी एम् छी एवं माना सबशारी इलाक़ या सुबुरबस
यम सुबुरब छी ईमान हक़ असिथ पानीं सियासती या क़ानूनी तहवील ,खास तोर पेठ यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ ,लेकिन इ चुन हमेशा आसान मसले ,खास तोर पेठ यूनाइटेड किंगडम्स मंज़ यित वरिता सुबुरबस छी अड्मिनिस्ट्रीटीवे सरहद अनादर
बकियाँ मंज़ ,यिथ पाठ मोरक्को ,फ्रांस ,बे वारिया यूनाइटेड स्टेट्स ,वरीय सुबुरबस छी रोज़न अलग मुन्सिपलीटीएस या छी एवं काबू कारण अम्म तोर पेठ ज़न ते छी एम् हिसस मेट्रोपोलिटन इलाकन हिन्द यिथ पाठ काउंट ,डिस्ट्रिक्ट या बरो
युस ये टर्म छी सुबुरब अंदर बे एम् नेबर छी एवं इस्तेमाल करने ताकि एम् कारन फर्क हायर -डेंसिटी इलाकन यम शहर किस मरकज़ेस मंज़ छी एवं  (याथ अस छान वाना 'सुबुरबस 'बकिया मुल्कां मंज़ ),ब लोअर-डेंसिटी इलाकन दरमियान यम शहरी इलाकन आखिरस मंज़ छी पेवन
नई ज़ीलैण्ड मंज़ ,वरीय सुबुरबस छान क़ानूनी डिफाइंड ,यम सेथ हक़ ग्रसित कन्फूसिओं की तम कातीत कारन शुरू बे ख़तम
युस ये लफ़ज़ छू सुबुर्बानी ये कुरुक गोड्नुइक एम्प्लॉय रोमन सतसमान सिसरो ज़रिये वारिया बढ़ माकन हिसाब बे एस्टेस बनयीख अमीर पार्टिशन्स रोमिक शहर नेबर
मंज़ -19th सनस मंज़ ,युस गोड्नुइक सबअर्बन इलाक़ ओस इ वुलुख लंदन इराद गिरद शरीक पाठ (पात दुनियस मंज़ सरियो खोत बुड )इ बनाओ वरीय जमघट बे बिना सफाई वोल इलाक़
युस लाइन तहक़ीक़ हैरो इ गये 1880 मंज़
युस मेट्स बाज़ारू मक़ाम ओस एम् दुईत टर्म "मेट्रो-ज़मीन "1915 मंज़ यिल गाइड  एक्सटेंशन लाइन बनाई मेट्रो-ज़मीन गाइड ,याथ कीमत अस 1d
अथ हिससा मंज़ ,ये ओस आखः जवाब की सेहत छान कहीं वरियाँ रेक्रुइट्स मंज़ वर्ल्ड वॉर इक दौरान ,युस हवन छी गरीबी हैज़ हालत ;एक होव ये इकस हाउसिंग पोस्टर्स मंज़ एम् ज़मानासा  मंज़ "तुह हकु ने उम्मीद करीत की तुह मिलो A 1 पापुलेशन C 3 घर नेबर "_इ छी हवन मिलिट्री सेहत इ छी अथ वखतस हवन
युस ये रिपोर्ट छी क़ानूनी ईमान चीज़ें पेठ ,कम स्टैंडर्ड ज़रूरत बृह सबअर्बन बनवणे खातर ;अथ मंज़ छी एवं लगातार वरीय हाउसिंग डेंसिटी बे तमान हिन्द तारिक बे इ छी अक्सर बनवा रेकमानदशनास आइडियल नुम्बरं पेठ बीएड वाल कामरिक बे बकियाँ कामरीन हिन्द हर घर हिसाब
कहीं डडेस मंज़ सुबुरबस बड़ाई वरीय ज़याद
लेवित्तों एम् क्र तैराकी आखः बढ़ प्रोटोटाइप वारिया-पद कारण हाउसिंग
खरीदारी बकियाँ चीज़ें हैज़ बे काम एक्स मरकज़ेस मंज़ पकने वराय वरियाँ जाइयाँ पेठ ,इ छी कारन मदत खिरदारी मर्ज़ छी कॉम्पोनेन्ट ईमान नयन सुबुरबन युस बाड़न अस पॉपुलेशन्स मंज़
युस हिहैवाय एक्ट ओस १९५६ उक एम् कर मदत बिल्डिंग संडनस मंज़ 64 ,000 किलोमेट्रिच पुर क़ुम अंदर एम्स निष् ओस सिर्फ $26 सास -मिलियन इस्तेमाल करने खातर ,युस मदत ओस कारन अथ जुडनीच वरियाँ सेथ ईमान खिरदारी मरकज़न आसानी सेथ
कहीं सुबुरब क्र तैराकी वारिया बड़ीं शरन मंज़ यित अस रेल ट्रांसपोर्टेशन नौकरी दोव्न्तोनस मंज़
युस ये प्रोडक्ट ओस अथ ओस वारिया असल हाउसिंग बूम
16 मिलियन सलहेति वेटरन्स ,युस ये मोक छू घर हनुक औ अचानक अथान मंज़
तैराकी करने वालो हित खली ज़मीन शहर नेबर ,एमओ हित ट्रैक्ट घर यमन हैज़ बुनियाद अस पुर नक्शाकारी ,बे दित एम्म कोच बे यूटिलिटीज ,या अम्म लुख हिन्द ऑफिस ताकि एम् बनावन स्कूल
वेटरन्स हकन रटैत वारिया काम पुसन मंज़
युस तैराकी अस सुबुरबस हैज़ छी फसिलिटटेड जोनिंग असूल तैराकी सेथ ,वाज़ीज लाइनिंग बे वारिया खोज ट्रांसपोर्टस मंज़
अफ्रीकन -अमरीकन बे बाकि लुख कलर हिन्द छी रोज़न मेदूद ख़राब कोर शहरी गरीबी मंज़
वर्ल्ड वॉर IIपात, FHA लोन छी दस्तियाब ताकि एम् बडवान हाउसिंग बूम मॉरिसन सुबुरबस मंज़
इकनोमिक तैराकी यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ छी बढ़ावा देवन सुबुरबनिजाशंस अमरीकन शहरन मंज़ यम ज़रूरत छी मैसिव इन्वेस्टमेंट नयास इंफ्रास्ट्रक्टर्स बे गारन खातर
बे आखः तारीक छी डेलिब्रटे नक़्शे "नैय टोनूक"बे बचाओ सबज़ बेल्ट्स शहर नज़दीक
फेडरल सब्सिडेस सबअर्बन तैराकी खातर एम् सेथ बढ़ाओ ये अमल यिथ पाठ प्रैक्टिस वाज़ीज लाइनिंग हिंज बैंक ज़रिये बे बाकि इन्सटीटूशन्स
वर्जिनिया बीच छी आज़ वारिया बढ़ शहर सलिमिन वर्जिनिया मंज़ ,ये बढ़ाओ पापुलेशन खोत पानीं हमसे शहरन मंज़ ,नोरफ़ॉल्क
वरीय ज़याद परसेंटेज सफेदन हिंज (दुनवई नॉन-हिस्पैनिक बे ,कहीं इलाकन मंज़ ,हिस्पैनिक) परसेंटेज बाकि एथनिक जमातें हिन्द लुख यम शहरी इलाकन
 गामी इलाक़ मुक़ाबलास मंज़ ,यम सुबुरबस छी ेमन निष् छी वरीय पापुलेशन डेंसिटी ,वरीय असल ज़ोनक तारिक ,वरीय मुश्किल रोड सिस्टम ,वरीय फ़्रांचीसेड दुकान बे रेस्टुरेन्ट्स ,बे कम ज़मीन बे जगली जानवर
तोती ,एम् मेट्रोपोलिटन पापुलेशन मंज़ ,2001 मनज़ अड़ खोत ज़याद छी रोज़न लौ-डेंसिटी हमसायन मंज़ ,सिर्फ आखः पंचन मंज़ यम रोज़न अस टिपिकल "शहरी "हंस्यां मंज़
पुर कानदास मंज़ ,अत छी कॉम्प्रिहेंसिव पलन जाइ करब स्प्रौल मंज़
युस सरियो खोत ज़याद पापुलेशन बढ़ीं कनाडा मंज़ छी तरे बाज मेट्रोपोलिटन इलाक़ (बुड टोरंटो, बुड मोंट्रियल ,बे बुड वैंकोवर )औ नॉन-कोर मुन्सिपलिटी मंज़ .
इ छी अननेक्सशन बे बाज जेओग्रफ्य खोरन हिन्द निशान सेथ शहरी सरहद अंदर
2016 सेंसेक्स मंज़ ,युस शहर छू कैलगरी हुन्द अथ मंज़ छी पापुलेशन 1,239,220, हलाकि कैलगरी मेट्रोपोलिटन इलाक़ छी पापुलेशन 1,392,609, ये छी हवन वरीय ज़याद लुख कैलगरी मंज़ CMA यम रोज़न छी शेरस अंदर
UK मंज़ ,युस गवर्नमेंट छी इ छी चाहा लागु करूँ कम डेन्सीटीएस नाइ हाउसिंग स्कीम मंज़ कहीं हिस्सां मंज़ साउथ ईस्ट इंग्लैंडीक
सुबुरबस हकन मिलिथ गलदलाजारा ,मेक्सिको शहर ,मोंटेरे ,बे वरीय बढ़ शहर
यिल मिडिल-जमात लीज तैराकी करने बे उप्पेर-जमात बड़ाई ,लौ-जमात स्क्वाटर इलाक़ बढ़ाओ ,वरीय ज़याद "रमीच शहर " मेक्सिको मंज़ ,कंपमेंटोस चिली मंज़ ,बाररियडस पेरू मंज़ ,विला मिसेरिअस अर्जेंटीना मंज़ ,असंतामेंटस ग्वाटेमाला मंज़ बे फवेल्स ब्रज़ीलिक
इल्लुस्त्रात्वे मसल्स मंज़ साउथ अफ़्रीकौक ,RDP हाउसिंग आय बनाने
कहीं इलाकन मंज़ यिथ पाठ कलंग ,सबंग जाया बे पेटलिंग जाया ,सुबुरबस छी एमओ जाइयो पेठ
सबअर्बन स्य्स्टेम्स मंज़ ,वरीय चाकर एक हिसस पेठ बिकास हिस्सास ताम अथ छी ज़रूरत की गीड गैसीय अचिन कलेक्टर रोड अंदर ,कहीं छुन की सु कोता लकुट या जुइठ अस सफर
अगर आमदोरफ्त बड़ी कलेक्टर रोडेस पेठ ,या रोड बनाने वजह सेथ रुक आमदोरफ्त ,तिल सलीम रोड सिस्टम गैस बेकार ईतस ने रुकावट इ हटाने
इ छी बढ़ावा देवा गाडीन हिन्द चाकर वारिया दुरी खातर ते या वरीय कम दुरी हाथ यार्ड्स या मीटर्स ताम (युस हक़ बनिथ वरीय माइल्स या किलोमीटर्स ताम रोड नेटवर्क वजह सेथ
अकय सेथ ,एम् ज़ि जमात यम टैक्स अस बरन एम् छी हवन वरीय अंटप्पड सोर्स तकतुक युस शहर हकन शुरू करिथ ताकि एम् कारन टारगेट वरीय तेज़ी सेथ ,अगर तेम स्ट्रगल ते आसान कारन
फ्रेंच रिकॉड येथ पाठ ला जोन फ्रेहल हुन्द (1933 ),ॉक्स क्वाटर कुर कॉइन दे ला बनलीउए युस दमा गुओ (1936),माँ बनलीउए युस गाओ रेडा कैरे (1937),या बनलीउए युस गाओ रोबर्ट लमोरेक्स (1953),एमओ जगाये सुबुरबस परिसिक यम अस 1930s पेठ
युस फ्रेंच सिनेमा ओस ये ओस हलाकि अथ अस दिलचस्पी शहरी बदलवान मंज़ सुबुरबंस मंज़ ,ईमान फिल्में सेठ यिथ पाठ मोन ओंक्ले युस बनाओ जैक्वेस टाटी (1958),ल'अमौर ये औ मौरिस पिळत दुवार (1961)या ज़े या त्री चीज़ युस एम् जाणास ीमसिंडिस बरस मंज़ ये दुईत जीन-लुक गोडार्ड
युस 1962 रिकॉड ओस "लकिट डाब "युस वुन मालवीना रेनॉल्ड्स लैम्पून्स ये छी तैराकी सुबुरबीच इ छी प्रेसवे कारन बौरगोज़ बे कन्फरमिस्ट वैल्यू ,यित ज़न 1982 रिकॉड याथ सबडिविसिओं कुर कैनेडियन बंद रश एमओ वुछ सुबुरब ते ,यिथ पाठ रॉकीं युस सुबुरब अस युस वुन बेन फोल्डसेन
. हेजेज पेठ छी आखः सिंडिकेटेड कॉमिक स्ट्रिप लिखने अमीच बे बनओने अमीच माइकल फ्राई बे T. लेविस दूर
युस ब्रिटिश टीवी ड्रामा छी ईठ पाठ असल ज़िन्दगी ,पानपुपर बे पुइन ते वथुन रेगीनाल्ड पेर्रिन हुन्द एम् होव अस सुबुरबीए बे मणिकरेड़ लकिन छू ये वारिया बकवास ,बे इमिक रोज़नेवाल या आसान तेम पुर या प्रोन की तम गसण स्तिर पागल
युस गाम छू इ छू इंसानी सेट्लमेंटुक या कम्युनिटी अक्ख झुंड,युस हैमलेट खोत बूद छू लकिन छू लकूट टोनू खोत (हलाकि इ अल्फ़ाज़ छी एवं इस्तेमाल करने दुनवई डेस्क्रिबे करने खातर हैमलेट्स बे लकिट टाउन ),याथ पापुलेशन छी कहीं हाथ पेठ कहीं सासन ताम
इ छी बे देवन स्पेशलाइजेशन मज़ोर बे कारगरी हुन्द ,बी तैराकी वरियाँ करिच
युस कद छी ईमान गमन हुन्द छी बदलन लगातार
देसा छी ज़यादतर आसान गामिक इलाकन मंज़ हलाकि केलुरहं छी शहर सबडिविसिओं
देसा या केलुरहं छी सबडिविसिओं केकमतानुक (सब्डिस्ट्रिक्ट ),या छी सबडिविसिओं काबुपातेनुक (डिस्ट्रिक्ट)या कोटा (शहर )
मलेशिया मंज़ ,ययुः काम्पुंग छी इ छी एवं वुचने अम्म 10,000 या कहीं लखन सेथ
सलीम मुस्लमान मलय या इंडोनेशिया गामास मंज़ छी दुआ आसान कारन ,बे मिलिख खुदा सेनज रेहमत मरने पात
युस मेनलैंड छी सिंगपुरुक इ छी गसण इस्तेमाल की ईमान आसान वारिया काम्पुंग गाम लकिन नव तैराकी बे अचनाक शहर बनूँ छी काम कारन बुलडोज़ेद युस दूर छी थवन ;कम्पोंग लोरोंग बैंगकॉक ये छी आखरी गाम एम् मुकुक
विएतनामस गम्म ये छी टिपिकल निशान एशियाई एग्रीकल्चर तैयार करनक
 सोलवाणीअ मंज़ ,युस लफ़ज़ छी सेलो छी एवं इस्तेमाल करने लकिट गमन खातर (कहीं 100 लुख)बे दिअलेक्ट्स मंज़ ;युस स्लोवेने लफ़ज़ वन छी इ छी एवं इस्तेमाल करने सलीम स्लोवेनिया मंज़
ये हको अस जुदायिथ संस्कृत यिथ पाठ अफगान लफ्ज़ देह बे इंडोनाशिए लफ्ज़ देसा
कहीं 46%इन वाल लुखं मंज़ वरियो बदलाव पनुन पाता एक शहर पीथ बेकस शहरस आमजन
युस सरियो कम एडमिनिस्ट्रेटिव यूनिट छी रुस्सियन सल्तनत मंज़ ,या एमिक सोवियत या मॉडर्न रुस्सियन कामयाब ,सेल्ससोविएत ,ये ओस हेडक्वाटर सेलो मनज़ बे कारण एम्ब्रॉस कहीं हमसे गाम
हलाकि यम मज़दूर छी मरकज़ी रूस सिक छी रोज़न गमन मंज़ लॉर्ड्स मैनर निष् ,कोसैक ऑयल छी अकसर रोज़न पेनिस ज़मीनस पेठ ,याथ वांनै छी खुटार
अत छी ,तोती ,बिएख तारिक सेट्लमेंएतुक युस बनाओ ने औ उक्रेनिअ मंज़ सेलिचे पाठ  (селище).
इ छी हवन अक्ख लकुट गाम याथ हक़ असिथ खतिर ,गढ़रत्न वलसिञ्ज सेटलमेंट ,या ढाचा
तोती ,अम्बुगुइटी छी एवं अकसर नज़रअंदाज़ करने शहरी सेटलमेंट सेथ एम् छी करा इस्तेमाल त्री -लफ्ज़ अब्बरेवाशन smt
एम् बनाओ वरीय मशहूर स्तोलिपिन रिफार्म दौरान अर्ली 20th साँस मंज़
बढ़ गाम तेमन ते हको वनिथ फ्लेकें या मर्कट इलाक़ हिसाब छी वूचन  
मिसाल की तोर पेठ ,ईमान इलाकन मंज़ यिथ पाठ  लिंकनशीरे दुनिया ,एम् गाम छी अक्सर मिलान स्प्रिंग लाइन मंज़ पहाड़ां बुइन किन ,बे आय एम् स्प्रिंग लाइन सेटलमेंट पाठ ,असली यल्ल खाते सिस्टम गेम्स मंज़
कहीं इलाक़ माक्ले (मिसाल की तोर ,खुशिख मन्ज़िम गाम ),कुएं वख्त एम्म छी बनवा चर्च या लकिट घर बे कुएं वख्त ने कहीं लेकिन बम्प्स फ़ील्ड्स मंज़
बाकि गाम बड़ाई बे मिलाये इकस बॉक्स मंज़ बे छी अकसर बनवा हब्स सुबुबस मंज़ -यिथ पाठ हैम्पस्टेड ,लंदन बे डिडसबुरी मेनचेस्टर मंज़
इ छी एवं वुचने वरीय दूर मॉडर्न ज़िन्दगी निष् ,इ छी एवं हवन साप बे हॉर्मोनियस ,अगर अस लकिट इनवर्ड-वुचो
एम् सलीम (यिथ पाठ मूर्तों ,डरहम मुलख )इ बढ़ाओ हैमलेट पेठ यिल कोलियरी दुबई गोड्नीक 20th साँस मंज़ एमूक नतीज दरों की ेहज़ पापुलेशन बड़ाई वरीय ज़याद बे युस कोलियरी हुन्द मालिक ओस एम् बनाओ नाइ घर ,दुकान ,पब्स,बे चर्चेस
युस मलतबय ओस इ बनाओ ॉस्पिसिस शिपब्रिज कोल् ज़रिये बे शिस्तार कंपनी बे याथ मंज़ छी ाम्पले खाली जय बे प्रोविसिओं बगीच हुन्द
युस खास गम्म छू अथ मंज़ छू पब या इन् ,दुकान ,बे ब्लैकस्मिथ
तोती ,कहीं सिविल परिशस छान कहँ ते फंक्शनिंग पैरिश ,टाउन ,या शहर कौंसिल बे छान कहन बेहटक
स्कॉटलैंड्स मंज़ ,युस कम्युनिटी कौंसिल छी इ छी बराबर ,तोती ,स्टटूटोरी बॉडीज  वरययी ईमान निष् छान कहँ ते एग्जीक्यूटिव ताकत
युस डिस्ट्रिक्ट छी दाननेयह निष् छी थर्टी-सिक्स गम्म,याथ मंज़ एवं छी ालमरहा, कफीरचलन, कफिरहबाब, हाकल अल अज़ीमह, सीर, बखौन, मिर्यता, अस्सोँ, सफ़ीरी, खारनौब, कटतीं, कफिरहाबौ, ज़हरटेग्रे, इन क़िबल
दिननियेः छी आखः असल इकोलॉजिकल माहोल युस बरिथ छी कुलो सेथ ,ऑर्किड्स बे ग्रोवेस
गाम साउथ सरिए मंज़ (हैरान ,जबल अल-ड्रूज़ ),नार्थ-ईस्ट (सीरियन आइलैंड )बे ओरोंटेस दरयाब युस दरमु दर छू ज़मींदारी पेठ, दयास पेठ, सब्ज़ी, बे फॉल
यम मेडिटरेनीयन सहर अस सीरिया मंज़ ,यिथ पाठ टार्टस बे लाटाकीआ ईमान मंज़ छी हुईवाय गाम
हार आखः ुर्बानिज़शन छी "प्यूब्लो"ईतस इ बड़ाई देसरी पेठ बेकस काटागोरी मंज़
तोती,ये छी गेनेरलिटी ,वारिया रियासत ,तात छी गाम एम्म छी वारिया बढ़ लकिटिन शहरन मंज़
कहीं मसलन मंज़ ,गाम हक़ असिथ कोटर्मीनियस टाउन या टाउनशिप सेथ ,याथ मंज़ दुइन छी कंसोलिडेटेड गवर्नमेंट
हेम्पस्टेड ,वारिया बुड गाम ,अत अस रोज़न 55,000 लुख ;इ छी अथ बनावा ज़याद पॉपूलस बाकि रियासतों निष्
यम गाम छी अर्लिंग्टन हेइटसिक,ललिनोइस छी 75,101 लुख 2010 साँस मंज़
गाम छी हाकन ज़मीन वरियाँ तोवंशीपन मंज़ बे वरियाँ कॉंटिएस मंज़
वारिया बढ़ गाम छी मेनोमोनी फाल्स, याथ मंज़ छी 32,000 लुख
मेरीलैंड मंज़ ,अम्म बनमुत "गाम छी... "हाकन असिथ या इंकॉर्पोरेटेड टाउन या खास टैक्स डिस्ट्रिक्ट
अथ वखतस मंज़ यम ट्रेडिशनल हुकुराण छी एम् छी कारन इस्तेमाल की ईमान अस असल ताकत एडमिनिस्ट्रेटिव इलैक्स मंज़
हर आखः होउसा गाम कुर रेगनेड मगजी हिन् (गामक ज़ूट )येमास जवाब ओस दुइन पवन पेनिस हकीमिस (मेयर)टौंस मंज़
ईमान अस मीचु घर बे पाश ओसुख गासुक ,यिथ पाठ वरिय गमन मंज़ नोर्थ्स मंज़ ,ज़िंक पाश छी वरीय अम्म गोमत
बाकि छी किस्मत वाल की तेमन निष् छी क्रूएल कहीं डिस्टेंस पात
एटलस छी आसान वरियाँ नक्षण हैज़ किताब ;ये छी आसान वरीया नक़्शे ज़मीनिक या अक्ख इलाक़ दुनियस मंज़
इ छी देवन मरकटोरस डेफिनेशन अलफ़ाज़िश इ छी वणा बनावट बे कहिथ पाठ बनाय दुनिया, न की सिर्फ नक़्शे
युस देश एटलस छी इ छी आसान रिफरेन्स किताब हुई
कार्टोग्राफी मंज़ ,युस कठोर लाइन छी (याथ अस वाना छी "कंटूर")छी रालवान पॉइण्टेन बराबर बदवून (लम्बाई)एक्स हिसस पात ,यिथ पाठ वरीय समुन्दर
युस ग्रेडिएंट छी ये छी फंक्शन छी हमेशा परपेंडिकुलर काउंटर लाइन पेठ
काउंटर लाइन छी गोल ,सूद या रलिथ दुनवई लाइन नकशास पेठ ये छी हवन इंटरसेक्शन असली या ख़याली जाइ एक्स या वरीय dool प्लान्स सेथ
1701 मंज़ ,एड्मोंड हल्ले छी कारन इस्तेमाल लाइन्स (इसोजोन्स)चार्ट्स पेठ बदलन मैग्नेटिक पाठ
1791 मंज़ ,आखः नक़्शे ओस फ्रांस सुख युस बनाओ J. L. दुपेण -ट्रिएल छी कारन इस्तेमाल काउंटर लाइन्स 20-मीटर पेठ ,हाचुरेस ,स्पॉट-लम्बाई बे सुएद हिसस
इसबातस अस ने एवं लगातार इस्तेमाल करने नॉटिकल चार्ट्स पेठ यम रूस पेठ आय 1834 मंज़ ,बे तम ब्रिटैन पेठ 1838 मंज़
वारिया काल पात 1944 मंज़ ,जॉन K. राइट एम् कुर इस्तेमाल िसग्राम ,लेकिन इ कुरुक ने ज़याद इस्तेमाल
वरीया कोशिश आय करने अक्ख जमात बनवणास ,एम् सालिम अल्टरनेटिव्ज छी अज़ ताम रोज़न
या छी स्टेशन छी सेलडोम युस रोज़न छी कंटूर लाइन पेठ (यिल तम छी ,इ छी हवन नाप वरीय असल पाठ काउंटर बबारब )
मेटेरोलोग्य मंज़ ,युस बैरोमेट्रिक प्रेशर छी छी एवं कम करने समंदरी सतह ताम ,सतही प्रेशर ने कहीं नेक्सस पेठ
इसललबार्स छी लाइन्स यम जोड़ें छी पॉइंट्स बराबर प्रेससुरुन हुन्द यम बदलन की इकस वखतस मंज़
युस इसललबारिक ग्रेडिएंट छी वरीय ज़रूरी कॉम्पोनेन्ट हवास पेठ ये छी बाड़न या गटन जीओस्ट्रोफिक हवा
इसोथेरम 0 °C डिग्री हुन्द छी वाना जमन लेवल
ईमान काउंटर पेठ ,अक्ख सेन्स छी कुएं टेर्रिन हको वूचति
कार्टोग्राफी मंज़ ,युस कंटूर छी बाड़न साथ कंटूर लाइन्स दरमियान
ज़े या ज़याद कंटूर लाइन्स अगर रलन तथ छी वाना क्लिफ
ज़यादतर कंटूर इंटरवेल्स छी ज़ोरान पुर नकशास पेठ ,लकिन अत छी एक्सेप्शन्स
या क्रासिंग छी बराबर ताकत लाइन युस हवन छी असेंडिंग या डेस्केन्डिंग युस ताकत छी सु छी गासन िम्फेड  निशान किमतां पेठ
एसिड प्रेसिपीटशन छी हवन नक्षण पेठ इसप्लेटस सेथ
कंटूर लाइन छी बे एवं इस्तेमाल करने ताकि हॉउन नॉन-जेओग्राफीस खबर इक्नोमिक्स मंज़
एम् िसॉलिन्स छी गसण इस्तेमाल हवन खातर दोयो खोत ज़याद डाइमेंशन्स (या मिगदत)ज़े-डायमेंशनल गरफेस पेठ
युस रडर तस्वीर छी ,िसोडोप छी लाइन बराबर डोप्पलर ताज़ी हैज़ ,बे छी इसएचओ छी लाइन बराबर राडार रेफ्लेक्टिविटी हैज़
लाइन कलर छी पसंद कुएं ते नुम्ब्रुक पिग्मेन्टेन हुन्द युस शुबान असे
युस लाइन छी इ छी हवन की क्या बुनियादी कंटूर लाइन च सख्त ,डशेड ,नुक्ती या फातमीच बकियाँ तरीकें मंज़ ताकि इ हाई असल असर
नुमारिकाल मार्किंग इ छी आखः तहज़ीब युस हवन छी अर्थमेटिकल वैल्यूज कंटूर लाइन हिन्द
अगर कंटूर लाइन अस ने नुमारिकाल निशान बे ईमान सेथ वाजी लाइन अस हुई (हुई वज़न ,रंग बे टाइप ),तम पात युस दिशा छी गरडीएनटीच हको ने अस वनिथ सिर्फ कंटूर लाइन सेथ
युस असल पाठ नीसाण वॉल नक़्शे ऎसी इ छी कारन मदत पर्ने वालिस की सु हक़ जल्दी वुछिथ जाइ
तिल युस कोआर्डिनेट छू बकियाँ बयान हुन्द छी एवं मेने नज़दीकी कंटूर पॉइंट पेठ
इ फेनोमीनों छी वाना दातुम् शिफ्ट
वारिया मेहनती छी एवं हाँ यिथ पाठ स्त्रूवे जेओडतीस अर्च ईस्टर्न यूरोप (1816-1855)बे ग्रेट ट्रिग्नोमेट्रिकल कागज़ हिंदुस्तानिक (1802-1871)हुत ज़याद वख्त ,लकिन नतीज दरों सहि शेप दुनियाई ेलिप्सोइदिच
युस बराबर बराबर डेफिनेशन छी समुंदरी लेवेळीच इ छी दातुम् WGS 84 ,ेलिप्सॉइड ,यित की वरीय थक छी दुनियाई ग्रेविटेशनल मॉडल 2008 (EGM2008 ),युस इस्तेमाल छी कारन 2,159 गोल हॉर्मोनिक्स
यिल एम् इस्तामल छी गसण पदहई वराय ,युस लफ्ज़ छी लटीटुडे छी वाना जेओडतीस लटीटुडे
 युस दातुम् बदलाव छू दुइन दतुमन दरमियान हक़ बदलित एक जय पेठ बिकास जय एक्स मुलकस मंज़ या इलाकास मंज़ ,बे हक़ असिथ कहीं ते सेफ्री पेठ हतास मीटर्स ताम (या कहीं किलोमीटर कहीं आइलैंड पेठ)
मिसाल की तोर पेठ ,सिडनी मंज़ अत छी 200 मीटर (700 फ़ीट)फर्क करूँ GPS कोआर्डिनेट बनाऊवुछ GDA (इ छी गोबल स्टैंडर्ड WGS 84 )बे AGD (इस्तेमाल गसण वरीय अम्म नक्षण मंज़ ),युस छी वरीया बुड गलती कहीं ऍप्लिकेटिनान खातर ,यिथ पाठ तहक़ीक़ या साइट जाइ गोता खोरन कहतर
यिल अस वचन छी दतुमस हकन असिथ अलग राडी बे अलग मरकज़ी पॉइंट ,आखः मुख्तलिफ पॉइंट ज़मीनस पथ हक़ असिथ सस्टेनेबल अलग कोआर्डिनेट युस मुतहत छू दातुम् इस्तामलस पेठ ताकि एम् हकन नाप हेथ
युस वरीय आम रिफरेन्स छी दतुमस छी एवं इस्तेमाल नार्थ अमरीका सु छी NAD27 ,NAD83, बे WGS 84
ये दातुम्, युस देसिग्नेटेड छू NAD 83 पाठ... छी इमिच बुनियाद एडजस्टमेंट 250,000 पॉइंट्स याथ मंज़ छी एवं 600 सैटेलाइट्स डोप्पलर स्टेशन युस कम छी कारन सिस्टम जेओसेंट्रिक बुनियाद ताम"
रिफरेन्स फ्रेम युस इस्तेमाल कुर U.S. डिपार्टमेंट बचाविक (DoD)बे क्र ये डिफाइन क़ौमी जिओसपतिअल -इंटेलीगेंसी एजेंसी (NGA)(ज़याद तर बचाओ नक़्शे एजेंसी, तेम पात क़ौमी इमेजरी बे नाशी एजेंसी)
ये ओस एवं इस्तेमाल करने रेफेरेंस फ्रेम इक पाठ ब्रॉडकास्ट GPS एफेमेरिदेस खातर (ओर्बिट्स)युस शुरू गॉव जानइरी 23,1987 मंज़
ये बनाओ रेफेरेंस फ्रेम ब्रॉडकास्ट ऑर्बिट खातर जून 28,1994 मंज़
WGS 84 (G873)हतुक रेफरन्स फार्मिक पाठ ब्रॉडकास्ट ओर्बिटन खातर जानइरी 29 ,1997 मंज़
WGS 84 ये छी ख़राब स्टैंडर्ड दातुम् कोआर्डिनेट थाने खातर रेक्रीशनल ममाँज बे ज़रूरत GPS ुनितीच
 मिसाल की तोर पर ,युस लोंगीटुडनल फरक छू इक्वेटर दरमियान यूगांडा मंज़ ,अफ्रीकन प्लेट्स पेठ ,बे पॉइंट एकटर्स पेठ इक्वेडोर मंज़ ,साउथ अमरीकन प्लेट्स मंज़ ,बढ़ाओ 0.0014 आर्कसैकण्ड हार वरीय
वरीय नक़्शे ,यिथ पाठ एक्स मुलकस मंज़ ,इ छान कारन सपं प्लेट्स
पटोलेमी दुईत एम्स पुर एडॉप्शन लोंगीटुडुक बे लटीटुडुक ,लटीटुडे मेनी वरीय लाबाई हिसाब मंज़ वहरत किन दोहन मंज़
मैथमेटिकल कार्टोग्राफी गाय शुरू एउरोपेस मंज़ पात मैक्सिमस पलानुदेस' यम सेथ वापस औ पतोलोम्य 'स  टेक्स्ट 1300 बृह ;सु कथ अस ट्रांसलेट लैटिन मंज़ फ्लोरैंस पेठ जैकोबस अंगेलुस दुवार लिखने ामीच 1407 अस पस
पात छी तम चुना वरीय साही नक्श गोल कोऑर्डिनटक तथ ेलिप्सॉइड पेठ ,याथ वाना छी ज़मीनी रेफेरेंस सिस्टम या जेओडतीस दातुम्
φ, या phi)एक्स पोइंटुक ज़मीनस पेठ छी एंगल बराबर प्लेन ते सईद लाइन दरमियान युस नरन छी एम् पॉइंट पेठ बे एम् निष् (या नज़दीक)ज़मीनी मरकज़ मंज़
सलीम मेरीडियन छी हल्वेस ग्रेट एलिप्सिक (याथ अस अक्सर छी वाना गोल ),युस रालवान छू नार्थ ते साउथ पोल
युस ांतिपोड़ल मेरीडियन छू सबज़विच छी दुनवई 180°W बे 180°E. ये गैसीय ने गासूं कंफ्लेटेड इंटरनेशनल डाटा लाइन सेथ ,युस अलग छी गासन वरियाँ जायन पेठ सियासी या कवीनेन्स वजह सेथ ,इ छी दूर ईस्टर्न रूस ते डूब वेस्टर्न अलेयूशियन आइलैंड दरमियान
यम कोऑर्डिनटस छी नकशास पेठ छी ज़याद तेर नोरथिंग N बे ेस्टिंग E आखः खास बुनियाद पेठ
जेओग्रफ्य मंज़ ,लटीटुडे छी ज्योग्राफिकल कोआर्डिनेट युस हवन छी नार्थ-साउथ जाइ ज़मीनस पेठ
लटीटुडे छी गसण इस्तेमाल सेथ लोगीटुडेस सेथ ताकि एम् हवन थक जाइ ज़मीनस पेठ
दुईम कदम छू अप्प्रोक्स जोईड माथेमैटिकल्ल्य आसान तारिक पेठ
यम लाइन छी लगातर लातीतुड़ीक बे लोंगितुंडिक सेथ इ छी बनावा ग्रतिकुले रेफ़्रेन्स जाइ पेठ
वरीय अलग अलग रेफ़्रेन्स ेलिप्सॉइड्स छी ,युस असल लटीटुडे छी ज़मीनस पेठ सु छन अलग कहीं :ये औ ज़ोर दिन ISO स्टैंडर्स मंज़ युस वाना छू की "पुर पाता उसने वराय कोआर्डिनेट रेफ़्रेन्स सिस्टेमुक ,कोऑर्डिनटस (सु छी लाट्टीटुडे बे लोंगीटुडे )छी अम्बिगुयस असल बे मतलब वराय वरीया बुरास पेठ "
युस प्लेन छी मरकज़ ज़मीनूक बे परपेंडिकुलर फेरांवाजी जाइ पेठ छी कटान सरफेस एक्स गोल्लास मंज़ याथ अस वाना छी इक्वेटर
युस वख्त बदलो छी एवं बहस करने आर्टिकल मंज़ एक्सियल टिल्ट मंज़
युस हालत छी एम् बदलाईख जून सोल्स्टिस पेठ ,यिल अखताब छू आसन कलस पेठ ट्रोपिक ऑफ़ कैंसर पेठ
लटीटुडे छी एवं डिफाइन करने ेलिप्सॉइड्स सेथ ,युस जाइ छी एम् पॉइण्टिक छी अलग हार एक्स ेलिप्सॉइड्स पेठ :आखः हक़ ने वनिथ लटीटुडे ते लोंगीटुडे छी ज्योग्राफिकल फीचर ेलिप्सॉइड इस्तेमाल वाने वराय
युस ज्योग्राफिकल लाट्टीटुडे छी इ गैसीय इस्तेमाल करूँ हेस सान
युस बढ़ावा औ मेरीडियन फसलस मंज़ छी वरियाँ पडयां मंज़ जेओडेसी बे नक़्शे प्रोजेक्शन मंज़ 
अत छी ज़े तारिक बृह पिकनिक
यिल अस बदलविन छी इसोमेट्रिक या कन्फोर्मल जेओडेटिक पेठ ,ज़े इतराशंस नेव्तोन-राफ्सन दित ज़े टक एक्यूरेसी
युस फरक छू नज़री एवं प्लॉट्स पेठ छी अर्क मिण्टेन मंज़
युस बदलाव ओस जेओडिक्ट बे कर्ट्सीयन दरमियान छी एवं वूचना जेओग्रफिक कोआर्डिनेट कन्वर्शन मंज़
अम्म टूर पेठ युस सही खड़ा पॉइंट्स पेठ छान रलन या नार्मल रेफरन्स ेलिप्सॉइड्स पेठ या नार्मल जोईड.
लोंगीटुडे छी ज्योग्राफिकल कोआर्डिनेट युस हवन छी ईस्ट-वेस्ट जाइ एक्स पॉइंट्स पेठ ज़मीनस पेठ ,या सरफेस सेलेस्टियल बॉडी
युस प्राइम मेरीडियन छी ,युस गसण छी अमीर ऑब्जर्वेटरी नज़दीक ,सबज़विच ,इंग्लैंड ,छी एवं डिफाइन करने 0°लोंगीटुडे निशान हिसाब
अम्म वख्त (मिसाल की तोर पेठ अखताबिक जाइ पेठ )छी बदलन लोंगीटुडे सेथ ,आखः फारक छी  15°लोंगीटुडे आखः-गंटे फरक अम्म वखतस मंज़
असूल छी सुईद ,लेकिन प्रैक्टिस मंज़ आखः असल तारिक सांडून लोंगीटुडे वुचने वुचने खातर छी हवन साड़ियां अथ ज़रूरत आसान कहीं मशहूर साइंस दानिन हिन्द दिमागीच
ेमसुंद प्राइम मेरीडियन द्रव अलेक्सांद्रिया मंज़ 
एएम क्र कैनरी जज़ाइर ज़िरया अख प्राइम मेरीडियन इस्तिमाल,ताकि तमाम लोंगीटुडे वैल्यूज आसन मुसबत. 
हिंदू ते मुस्लिम एस्ट्रोनॉमर्स क्र लगातार एएम ख़यालात तय्यार,वरीय नायन मुकमतान  ते अक्सर छू टॉलेमस सिंदूस डाटास बेहतर बनावां.
मध्य युग पेत,मगरीबस मंज़ जियोग्राफी मंज़ गाय दबोर दिलचस्पी पैद,यूथे सफरस मंज़ इज़ाफ़ गो,ते अरब स्कालरशिप गई स्पेनस ते नार्थ अफ्रीकास सेत राबिता जरिया जानी आव. 
क्रिस्टोफर कोलंबस लोंगीटुडे दरयाफ्त करने खातिर कारं ज़े कोशिशे येथ मंज़ जूनि हुन्द ग्रहनुक इस्तिमाल,गुडनुक आव सोना जज़ीरेन मंज़,14 सितम्बर 1494 (दुऐम सफर),दुऐम जमैकास मंज़ 29 फेब्रुअरी 1504 ( चुरम सफर ). 
गुड्नेथ ऑब्ज़र्वेशनल डिवाइस,बुरहिमि नेसफ सेंचुरी मंज़ गासन वजनी पेश रफ़्तेव क्र अख दुरुस्त मेज़रमेंट आलस मंज़ तब्दील.
ज़मीनस पेठ,दूरबीन ते पेंडुलम घेर छू तरकी पेठ 18 सदी हिन्देस कस्तस ताम अरसस मंज़ एमन जायन हिंड्स तेदादस मंज़ आव मुसलसल इज़ाफ़ वुचनी येमन हिन्देन लोंगीटुडे हैज़ तईं माकूल दुरुस्त आय करने अक्सर अख डिग्री कम गलतियां सेत ते तकरीबन हामिश अंदरि 2-3°.
समंदरी मंज़ ऑब्जरवेशन छू वरीय मुश्किल ज़मीन कि निस्बत,ते पेंडुलम घेर छुं ईमन हलतन मंज़ कैम करा.  
एम क्र इनआमात छे ज़े लेवल पेश, 1° ते 0.5° अंदर हल खातिर.
ये केएम आय बोर्ड ऑफ़ लोंगीटुडे की तरफ सेत सास बेद पोंड ते इनाम अये दें  लकिन एएम क्र £20,000 पेठे इनाम ताम रकम हासिल करने खातिर जिद्ओजहद बेल आखिर पार्लिमेंटच मदाखिलत बाद 1773 मंज़ इज़ाफ़ी आदिेगी हासिल अये करने.
लूनर डिस्टेंस आय 1790 पत आम इस्तिमालस मंज़.
ये गु तेज़ी सान महसूस कि टेलीग्राफ हिकुन लोंगीटुडनल डेटर्मिनेशन खातिर टाइम सिग्नलच तरसील खातिर इस्तमाल करने आव.
सर्वे क्र 1874-90 वरियां मंज़ वासी,ते जुनूबि अमेरिका,और वेस्ट इंडीज,और जापान ते चीन ज़िरया नक्शा आव बनावन मुक़ामातन हिंज ज़ंजीरें आय ककम करने.
ये गु तब्दील येल वायरलेस टेलीग्राफी हिंज दस्तयाबी सेत 20 सदी मंज़.
दूयमि जंगे अजीम पत रेडियो नेविगेशन गाय आम.
मैग्नेटिक डेक्लिनाशन एक्सेप्शन सेत,तमाम काबलि अमल तरीक साबित गाव.
कुन नुक़्तेस पेठ लोंगीटुडेच तईं एमकिस मुकाम और कोऑर्डिनेटेड यूनिवर्सल टाइमस (UTC)दरमियान वखतुक फरकुक हिसाब लगयेत ये करने.
लफ़ज़ नज़दीक छू इम मुजूब इस्तिमाल येवा करने कि मुमकिन छू कि पॉइंट टाइम जोन असनी सेंटरस मंज़,टाइम जोन छू सयासी तैर ते डिफाइन अमृत करने,इमि वजा किन छू एमन हिन्द मरकज़ ते हदूद अक्सर मेरिडियन्स पेठ 15° हुन्दस जारबस पेठ छुं असा  
इंटरनेशनल स्टैण्डर्ड कन्वेंशन  (ISO 6709)—कि मशरिक़ छू मुसबत-राइट-हैंडेड वैल कार्टिसिअन कोआर्डिनेट सिस्टमस सेत  मुताबक़त थावान, येथ मंज़ नार्थ पोल ताम छू.
एएम पत गय ईम मयारी नुक्ती नज़रस कुन मुन्तक़िल.
जोईड छू सु शकल युस समुंदरच सता ज़मीन हिंज कशिश कि ज़ीर असर की वजा  सेत नेवा,बेशमूल ग्रविवशनल अट्रैक्शन ते ज़मीन हिंज गर्दिश,अगर दीगर असरात हेव येथ पइठ हवा ते लहरन हिंज अदम मजूदगी मंज़.
ये इ सिर्फ वासी पैमानस पीठ एक्सटेंसिव ग्रेविटेशनल मेज़रमेंटस ते कैलकुलेशन ज़रिये ये जानने.
अगरचे ज़मीन ज़मीनस पेठ +8,848 मीटर (माउंट एवेरेस्ट) ते -10,984 (मरियन्स ट्रेंच)छू एक्सकुर्सिओं आसान,लकिन बैज़वी सेत जोईडस सुन्द इंहिराफ़ +85 मीटर (आइसलैंड) पेठ 106 मीटर (जुनूबी हिंदुस्तान)ताम असा,कुल 200 मीटर कम.
अगर कॉन्टिनेंटल ज़मीने आवामस सरनिगन या नहरन हिंज अख सीरीज सेत क्रॉस अमृत करने,तेल एमन नहरन मंज़ समुन्दरच सता ते तक़रीबन जुड़ सेत मुवाफ़िक़ गाछ.
एमूक मतलब छू ये कि जहाज़ ज़रिये सफर करने वक़त कासी ते  जोईडच बेतरतीबी छुं नज़र गचन;लोकल वर्टीकल(प्लंब लाइन)छू हमेश जोइडस परपेंडिकुलर आसान ते लोकल होराइजन छू अथ टाँगेँठिअल.
एमूक वजा छू ये,कि GPS स्तेल्लिट्स,छू ज़मीनच ग्रेविटी गिर्द गर्दिश करा,सिर्फ अख जॉइंटरिक रिफरेन्स एलिप्सॉइड कि निस्बत बुलंदी हिंज मेज़रमेंट करा.
जदीद GPS रिसीवरन निष् छू अख ग्रिड लोगो असा,येम सेत तेम मुजूद पोजीशन जोईडच ऊंचाई (येथ पईठ ईजीएम -96 जियोइड) वर्ल्ड जियोडेटिक सिस्टम (WGS) एलिप्सॉइडव सेत छू हासिल येवा करने.
अगर सु दायरा पत आबेस तल गाछ तेल असनी अबक थाज़र हेर जाये हेवे.
यही वजा छू कि वरिये हैंड हेल्ड जीपीएस रिसीवरन मंज़ छू बिल्ट इन उन्दुलेशन लोकउप टेबल्स असा येम सेत तेम समुंदरी सता थुद लेवल पता हिकान लगावेथ.
GOCE सॅटॅलाइट डाटा पेठ मबनी गुडनीच मस्नूआत जून 2010 मंज़ यूरोपियन स्पेस एजेंसी (ESA) हिंज एअर्थ ऑब्जरवेशन यूजर सर्विस टूलव ज़रिये ऑनलाइन दस्तियाब गये.
जोईड छू अख खास मसावे सता,और कथ हदस ताम हिसाबस मंज़ शामिल.
ग्लोब छू ज़मीनूक स्फेरिकल मॉडल,कुन दुमेन अस्मानी बोडी या आसमानी स्फीयर.
सेलेस्टियल स्फीयरस ग्लोबस छू सेलेस्टियल ग्लोब ते वनी येवा.
ये हके कॉमन ते बडियां सेहराहन ते लटीटुडे ते लटीटुडे लाइन हुन्द अख नेटवर्क हवेथ.
आम तैर पइठ हेक ये सेलेस्टियल स्फीयर कॉन्स्टेलशनन मंज़ ते तक़सीम करथ.
अके ग्लोबक गुडनुक मारूफ ज़िक्र स्टारबो पेठ,युस तक़रीबन 150 बस कब्ल ग्लोब ऑफ़ करतेस बयां छू अमृत करने.
वरिये ग्लोब छू अक्स मीटर किस फ्रेम सेत येवा बनवनी,एएम वजा किन छू एम 1:40 मिलियन किस पेमंस पेठ ज़मीनेक मॉडल.
ज़याद तर जदीद ग्लोबस ते छू पैरेलल ते मेरिडियन्स इम्प्रिंटेड असा,ताकि अख हेक वनीत अप्रोक्सिमाते कोआर्डिनेटस अख स्पेसिफिक लोकेशन किस बारे मंज़.
प्रेने दुनयेहक मुकामल  तस्वीर कशी खातिर करने वले इब्तिदाई ज़मीने ग्लोब इस्लामी दुनियेस मंज़ आय बनवनी.
बेहैम ओस अख जर्मन मैंअकेर,नेविगेटर,ते मर्चेंट.
ग्लोब बनानी बूंठ,बेहैम ओस बडीस पैमानुस पेठ सफर कुरमुत.
बीख इब्तिदाई ग्लोब, हंट-लेनॉक्स ग्लोब, सीए.
नवीस दुनियस हवनी खातिर हेक ये सरवाइव कुत प्रून ग्लोब असत.
1507 मंज़ मार्टिन वाल्डसीमुएलर अमेरिका ज़ाहिर कारन वाले अख फैसिमिले ग्लोब ऑसूं बनोमूत.
ग्लोबस इम्प,इलेक्ट्रो मैकेनिकल डिवाइस बेशमूल फाइव इंच ग्लोब सोवियत ते रुस्सियन स्पेसक्राफ्ट 1961 पेठ 2002 ताम नेविगेशन इंस्ट्रूमेंट्स तैर पेठ इस्तिमाल करथ.
ग्लोब बनानुक ये तरीक 1802 मंज़ जॉर्ज केर्सली सिंद द इंग्लिश इनसाइक्लोपीडिया मंज़ अकिस कंदाक्र मंज़ हवनी.
ये छू अकिस मशीन मंज़ येवा तावनी युस डिस्कस अकिस हेमीस्फेरिकाल शक्लि मंज़ छू तारा.
येम ग्लोब आस वरीय बेड ते क़ामते.
मोअख़्ख़रज़िक्र मंज़ जर्मनी हिन्द ज़िरया सोवियत बुलेट हुन्द सुराख़ छू.
अख अज़ीम देरी,येथ ऑर्थोडॉम ते छू वानान,स्फीयरुक इंटरसेक्शन छू बेय अख प्लेन युस स्फीयर की मज़बागमि पॉइंट किन छू पकान.
ये खास मामले अके लकटे दाईरे मुखालिफ छू,यानि,स्फीयरक इंटरसेक्शन ते प्लेन छुं सेण्टर मिंज पास गचन.
एक्सेप्शन छू एंटीपोडलक जुर,येम खातिर लामहदूद अज़ीम डरिये छू.
अख अज़ीम दाएरेच ख़ज़रच कोसच लम्बाई छू रीमैनियन ज्योमेट्री मंज़ अक सिरसेलच सता पेठ दूँ पॉइंट्न दरमियान फैसले की तैर पइठ येवा नेन येत एएम किसमकिन सक्लेन छू रीमैनियन सर्कल्स वानान.
भीख अख बुड सर्किल छू सु युस ज़मीनस ते आबकेन हेमिस्फर तक़सीम करा.
कार्टोग्राफी,अख मैप प्रोजेक्शन छू सु वाथ येम सेत ग्लोबच सता फलटन छू एवा करने ते प्लेन छू येवा बनवनी ताकि अख मैप यई बनवानी.
नक्श किस मक़सदस पेठ मुन्हसिर करा,केह तारीफ़ात छू क़बूल येवा करने केह छुं कबूल येवा करने,लेहाज़ा मुख्तलिफ नक्शान हुन्द तख्मीं छू मुजूद ताकि स्फीयर लिखे बॉडी हिंज केह खुसूसियत दुमेन खुसूसियत हिन्दस कमतस पेठ मेहफ़ूज़ येवा तावनी.
प्रोजेक्शनस छू अख सब्जेक्ट पुरे मैथमेटिकल फील्ड्स,बेशमूल डिफरेंशियल ज्योमेट्री,प्रोजेक्टिवे ज्योमेट्री,प्रोजेक्टिवे ज्योमेट्री,ते मनिफोल्ड्स.
बल्कि,कह ते मैथमेटिकल फंक्शन युस कॉर्डिनेट्सन ट्रांसफॉर्म छू करा कुर्वेद सरफेस पेठ वाज़ेह तैर पइठ ते आसानी  सान प्लेन छू प्रोजेक्शन. 
ज़मीन ते देगर बाड आसमानी बॉडीज छू आम तैर पेठ ओबलाटे स्फेरोइडस कि तैर पेठ बेहतर अंदाज़स मंज़ बनाने अमृत,येल कि जिन लाकेट ऑब्जेक्ट्स येत पेठ एस्टेरॉइड्न छू अक्सर इर्रेगुलर शपेस असा.
कायज़्की कुर्वेद ज़मींच सता कुन प्लेन खातिर इसोमेट्रिक छुं असा,इसलिये शक्लें हिंज तहफूज़ इनएवीटेबल युस वेरिएबल स्केल कुन,एएम किस नतीज़ेस मंज़,नॉनप्रोपोरशनल अलकें हिंज पेश कश.
नक़्शुक मकसद छू येथ कथ हिंज तयीं करा कि कुस प्रोजेक्शन प्यज़ नक़्शा खातिर बुन्याद बनावें.
डाटा सेट्स छू जियोग्राफिक इनफार्मेशन;एमन हिंज कलेक्शन छू मुन्हसिर चूसें डटूम (मॉडल) ज़मीनुक.
टिसॉटस इंडिकट्रिक्स पेठ,गोल्डबर्ग-गॉट इंडिकैटिक्स लामहदूद पेठ मबनी,और अथ मंज़ मोड ते स्केवनेस्स (बेन्डिंग ते लोप्सिडेड्नेस)पुटरत हवनी अमृत.
बाज़ औक़ात स्फेरिकल ट्रीएंगलेस छू इस्तिमाल एवा करने.
बेक अख वथ छू मुकामी तहरीफ़ वुचेंक दुऐम तरीक ग्रेस्केले या कलर गरदाशंस येमुक साय छू एंगुलर डेफोर्मेशनुक मगनीटुडे या अरैल इन्फ्लेशन ज़ाहिर करा.
कायज़्की ज़मींच असली शक्ल छू बेतरतीब,अथ मरहलस मंज़ छू इनफार्मेशन ज़ाएअ  गचन.
मवज़न करने खातिर, कह ते हेकनि संतरुक  छिलका फटना बगैर जपटा करथ.
टाँगेँट मतलब छू सता क्र गोबस टच लकिन पुर ग्लोब्स मांज छुं चाटन,सेकेंट मतलब छू युस ग्लोब मांज ऐसे पका.
अगर येम लान छू लटीटुडे पैरेलल,एथ पाइठ कोनिकल प्रोजेक्शनन मंज़ छू असा,अथ छू स्टैण्डर्ड पैरेलल वानान.
ये छू आम पेहलुन मंज़ कुंते सिलिंड्रिकल या सूडोसिलिंड्रिकल प्रोजेक्शन लागू गचान.
स्केल छू कुने खास जियोग्राफिक लोकेशन पेठ नेरन वालें  सेधन लानें  सेत मुस्तक़िल आसान.
चाहे स्फेरिकल या एलिप्सॉइडाल,ज़ेरएबहस उसूल हिंज उमूमियतक नुक्सान बागरी छू बरक़रार रोज़न.
एलिप्सॉइडल मॉडल छू आमतैर पेठ टोपोग्राफिक मैप्स बनवनी खातिर इस्तिमाल येवा करने बाय बेड ते दरमियान दरजीक नक्शव् खातिर येम ज़मीनी सता दुरुस्त तरीक्स मंज़ ज़ाहिर  कारा.
बेहतरीन फिटिंग एलिप्सॉइड किस मुक़ाबलस मंज़,अख जोइडल मॉडल अहिम खसूसियत येथ पेट डिस्टेंस,कन्फोर्मलिटी ते एक्विवैलेन्स छिन खसूसियतन तब्दील करे.
बेतरतीब प्लेनेटरी बॉडीज येथ पेठ एस्टेरॉइड्स खातिर,ताहम, बाज़ अवक़ातें जोईड अनलोगोस नोडल सेत नक्श तेयार करने खातिर इस्तिमाल करने येवा.
प्रोजेक्शन्स छू ज़मीन किस रइबतस सेत अख वरिये बेड सता कि लेहाज़ सेत बयां अमृत करने एएम पत एक स्केलिंग ऑपरेशन.
येथ रौशनी हुन्द अगुर एएम आखरी रूकावट मंज़ बयां करदा लानें सेत नेरान छू ताते छू मुख्तलिफ "कुदरती" सिलिंड्रिकल प्रोजेक्शनान दरमियान फरक पोद गासान.
ये सिलिंडर छू ज़मीनस गिरद वलना येवा,अथ पइठ छू पेश येवा करने,पट येवा उनरोल करने.
शुमाली-जुनूबी फासल न छू खेंचा न छू कंप्रेस्ड (1): एक़ुइरेक्टैंगुलर प्रोजेक्शन या "प्लेट कैर्री". 
चुकि ये प्रोजेक्शन शुमाल-जुनुबच दुरिये मशरिक़-मग़रिबच खींचातानी सेत पैमान कारान,ये छू शक्लें हिंदस  कीमतस पेठ अलाकेस मेहफ़ूज़ तवा.
देगर मेरिडियन्स छू बेड सेंट्रल मेरीडियन निष् ,ते सेंट्रल मेरीडियन पेठ दूर नेबर कुन तरफ जुकान.
इसलिए,मेरिडियन्स छू अकिस बराबर फ़ासलेस पेठ अकिस मुतवाज़ी सेत.
नतीजस मंज़ बरुकूँ येन वेल किस मैप्सन मंज़ छू लौ डिस्टॉरशन सकलेन,शैंपेन,ते एरियान नज़दीक तेमन मायारी पैरेललन.
ये हिकुन तामीर क्रथ अके प्रेस्पेक्टिवे पॉइंट पेठ अकिस लामहदूद फसलस पेठ टाँगेँट पॉइंट; r(d) = c sin .
नज़दीक साइडक पर्सपेक्टिव प्रोजेक्शन,युस अकिस महदूद फसलस पेठ खला पेठ मंज़रन हिंज नक़ल करा और एएम वजा सेत पुर हेमिस्फर पेठ कम बुज़नी येवा,येथ पइठ ब्लू मार्बल 2012 मंज़ इस्तिमाल छू अमृत करने.
खास पॉइंट या पॉइंटस इन खेंचने अकिस लाइन या कुर्वेद सेग्मेंट्स येल तेम हिंज पेशनगोये ये करने.
अज़ीमुथल एक्वीडिस्टैंट: सेन्टर पेठ एजस ताम फैसले छू येवा मेहफ़ूज़ तावनी.
येथ पइठ,वरिये प्रोजेक्शन्स  मुजूद मैप्स हिन्दे इस्तिमाल खातिर ते तेम हिंज पायमांच वसी रेंज खातिर.
दुनियहक हवालजत नक्शा छू अक्सर कोम्प्रोमाईज़ प्रोजेक्शन्स ज़ाहिर गासान.
मर्केटर प्रोजेक्शन छू अख सिलिंड्रिकल मैप प्रोजेक्शन युस फ्लेमिश जेओग्रफेर ते कार्टोग्राफर जेरार्डस मर्केटरन 1569 मंज़ पेश कुर.
ज़िम्नी असर की तैर पइठ,मर्कटर प्रोजेक्शन इक्वेटर पेठ दूर ऑब्जेक्टन किस साइजस मंज़ इफ़राज़ करा.
ताहम,सुंदेल सिंज़ ज्योमेट्री वुछिथ,येम मैप्स एम किस्म किन सेंट्रल सिलिंड्रिकल प्रोजेक्शन पेठ मब्नी हिकेन असैथ,युस नोमॉनिक प्रोजेक्शन अख महदूद केस छू,युस सुन्दिअलस खातिर बेस छू.
ताहम,ये गलत आउस सूद ते आम केस गलत शनाख़्तुक.
मर्कटरन दूत नक्शुक उन्वान : "सेलरस हिन्द इस्तिमाल खातिर ज़मीनुक अख नु ते बडवेन तफ़्सील दुरुस्त अये करने".
वरीयव वरहेव पेठ अये मुख्तलिफ ह्य्पोथेसेस पेश करने,लकिन कुंते सूरतस मंज़ पेड्रो नून्स सेत मर्केटर सन्ज़ यारनी और नूनस सेंड जानिब बनावना लॉक्सोड्रोमिक टेबल ताम एमएच रसाये क्र मुमकिन तैर पइठ एम सेँदेन कोशिशें मंज़ मदद.
हालाँकि,अथ मंज़ शामिल रियाज़ी तैयार करने आमच लकिन 1589 लगबग माथेमैटिशन थॉमस हैरियट करने ज़हीन ते शया.
ज़े अहम मसाइल रुकनवां इमकीस फोरे एप्लीकेशन: समुंदरस पेठ लोंगीटुडे तायन करनेच नामुमकिने और ये हकीकत कि ज्योग्राफिकल डायरेक्शन  बजाय मैग्नेटिक डायरेक्शन छू नेविगेशनस मंज़ इस्तिमाल येवा करने.
हलाकि,19 सदी ताम दुनियाकेन नकशान पेठ गालब हासिल करूँ शरू आउस ना गोमत,येल पोजीशन डेटर्मिनेशन मसले वरिये हदीस ताम हल आमच करने. 
ईमान दबाववन हिन्द वजा सेत,20 सदी दौरान क्र पब्लिशर्सव् क् वर वर प्रोजेक्शन इस्तिमाल कम.
ये पुर करने खातिर,नकशुक नागुज़ीर मशरिक़-मगरिबच खिंचाय,युस इक्वेटर निष् दूरे बाड़नी सेत बाड़ान,मर्केटर प्रोजेक्शन मंज़ एथ पइठ शुमाल-जनूबी फहलाव सेत,तकि हेर मुक़ामस पेठ मशरिक़-मगरिबक पैमान गो,शुमाल-जनूबे स्केल हिन्द पइठ,ये छू अख मैप प्रोजेक्शन बनवान.
लटीटुडेसन  पेठ 70° कुत ज़याद शुमाल या जनूब मर्केटर प्रोजेक्शन छू अमली तैर पइठ नाकाबिले इस्तिमाल,कायज़्की लीनियर स्केल छू लामहदूद बाड़न पोल्स पेठ.
कनाडाक आर्कटिक ज़जियेर नुमा हिन्द शुमाल मंज़ वाक़्या एलेस्मेरे ज़जीरा ऑस्ट्रेलिया किस साइज बराबर नज़री येवा,हलाकि ऑस्ट्रेलिया छू 39 गन ज़याद बुड.
ग्रीनलैंडक हक़ीक़ी इलाक़ा छू सिर्फ डेमोक्रेटिक रिपब्लिक कांगो किस मुक़ाबलस मंज़.
अलास्का छू बज़ाहिर ऑस्ट्रेलिया किस साइज युत,हलाकि ऑस्ट्रेलिया छू दरअसल 4½ गन बोड
स्वीडन छू मेडागास्कर निष् वरिये ज़याद बड लबनी येवा.
ग्नोमोनिक प्रोजेक्शन" ज़िरया अख बाक़ायदा इकोसाहेड्रोन पेठ अख आलमी नक्शा.
येमन तनक़ीदन हिंदस नतीजे मंज़ जदीद एटलस छू वन मर्केटर प्रोजेक्शन  आव दुनियाकं नकशान या इक्वेटर निष् दूर अलकें खातिर छुं इस्तिमाल येवा करने दोयम छू सिलिंड्रिकल प्रोजेक्शनस तरजि देवन या बराबर एरिया प्रोजेक्शन किन शकलन तरजि देवन.
आरनो पेटर्सन क्र तेम वक़त तांजे खड़ा येल एएम मर्केटर प्सेंड मसील हल करने खातिर ये करून तजवीज़ एथ वन आम तैर पइठ गाल्ल-पेटर्स प्रोजेक्शन छेस वानान और ये छू दवा यवा करने कि 1855 पेठ गैल सूंड केम येथ पइठ कार्टोग्राफर्स बूंट केम हुन्द हवाल दें बगैर एमसीनज़ असले केम छू.
मुमकिन इंतेखाबस मंज़ अकिसेंद हद छू तक़रीबन 35km,लकिन लैक्टिस पैमानिस पेठ(बेड़ अलक) एप्लीकेशनस खातिर हेके वेरिएशन  नज़र अंदाज़ ते गसेत, ते रेडियस ते सरकमफेरेंस खातिरे  6371 km ते 40,030 km मैं वैल्यू  हिकेन नें येथ.
अख सिलिंड्रिकल मैप प्रोजेक्शन छू मख़सूस फॉर्मूले सेत युस जियोग्राफिक कोऑर्डिनटस लटीटुडे हिन्द जुड़नी सेत लटीटुडे φ ते लोंगीटुडे λ कार्टिसिअन कोऑर्डिनटस ताम मैप्स पेठ यामेच बुन्याद इक्वेटरस पेठ आसे ते x-एक्सिस असे  इक्वेटरस सेत.
चुकी सिलिंडर छू टाँगेँठिअल ग्लोब किस इक्वेटरस,स्केल फैक्टर ग्लोब्स ते सिलिंडरस मंज़बाग छू यागजेहते एकटर्स पेठ बीना कुन जाये.
फरक  (λ − λ0) छू रेडियनन मंज़.
एएम खुत ज़याद इंतिहाये कटौती हुन्द इस्तिमाल छू अमृत करने:अख फिन लैंड कि स्कूल एटलस तक़रीबन 76°N ते 56°S,पेठ आव चटनी,अख आस्पेक्ट रेश्यो 1.97 नुक.
तंग स्ट्रिरप छू बेहतर: sec 8° = 1.01,तेल 16° जोडए अख पइट (इक्वेटरस मंजबाग ) छू बराबर 1% या 100 मंज़ 1 हिसस.
e2 वैल्यू छू तक़रीबन 0.006 तमामं हवाल आल्प्सविड्स हिन्द खातिर).
पेटमे मॉडल खातिर 1 cm छू 1500 km बराबर अकिस 60° लटीटुडेस पेठ.
चोरड छू एंगलस कम करा सेन्टर निष् युस  2arcsin(cos φ sin ) बराबर छू असा ते बड सर्किल डिस्टेंस A-B दरमियान छू  2a arcsin(cos φ sin ).)
बकियाँ बॉडीज छू फिक्स्ड सताच खुसियत आम तैर पेठ हवाल देवन,युस मार्स खातिर मेरीडियन छू युस क्रेटर  Airy-0 केन छू गुजरान.
ज़मीनूक,जून हुन्द,ते अबतबक कन्वेंशन कि मुताबिक एमूक इज़हार  −180° to +180°डिग्री ताम आसान बकियाँन बॉडीज छू 0° to 360° रेंज ताम इस्तिमाल करा.
नुकशुक पैमान छू नकशास पेठ  मौजूद फसलें ते ज़मीनस पेठ मौजूद फसलें हुन्द तनासुब छू.
कुडनुक तरीक़ छू ग्लोबुक पुद गसन वाले ग्लोब की साइजक रेश्यो ज़मीन किस साइजक तनासुबस छू.
वरिये नक्शा छू नॉमिनल स्केल बयां करा ते हेकन अख बार स्केल ते हवेथ (कुन कुन सात छू अथ सिर्फ स्केल येवा वानन)ऐंचि नुमिश खातिर.
अथ ममलेस मंज़ छू 'स्केल' हुन्द मतलब "स्केल" फैक्टर(=पॉइंट स्केल=पर्टिकुलर स्केल).  
मैप प्रोजेक्शन छू क्रिटिकल बनान ये संजन खातिर छू अहम गासन कि पुर नक्शा मंज़ पयामान केथ पइठ मुख्तलिफ असा.
ये छू क़दीम पेठ 1993  ताम तक़रीबेन तमाम मालूमात हुन्द तख्मींक सर्वे.
लकचे स्केल हुन्द मुराद दुन्यक नक्शा या बड़े खेतन हिन्द पइठ बेराज़में या बड़े कॉमन हिन्दु नकशान.
लार्ज स्केल मैप्स छू लाकेट अलाक ज़याद तफ्सील सं हवा,येथ पइठ काउंटी हिन्द मैप्स या टाउन प्लान्स.
हलाकि,येथ पइठ हेररकानिथ बयां छू अमृत करने,कार्टोग्राफर्सव क्र टर्म "लार्ज स्केल"काम कीमती नक़्शन हुन्द हवाल दें खातिर इस्तिमाल एवा करने-एम लाकेट अलके हवं छू.
ये छू आम तैर पइठ बयां येवा करने  कि ये छू नामुमकिन कि कह ते हेकनि संतरुक  छिलका फटना या ख़राब करने  बगैर जपटा करथ.
एएम बरअकिस पुर नक्शस मंज़ इसोट्रॉपिक सक्ले हिन्द अवामिल छू अकिस कन्फोर्मल प्रोजेक्शन हुन्द मतलब.
लकचे' क़ाबलियत हुन्द मतलब छू कि कुन पैमाइश हिन्द केह दें आमचे दुरुस्तगी हिन्देन उनसरें पेठ पैमान चैन उनसरें पेठ कह ते तब्दीली हकनि लबनि एथ.
अस छू वानान कि एएम कोऑर्डिनटस छू तारीफ करा प्रोजेक्शन मापें हिंज युस ज़रूरी छू अलग कारन मुन्तक़ी तैर पइठ एक्चुअल प्रिंटेड (या वीवुड )नक्शाव निष्.
चूँकि पॉइंट स्केल छू बदलन पोजीशन ते डायरेक्शन सेत सर्किलक प्रोजेक्शन, प्रोजेक्शन पेठ ये मसख करने.
एम  मसक एलिप्सेस छू सुपरइंपोसे येवा करने मैप्स हिन्द प्रोजेक्शन  छू वाथ वानान येथ मंज़ पॉइंट स्केल छू बदलन मैप्स पेठ.
मेजर एक्सिस हुन्द रेश्यो माइनर एक्सिस सेत छू.
स्केल छू पूज (k=1) इक्वेटरस पेठ ताकि एमएच लेंथ ये ज़राब दें प्रिंटेड मैप्स पेठ RF किस इनवर्स सेत ( या प्रिंसिपल स्केल )छू देवा ज़मीनूक एक्चुअल सरकमफेरेंस.
पठेम प्लाट छू हवा इसोट्रॉपिक मर्कटर स्केल फंक्शन: पैरेललस पेठ स्केल छू हेहु मेरीडियनच सक्ले पेठ.
लेहाज़ा,इक्वेटर पेठ मर्कूज़ 3.24 डिग्री खजर हिंज पैच अंदर टाँगेँट मर्केटर प्रोजेक्शन छू इंतिहाये दुरुस्त.
येम ऑब्जरवेशनन क्र  ईशर ट्रांस्वर्स मर्केटर प्रोजेक्शन  हिंज तरकी ,येथ मंज़ अख मेरीडियन छू इक्वेटरक  प्रोजेक्शन तसवुर येवा करने ताकि अस हकव ये मेरीडियन अकिस तंग फसलास अंदर अख दुरुस्त नक्शा हासिल करा.
चोर कार्डिनल डायरेक्शन या कार्डिनल पॉइंट्स छू चूर मैं कंपास डायरेक्शनस:शुमाल,मशरिक़,जनूब,ते मगरिब छू आम पइठ गुडनिकाव हरफाव N, E, S, ते  W सेत  प्रेज़नवनि येवा.
सफरस दुरान मशरिक या मगरिब या छू सिर्फ इक्वेटरस पेठ कि कह ते हेक मशरिक या मगरिब तवेथ,और सूद गैस (चालानच ज़रुरत बगैर ).
मैग्नेटिक सेचन हुन्द नार्थ पोल छू ज़मीन किस ज्योग्राफिकल नार्थ पोलस कुन पॉइंट करा ते दुमे तरफ ते गाछ ये.
दुपहरन,ये शुमाली हेमिस्फर मंज़ वचन वालेन जनूब कि तरफ,येम ट्रोपिक ऑफ़ कैंसर किस शुमल की तरफ छू रोज़ा,ते शुमाल तेमन खातिर येम जानुब कि हेमिस्फर पेठ रोज़ा छू,एम ट्रोपिक ऑफ़ कापरीकरन किस जनब कि तरफ रोज़न छू.
ईमान मुक़ामातें पेठ,सरवे खुथ गुडनीच तायन करने ज़रूरत छू कि अये आफताब छा मशरिक़ पेठ मगरिब तरफ़ेस शुमाल की तरफ पकान,एमएच नकिल हरकत वच्थ जनूब-खोवेर पथ दचुन मतलब छू कि जनूब पेठ गुज़रन जबकि दचुन पथ खोवेर मतलब छू कि ये छू शुमाल किन गुज़रन;या अख हक आफताबच चाय वूचत.
ज़मीन कि एक्सियल झुकाव कि वजा सेत, एएम सेत छुं कह ते फरक पवन कि नज़रें कथ मुक़ामूस पेठ छू खड़ा,प्रेथ वरिहे छू ज़े दू आसान,येल आफताब अन्य मशरिक़ कि वजा सेत  तालु छे गासन.
ये तरीक़ छू जनूबी हेमिस्फर मंज़ किम करने खातिर,12 हुन्द ईशर छू आफताबस कुन ते गांठ मुह ते 12 बजाय दरमियान नुक्ता शुमाल कि तरफ ईशर क्र.
एक्सिस छू सेलेस्टियल स्फीयर इंटेरसेक्ट शुमाल ते जनूब सेलेस्टियल पोल्स पेठ इंटेरसेक्ट करा,युस आब्जर्वरस होराइजनस पेठ बिलतर्तीब शुमलस ते जनबस पइठ ब्राही रासत पाथेर लबनी येवा.
नतीजस मंज़ इन वेल तस्वीर सेत वरिये ज़याद सेलेस्टियल आर्क्स(परफेक्ट सर्किलन हुन्द हिसस) छू पता लगन येम सेत एक्सएक्ट सेण्टर ये राडिल्य तक़सीम करथ ,ते युस  पोलस बराबर असे,युस सही पोल कि पोजीशन सूद पेवान  छू हॉरिज़ोन्स पेठ.
पोलच बराबर पोजीशन छू चेंज गासन सास बेद वहरिय मंज़ कायज़्कि एक्विनोक्सेस कि पेश रफ़्त की वजा सेत.
सितार "बिग डिपर" ये पोलरिस छांडनिस मंज़ मदद करा.
चुकी ये छू पुज़्ज़,मैग्नेटिक नार्थ बगैर,ये मुक़ामी या जहाज़ हिन्द मैग्नेटिक शोबन हिंज मुदखेलत निष् छू मेहफ़ूज़.
वरिये नक्श मिडिवल यूरोपस मंज़,मिसाल,थवुक मशरिक़ टॉपस पेठ.
टोपोग्राफिक मैप्स बेशमूल एलिवेशन,आम तैर पइठ कंटूर लाइनव ज़िरया.
शुमाली नुक्ते असे अयजा पेठ सु नुक्ते युस शुमाली सेलेस्टियल नुक़्तेस करीब छू. 
डिस्क आनद आनद फेरूं क्लॉकवीसे शामली पॉइंट,अक सूंड सामने घास वेस्ट पॉइंट,साउथ पॉइंट ते ईस्ट पॉइंट सेत.
प्रे मॉडर्न यूरोपस मंज़  आम तैर पइठ,कंपास किस आठ ते 32 पॉइंट्सन  मंज़बाग -कार्डिनल ते इंटरकार्डीनल डायरेक्शनन-आय नव दें.
सिस्टम पांस कार्डिनल पॉइंट्स सेत(चूर डायरेक्शन ते अख सेन्टर ) तेम ते शामिल येम प्रे मॉडर्न चीन,रवायती तुर्किक ते,तिब्बतेक ते ऐनु रिवाजन हिन्द.
कह छू "हेउर" ते "बुन" ते डायरेक्शन मंज़ शामिल करा,ते इस्सलिया छू कॉस्मोलॉजी फोकस करा सतन डायरेक्शन पेठ.
शुमाल छू हिमालयस ते असमंस सेत जुड़थ ते जनूब छू अंडरवर्ल्ड या लैंड ऑफ़ फादर्स(पित्रलोका) सेत जुड़थ.
शुमाल छू कंपासक चूर मंज़ अख पॉइंट या कार्डिनल डायरेक्शन.
सेप्टेंट्रियोनालिस छू सेप्टेंट्रियोन सेत, "सेवन प्लो ऑक्सेन", उर्स मेजर सुन्द एक नाम.
मिसाल की तैर पइठ,लेज़्जियन मंज़,केफ़र ,मतलब छू दुनवाय "डिस्बेलिएफ" ते "नार्थ",चुकी मुस्लिम लेज़्जियन वतनेकिस शुमालस मंज़ आस इथ इलाक येत गुड गैर-मुस्लिम कोकेशियानआबाद अस.
कुंते नाचें वाले एस्ट्रोनॉमिकल ऑब्जेक्ट,येल गर्दिश कि महावर सेत दूर पेठ ये वुचने तेल ये शुमाल अक्सर एएम तरफ हिंड्स तरफस कुन ईशर युस घइर हिउँदस मखलीफ़ सेमतस मंज़ नाचन.
लकिन अथ मौज़ूअ पेठ सूद उमूमियत छू गैर मुनासिब समजन येवा,ते मुमकिन तैर पइठ ज़मीनी मैग्नेटिसम किस बरस मंज़ आम गलत फेमियेन हिंज अकसी करा.
ये कन्वेंशन आव अके कंपास की इस्तिमाल सेत तैयार करने, येथ  शुमाल हेरकनथ छू.
ग्लोबल नार्थक 95% छू सेठा ग़ज़ा ते रोज़्नी खातिर जय बाये अख केम कारन वूल एजुकेशन  सिस्टम ते.
इस्तिला "जनूब" इस्तिमाल छू मुलकस मुतालिक ते आसान,खास तैर पेठ नुमाया इक्तिसादि या सकाफति मुआमलातें मंज़.
शाज़व नादिर मानी छू बोलीविया ताम वासी ,ते इंतिहाये महदूद मनु मंज़ ये छू सिर्फ चिली,अर्जेंटीना,ते उरुग्वे.
मगरिब छू पेनिस महाव्रस पेठ ज़मीन कि गरदिश मुखालिफ सिम्तस छू,ते छू और एएम वजा किन छू आम डायरेक्शन तापिर यापार आफताबस बासन छू मुसलसल  खासन ते पत लॉसन.
कदीम मिसरस,मगरिब आउस नीदरवर्ल्डक पोर्टल येवा संजन,ते मूत किस सिलसेलस मंज़ मरकज़ी सिमत समजन येवा,अगर छे हामिश मांफी मफ़हूम सेत ना केह.
यहूदीयेत मंज़,मगरिब छू खुदा सन्ज़ शकीना (मजूदगी) हिन्द तरफ हवनी येवा,यहुदेन हिंज तवारीख मंज़ तबेरनाक्ले ते सबसेकेंट जेरूसलम मंदिर छू मशरिक़स कुन बूथ करथ,होली ऑफ़ होलिस मंज़ खुदाय सिंज मुजूदगाे सेत मगरिब तरफ हैरान खासून.
आर्टिकल सर्किल छू दूयव मंज़ अख पोलर सर्किल ते छू सरवाये खुत ज़याद शुमाली पांचव बाडव लटीटुडे केव सर्किल मंज़ एथ ज़मीन किन नक्शान मंज़ हवनी छू अमृत.
लटीटुडेक अख सर्किल  या लटीटुडेच लाइन छू अख अब्स्त्रक्त मशरिक़-मगरिब लकुट सर्किल युस ताममान लोकेशनन रालवान छू ज़मीनस आइंद आनद(एलिवेशन नज़र अंदाज़ करथ)अकिस गिवेन लटीटुडे कोआर्डिनेट लाइन पेठ.
लटीटुडेक सर्किल छू लोंगीटुडे केव सर्किल निष् बारकिस, येम सारे बुड सर्किलस छू ज़मीनुक सेन्टर छुक मंज़बाग,याथूए लटीटुडेक सर्किल गास  लाकूट येल इक्वेटर पेठ फैसले बैड.
लटीटुडेक सर्किल छू परपेंडिकुलर ताममान मेरिडियनन.
इक्वेटर छू जुठ सर्किल लटीटुडेक ते छू कुन सर्किल लटीटुडे युस बुड सर्किल छू.
नकशास पेठ,लटीटुडेक सर्किल या छू पैरेलल या ते कह,ईमान हिंज जाये ते गास तब्दील,येथ पेठ  प्रोजेक्शन छू मुन्हसिर करा ते इस्तिमाल छू येवा करने ज़मीनच सता अकिस प्लान्स पेठ.
मिसाल कि तैर पइठ,मर्केटर प्रोजेक्शन पेठ लटीटुडेक सर्किल छू ज़याद खुल पोलन निष् ताकि आम आम स्केल ते शक्ल येन बचवनि,जब कि गैल-पीटर्स प्रोजेक्शन पेठ लटीटुडेक सर्किल छू ज़याद खुल पोलन नज़दीक ताकि अलक़ुक़ कपरिसोन्स गास एक्यूरेट.
वरीय लकचे अस्लिहत छू,येम किस नतीज़ेस मंज़ कुन ते सिम्तस मंज़ कह मीटर रोज़ाना शिफ्टें मंज़ फरक असा.
54°40'N  शुमलस मंज़ 19 सदी हिंदस रूसुक अलकें ते मग़रिबे शुमाली अमेरिका मंज़ मुतज़ाद अमेरिकी ते बरतानवी ज़मीने दवाहं दरमियान सरहद.
43°30'N US मंज़,मिनेसोटा ते आयोवा दरमियेन बॉर्डर.
42°N नय स्पेनुक असली शुमाली की तरफ लिमिट 
41°N अमेरिकास मंज़, बॉर्डरक हिस,व्योमिंग ते यूटा दर्मिया,बॉर्डर व्योमिंग ते कोलोराडो दरमियान,बाये कह हिज बॉर्डरुक नेब्रास्का ते कोलोराडो दरमियान,
38°N  सरहद सोवियत ते अमेरिकन ऑक्यूपेशन ज़ोन्स कोरियाक दरमियान,ते पत शुमाली ते जनुबे कोरियास दरमियान,1945 पेठ कोरियाई वॉर ताम(1950-1953).
ज्योग्राफिकललइ ये छू मगरिब तरफुक एक्सटेंशन बॉर्डरुक वर्जीनिया ते उत्तरी कैरोलिना ते बॉर्डर कह हिसस केंटकी ते टेनेसी दर्मिया.
एएम अल्वा,उत्तरी कैरोलिना ते जॉर्जिया किस सरहदुक कह हिसस.
32°N अमेरिका मंज़,बॉर्डर कह हिसस नई मेक्सिको ते टेक्सास दरमियान.
25°N सरहदुक कह हिसस मॉरिटानिया ते माली दरमियान.
17°N जम्हूरी वियतनाम (जनूबी वियतनाम)ते डेमोक्रेटिक रिपब्लिक ऑफ़ वियतनाम( शुमाली  वियतनाम)दरमियान तकसीम.
8°N सोमालिया ते इथियोपिया दरमियान सरहादुक आँख हिसस.
7°S A   डेमोक्रैटिक रिपब्लिक ऑफ़ कांगो ते अंगोला दरमियान अख लुकुट हिसस सरहादुक.
फन छू आँख वरिये खुल रेंज इंसानी प्रैक्टिसेज क्रिएटिव एक्सप्रेशनक,दलेल वानी ते सकाफति पार्टिसिपेशन.
तेम  अश्या,परफॉरमेंस, बसीरत ते तजरुबात पेह्चानुस,ते ने माहोल ते जाये बनान खातिर महारत ते  तख़य्युल इस्तिमाल.
तम हेकन ज़याद पेचदा आर्ट फॉर्म हिन्दुस् कुन खास पेहलुस तैयार या ये हेकन अथ हिसस मंज़ तरवेथ,येथ पइठ सिनेमेटोग्राफी.
लफ़ज़ आर्टक गुडनुक माने«करनुक तरीक छू ».
एमचे बुनयादी अब्स्ट्रक्टक तारीफ मंज़,आर्ट छू अख डॉक्युमेंटेड एक्सप्रेशनक आक जज़्बाती वजूदक या कह ते हक अथ ताम रासाये हासिल करथ ते अथ वचेत या एमूक तजरुब करथ.
एम कास्मेक आवामी दर्जाबन्दी मुख्तलिफ सब्जेक्टिव फैक्टर्स पथ मुन्हसिर करा.
कदीम यूनानस मंज़, तमाम फन ते दस्तकारी अकीसे लफ़्जस वनांन.
कदीम रोमन आर्टन छू देवता मसली इंसान हिन्द तैर पइठ हवमाच,नुमाया इम्तियाज़े खसूसियत सेत हवनी अमृत(येथ पेठ  Zeus' thunderbolt).
येत छू एएम अंदाज़च अख खुसियत कि मुक़ामी रंग हिंज तारीफ अक्सर अकिस खाकास सेत येवा करने (अख कंटेम्पररी एक्विवैलेन्ट कार्टून ).       
ज़दीद अकादमी मंज़,आर्ट छू आम तैर पइठ ह्यूमैनिटी हिन्द सबसेटन सेत या बातैरग्रुप येवा करने.
आर्किटेक्चर लफ़ज़ छू दरमुत  ग्रीक आर्किटेकटन मंज़,"मास्टर बिल्डर,काेम हुन्द डायरेक्टर  ," αρχι- (arkhi) "चीफ" + τεκτων (tekton) "बिल्डर,कारपेंटर".
नवीस इस्तिमलस मंज़,आर्किटेक्चर छू आर्ट ते डिसिप्लिन बनानुक,या मुज़्मर  या ज़ाहिर मंसूबक अंदाज़ लगावून,अख काम्प्लेक्स ऑब्जेक्ट या सिस्टम.
मंसूबाबंद फन तामीर खुशनुमा जमालियात हासिल करने खातिर जागा,वॉल्यूम,टेक्सचर,लाइट,साय,या अब्स्त्रक्त एलिमेंटन जुड़वां.
जबकि केह सिरेमिक मुसनअतें आस फाइन आर्ट समजन येवा,केह छू डेकोरेटिव,इंडस्ट्रियल या अपलिएड आर्ट चीज़ समजन येवा.
पॉटरी या सिरेमिक फैक्टर,अख इंसांन हुन्द ग्रुप छू,बनावन ते डेकोरेट करा पॉटरी.
अथ मंज़ छू आम तैर पइठ कुन आल सेत दबाव येवा त्रवन,या कुन आलस पेठ मुन्तक़िल क्रथ निशान बनवून शामिल असा. 
ड्राइंग मंज़ छू अख खास तकनीक लाइन ड्रॉइंग, हैचिंग, क्रॉसहैचिंग, रैंडम हैचिंग, स्क्रिब्लिंग, स्टिपलिंग ते ब्लेंडिंग.
पेंटिंग्स हेकन नटुरालिस्टिक ते रेप्रेसेंटेशनल ( येथ पइठ स्टिल लाइफ या लैंडस्केप पेंटिंग मंज़ ),फोटोग्राफिक,अब्स्त्रक्त,नैरेटिव,स्य्म्बोलिस्टिक ( येथ पइठ स्य्म्बोलिस्ट आर्ट मंज़),एमुटीवे,(येथ पइठ इक्सप्रेस्सियुनिज़म मंज़ ),या पोलिटिकल इन नेचर (येथ पइठ आरटीवीज़म मंज़ ).
इस्मि "अदब"लैटिन लफ़ज़ पेठ अमृत येम मतलब छू "अख इन्फेरादे तेहरारे किरदार (लेटर)".
परफार्मिंग आर्ट्स मंज़ हेर अख डिसिप्लिन छू अरज़ी नवैयत असा,यानि प्रोडक्ट छू वक़्तस सेत अंजाम येवा दें.
डांसुक छू इंसानन या जनवारें दरमियान गैर ज़ुबानी राबितुक तरीक़न हिंज वज़ाहत खातिर ते इस्तिमाल एवा करने( जिस्मक ज़ुबीन कुन वचेत )(मिसाल की तैर पेठ, भी डांस,मैटिंग डांस)इनानीमेट ओब्जेक्टेन हिंज मोशन (मिसाल की तैर पेठ पनवथर हुन्द हवहस मंज़ डांस),ते केह मौसीक़ी हुन्द फॉर्म्स ते जनरेस.
समाजी ते सकाफति तनज़ूर मुताबिक मौसीक़ी हुंज़ क्रिएशन,परफॉरमेंस,सिग्नीफिकेन्स यहा तक कि तारीफ ते छू मुख्तलिफ आसान.
मूसीक़ार रिचर्ड वैगनर क्र ओपेराक अकीस केम मंज़ वरिये ज़याद मज़ामीन हुन्द इम्तिज़ाज तस्लीम करमुत येमच मिसाल छू तेम सेंद चक्र डेर रिंग डेस निबेलुंगेन ("द रिंग ऑफ द निबेलुंग") दें आमच.
19 सदी ,20 सदी,21 सीडी हिन्दस आखिरस मंज़ दुमव कामव क्र दुय्यम मज़ामीन मुनफ़रिद ते तेहककी तरकेव सेत जुड़थ,येथ पइठ परफॉरमेंस आर्ट.
जॉन केजस छू वरीय लुख गवनवाले सेन्ड बजाय परफॉरमेंस  आर्टिस्ट  सेंड तोर वुचान एल्किजेन तेम दुइट गुड़नेकेसे तरजी.
युस एप्लाइड आर्ट छू अतः मेज़ छू िन्दुसरीअल डिज़ाइन इलस्ट्रेशन ती कमर्शियल आर्ट एवान.
समाजी अलूम मुताबिक सकाफति मेहरीन इक़्तेसाड़ियात छू यी वानन ज़ी वीडियो गेम्स गेंडीने केथ किन छू रवायती आर्ट छे सक्ली मेज़ ती सकाफति तरीकें कथीर साज़गार युस वीडियो गमेस ती फुनूनन दरमियान तकमीली असनुकक तजवीज़ कारान.
आर्किटेक्चर (लैटिन आर्किटेक्चर, ग्रीक पेठ ἀρχιτέκτων arkhitekton "1architect"2 से, - "3chief"4 और τέκτων "5creator"6 ) छू दुनवाय प्रोसेस ते प्रोडक्ट हिंज प्लानिंग,डिजाइनिंग ते कंस्ट्रक्टिंग बिल्डिंग्स ते बाय स्ट्रक्चर.
ये प्रैक्टिस,युस प्रेहिस्टोरिक एरा मंज़ शरू गये,ए सातन कांटिनेंटन हिन्द तहज़ीब खातिर सकाफतक इज़हारक तरीक़ कि तैर पइठ इस्तिमाल करथ. 
19 सदी मंज़,लुई सुलिवन क्र एलान कि "फॉर्म फोल्लोव्स फंक्शन"."
आर्किटेक्चरच शुरवात गये देहाती,ओरल वर्नाकुलर आर्किटेक्चरच युस गलतयेन ते अजमीऐशन सेत कामयाब नक़ल ताम तैयार गु.
यूरोपियन मिडिल ऐज दुरान,रोमनस्क्यू गॉथिक कैथेड्रल ते अभय पैन-यूरोपीय तरज़ अबरी येल कि निशान सनी क्लासिके शक्लें पसंद क्र,येथ पेठ आर्चीटेक्टस ज़िरया नाफ़िज़ अमृत छू करने.
जदीद तकनीकन,मैटेरियल्स,ते सिम्प्लिफिएड जियोमेट्रिक फॉर्म्स पथ आव ज़ोर दें,एम सेठ बाजें इमारतें खातिर वाथ गाय साफ़.
अख मुतहद या कोहेरेंट शकल या डानक.
खूबसूरती हुन्द अख खास पहलु ओस,इस लिया,अक ऑब्जेक्टक इन्हेरेंट पार्ट,बजाय कह सुपरफिशलय अप्लाई कारन ते छू रेकगनिसबले यूनिवर्सल ट्रुथ.
16 सदी मंज़,इटली हुन्द मैननेरिस्ट आर्किटेक्ट,पेंटर ते थेओरिस्ट टुटे ल'ओपेरे डी'आर्किटेटुरा एट प्रोस्पेतिवा (आर्किटेक्चर ते प्रेस्पेक्टिवे केम मुक़मल).
गॉथिकआर्किटेक्चर,पुगिनसूंड मानूं छू,आर्किटेक्चरक वाहद "हकीकी ईसाई शकल छू".
वरिया फिलॉसोफिएस मंज़ येन मॉडर्न आर्किटेक्ट ते तेहंद एप्रोच बिल्डिंग हिन्द डिज़ाइनक छू रेशनलाईज़्म,इम्पीरिकिसम, स्त्रुक्टुरेलिस्म,पोस्टस्ट्रक्चरलिज्म, डीकंस्ट्रक्शन ते फेनोमेनोलॉजी  शामिल.
आर्किटेक्चर ते क्लासिकल सिविलाइज़ेशनक अर्बनइसम येथ पइठ ग्रीक ते रोमन गए इवॉल्वे सिविक आइडियाजव् सेत ना की रिलीजियस या एम्पिरिकल ओनेस ते नाय बिल्डिंग कासिम अये बार्सास.
आर्किटेक्चर पेठ मातन अये वरिये कदीम वक़ात पइठ लिखने.
बौद्ध हुन्द आर्किटेक्चर,खास पइठ,हवूक बेड इलाक़ाई डाइवर्सिटी.
आर्किटेक्टन हुन्द किरदार ओस आम तैर पइठ  मास्टर मेसन, या मैजिस्टर लैथोमोरम येथ पइठ बाज़ औक़ात कंटेम्पररी डाक्यूमेंट्स मंज़.
बिल्डिंग छू मक़सूस आर्किटेक्टस सेत मंसूब एवा करने ब्रुनेलेस्ची, अल्बर्टी, माइकलएंजेलो, पल्लाडियो -ते फारद सन्ज़ फिरकी गु शुरू.
19 सदी हिंदस फॉर्मल आर्किटेक्चरल ट्रेनिंग मंज़,मिसाल की तैर पेठ फ्रांस मंज़ इकोले डेस ब्यूक्स-आर्ट्स,देतुं ज़ूर खूबसूरत ड्राइंगस बनांस पेठ ते कॉन्टेक्स्ट ते फिजिबिलिटी पेठ वरिये कम.
ईमान मंज़ छू काबलि ज़िक्र ड्यूशर वेर्कबंड,युस 1907 मंज़ मशीन-मेड चीज़ बेहतर बनवनी खातिर तश्कील दें छू आमस.
येल मॉडर्न आर्किटेक्चर गुड़ आव प्रक्टिसे करने,ये ओस आँख अवनत गुर्दे मोवेमेंट मोरल फिलोसोफिकल ते एस्थेटिक अंडरपाईनिंगन सीत.
मॉडर्न आर्किटेक्टस हुन्द नुक्ते नज़र इमारतां खालिस शकलें मंज़ कम करुन,तारीखे हवाल ते जेवरात फंक्शनल तफ्सीलात किस हकस मंज़ हटवून.
मिस वन देर रहे फिलिप झांसों ते मार्सेल ब्रुएर हेयो आर्टिटेच्तो तेमेराइटी टेक्निकोँ मोर्सी ख़ुसूसियात ती बुन्यादेन पेठ खूबसूरती बुनयेदान पथ काम कारन रवैयती तारीखी  सखले करेख सहल हँडसी सखलें केऐतिर तेजारत नए ज़रियाँ ते तरीखखेन हुन्द मनोवोक्ह जशन यौस सनदी दारण हेंड ज़रई मुमकिन हुएकह सापडत इंक़ेलाब एथ मेज़ स्टील फरमेच तैमिर टी शीमेल छू एम ठडें ठडें ढांचें हेंज़ तैमिर तरावी.
कुन टी बड्ड मरतेच बुनयाद्द डिज़ाइन कथीर छू तैयारी हेंज़ अमल तेज़ी पथ पैचीद कुंण गसां एम कठोर पैदारी पैदारी मेयर रक़म टी मकैमी क्वानीनेच तैमील ही मालूमात इब्तेदाई मुतलस मेज़ ज़रूरी छू.
आर्चीटेक्चरल  पैशेज पथ स्रेण असरात त्रयेथ छू महूलयती  पायडरी आँख मरकज़ी मसले बनाउमत.
फन तमीरस मेज़ एएम  तबदीली कुरर माहॉलेस कुंण तवज्जो मर्कूज़ करनी खतिर फन तमीरेख स्कूल ते तब्दील.
उन ग्रीन बिल्डिंग कौंसिलेऑक लीड रेटिंग सिस्टम छू आठ मेज़ अहम् रोले ऐडा कारन.
यी इस्तिमाल हेख इब्तेदाई देसिग्नेन टी मंसूबानन खातिर असिथ टीम पैट तब्दील शुध्द माक्सड्ड  एडजस्ट करने कहतीर ने सेरर तामीर करनी या नुमाया टूर तरीकेस पथ इस्तिमाल कएने खातिर नव नव डिज़ाइन.
जहाज़ुक इब्तेदाई डिज़ाइन ेमुख तफ्सीली डिज़ाइन टी तैमिर आज़माईश ऑपरेशन टी देख बाल लॉन्चिंग टी ड्राई डॉकिंग आठ मेज़ शामिल एहम सरगर्मेयेन.
एएम बावजूद मेटा इंटिमेसी हहेंड खसतीर आँख मक़ाम किश तौरस मक़सद फन तामीर गैरेक संगी आरज़ी इन्तेहाई नेगी जाती टी गैर अवामी टी हेख ऐसथ.
ईसायत टी इस्लाम केस अरूज़ेस सीथ मज़हबी इमारतें तीजी से इबादत दुआ और मरकाबा के मरकज़ बन गये.
हिंदुस्तान आयसुख सिर्फ टी चीन हेवेन ताजरें टी तेजारिटी वाथें सीथ सीथ गैर मुलकेएन हदें मौसमी हमें हेंड ज़रिये क्रिस क्रॉस कर्नावने अवमौत एम किश नतीजस मेज़ मक़ामी तर्ज़ेस पथ गैर मुल्की अनसेरेख मुताआद  आसरात मुरत्तब गेय.
एमएच आँख मिसाल नालंदा बिहार छू.
मज़हबी आम्लान मेज़ तब्दीलिएन मुताबिक स्तुपास छू वॉर वॉर चटिया गृहस मेज़ शामिल गसण.
बढम्तेक मंदिर आये पथ त जुनूबी एशिया नेश नबेर्र तैयार करने एथ बुद्धमत वॉर वॉर ईसाई सेड्यां मेज़ ज़वाल पज़ीर गौ हालाँकि एमएच मिसाल छू बिहारेस मेज़ बढ़ग्ये महा बूढी मंदरीच.
हिन्दू मज़हबस मेज़ छू मंदिर क़ायनात किस माक्रोसोम मेस सीत सीत अंदरूनी किला केस मिक्रोसोम मैच नुमाइंदगी कारन.
यी गौ 2000 वारीहह कोथ ज़्याद मुड़तास मेज़ तैयार.
एएम अलाव आए केन हेंज़ गयी सिर आन नी क्लासिकल तरतीब आव सख्ते सां वुचने नकाश वे नगर बजाय आये कड़ी शजावत नैन टी आय पेचीद गुम्बंद बनवनी.
इस्लामी तरज़ तैमिर  खंडनस  दौरान अरब प्लान या ह्य्पोस्ट्य्ले मस्जिद बनाय मैच.
इवान मस्जिदों मंज़,अख या ज़याद इवान छू बूथ सेंट्रल कोर्टयार्ड युस इबादत-गह रेंग इस्तिमाल छू येवा करने.
मीनारें हिंदेस टॉपस पेठ छू मस्जिद हुन्द हाईएस्ट पॉइंट,ते छू अक्सर असे हाईएस्ट पॉइंट अकिस नज़दीक एरिया मंज़.
कोंसेकुएंटली,मस्जिद हिन्दव मीनारव खातिर आर्किटेक्टव क्र बेल्ल टावरच शेप वज़ूम,युस इमि परपोज़ खातिर ज़रूरी इस्तिमाल एवा करने ते मुमिनें नमाज़ खातिर बलवान.
अगरची एएम डोम छू हेमिस्फर पइठ बसा,लकिन इंडियास मंज़ क्र मुग़लव क्र अनियन शेप हिन्द गुम्बंद आम.
आम तैर पैठ मस्जिद हुँदेस दरवाज़ बुरकें छू क़िबलीच देवर असा,युस मस्जिद अंदर ज़ोफ़ पेठ दें वाले अलकन पइठ ज़ोर देवा.
क़बिल्च लाबे मंज़,आम तैर पइठ एएम किस मरकज़स मंज़ छू मेहराब आसान,अख ताक या डिप्रेशन युस क़िब्ला किस देवर कुन ईशर छू करा.
मेहराब छू सु जाये यतीस इमाम रोज़ने पानस वक़त नमाज़ छू परनावन.
अथ मंज़ छू नैव,ट्रांससेपटस ते आल्टर स्टैंड मशरिक़े अंद (वुछु कैथेड्रल डायग्राम ). 
ज़याद तेर आर्किटेक्चरल मुवर्रेख़ीन माइकल एंजेलो किस रोम मंज़ सेंट पीटर बेसिलिका संदेस डिज़ाइन बैरोकतरजिस पेठ छू संजन एवा,ये यी लबना एमकी मंज़बागमी खुल जाये सेत (थांग नवीस बद्लावेथ),ज़याद तरजि आय लाइट ते छाय दें,वासी ऑर्नमेंटशन,बेड फ्रेस्कोइस,इंटीरियर आर्ट्स पेठ ज़याद तवजा,ते ड्रामेटिक सेंट्रल एक्सटेरियर प्रोजेक्शन.
अगरची मॉडर्न आर्किटेक्चर पेठ छू वरिये ज़याद सेक्युलर स्ट्रक्चर असर छू ,केह मॉडर्न आर्किटेक्चरच  ज़बरदस्त मिसाल छू 20 सदी हिंज केह मज़हबी जाये.
अथ छू "फलैक्स ऑफ़ फिघ्टर्स" तैर पैठ बयां अमृत करने,येम एहदन दमन पेठ छू ते आसमान कुन छू ईशर करा.
आज़ादी हुन्द मंदिर,मिसौरी हुन्द दूत जपानुक आर्किटेक्ट  ग्यो ओबाटा चैम्बर्ड नॉटिलस सिंद तसवुर पत.
दुमी तरफी बेसिलिका ऑफ अवर लेडी ऑफ लिचेआ छू ज़याद रवायती ईमारत.
आर्किटेक्चरल स्टाइल छू ख़ुसूसयातन हुन्द आँख मजमून यश इमारत या बाई ढांचें छे क़ाबली जिक्र्र या तारीखी तूर पथ क़ब्ले शिनकथ बनावन.
ज़ायद तर आर्किटेक्चर छू क्रोनोलॉजी हिंज तरीक़ अंदर दरजीबंद अमित करने एम वकतस सेत बदलवान फैशन,बेलिएफस ते रिलिजन या नवें ख़यालातें टेक्नोलॉजी या मटेरियल युस नव स्टाइल मुमकिन छू करा.
कुंते वक़त वरिये स्टाइल छू फॅशनबले,ते येल स्टाइल छे चेंज गसान ये छुं आराम सान गासन, येथ पइठ आर्किटेक्ट  नय आईडिया हेचन ते तेम मुताबिक त्रवन.
मिसाल की तैर,रेनैस्संस आइडियाज ओबराय इटली मंज़ 1425 नज़दीक ते फहलाव 200 वरियेएन मेज़ सरसी एउरोपेस फ्रेंच जर्मन इंग्लिश टी स्पेनिश रेनैस्संसेस सेठ हवन हवाई स्टाइल मगर यूनिक करैक्टर हाथ.
आर्किटेक्चरल स्टाइल जानने पथ अहय ती डोबरे तश्रीहत हकें सापडत.
हसपनोई मिशन की अंदाज़ 100 वरही पथ मिशन बहाली केस टूर पथ बहाल करने टी पथ गौ यी जल्दी हासपोनोई न्याबदेयती बहाली मेज़ तब्दील   
हसपनोई मिशन की अंदाज़ 100 वरही पथ मिशन बहाली केस टूर पथ बहाल करने टी पथ गौ यी जल्दी हासपोनोई न्याबदेयती बहाली मेज़ तब्दील.
ऐंटवर्प की ज़रई नेष्ठ सानिया टी मन्नेरिस्ट तरज़ वासी पैमानेस पथ इंग्लैंड जर्मनी टी शामली टी मगरबी एउरोपेस मेज़ आम टूर पथ मुतरीफ करनी
हमअहंगेएक निशात सनी हेंड इडलो दुतिख ज़्याद इमेजिनेटिव रह्यतमें ती फ्रीर वाथिन जनम.
आर्चीटेक्चरल थ्योरी छू फन तामीर किश बरस मेज़ सोचने बहस करने टी लेखनी किश अमलास मुतलिक्क.
आर्किटेक्चरल थ्योरी छू अक्सर तदरीसी आसान ती छू थेओरिसत्स स्चूलें नज़दीख ती केएम करनख रुझान तहवां.
ताहम  एमुख मतलब  चुन यी हर्गिज़ज़ टी की  तर्ज़ेक कैम इसिलिय्ये ज़ी वरियाः कैमेअसेने जदीद ज़मनेस मेज़ ज़िंदे.
गालिबन 27 ती 23 बस क़ाबल आव मसी लेखनी यी छू क्लासिकी फन तमीरीच वाहिद बड्ड असरी मैखज़्ज़ यश जिंदड छू बचौमूत.
अथ मेज़ छू थराय बुनयादी क़ायनीं तजवीज़ करने अमित यूमेन पथ गुर करनी खातिर फन तमीर मनावण ज़रूरी छू फिरमिटसुटीलीटस वेणुतास एमुक्क तर्जुम 17 वें सदी मेंज सर हेनरी वोटों अंग्रेजेएस मेज़ नराः मंसूबे अजनास ती खुशुई मेंजज कोरर (यमुख मतलब सख्ती मुनासिबत फाहलियत टी खूबसूरती छू).
चूँकि तैमेराती नज़रियात इस ढांचें पर्थ ती उमें मेंजज ईस वरियाह कम्म नक़ल करनी अमित.
ओमू नज़रियातो कोर जद्दिद फन तमीरेस मेज़ फंक्शनलिस्म मैच तरक़ी हज़्ज़ तावको.
इम केस नतीज़ेस मेज़ बनायी बरतनेइस मेंजज आर्ट नवच बुन्याद जिस की मिसाल चारलेस रैंणी मैकिंटोश काम सीट मिलान टी लोरुख विएना अलहदगी मुताइसेर.
19 सदी हेंडेस वसेत तिहाई दौरान पेड सपदं वैल नेसल बैदेस हदस तीन सिमर रुख शानदार तारीखी दैरीरे कार टी तारीख करुख ग्रनुलारित्य इंतिजाजेख पेश करी आमेठ मोवकी सीथ मुताइसिर सपदमेत.
मॉडर्न मोवमेन्टेन कोर उम् ख़यालात दरकार टी ले कोर्बुसिएर कोर भरपूर तरीकास मेज़ यी कायम मुस्तरदद.
एएम वक्तुकः बेई आँख एहम मंसूब बंदी ओएस  थेओरिस्ट एबेनेज़र होवार्ड एम्म गार्डन सिटी तारिख हज़्ज़ बुनयाद्द तरव.
टीबातस मेज़ जदीद फन तमेरेस मेज़ इस्लाहुख इब्तेदाई इस्तिमाल ओटो वाग्नेर सेनज किस किताबे हेंडेस उन्वान नेस मेज़ एम विएना सेसेशन पानी कायम हेंड नुमाइंदी किश आर्ट नोव अकासियोँ टी बाई पाणिं शागीरदान तदरीस तमीम मैच मिसाल. 
फ्रैंक लॉयड राइट तारीखी पसंदी दरकार ठवनेस्स मेज़ जद्दिद असेनख बावजूद पेनिस नज़रियेस मेज़ गैर मुतज़लज़ल ओस एथ पथ एएम भरपूर तेहरीरेस मेज़ बयां कोर.
राइट ओस ज़्याद शरियाँ अण्डा ज़ोक टी 19 छे सड़ी मेज़ तखलीकी फनरिद ज़हीनेख टूर्स पथ नाज़ेरेएकिस मंसूबास पथ बरकरार कारख़ मुनफ़.
डालिबोर वेसेली टी अल्बेर्तो पेरेज़ गोमेज़ हेव तालीमी मेहरर टी छू यहॉ मामलइ रौडमौत टी हलया वरियाणं मेज़ फलसफ्यान रुझान नेन  नज़रई सजीं ने नसलेच तहक़ीक़ ज़रीये टाकूयात हासिल सपेजमेच.
बाई एथ किन बेआट्रीज़ कोलोमीना टी मैरी मक्लिओद फन तमेरेस तफहमी वसैठ देवां ताकि काम या मामूली गुफ्तगू हेख शामिल गैज़ेट योमौ वक़्तेस सीट सीट तमेरेटी नज़रियातछ  नशोनुमा मुतासिर कर मैच चक.
हदीस नज़रियाटिस मेज़ फन तैमेरुक मवज़नी छू एकहिस ज़ुबानी मेज़ करने अमौत यश हर वक़्ते इस्तिमाल करनेस पथ एजाड टी दोबारे इजाद केने छू अवणन.
2000 पित्त आर्चीटेक्चरल थ्योरी टी मलाई शौरत टी आलमगीरीयतक्र पेवोख तीजे सां सामने करुण.
पत्मी दहई मेज़ नाम नेहाद "डिजिटल" फन तैमेरुक ज़हूर.
आर्चीटेक्ट्स आँख नव जुबां तैयार करनेच कोशिश मेज़ नुमायती नज़र इन वजनी इमारते डिज़ाइन कारण.
एन पेठ यौम नए आर्किटेक्चरल रुझनाअत ओबराय थेओरिसत्स टी आर्चीटेक्ट्स छू उमेंन मसलन पथ कायम करा पैट्रिक सचुमचेरस परमेरटरीकिसम हवव नज़रियात टी नज़रियात तैयार कारन.
बीजान्टिन फन तामीर बीजान्टिन सुल्तनत या मशरिक़ी रोमन सल्तनतुक  फन तमेर छू.
शानदार सुनहरी मोसैसिक्स पानी ग्राफ़ि कसादगी सेठ गिरगा घरां हदें दिलं मेज़ रोशनी टी घरमोघोषी  आनन.
केहन कॉलम एस संगे मर्मर रेक टी.
कीमती लकर हुन्द फर्नीचर,येथ पइठ बेड्स,चेयर्स ,स्टूल्स,टेबल्स,बुकशेल्वेस,ते चैन्द या सुनेक कप येमन मंज़ खूबसूरत रेलिएफस ,डेकोरेटेड बीजान्टिन इंटीरियर्स.
कीमती लकर हुन्द फर्नीचर,येथ पइठ बेड्स,चेयर्स ,स्टूल्स,टेबल्स,बुकशेल्वेस,ते चैन्द या सुनेक कप येमन मंज़ खूबसूरत रेलिएफस ,डेकोरेटेड बीजान्टिन इंटीरियर्स.
क्लासिकल मंदिरव्खातिर,सिर्फ नेब्रम साइड आस ज़रूरी,कायज़्की सिर्फ पदर आस अंदर अचान,येत एमस देवता सेनज मूर्ति थवना आमच यम खातिर मंदिर वक़फ ओस.
सेंट मार्क,वेनिस (1071) किस कैथेड्रल मंज़  रोज़न वालेन, जॉन रस्किन सिंज पसंद खास तैर पइठ पनस कुन मुतवज्जा  
मशरिक़े सलमान पेठ ईगल,शेर ते खट छू कुन सेत तरशनी एवा,लकिन ईमान हुन्द इलाज छू रेवाते तैर पइठ एवा करने  
कम्पोजिट कलुमंस नैव असल जाये पेठ लाइन लगावैं.
बाकि स्टोक्टूरे रूइंस ऑफ़ ग्रेट पैलेस ऑफ़ कांस्टेंटइ पोल,कोंस्तांतिनपोलेच जदीद देवर (192 टावरव साथ) ते  बेसिलिका सिस्टर्न(हातबैद रीसायकलएड क्लासिकल कलुमंस).  
बाकि स्टोक्टूरे रूइंस ऑफ़ ग्रेट पैलेस ऑफ़ कांस्टेंटइ पोल,कोंस्तांतिनपोलेच जदीद देवर (192 टावरव साथ) ते  बेसिलिका सिस्टर्न(हातबैद रीसायकलएड क्लासिकल कलुमंस).  
पलोलोगन पीरियड छू असल पइठ हवनी अमृत दर्जन ब्रेमेन चुरचे इस्तांबुल मंज़,एम माज़ खास पइठ चोरा मंज़ सेंट सवियर ते  सेंट मैरी पामकारिस्टोस शामिल छू .
चर्च ऑफ द होली एपोस्टल्स (थेसालोनिकी)छू एवा आखिरी ज़मान की कदीम डांक की तैर पइठ हवाल एवा दें,एमचि बेरुनी देवर छू इंटरकटल्य डेकोरेटेड या सरन हिन्द नमून या चमकदार सिरेमिक्स सेत सजवान अमृत.
सेंट सर्जियस, कॉन्स्टेंटिनोपल, और सैन विटाले, रेवेना सेंट्रल टाइपक चरचे मंज़ गुम्बदस बुंकिन जाये ओक्टागन मंज़ इज़ाफ़ करथ बुड अये करने.
उंब्रोकेन एरिया,तक़रीबन 260 फट (80 मीटर) झउठ,येमूक बुड हिसस 100 फिट (30मीटर) खुत ज़याद खुल छू,मुकमल तैर पइठ डोमिकल सत्ता सेत डाकथ.
मुकदस अपोस्टल्स निष् (6 सदी मंज़ )पंसस गुम्बद आस क्रुसिफोर्म प्लान पेठ लगवनी अमित;मज़बेग़म अस सरवे खुथ बुड.
फिर बे ब्रोकन अख स्क्वायर कोर्ट आव तवने.
गुंबद किस मरकज़ीस बुनकेँ छू आम्बो,यमन पथ स्क्रिप्टुरे अमित बनवनी,ते आम्बो बुनकेँ छू फ्लोर पेठ गुलुकारन हिनक जाये.
गुंबद किस मरकज़ीस बुनकेँ छू आम्बो,यमन पथ स्क्रिप्टुरे अमित बनवनी,ते आम्बो बुनकेँ छू फ्लोर पेठ गुलुकारन हिनक जाये.
डोम ते वॉल्ट  नेब्रम तरफी वेल्थ लीड या रोमन टिलिंग सेठ.
काफी बीजान्टिन असर सेत येम इब्तेदाई इस्लामी यादगार (709–715)मंज़ एवा लबनी.
70 cm x 35 cm x 5 cm सैर छू येवा इस्तिमाल करने,ते एएम सैर छू बंद करने मोर्टार सेत युस अप्प्रोक्सिमाटेली 5 कम वठ.
शायद हागिया आइरी सरे खुथ ज़याद वजिया खुसियत अन्दरूनी ते बेरुनी डिज़ाइन दरमियान सकत तज़ाद.
एएम अंदाज़न क्र दयमें इमारतें हिंज तामीर मुतासिर,एथ पइठ  सेंट पीटर्स बेसिलिका.
हागिया सोफियाक आखरी वर्शन अवा बनवनी, युस आज ते खड़ा छे,येमाच निगरानी पैन शेह्ज़ाद जस्टिनियन क्र.
गॉथिक आर्किटेक्चर (या पॉइंटेड आर्किटेक्चर)छू आर्किटेक्चरल स्टाइल युस खास तैर  यूरोपस  मंज़  मशहूर गो 12 सदी हिंड्स आखिर पथ 16 सदी ताम,हाई ते लेट मिडिल एज दुरान,युस जींद रोद 17 पेठ 18 सदी ताम केह अलकें मंज़.
एएम वक़तच स्टाइल एस कुन वकतस मंज़ ओपस फ्रांसिजेनम वानान  एवा  (लिट.
इंजीनियरिंग हिंज बुनयादी इंनोविएशन ते देर खसूसियत हिंज डिज़ाइन हिन्द कंपोनेंट्स छू फ्लाइंग बुटटरेस्स.
हलाकि,येथ कथ हुन्द छुं कह ते सबूत,कि आर्मीनियाई आर्किटेक्चर ते मगरिबे यूरोपस मंज़ गोथिक तर्जिक तरीक़ी दरमियान कह ते तालुक ओसनि.
एथ पइठ गोथिक तर्ज़ेस,क्लासिकल आर्किटेक्चरस खिलाफ अस्नेक वजा सेत,एएम नजरेत  पेठ ये आव तबाही ते तरकी कुन  मुंसुक करने.
18 सदी मंज़ आय टर्म 'सरसेन' इस्तिमाल करने,ते ये छू आम तैर पइठ मुस्लमान कनक्वेरोर कुन मन्सूख़ करने ,बेशमूल मूर्स ते अरबस  
एमसीन्द अंदाज़ सेत नफरत ते क़ादरी शाद्देद आस कि एएम क्र दबाव त्रावने बावजूद नवस सेंट पॉल पेठ  गॉथिक छत लगवनेस इंकार.
कह ऑथरव क्र इलज़ाम खिलाफ पनुन मुवाकिफ़ ज़ाहिर,ते कारक या दवा कि  गॉथि सिंज अंदाज़ छू गलबान दूयमेव तरीक़व यूरोप स मंज़ दाखिल अमृत करने.
ये गु मजहबी अकदव सेत ते मुतासिर येथ मंज़ ज़याद रौशनी हिंज ज़रुरत आस  वॉल्ट्स ते बुटटरेसेस मंज़ बेहतर तकनीक हिन्द वजा सेत येम ज़याद ऊंचाई ते बाझ देरन हुन्द इजाज़त देवन.
रिब-वॉल्ट्स डरहम (1093-) कैथेड्रल केह हिस्सों मंज़ ते  नॉर्मंडी (1098) लेसे एबे मंज़  कारथ  
13 सदी ताम एंजविन साम्राज्य कास हिस्सा मंज़ नॉर्मंडी के डची बनाव पनुन  गॉथिक वर्शन.
अख मिसाल छू नॉर्मन गोथिक छू बेय्यू कैथेड्रल (1060-70) ते रोमनस्क्यू कैथेड्रल नैव ते छोइर आय रेबिल्ड करने गॉथिक स्टाइल मंज़.
कॉटेंस कैथेड्रल आव दूबर बनवनी  गोथिक  1220 पेठ  शुरू करने अमृत.
परेनि रोमनस्क्यू चर्च कह हिसस आय नवसिर बनवनी रिब वॉल्ट सेत ताकि देवर येन रिमूव करने ताकि दरें लखतिर ये ज़याद जाये किडनी.
एएम अल्वा ,एएम क्र पोर्टल पेठ ते फकड़े पेठ अख सर्कुलर विंडो अये नेसब करने.
डरहम कैथेड्रल ओस गुडणुक कैथेड्रल ताकि आँख रिब वॉल्ट लगोमत,बनवनी 1093 ते 1104.
एमव बिल्डर मंज़ छू अख येमेस मुतालिक कायल छू एवा करने की  सेंस कैथेड्रल,एम् पत दराव विलियम ऑफ सेंस इंग्लैंडक दूर ते बनाव आर्किटेक्ट एम 1175 पेठ 1180 ताम क्र कैंटरबरी कैथेड्रल नव गोथिक अंदाज़ मंज़ दुबारे तैयार
अम्बुलेटरी ते साइड चपेलस आस दुनवाय  वरिये इन्फ्लुएंस  फ्रांसीसी गोथिक चर्च निष्,क्वायर ए  सेंट-डेनिसते,तहस पैरेड टावर ते ट्रिपल डोर्स मगरिबी फसाड.
नोट्रे दामेक बिल्डरव् बाडव ये बे ज़याद ते कारक आठ मंज़ फ्लाइंग बुटटरेस्स ,हैवी कलुमंस ते शामिल ताकि टीम कारण सपोर्ट नेबरमान देवरान येम  आर्चेस सेत  कनेक्ट छू
एएम सिंज केम थव विलियम थे इंग्लिशमैन जारी येम 1178 मंज़ पनुन फ्रैंच नाम हिंज जाये ने  
Tiercerons-डेकोरेटिव वॉल्टिंग रिब्स -ये छू बसा की सर्व खुथ गुडणुक लिंकन कैथेड्रल मंज़ वॉल्टिंग मंज़ इस्तिमाल अमृत करने, c.1200 मंज़ निसाब अमृत करने
चार्टर्स कैथेड्रल ओस हाई गोथिक मंज़ गुदनीच  बिल्डिंग,युस जनूबी पेरिस मंज़ आँख ज़रूरी पिल्ग्रिमेज चर्च
देवर आस स्टैनेड गिलास सेत बरना अमित,युस बुनयादी तैर पइठ वर्जिन मैरी हिंज स्टोरी अकसी करा,अकिस लैक्टिस कुनस हेर विंडो ,वहु तेमन गुइडेन हिंज बयां करा  एमव अथ दस्तकरे पेठ कम छू कर्मच
सेंट्रल यूरोप मंज़,हाई गोथिक स्टाइल छू हौली रोमन एम्पायर मंज़ लबनी एवा,गुडनुक टोल  (1220–),एम हिंज रोमनेसके कैथेड्रल अये दूबर बनवनी रिम्स कैथेड्रल स्टाइल मंज़,टीम पत ट्राएर एम् पत पुरे सिंज  लिबफ्रौएनकिर्चे पैरिश चर्च (1228-),एएम पत पुरे रैंच मंज़  ,मारबर्ग मंज़ एलिज़ाबेथकिर्चे पेठ  शुरु (1235–) मेट्ज़ मंज़ गिरजाघर (c.1235–).
लांसेट विंडोज अये बद्लावनि मल्टीप्ल लाइट्स सेत युस अलग छू जोमेट्रिकल बार त्रसरी निष्.
बाकि खुसियत  हाई गोथिक आस रोज विंडोज साइज मंज़ तरकी बार -टरसरी,थद ते जेठ फ्लाइंग बुटटरेसेस,युस लग बैग हाईएस्ट विंडो ताम वात,ते स्कल्पचर  देवरे एम बीबिकल स्टोरीज वानन छू एम बर्थ छू फकड़े ते ट्रान्सेप्ट सेत.
फ्रेंच रेयोनेंट गोथिक हिंज बाज ते जावजी देवर छू फ्लाइंग बुटरेसेस मंज़ मदद देवा यम अम्बिशयस द्रुग गिलास ते डेकोरेटेड टीरसरी,युस शेस्तेर छे कम मंज़ मदद देय.
मेसन दूत आँख सीरीज सजावट पैटर्न विंडोज खातिर -बेसिक जोमेट्रिकल पथ रेटिकुलते या करविलिनार -एम लांसेट विंडो कमज़ोर क्र.
तेम चर्च यमन मंज़ ये स्टाइल आस छू वेस्टमिंस्टर एब्बे (1245–), लिचफील्ड मंज़ कैथेड्रल (1257– पात ) और एक्सेटर (1275–), बाथ एबी (1298–), ते वेल्स कैथेड्रल मंज़ रेट्रो  क्वायर    (सी.1320–).
ogees आसखास तैर पइठ  कम्मोम.
फ्रैंच चमकदार बिल्डिंग हिंज मिसाल छू रूएन कैथेड्रल हुन्द  पश्चिमी अग्रभाग, ते  विशेष रूप मंज़  सैंट-चैपल डी विन्सेनेस (1370 केइस  दशक मंज़ ) ते  क्वायर  मोंट-सेंट-मिशेल किस  अभय चर्च (1448) किस  अग्रभाग.
ये गो गुडनिक फिर बरुकूँ (c. 1332) मंज़   क्लोइस्टर्स ते चैप्टर - हाउस ओल्ड सट पॉल कैथेड्रल लोन्डोन्स मंज़ विलियम दे रेमसे.
परपेंडिकुलर छू कुन साथ थर्ड पॉइंटेड ते आव तरें सेडिएन चलवानी ;फैन फैन वॉल्टेड स्टेर्कसे छू च्रर्च निष् ,ऑक्सफ़ोर्ड बिल्ड अराउंड 1640.
फ्रांस किन बादशाहन आस फर्स्ट हैंड कनौलेगे नैय इतालियन स्टाइल हिंज,कायज़्की मिलिट्री कैम्पियन ऑफ़  Charles VIII नैप्लस ताम ते मिलान   (1494), खास तैर पइठ  Louis XII सिंज कैंपेन ते Francis I (1500–1505)ताकि फ्रैंच कण्ट्रोल ये करने मिलान ते जेनोआ ताम.
Château de Blois (1515–24)  इंट्राडुके रेनैस्संस लोगिया बाय ओपन स्टेरवाय.
Henry VIII and Elizabeth I अंडर,इंग्लैंड और वरिये ज़याद अलग अमृत करने आर्चिटेक्टरेअल डेवलोपमेन्ट निष् पुरे कॉन्टिनेंट मंज़.
शूट क्र गुदनीच किताब पब्लिश इंग्लिश मंज़ क्लासिकल आर्किटेक्चर मंज़ 1570 मंज़.
पॉइंटेड आर्च जो न गोथिक आर्किटेक्चर मंज़ ओरिगिनते;ये छू अमृत इस्तिमाल करने सेडवाय पेठ नियर ईस्ट मंज़ प्रे- इस्लामिक ते इस्लामिक आर्किटेक्चर मंज़ ते आर्चेस,अरकडेस ते रिब्बड वॉल्ट्स  खातिर.
एम छू कुन साथ ज़याद प्रैक्टिकल पर्पस खातिर इस्तिमाल करने,एथ पइठ ट्रांस्वर्स वॉल्ट्स आनीं शामे हिघट पेठ  येम पेठ डायगोनल वॉल्ट्स छू ,येथ पइठ नैव तेडरहम कैथेड्रल आइस्लेस.
सेमि-सर्कुलर बार्रेल् वॉल्ट रोमन ते रोमनेसके बिल्डिंग बगैर,एथ वज़न छू डायरेक्टली प्रेस करा बुंकुं ,ते छास मुच् देवर ते लकचे विंडो ,गोथिक रिब वॉल्ट आव डायगोनल क्रासिंग आर्चेड रिब्स सेठ बनानी.
आउटवर्ड थ्रस्ट देवरान हुन्द आव काउंटर करने बुटटरेसेस ते फ्लाइंग बुटटरेसेस की वज़नी सेत.
एम् आस मुश्किल बनावें,ते हेकन लिमिट  क्रॉस करेथ.
अल्टेरनेटिंग रौस हिंज अल्टेरनेटिंग कॉलम ते पिएर्स छू वॉल्ट्स हुन्द वज़न रतन ते अये सिंपल पिल्लेराव लगवनी,हेर आँख शामे वजन रटन.
गुड़नेक कह वॉल्ट्स आस अख एडीएशनल रिब,येथ tierceron,आस वणन,युस वॉल्ट मीडियन मिंज पकं ओस.
येमाव वॉल्ट्स क्र अक्सर फॉर्म कॉपी एलबोरते सजावट लेट गोथिक स्टाइल हुन्द.
डुमस किसमस छू रेटिकुलते वॉल्ट एवा वने ,एम अल्वा डेकोरेटिव रिब्स छू आसान,ट्रायंगल या दुमव जियोमेट्रिक फॉर्म्स ,येम ट्रांस्वर्स रिब्स मंज़बाग ते पेठ आस अमित तावनी.
अख मिसाल छू क्लॉइस्टर ग्लूसेस्टर कैथेड्रल (सी। 1370) 
यम आय पत सेन्स मंज़ इस्तिमाल करने, नोट्रे-डेम डे पेरिस ते  कैंटरबरी इंग्लैंडस मंज़.
आला गोथिक दोरस मंज़,आँख नव फॉर्म आय इंट्रोडस करने,येथ मंज़ सेंट्रल कोर वेल्थ ओस वरिये अटैच्ड स्लेंडर कॉलम सेत,या कोलोनेटे,येम वॉल्ट्स ताम खासन अस.
इंग्लैंड मंज़ एस अक्सर क्लोस्ट्रेड कॉलम कनिव वजन साथ खनित पत्राण हिन्दयां कॉमन साथ आरास्ता आसान 
कोरिंथियन कैपिटल जाये,केह कोलुमन अये स्टिफ-लीफ डिज़ाइन तैर इस्तिमाल करने.
बाद केन स्ट्रक्चरन मंज़,बुटटरेसेस आस वरिये आर्चेस,हेर अख ओस बदल लेवल तेम वातान.
आर्चेस छू अख बदल प्रैक्टिकल पर्पस ;तेम मंज़ छू लीड चैनल्स असा येम पाश पेठूक रुद आब जमा छू करा,एएम अये नाबर कड़ने कह रेतव पेठ स्टोन गार्गॉइले आय रोव मंज़ बुटटरेसेस पेठ त्रवनि.
ईमान ोास आँख अमली मकसद टी एम् एस बेलफ्रिजस मदद कारन वैल घण्टी टॉवेरन बटोरे कायम कारन, यमन हिंज घंटी मज़हबी एलान खातिर आस ईवा इस्तिमाल करने या वक़्त हवन बापथ , नार या दुश्मन सिंद हमला निष् बा खबर करने बापथ आस फुजि वाक़िआत या ताज पोषी मानवनि बापथ टी 
ताहम कैथेड्रल कंस्ट्रक्शन नव वरिये वाहरे,ते आस वरिये एक्सपेंसिव,येतस  कालस टावर आव बनानी लुकान हिंज एंथोसिएसं मकलाव,टेस्ट गु चेंज.
चार्टर्स असे ज़याद  पुर जोश अगर दुऐम प्लान अये फॉलो करने ;एएम वन सेथ टावर ट्रान्सेप्ट ते सैंक्चुअरी इमें ऐंड ऐंड.
कदीम ते हाई गोथिक लोन कैथेड्रल आस अख चकोर लैंटर्न टावर ट्रान्सेप्ट क्रासिंग पेठ ;ज़े टावर वेस्टर्न फ्रंट ;ते ज़े टावर ट्रान्सेप्ट किस एन्डस पेठ.
नोर्मंडी मंज़,कथेड्रलस ते खास चरुचें आस अक्सर मल्टीप्ल टावर,एम सदीव पेठ आस बनवनी अमित ;अब्बए अक्स होमस(युस शरू जो 1066 ),साइन आस नव टावर  स्पिरेस,येम फसाड पेठ तावनी आस अमित,ट्रान्सेप्ट ते सेंटर.
फ्लेचे ओस स्पिरे हुन्द वेरिएशन,अख स्लेंडर,स्पीयर-लिखे स्पिरे,युस ट्रान्सेप्ट पथ आस तावनी आमस येतेन ये नैव क्रॉस आस करा.
अमीन्स कैथेड्रल मंज़ आस अख  फ्लेचे.
ये आव हटने 1786 दुरान अकिस प्रोग्राम मंज़ ताकि कैथेड्रल इन मोडर्निज़े करने,लकिन आव नवीस डिज़ाइन मंज़ तारवनी यूजीन वायलेट-ले-ड्यूक ज़रिये.
इंग्लिश गोथिक मंज़,अख मेजर टावर ओस अक्सर ट्रान्सेप्ट ते नैव किस क्रासिंग पेठ तावनी अमृत,ते ओस वरिये तुद बकिये निष.
अख क्रासिंग टावर आव कंस्ट्रक्ट करने कैंटरबरी कैथेड्रल निष् 1493-1501 मंज़ जॉन वेस्टल,येम किंग्स कॉलेज लंदनस मंज़ ते आस केम करमस.
अख गैर मामले डबल अर्च गैस आसान क्रासिंग टावर किस सेन्टरस मंज़ ताकि अथ मेल एक्स्ट्रा सपोर्ट.
केम गए बाय शरू 1724 मंज़ निकोलस हॉक्समूर डिज़ाइन सेत, क्रिस्टोफर वरन ओस गुडनिक डिज़ाइन 1710 मंज़ दएतमत,लकिन आव रुकवनि 1727 मंज़.
13 सदी मंज़ आव कोलोग्ने कैथेड्रल शरू करने , अमीन्स कैथेड्रल सूंड प्लान आव फॉलो करने,लकिन गोथिक दुरेस मंज़ आव सिर्फ अख आपसे ते अख टावरच बेस आय पुर करने.
उल्म मिन्स्टरक टावर छइस हेशे हिस्ट्री,युस 1377 मंज़ शरू गए,ते 1543 मंज़ गए बंद,ते गए न कम्पलीट 19 सदी ताम.
बुरगोस कैथेड्रल ओस ज़याद मुतासिर शुमाली यूरोपस निष.
प्लेट सजावट आस गुडनीच सजावट युस बनवनी आय,युस अर्ली गोथिक किस लेटर फेज मंज़ नुमादर गए या गुडनुक पॉइंटेड.
सजावट छू प्रैक्टिकल ते डेकोरेटिव ते,कायज़्की बाझ विंडो गोथिक बिल्डिंगन हिंज  आस ज़याद ज़रुरत सपोर्ट हवा निष् बचनी खातिर.
प्लेट सजावट वाच पेनिस हाई सोफिस्टिकेशन पेठ 12 सदी हिन्द चार्टर्स कैथेड्रल विंडोज मंज़ ते "Dean's Eye" रोज  विंडो लिंकिन कैथेड्रल मंज़.
स्टोन बार-तरछेरी,युस  डेकोरेटिव एलिमेंट छू गोथिक स्टाइलक,युस गुडनिक फिर रिम्स कैथेड्रल मंज़ इस्तिमाल आव करने 1211 पत,चेवेट युस Jean D'Orbais बनाव.
बार-टरसरी  गए आम  c.1240 पत,कम्प्लेक्सिटी तहुन्द ज़याद ते वज़न काम गासूं सेत.
रायोन्नंट क्र ज़े मोल्डिंग दूँ मुख्तलिफ किस्में हिंज टरसरी,येत कदीम स्टाइल मंज़ आय मोल्डिंग इस्तिमाल करने हेवु सिज़ेक,मुख्तलिफ साइज हिन्द मुल्लिओन्स.
जोमेट्रिकल स्टाइल हिन्द मुल्लिओन्स आम तैर पेठ आस कैपिटल यमन कुर्वेद बार आस नेरा एमवे मंज़.
मुल्लिओन्स आस ब्रांचें मंज़  Y-shaped डिज़ाइन मंज़ येम बाये ऑर्नामेंट कसप्स ज़रिये.
दुमस पॉइंटेड (14 सदी ) आय वुचनी दिलचस्प सजावटे ओगैस,येम काम्प्लेक्स रैटिकुलर(नेट-लिखे )डिज़ाइन येथ रेटिक्युलेटेड टरसरी छू वानन.
यमन शैंपेन छू डैगर्स,फिश-ब्लडर्स,या मूचेटस छू वानी येवा.
अमौरी टूर्स पथ करेख खड़ा रोज़णेच कोशिश टी हेरे पथ बुन्न टॉम गैर टूठेट्य हेव सुएड मुल्लिओन्स हेंडेस हकस मेज़ करविलिनार स्टाइल्स नकास लकीरें सीट सीट तक़सीम करने आव अफकी ट्रांसोंस टी बार ज़रई तक़सीम करने आव.
ट्रांसोंस अक्सर छोटे क्रेनिल्लाशंस हेंड ज़रिये सरफिरिस्ट.
एम् ओस अक्सर गूदे ढापेठ थोमोट टी नाफ बाई कुएरेच अंदरूनी दीवार ऐसे ब्लाइंड आ राडेस सीट डिपथ.
2 वॉल्ट्स बैरल या ग्रीव रिब्बड रिब्बड वॉल्ट्स रोमांसके दौरेस्स मेज़ नुमोदार गेय बाई आये गो थिक  दूरेस मेज़ इ मीच वज़ाहत करने.
एएमन निष् अख ज़ीट नैव युस चर्च किस जिस्मस छू बनावन,येत परिशिवेर्स इबादत आस करा आँख ट्रांस्वर्स आर्म येथ ट्रान्सेप्ट छू वानन एएम बौंठ मशरिक्स मंज़ ,क्वायर ,येथ चैनल याप्रेस्बिटेरी  ते छू वानन,युस रिवर्स आव करने पादर सेंड खातिर.
अख वाथ येथ अम्बुलेटर वानान सजोइर क्वायर इंद इन्द चाकर लगावैं.
नोट्रे डामे हिन्दे पइठ इब्तेदाई गिरिजाघरों मंज़ छे हिसस वाले रिब वॉल्ट्स आस,येथ मंज़ बार बार कॉलम ते घाट आसान,जबकि बाद केन गिरिजाघरों मंज़ छू हेवी कॉलम सेत आसान ते मज़बूत चूर हिसस वाले वॉल्ट आस.
ट्रांसेप्ट्स आस आम तैर पइठ शार्ट परनि  फ्रेंच गोथिक आर्किटेक्चर मंज़,ते गये बड़ ते रेयोनेंट दूरस मंज़ गुलाबच बज विंडो अये  दें.
इंग्लैंडस मंज़,ट्रान्सेप्ट्स आस ज़याद ज़रूरी, ते पाथुर आस आम तैर पइठ ज़याद काम्प्लेक्स बनिस्बत फ्रेंच गिरिजाघरों , लेडी चैपल हिन्द इज़ाफ़ सेत,अख ऑक्टागोनल चैप्टर हाउस,ते बाय बाकि स्ट्रक्चरस (वाचू प्लान्स ऑफ़ सेलिस्बरी गिरिजाघरों ते येलो मिन्स्टर बिलो ). 
एलिवेशन छू आम तैर पइठ चूर लेवल आसान.
एएम हरकेँ आस अख तंग गैलरी,एथ त्रिफोरियम छू वानान,येम इज़ाफ़े थिकनेस ते सपोर्टस मंज़ मदद.
अथ सिस्टम आव नोयों गिरिजाघरों,सेन्स गिरिजाघरों ते देगर इब्तेदाई स्टोक्टूरे मंज़ इस्तिमाल करने 
ट्रिब्यून गु गाभ,येमूक मतलब छू आर्केडस आसान ज़याद.
अमय किस्मक इंतिज़ाम इंग्लैंडस मंज़,सेलिस्बरी गिरिजाघरों,लिंकल्न गिरिजाघरों,ते एली गिरिजाघरों.
ये फ्लाइंग बुटटरेस्स हिन्द नाशनुमा सेत मुमकिन गु,येम छतुक कि वज़न किस ज़ुरूस देवरन नेब्रम सपोर्ट ताम मुन्तक़िल आव करने.
ब्यूवाइस कैथेड्रल अथ हदस ताम वुतमूत युस गॉथिक टेक्नोलॉजी सेत मुमकिन गु.
गॉथिक रोमनस्क्यू आव रोमनस्क्यू फकडस मॉडल पेठ एडाप्ट करने अमृत करने.
मरकज़ी टैंपनुम सूंड स्कल्पचर आव अखरे फैसले खातिर वक़फ करने, युस वर्जिन मैरी हिंड्स लेफ्टस मंज़ आव तावनी,ते राइट साइड आथ मक़सूस कैथेड्रल मंज़ मुअज़िज़ सेंटस खातिर.
एमव क्र अहदीस नज़रयान हिंज पैरवी एमूक इज़हार सेंट थॉमस एक्विनासन क्र कि खूबसूरती छू  "हारमनी ऑफ़ कंट्रास्ट". 
इंग्लैंडस मंज़ गुलाबन हिंज विंडो छू अक्सर कए लांसेट विंडोज सेत बदलान येवा.
पोर्टलन आव थज़ मेहराब वजनी गेबल्स लगवनी ,युस मुजस्मीसाज़ी सेत बारे मुर्तकिज़ मेहराबें पेठ मुश्तमिल आस.
टावर आस पानं आर्चेस सेत अरस्त,अक्सर छू पिन्नक्लेस ताज लगावेथ.
जबकि फ्रेंच कथेड्रलस फकड़े हिंज ऊँचाई पेठ ज़ोर देथ,इंग्लिश कैथेड्रलस,खास तैर पइठ गोथिक,आस अक्सर खजरेस पेठ ज़ोर देवा.
एएम दूथ ऊँचाई पेठ फ्रैंच ज़ोरक तोड़,ते कॉलम सटटूएस कारक एलिमिनेट ते सत्ताचार्य आर्चेड एंट्रीज,ते वलुक फसाड रंगीन मोसैक्स बिब्लिकल (मुजूद मोज़ेक छू पत डटें हुन्द).  
मुजस्मी सजी एंड्रिया पिसानो बनवून ब्रोंज दरवाज़ जिशने खातिर फ्लोरेंस बैपटिस्टी (1330-1336)खातिर.
क्वायर ते मगरिबी सिरान इर्द गिर्द आम तैर पइठ अख या डबल अम्बुलेटरी,या आइस्ले छू असा,लेहाज़ा परिशिवेरस ते ज़ायरीन मशरिक़ी सेरीस इर्द गिर्द आसानी सं पक्थ.
एबॉट सुगर क्र सारवे कुत गुड़नेक नावेल कॉम्बिनेशन रिब वॉल्ट्स ते बुटटरेस्सस मुट देवर तब्दील करने ते दागदार शेश सेत तब्दील करने खातिर इस्तिमाल क्र येम सेत चरचक ये हिसस आव येल त्रवने येथ तेम "डिवीने लाइट " छू समझान.
चार्टर्स कैथेड्रल मंज़ छू तेर एएम कास्मिक चपेलस,साथ नोट्रे डेम डी पेरिस,अमीन्स कैथेड्रल, प्राग कैथेड्रल ते कोलोन कैथेड्रल,ते इटली मंज़ पादुआ  सेंट एंथोनी हुन्द बेसिलिका मंज़  नाव.
अके एडिक्ट सेकंड कौंसिल ऑफ़ Nicaea 787 मंज़ :"मजहबी इमेजन हिंजें तश्कील फ़नकारन हिंज तरग़ीब पेठ गासन तरवून ;ये छू प्रिंसिपल पेठ डेरीवे अमृत करने ते आव तारवने कैथोलिक चर्च ते रिलीजियस ट्रेडिशन हिंज जाये.
अहिस्त अहिस्त ,येथू स्टाइल इवॉल्वे गये,स्कल्पचरन बनाय ज़याद नामय,पोर्टल हिन्देन कॉलम सम्भालन ते अहिस्त अहिस्त पोर्टलस हूर खालन,तुत ताम स्टेचूस क्र सरे ताख कवर,येथ पेठ वेल्स कैथेड्रल,ट्रान्सेप्टस ताम,ते येथ  पइठ  अमीन्स कैथेड्रल,यहाँ तक कि फकड़े हिन्द अंदरूनी हिससन मंज़ ते.
एएम क्र काम्प्लेक्स आइकनोग्राफी अख पैटर्न सेट येमेच पारवे बकें चर्चन ते क्र.
नोट्रे-डेम डे पेरिस  हिन्द मगरिबी पहलूस पेठ मरकज़ी पोर्टलस पेठ टाइम्पेनम वज़ीय तैर पइठ आखरी फॉलिक अकासे कारन येथ मंज़ गुनगारन जेहनुम कि तरफे नेवं ते असल एसएन जानतस कुन नेवं.
जहन्नम किस अज़ाबस और ज़याद वाज़िये तैर पइठ हवं.
ये आउस विसुअल मैसेज हुन्द अख  हिसस नखानद इबादत गुज़र खातिर,बरिये ते खतरा केन अलामतें युस चर्च हिंज तमीरस पेठ अमल न करन वाले दमकी देवन.
एएम सिंज जाये आव गॉथिक स्टाइल हिन्द अदद शुमार येम 19 सदी हैंड बहाली दुरान आव डिज़ाइन करने.
मिडिल अजे मंज़ रिलीजियस टीचिंगस,खास तैर पइठ स्यूडो-डायोनिसियस द एरियोपैगाइट,6 सदी हिंज अख  सुफियान हिश  किताब, डी कोएलेस्टी हिरार्चिया,औस मशहूर फ्रांस किन मॉन्क्स मंज़,वुनक सरे रौशनी छू पाक.
शुमाल की तरफं हिंज विंडो छू आम तैर पइठ छाय,छू पुरान टेस्टामेंट दर्शवान.
तफ्सीलात छे शेषन पेठ विट्रियस इनेमल सेठ पेंट येवा करने पत  छू शेषस पेठ इनेमल फ्यूज करने खातिर अकिस बठस  मंज़ तपावनि येवा.
सेंट-छापेल्ले बनाव मॉडल बकयें चैपलस खातिर पुर यूरोपस मंज़.
क्लियर शीश आव रंगीन शेषस मंज़ त्रवनि,रगीन शेषन हुन्द हिसस ए दूर तवानी ताकि तेमन मेल बराबर सही शाडे.
सरे खुत मशहूर जमकील ईमारत छू सैंट-चैपल डी विन्सेनेस (1370s .),येमछे लैब छू शिशु फ्लोर पेठ सीलिंग ताम.
स्टैनेड शिशु विंडो आस वरिये ज़याद काम्प्लेक्स ते द्रुग बनवनी खातिर.
गुलाब छू वर्जिन मैरी हुन्द निशान,ते एएम आस खास तैर पइठ चरचें मंज़ इस्तिमाल गासान ते आस एएम खातिर वक़्फ़ गासान ,नोट्रे-डेम डी पेरिस समेत.
पेरिसस मंज़ पैलेस डे ला सीट,नोट्रे-डेम डे पेरिस हिन्द करीब,1119 मंज़ शरू युस फ्रांस केन बादशाहन हिंज असली रोज़न जाये आस 1417 ताम.
हलाकि,आर्टिलरी हिंज तरकी कि वजा सेत या आय जल्दी मतरूक करने,ते 15 सदी मंज़ ये आव दूबर रेमॉडेल करने आरामदेह रिहायश महल.
इंग्लैंडस मंज़ सरवे खुत कदीम मुजूद मिसाल शायद ऑक्सफ़ोर्ड यूनिवर्सिटी मर्टन कॉलेजक मोब क्वैड,युस 1288 ते 1378 मंज़ बनवनी आव.
अमे कसमक अख अकेडेमिक क्लॉइस्टर आव बनवनी क्वींस कॉलेज,ऑक्सफ़ोर्ड 1140 मंज़,युस रेजिनाल्ड एली डिज़ाइन क्र.
कह कॉलेजेस ,येत पैठ बलिओल कॉलेज,ऑक्सफ़ोर्ड,गोथिक कैसल निष् फुजि स्टाइल  उधार  नेथ,बटलेमेंट ते क्रेनोलटेड देवर.
एएम लुख 1447 मंज़ की सु छू तेमसिंज चैपल "बझ शकेलि  मंज़ बूंठ पकनी  खातिर,साफ़ ते सब्सटांटियल,इंटैल ते बिजी मोल्डिंग वरिये बेड मुतजीस".
देवरान अंदर दूँ सतन आस पाक्नेछ वाथ,मर्लोन सेत अख करेंनेलाटेड पैरापेट ते मचिकलतिओं छू पेश येवा करने येथ महसरां पेठ मिसाल गिरवनी ये.
कैसल छू वेल्थ सुन मोट युस आके दराज़ पेठ आस पहलनि आमत.
आँख असल जींद मिसाल छू नेमोर्स सेत  शैटॉ डी डोरडन.
तब्दीली हुन्द मतलब छू समझोत कायज़्की लैटिन चर्चेस हुन्द रुख मशरिक़स कुन ते मस्जिद हुन्द रुख मेक्कास कुन.
लाला मुस्तफा पाशा मस्जिद, फेमागुस्टा,छू  शुमाली  साइप्रस मंज़.
गॉथिक तरज़ आव प्रून,बदसूरत यहाँ तक कि वेहशे ते करार दें.
17 ते 18 सदी मंज़ ओस आयरलैंड गॉथिक आर्किटेक्चरक अख जज़ीर,डेरी कैथेड्रल (1633 मंज़ पूर), स्लिगो कैथेड्रल (सी. 1730), ते डाउन कैथेड्रल (1790-1818) छू बाके मिसाल.
वेस्टमिन्स्टर ऐबी ज़े टावर आय बनानी 1722 ते 1745 दरमियान  निकोलस हॉक्समूर जिरये ,गोथिक रिवाइवलक अके नैय दूर आगाज़.
ये पीरियड ज़याद आलम गैर अपील,1885 -1885 फैलाव , ब्रिटैन मंज़ छू हाई विक्टोरियन गोथिक नाव सेत मशहूर.
19 सदी हिन्दीस दुमस हाल्फ्स बरु बरु,ये बनाव ज़याद आम ब्रिटैन मंज़  नव-गॉथिक आव इस्तिमाल करने नॉन एक्स्लेसिएस्टिकल डिज़ाइन खातिर ते नॉन गवर्नमेंटल बिल्डिंग किस्म.
लैंडस्केप आर्किटेक्ट छू स्ट्रक्चर ते एक्सटर्नल स्पेस हेवनडिज़ाइन  लैंडस्केप आस्पेक्ट पेठ कीम बेड या लाकेट,शहर या सबअर्बन,"हार्ड "(बिल्ट) ते "सॉफ्ट" (प्लांटेड ) मवाद सेत, इंटेग्रटिंग इकोलॉजिकल सस्टेनेबिलिटी दुरान.
कंस्ट्रक्शन कामे खातिर छू एएम प्रपोजल हुन्द रिव्यु ते कोन्त्रक्टें ते सुपरवाइज़ करा.
1712 मंज़ जोसेफ एडिसन आस गुडनुक इंसान एम लैंडस्केप मेकिंग पेठ लुख.
99  सदी हिंड्स आखिरस मंज़,प्रोफेशनल लैंडस्केप डिजाइनरों लाग् लैंडस्केप आ र्किटेक्ट टर्म इस्तिमाल करें,ते आय असल पइठ एस्टब्लिश करने  फ्रेडरिक लॉ ओल्मस्टेड,जूनियर ते बीट्रिक्स जोन्स (पत फर्रैंड),ते बक़िय्व बनाव  अमेरिकन सोसाइटी ऑफ लैंडस्केप आर्किटेक्ट्स (ASLA ) 1899. 
येमन हिन्द प्रोजेक्ट छू साइट सर्वेस पथ इकोलॉजिकल असेसमेंट ऑफ़ ब्रॉड एरियाज ताम असा प्लानिंग ते मैनेजमेंट पर्पस खातिर.
ईमन हिंज केम छू तेहरेरी ते हिकमत अमली हिंज बूंदयाज़ पेठ मुजसेम करने आमचते एमन हिंज तरसेल्स मंज़ छू नय पेशरफ्त खातिर मास्टर प्लानिंग,लैंडस्केप इवैल्यूएशन ते असेसमेंट,ते कंट्रीसाइड मैनेजमेंट या पालिसी प्लान्स तैयार कारन.
हालिया वरयन मंज़ बडिय थेराप्यूटिक बाघन हिंज ज़रूरत ते दिल्चस्पी ते.
एमन मंज़ आस न्यूयॉर्क शहर मंज़ सेंट्रल पार्क, ब्रुकलिन, न्यूयॉर्क मंज़ प्रॉस्पेक्ट पार्क ते  बोस्टनच  एमराल्ड नेकलेस पार्क सिस्टम  ते शामिल.
सु एस डिज़ाइन कंसलटेंट  दर्जन वाद यूनिवर्सिटीज येमन मंज़ प्रिंसटन, न्यू जर्सी मंज़  प्रिंसटन; न्यू हेवन, कनेक्टिकट मंज़  येल; ते  बोस्टन,अर्नोल्ड अर्बोरेटम फॉर हार्वर्ड इन बोस्टन,मैसाचुसेट्स मंज़ शामिल छू.
शेरी प्लानर्स छू तैयार असा आज़ाद लैंडस्केप आर्चीटेक्ट्स  किम करने खातिर,ते आम तैर पइठ लैंडस्केप आर्किटेक्चरक करिकुलम छुं तैयार करा  स्टूडेंटन अर्बन प्लानर्स बानी खातिर.
ब्राज़ील मंज़ रॉबर्टो बर्ल इंटरनेशनल स्टाइल सेत मिल्थ ते मुक़ामी ब्राज़िले कुल ते सकाफत अकिस नाव एस्थेटिक खातिर करन यागझा.
एएम क्र अख  सिस्टम आम अक साइट हुन्द सता अनलयसे ताकि अख कम्पलीट अंडरस्टैंडिंग बनवनी अके जाये हिन्द  क्वालिटेटिव ऐट्रिब्यूट्स हुन्द.
AILA ज़रिये रेकग्निसे करने इन पत,लैंडस्केप आर्किटेक्टस छू 'रजिस्टर्ड लैंडस्केप आर्किटेक्ट ' टाइटल इस्तिमाल करा ऑस्ट्रेलिया किन शेन रियासतें ते टेरिटरीज मंज़.
NZ मंज़ ,NZILA हिन्द मेंबर येथुइ पाने प्रोफेशनल स्टैंडिंग हासिल छू करा,हकें टाइटल रजिस्टर्ड लैंडस्केप आर्किटेक्ट NZILA  इस्तिमाल करथ.
ILASA मिशन छू प्रोफेशनल लैंडस्केप आर्किटेक्चर मंज़ एडवांसमेंट ते पाने अरकानें खातिर पेशवरानी खदमतन हुन्द अला मेयर कायम थावें,ते कुंती ममलेस मंज़ लैंडस्केप आर्किटेक्चर या युस अथ असर क्र ये इदं अरकानं हिंज इंट्रेस्ट मंज़ असे.
वुनकेनस  छू UK मंज़ पंधान  तस्लीम शुद प्रोग्राम मुजूद.
2008 मंज़,LI क्र अख अहम रिक्रूटमेंट ड्राइव एंटीटले "I want to be a Landscape Architect" ताकि लैंडस्केप आर्किटेक्चरस कुन  इन स्टूडेंट रागिब करने.
वरिये रियासतें ते छू रियासती इंतिहाम पास करनच ज़रुरत पेवान
6 सदी BC ताम, साख ओस गुडिये मूर्ति कुठेन ताम कवर कर्मच वरियाँ अहम मंदिरन मंज़.
विलियम मैकक्विटी देच आँख स्कीम मंदिर बचवनि खातिर एएम वन ऐसे बनवू ताजे आबक डैम मंदिरव इंदइंद ते आब तत्वों शामे हाइट पेठ  येचा दिरया नीलच हाइट छू.
एमन हुन्द ख्याल ओस कि मंदिर  थाद करने सेत रेगिस्तान पेठ इन वाले हवा सेत सेक हिन्द किन हुन्द कुटाव किस असर  क्र नज़र अंदाज़.
1964 ते 1968 दरमियान,सरे साइट अये अहतियात सान ब्लॉक्स मंज़ कट करने (30 टनस  ताम,औसतन 20 टनस),डिसमेंटलेड,  दिरयाब पेठ 65 मीटर थुद ते 200 मीटर पटकीं अख नु जाये पेठ तालूत ते दूबर जमा करने तवारीक़ मंज़ आर्कियोलॉजिकल इंजीनियरिंग हिन्द सरे कुथ बड छान चलेंगेव् मंज़ अख.
वरिये मुसाफिर अये प्लेन ज़िरए अकिस एयरफील्ड मंज़ युस स्पेशलय मंदिर काम्प्लेक्स खातिर बनावन ओस अमृत ,या रोड जिरये अस्वन पेठ,युस नज़दीकी शेर छू.
लेफ्ट हैंड किन दवारन सेत बड्स स्टेचू पेठ बलाये मीसेरक सफेद ताज,येलकि जिन मुख्तलिफ समेत वाल्व बलाये ते जारी मिसरेक दुऐम ताज लोग 
सरे खुत मशूर रिलीफ हवन छू की बादशाह छू पैन्स चेरियट पेठ पाने चलें वाले दुश्मनें खिलाफ तीर चलावन,येम कदे अये बनवनी.
अमुन ते रा-होरखटी हिन्ज़ेन मुक़देस नवें सेत रमेस ते नेफतारी हिंज तस्वीर छू मुजूद.
ये तारिख मुबय्यना तैर पइठ बादशाह सिंज सालगिरा ते ताजपोशी हिन्द दू.
हलकी,स्टार सिरियस (सोथिस ) हिंड्स उरूज किस बूंदयाद्स पेठ अमृत करने हिसाब ते महिरेनान असरक़दीम हिन्द ज़िरया लबनी अमित वाले नशा झात मुताबिक ये तरीक गुस 22 अक्टूबर असून.
कदीम मिस्रस तवारीख  मंज़  ये ओस दुय्यम मिन्दर युस क्वीन आव वक़फ करने.
रिवायती तैर पेठ क्वीनन हुन्द स्टेचू छू फरोहन सिंद स्टेचू नाख तवानी अमृत,लकिन एएम आसनि नीज खुत जेठ.
पिलर हिन्देन सिरेन पेठ देवें हुन्द बूथ ,एएम किस्मकेँ कॉलम छू हाथोर वानी येवा.
शमली ते जुनूबी देवरान हिन्देन चेम्बरें पेठ छू  बादशाह सिंद जी  खूबसूरत ते शेरनी बस रिलीफ एमसीन्द साथी हाथोर पेपिरस कुलक पेश येवा करने येम पापीरी किन जड़ें मंज़ नव मंज़ सवार अकिस गाय हिन्द तैर पइठ हवनी अमृत.
मुजूद ईमारत मंज़ कह ते 17 सदी हिंज बुरहीम छुं,लकिन सु छू गलबान एम्ने तामेरे तरीकें ते डिज़ाइन सेत बनवनी अमृत युस सदी बूठ इस्तिमाल छू अमृत करने.
बाकि क़स्बाहस ते कसूर छू अथ रुट्स पथ येवा लबनी ,येथ पइठ तामड़ाघट शुमाल की तरफे.
गमछी बिल्डिंग छू ग्रुपन मंज़ सेत सेत अकिस डिफेंसिव देवर मंज़ बनवनी अमित बेशुमाल कार्नर टावर ते गेट.
गेम्स छू वरिये पब्लिक ते कम्युनिटी बिल्डिंग्स येथ पइठ मस्जिद ,अख करवानसेरै,अख क़स्बाह (कैसल लिखे फोर्टिफिकेशन )ते मारबोट सीदी अली या आमेर.
या आव कंप्रेस्ड ज़मीन ते मेच सेत बनवनी येवा आम तैर पइठ चेपकनेस मंज़ मदद खातिर देगर मवादस सेत मिलान.
अस्वन डैम,या ज़याद स्पेसिफिक 1960 पेठ,अस्वन हाई डैम छू दुनयुहुक सरवाये खुत बुड एम्बैंकमेंट डैम,युस मिसर किस अस्वन मंज़ नील पार छू बनवनी अमृत 1960 ते 1970 दरमीन.
गुडनुक निफाज़ कि पइठ,हाई डैमस छू नुमाया असर मिसेर्च मेषयत ते सकाफतेस पेठ.
हलकी,ये कुदरती सैलाब मुख्तलिफ ओस कायज़्की ज़याद आब वाले वारिये पुर फसल हकें तबा करथ,येलकी कम आब वरीयान हक कहतसाले ते एएम किस  नातेजिस मंज़  कहत पुद करा.
एएम बजाय ब्रिटिश हयड्रोलॉजिस्ट हेरोल्ड एडविन हर्स्टो आव फवौर करने,युस सूडान ते इथियोपिया मंज़ अब जमा करने खातिर प्रोपोज़ करने येत भुखरात छू वरीय कम.
गोडनायथ यूनाइटेड स्टेट्स त बै USSSR छी तैयार आस्मित बांड बनानास मंज़ 
टाइम विज उस अमेरिकास डर ओस की कम्युनिज्म फाल मंज़ ईस्ट मंज़ पैट टाइम बनो नासिर आख कम्युनिस्ट खिलाफ प्रोसैपिटलिस्ट अरब लीग आख असल लीडर वोच टाइम 
1995 मंज़ येल UN सूज गाज़ा मंज़ इगीपतिअन  आर्मी खिलाफ इस्राल की मदत साथ छाप मारा करनी लग ,त नासिर लोग महसूस गासन अगर इस्राल खिलाफ पैठ आर्मी बनायिथ तेल हैक न सू असल लीडर बनिथ अरब लीग गोक.
नासिर हुक न युम कंडीशन मानिथ त टाइम हइस USSR मदत.
डल्लेस उस नासिर हुन्द चीन किस रिकग्निशन निष् वार्यः नाराज़ युस डल्लेस शिनज पालिसी सियुद कनफ्लिक्ट करा 
सु उस नासिर की नोट्रिलिटी साथ वार्य नफरत करा  सो उस दोष वाह तरफ कोल्ड वार्स मंज़ गिंदा.
वार्यः रॉक त क्ले डैम बनाय सोवियत हीड्रोप्रॉजेक्ट इंस्टिट्यूट त बै इगीपट  इंजीनियर रो  
एआईएम डैम की वजह साथ आव सहलाब यमकी वजह साथ गय 100,000 यतयहं लोकन पै यह जय तरविन. 
बांड बनानास युस लगत लाइज त बै ऐमिक फ़ायद तुलना पात त छी यह सदियों पेट आइठ डैम मास पेट बेहस चला.
बांड  पैठ युस  नेगेटिव एनवायरनमेंट छी बै आस पास माहौल छी टाइम साथ हकन दून वरयन अंदर अंदर आईमीच कामत वसूल करिथ.
बियाख आँख आब्जर्वर, टीम कुर इख्तिलाफ की डैम हँसा जैसी यूँ बीए फेडरावणी 
बांड कोर सहलाबोक खातर रोकोवों युंजा 1964 ,1973 त बै 1988 मंज़.
जील नासिर साइड्स आय आक गाड़ इंडस्ट्री बनान हलाकि यह आस आकिस बाज़ार नीच वार्यः दूर
आथ नाइस ज़मीनस पैठ आस पांच लॉच लोक बसा.
गूडनायथ यथ इर्रिगेटेड जाममेंस पैठ आय पैदाविश बढ़ाना क्युकी आब आव काम उपलादि मंज़ दीन लोकन.
सूडान मंज़ 50,000 -70,000  सूडानी न्युबियन पुरून  शाहर वादी हलफ आस पास की गावो मंज़ आइस अमित कडना.
हुकूमतें तूल कदम कॉटन ,आनाज ,शुगर चैने फसल बदन खातर आख प्रोजेक्ट यथ नव थोवेख हल्फा एग्रीकल्चर डेवलपमेंट.
47 गाम आय बनान तुमन आय घर बना त बै फैसिलिटी दीन यथ  कान तुमन परिनिस गेम्स मंज़ आस नूबिया मंज़.
नुट्रिएंट वैल्यू युस ज़मीनस मंज़ छी सु छी 6000 टन पोटाश ,7000 टन फॉस्फोरस ,17000 नाइट्रोजन.
ज़मीन सैलिनिटी त बड़े क्युकी युस डिस्टेंस ग्राउंड वाटर त बै सरफेस मंज़ आस सु आस सिर्फ (1 - 2 m ) सूयत बै उस यह डेपेंट साइल त बै टेम्पेरटुरेस पैठ त बै आब उस पुल्ल गसा इवोपोरशन साथ ताकि युस नून ग्राउंड वाटर्स मंज़ उस सू गस्स इयुन ज़मीनस पैठ.
1950 मंज़ हाइरोम इगीप्त युत आओस बाह रायठ आब मिला आथ मंज़ आन कहन त बदलाव.
स हेमाटोबियम छी तन पैठ गाब.
आईमुक मतलब छी यह की डेड स्टोरेज वॉल्यूम छी गसा फुल हर 300 - 500 वरयन मंज़ एल सेडीमेंट आस बराबर जम्मितः
बांध बनान पथ एक्वेटिक वीड्स बड़ाई वार्यः साफ़ आबास मंज़ फर्टिलिसेर रेसिडुए के वजह साथ.
बांध बना पत मेडिटररे फिश त बै बरकिश फिश यमन राशनस मंज़ आय वार्यः गिरावट यौम नील नदी मंज़ आस नुट्रिएंट तुम रूड आकिस जय जमा बांध बना की वजह साथ.
हाई डैम बना बरोह छी वार्यः प्रॉब्लम वोहचें ईवा ई छी एरोसिओं करा सेडीमेंट ज़मीनस पैठ.
वाज़िज सीर बनइछ इंडस्ट्री यौम दरयाब नज़दीक छी आसा नील सेडीमेंट जामा कारण कतार छी वार्यः फैक्ट्री आसा याम की वजह साथ छी यह वार्यः ज़याद इफ़ेक्ट गुमत.
काम मुकुर आब न आस खोट छी आफताब बच रौशनी पावा नील नदी अंदर.
कंस्ट्रक्शन आस शुरू गामीच 1995 मंज़ टाइम पात 220 मिलियन अमेरिकन डॉलर करच करिथ गोओ पेट यह 16 ओक्टोबेर  2002 मंज़ आय पैथ आईमीच इनौरगुरेशन कारन.
परायण लाइब्रेरी हुन्द एंटरटेनमेंट न सिर्फ चीज़ो साथ ओस गसा बै न एजेंसी साथ आथ मिलयो सपोर्ट इगीपतिअन सियसततदानो साथ.
1986 मंज़ UNESCO दीच यमन आख प्रोजेक्ट युस यमन इंटरनेशनल फोकस करवाय.
यह आर्चिटकल टीम छी दाह मेंबर यौम सह मुलुक छी रिप्रेजेंट करा
1990 मंज़ आय आय गोडनीच  प्लेज प्रोजेक्ट्स खातर 65  अमेरिकन डॉलर दीन ज़याद तर आस MENA  स्टेट.
2010 मंज़ नेशनल लाइब्रेरी ऑफ़ फ़्रान्सु मिलिया 500,000 किताब धानस मंज़.
मैं रीडिंग रूम्स मंज़ 32 M बूद गिलास लगायिथ त बै 160 M चुस डीएमटीर.
लगभग 1316 एंटीक्वीस्ट मौसूम छी इगीपत फरोनिक दूर पैठ एलेग्जेंडर किस दोरस ताम आस सबूत दिवा
मिक्रोफिल्म्स मंज़ छी 30,000 मैनुस्क्रिप्ट 50,000 डाक्यूमेंट्री त बै वार्यः कलेक्शन ब्रिटिश लाइब्रेरी पैठ लगभग 14000 अरबिक ,पर्सियन त बै तुर्किश मैनुस्क्रिप्ट युस ज़न सर्वे खुट बड्ड कलेक्शन छी यूरोप पच
हलाकि 2010 मंज़ मिले 500,000 किताब मिले बिब्लियोथेक नेशनेल डी फ्रांस लाइब्रेरी
जैन हैज़ आख बड्ड मस्जिद आख बैंक त बै एडोबी बिल्डिंग छी ईवा माना आख बड्ड अचीवमेंट सूडान सहेलिएन आर्टिटेक्टर
गोदनीच मस्जिद उल्लेख कोर आबाद अल सदी तरीके सूडान याम गोदनीच हिस्ट्री दीच ज़बानी मंज़ 17 सेंचुरी मंज़.
टाइम सुंदन सक्सेसर बनायकः मस्जिद त बै टाइम देवर बनायकः टाइम वैक्तिक सुल्तान.
यौम छी तुम ईमारत यौम काली आइसन वहच्मुत.
यौम नैय मस्जिद आस तुम आस बज्ज न की लकित
जैनिक युस तुमन हुन्द  टाइम बनाया ने बिल्डिंग ज़बरदस्ती मज़दूर लगायित तैमिस उस यह वोनमुट इस्माइलिअ तरारो.
आथ कतय पैठ छी बहस गसा की नायसर डिज़ाइन कर्मिच मस्जिद कथ हदस ताम हैक सु फ्रांस खिलाफ ओस.
तुमो सूचक की युस  कोन ईमारत छी बनमीस सु छी टाइम आइकीस सपोसिटरी किस बगवानस डेडिकेट कर्मिच युस टाइम बारोक मंदिरास हुक ओस बनामूठ.
टाइम वोन ततिक लोक आसन आईं बिल्डिंग साथ खुश कहह तुमो मेंखोय न सु साफ़ करिन ये आव तैले करन येल तुमन जेल गज़नीश दमके आय दीन .
जनूबी मंज़ ओस आख बड्ड मक़बर 18th सेंचुरी मंज़ हुन्द आख ज़र्रोरी इमाम अलमनी इस्माइल सुन्द अवशेष मिलमित छी.
केह ममलन मंज़ छी केह मस्जिदन टाइल अमित करना आईमीच ऐतिहासिक प्प्रेसेंस छी ख़तम आमिच कारण , त बै केह ईथ मामल युमन मंज़ एक्जाय ईमारत आय बनान.
वोग मागज़ीने कोर 1996 मंज़ फैशन शूट मस्जिद मंज़.
युमन हैरान मंज़ छी छा सेट हैका हूर छी सजयिथ पाइनएप्पल साथ.
क़िबला छी ईस्ट कोण मेक्का कोन येथ पेट सूर्यो बाजार छी नज़रे आवा.
हर आकिस मिनर्स पैठ छी पिन्नक्लेस त बै आज़ज़ हुन्द टोल लगीथ.
शामली त बै जनूबी देवरान पैठ छी लकित लकित दायर युमो किन छी अफ़ताबिष गश अनादर ईवा हॉल किस अंदर ताम  
इमाम छी  मेहराब किन निमाज़ परनवा  
सेंटर टावर किस दशिन साइड्स छी आख डूयूम जाय पुल्पित यह मिनरब यथ पैठ इमाम छी  इस्लमी खुतुब दिवा जुम्मः दोह.
यौम देवर छी युमन गैलरी हैज़ उम छी खोला आइकीस अर्चिस मंज़.
अके मरकज़ी मुकाम बजाय ,मेहराब टावर मंज़ ओस असली आकिस जुर बजन नवा हुन्द ओसमोत युस शुमाली देवरस सत् मेहरेबीच शकाली मंज़ गुजन्न 
आथ ठीक गस खातर छी कह दोह लगा मगर आथ छी टाइम पैट टाइम खलन करीं आमतौर पैट छी ईवा यह काम लड़कन दीन युस आथ मिक्सचर्स मंज़ छी घींदा इथे कनयथ छी तुम यह काम करा.
फेस्टिवल शुरू गासन बरोह छी ईवा आख रेस लगन यथ मंज़ ईवा छी वोहचना की कुस वतनय गोडनायथ मस्जिद मंज़ प्लास्टर.
जनूबी फ्रांस मंज़ आव जैन खातर मस्जिद बनावन फ्रेजस शहर मंज़
ओरिजनल मस्जिदों बनायकः अफ्रिकास मंज़ बनायकः केह ज़रूरी इस्लामिक तालीम डचीख़ येत सासन मंज़ शुरायां क़ुरआन परनोवोख यथ मंज़ कह जैन शुर त आस.
20 जनवरी, 2006 मंज़ आय कह लोक मस्जिद हंज छटस हैक करा आय वहचना यम सात तात जाय पैठ गय वार्यः दांग खड़ा.
मस्जिद मंज़ भीड़ गसन वजह साथ इराक मंज़ एल जंग उस चला अमेरिकास साथ युस अमेरिका अम्बस्सरी आस उमन वेंटिलेशन  फैंस दीतमुत उम्म फोट्रायकः तुम त पात बगडोद मचवाख
गीज़ा  युस  महान  स्फिंक्स  छी यथ आमतौर पैठ छी वना गीज़ा वॉक स्फिंक्स  य सिर्फ स्फिंक्स छी ज़ान ईवा स्फिंक्स छी आक चूनूक पोतल.
आईं आलाव छी यह पता चला की शुमाली दिवार किस  कोन्स त बै जाय निश छी पता चला खफ्रे पिरामिड त बै घाटी हुन्द मंदिर आस  स्फिंक्स  हंद बरोह मजूद.
यल 1925 मंज़ आय नायसर स्टील खुदाय करन  त खफ यौम कह लाइन आस तुम आय ख़तम कारन.
स्फिंक्स युस आहद उस सु रूद मेडीवाल टाइम्स मंज़ त जींद.
अलेक्जेंड्रिया, रोसेटा, डेमिएटा, काहिरा त बै गीज़ा पिरामिड छी बार बार ज़िक्र करन आमुत लकिन यह छीन ज़रूरी कह.
गीज़ा सुन्द दौर करिरथ सहत  वरि पत  आंद्रे थेवेट (कॉस्मोग्राफ़ी डी लेवेंट, 1556) ;स्फिंक्स वोन इ छी "the head of a colossus, caused to be made by Isis, daughter of Inachus, then so beloved of Jupiter".
जोहान्स हेलफेरिच (1579) स्फिंक्स छी आक जावुल बूथ करिथ ,   सीयूड मास्स लगीथ विग लागा ,गोल ब्रैस्ट , करिथ आक ज़ानन छी थेवेट पथ छुस सिर्फ आख किनार एज ये की मास्स हेडड्रेस्स  हिन्द फ्लॉरिंग लैपेट्स हिंज निशानीदेहि कारन.
हलाकि स्टेला पैठ छी केहह ट्रैक्ट आसा एक्यूरेट यह आव अर्कोलॉजिस्ट बनवाख यह पैसेज लेट पीरियड्स मंज़ बनान आमुत आत्क़ाओं लोकल प्रीस्ट फ़हलवाख अपोज़ आफ्वा बै आइस तुम आथ हावा समकालीन मंदिर बनावों
हाल लोक मीलों छी हवा की यह छीन बनान आमुत खफरे हुन्द बरोह".
मास्परो नवोन  स्फिंक्स छी  ''मिस्र सरयू खोत पुरून मोन्यूमेंट''
1926  कटाव कि वजह  साथ स्कार्फ़ आक हिसस ओस वसित पोयुमुथ यैमकी वजह साथ ओस आईं सिंद गर्दन त डीप ज़काम लोगमथ
यथ तरीकास मंज़ उस टाइम सुन्द कल उस आमुत बनावन सो उस मुश्किल
बाकि टेल्स छी  वना यह छी  मामलुकों सन्ज़ काम.
अल मरकज़ी की मुताबिक युस तात एरियाज मंज़ लोक आस रोज़ा तुमो वोनोख की  गीसा पलटू  युस सैंड कवर छी करा सु आस ईवा आख पनिशमेंट दीन अल  दहर किस डेफिसमेंट्स मंज़.
अल-मिनुफी   टाइम वोन की 1365 मंज़ की युस अलेक्जेंड्रिया छी सु आस आक मज़हबी पनिशमेंट सूफी शेख सईद ख़ानदानोक टाइम नस फोतरावीं आस आख डिवीने पनिशमेंट
यथ आइडियाज आस अकेडीमिसेस पसेउदोअरचायोलोग्य माना क्यूकि कहान टेक्सटुएल त अर्चेओलॉजिकल सबूत उस न यह मन खातर तैयार की याम साथ हैक स्फिंक्स ओरिएंटेशन गसिथ
एच. स्पेंसर लुईस , हिक आक दाना इंसान छी आईं वोन स्फिंक्स अंदर छी वार्यः चम्बर छी तुमन हुन्द हिस्ट्री छी वार्यः ज़ियाथ.
यह छी दोयम हिस्टोरिकल जाय मिस्रः मंज़ यतह लोक छी ज़याद तर गसा सिर्फ काहिरा मंज़  छी वार्यः लोक ईवा गीसा परयामिन्द खोट.
त्र पार्ट  ,प्रेसिंक्ट  ऑफ़ मत ,प्रेसिंक्ट ऑफ़ मोंटू , अमेंहोतेप IV सुन्द मंदिर छी लोकन खातर बंद करन अमित.
हत्शेपसट कोर ओरिजिनल  मंदिर ख़तम पात करों यह बहाल टाइम तोव पाक जय पैट फोकस त बै बनयान त बै बनावों चूरू तरफ फिरौन बिल्डिंग. 
मंदिर हुन्द बनावों शुरू गो पतोलेमस टाइम पेट.
बरोह कल मिस्र मंज़ आस उम् वरयन  बगवाना पूजा करा यह उस यमन हुन्द कल्चर
यथ हैक आसित की यौम आसान लीवर की मद्दत साथ अर्चितरवेस होर तुलना अमित.
अगर रैंप खातर कानी आसान अमित इस्तिमाल कारण ,तेल हैकन तुम वार्यः काम मटेरियललोक इस्तिमाल करिथ  
ड्रम लगन पात आय नकाशी हुन्द आँजब दिन ताकि आथ गासन नुकसान वातों कह.
इलेवेंथ डायनेस्टी बरोह थेब्स शहर कहन त इम्पोर्टेंस त बै युस ब्रहम मंदिर आशय सु मा आसई लकोट त ये आव युमन डेडिकेट कारण  यथ मंज़  थेब्स  शुरवाती  देवता ,एअर्थ गॉडेस मत ,त बै मोंटो.
अमुन (कुन कुन साथ छी आइथ आमीन त वना ) वर्हेस टाइम्स ओस यह  थेब्स  लोकल देवता.
मेजर कंस्ट्रक्शन आय अमुन-रे मंज़ एइघटींथ डायनेस्टी मंज़ करना येल थेब्स बनाव अन्सिएंट मिस्रः कैपिटल 
साइट पेट उस तुमन बै आक प्रोजेक्ट कर्णक की रेड चैपल या चैपल रूज,आख बार्क श्राइन  पैत आस बै ओरिजनली हैकई यह दोनं ओबिलिस्क मंज़ खड़ा रूज़िथ
आथ छी वना अनफिनिशद ओबिलिस्क ई छी एआईएम कात्य हुन्द सबूत दिवा कि ओबिलिस्क कीथकान आस खनन अमित.
अमुन-रे किस लेआउट किस परिसर मंज़ आव गोड्नुक प्य्लोन त बै वार्यः बड्ड दिवार आस जोडिन युस पुर परिसर आस गैरा दोषवाय बनाय  नेक्टेनबो I युस थर्टीथ डायनेस्टी ओस.
कर्णक मंदिर परिसर गोदनायुक फ़र डेस्क्रिबे कोर विनीशियन 1589 मंज़ हलाकि टाइम सुंदिस  ख़तस मंज़ आ न कहान त नाव दीन 
प्रोटैस लाखोक तुमन हदिस सफरस पैठ युस पब्लिश आ करन मेलचिसेडेक थेवेनोट (रिलेशन्स डी डाइवर्स वॉयेज क्यूरीक्स, 1670s-1696 एडिशन ) त बै जोहान माइकल वैन्सलेब (द प्रेजेंट स्टेट ऑफ मिस्र, 1678) उम् कोरोख यह पब्लिश.
जॉन्स हॉपकिन्स यूनिवर्सिटी टीम करोख उमन हंज काम नय सर बहाल बेट्सी ब्रायन करनव मट सिमा बहाल लोकन खातर.  
2006 मंज़ , बेट्सी ब्रायन खोज आक फेस्टिवल यथ मंज़ जांबोज करिथ शराब आस दिवा तुम आइस आथ वार्यः ज़याद एन्जॉय करा.
यह आव कारण मुत किस मंदिरास मंज़ क्योंकि एल  थेब्स वार्यः ज़याद बड़े त यौम मुट तुमो अपनायिकः कह वारियर गॉडेसेस ,सेखमेट त बै  बास्ट तुमो अपनायकः उम्मे.
अकिस अफ़सानीस मंज़ एम सालाना शराबे सेकमेत तेव्हारस इर्द गिर्द तैयार करने अमृत,Ra ,अथ वकतस ताम उप्पेर मिसरेसक आफताब देवतन,एमसेन्द माज हिन्द तरफे हासिल करने अमति नार पेठ पुद,ताकि एमिस खिलाफ साज़िश करने वेल इंसान येन तबा करने.
लक्सोर मंदिर छू मिसरुक बुड बार मंदिर युस नीले दरयाब्किस बैठिस पेठ वका छू येथ अज़ लक्सोर (कदीम तेबीस ) ते छू वानान ते आव 1400 BCE मंज़ बनवनी.
इब्तिदाई मुसाफिरन हिन्द तरफ वूचन वेल चूर बड मुर्दाघरों छू गुरनाह मंज़ सेटी I  मंदिर, दीर एल बहरी मंज़ हत्शेपसट मंदिर, रामेसेस II मंदिर (यानी, रामेसियम), और मेडिनेट हाबू मंज़ रामेसेस III  मंदिर शामिल.
मंदिरस पातकिन 18 हिम खानदानक अमेनहोटेप III ते एलेग्जेंडर ज़िरए बनावने अमृत चपेलस छू.
अथ सैंडस्टोनस छू न्युबियनच सैंडस्टोन एवा वनने.
अलेक्जेंडर बडावी,"मिसरे फन तामीरस मंज़ वहम" ,कदीम मशरिक़ी तेह्ज़ीबुक मुताला 35 (1969): 23
अवेनुए सेत सेत ओपेटच दावत हिश तक़रीबात हिन्द खातिर आय  स्टेशन ते क़ायम करने येम मंदिरन खातिर अहम असे.
लालिबेला छू अख टाउन युस लास्टा ज़िल्स मंज़ शामली वोलो जोन अम्हारा अलकस इथियोपिया मंज़ छू.
इसायें नज़दीक,लालिबेला छू इथियोपिया सर्वायु मंज़ पाक जाये,दुय्यम अक्सुम पत,ते ज़ियारतुक मरकज़.
मॉडर्न टाउन मंज़ कह जायेन हिन्द नाव ते खुद कानेव  सेत चटेथ किरझाघरन उमूमी तरतीब किस बरस मंज़ छू वानी यवान कि लालिबेलास मंज़ जवानी दौरान गुज़ारनी अमृत नाव ते नामुन हिंज नक़ल कर्मच.
ईसाई मज़हबीच बाइबिल वार्यहान चीज़ं छी इनसपिरे करा यूथ ताम की लालिबेला दरयाब छी जॉर्डन दरयाब साथ त छी  ईवा माना
पुर्तगाली प्रीस्टर फ़्रांसिस्को अल्वारेस (1465-1540),1520 मंज़ उस दावित II  हैंज़  यात्रा पैठ गोओ पुर्तगाली अम्बस्सॉर्डर साथ
लालिबेला खातर दोयुम रिपोर्ट कर यूरोपियन मिगुएल डी कास्टानहोसो उस्स  याम  क्रिस्टोवा दा गामा सांद तहयात युस सिपायहि बनिथ सेवा करिन 1544 मेमंज़ इथियोपिया तरोवों
ऐमिक पिलर छी एमए पहाड़ मंज़ कट करन अमित."),
केह चर्च कर आय बनाना आथ पैठ त छी केह बहस गामिस.
उम्मन हैज़ रिपोर्ट आस वना की आत छी ज़ा तरहक वर्नाकुलर हाउसिंग
सेंट कैथरीन मठ,ओफ्फिकल्ल्य  छी आख गॉड-ट्रोडेन माउंट सिनाई आख  पाक मठ,मिस्र मंज़ सेंट कैथरीन शहर पास माउंट सिनाई बून कान आख कण्ठ किस ऑउटफॉल्स पैठ सिनाई छी युस वरयह प्रून छी
सेंट कैथरीन मठ छी तराइन पहाड़ां मंज़ बाग रास सुफसेफ (पोस्सिब्ल्य  "माउंट होरेब" सी.1 किमी  शुमाली ) जेबेल अर्रेन्ज़ियेब त बै  जेबेल मूसा, "बाइबिलिकल माउंट सिनाई" (शिखर सी.2 किमी जनूबी )
कैथरीन कोर पनाय फस्स दिनुक  सज़्ज़ा  शुरू.
मोनेस्ट्री आय बनावन जस्टिनियन I ( 527–565) यथ मंज़ पल ऑफ द बर्निंग बुश यथ आस  ("सेंट हेलेन चैपल") त छी वना। त बै उसक यह ात मंज़ त शामिल कोरमुठ यथ कॉन्सटेंटाइन द ग्रेट संज मज एम्प्रेस कंसोर्ट हेलेना बनानेक आर्डर उस डियूथमात यह छी सु जय आवा मन यथ मूसा आस वौहचुमत जलती जड़िया
यह जाय छी इस्लाम ,क्रिश्चियनिटी  त बै जूदाइज़्म क़तर पाक मन आवा 
17TH सेंचुरी मंज़ ,क्रिस्चियन ांचोरिटे यौम सिनाई आस तुम कारिख एलिमिनेट। सिर्फ फोर्टीफ़िएड मोनेस्ट्री युतं रोज़ 
गोड्नुख मज़हबी लड़ाई विज 1270 ताम सिनाई मंज़ यौम मज़हबी लडयन विज  यौम यूरोप इस्से आस तुमन हैज़ मद्दत कारख टी बै मोस्ट्राय हुन्द दूर करोख
युस एक्सएक्ट एडमिनिस्ट्रेटिव स्टेटस उस चर्च ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स चर्च छी अम्बिगुयस बै केहह चर्च पैन छी ईवा कंसीडर कारण ऑटोसेफलोउस ,बाई बाकि ऑटोनोमस चर्च युस अंडर जूरिस्डिक्शन ग्रीक ऑर्थोडॉक्स चर्च युस जेरूसलम छी
मगर 2003 मन रुस्सियन स्कॉलर कोर दिस्कोवेरेड डोनेशन एक्ट मैनुस्क्रिप्ट खातर युस साइंड कर कौंसिल ऑफ़ कैरो मेतोचिओं त बै आर्चबिशप कॉलिस्ट्रेटस 13 नोव 1869 मंज़
पलिम्पसेस्ट्स छी आवा रूसेड कारण वार्यः संतुरिएस ताम
हर आकिस पेज छी लगा 8 मिनट स्कैन करनस लगा
सर्वे खुट बाद आइकॉन कलेक्शन छी शुरू जैसा कह डेट पैहठ 5th त बै 6TH संतुरिएस। यौम आख यूनिक सर्वाइवल छी।  मोनेस्ट्री छी तौचेड बय बीजान्टिन िकोनोक्लॉम
युस कन्सेर्वटिव छी आर्किटेक्चरल स्ट्रक्चर , पेंटिंग ,त बै किताब युस ज़याद तर फाउंडेशन पर्पस छी करा
आईमुक साइज छी रिफ्लेक्ट करा रिलेटिव प्रोस्पेरिटी टाइम ओके 
यह उस आमुत गॉड बनावन बरोह ,लकित टेम्पल बै आस औम डेडिकेट ईवा कारण होरस।  मगर युस गौड़नुख स्ट्रक्चर बनावमूत उस ईस्ट वेस्ट कोण सु बनावोक नार्थ साउथ मंज़ आजकल
युस मंदिर छी एड्फु आव दिससे कारण आख रिलीजियस मोन्यूमेंट थेओडोसियस परसेकशन छी पगंस त बै एडिक्ट बन कोरमॉट क्रिस्चियन वोर्कशिप  एम्पायर 391 मंज़.
वार्यहैं संतुरिएस युस टेम्पल उस सु जो बुरिएड 12 मेट्रेस ताल ज़मीनस ताल त पैठ आख लेयर कशिश रिवर सिल्ट युस डेपोसिटेड गे नील साथ
1860 मंज़ ॉगस्ते मरिएटे युस आक फ्रेंच ेगीपटोलॉजिस्ट उस , टाइम कर काम फ्रीइंग एड्फु टेम्पल पैहठ
ग्रेट ज़िम्बाब्वे छी मिडिवल सिटी साउथ ईस्टर्न हिल्स ज़िम्बाब्वे मंज़ युस नज़दीक मुटीरिक्वे लेक नज़दीक मसविन्गो टाउन मंज़
ग्रेट ज़िम्बाब्वे छी आवा मन के यह छी रॉयल जाय लोकल मोनार्क खातर
तुम आए बणांवां मोर्टार साथ (ड्राई स्टोन )
गोड्नुख कनफर्म्ड विजिट आय यूरोपियन कारण 19th सेंचुरी मंज़ बै इन्वेस्टीगेशन साइट गयी स्टार्ट 1871 मंज़
ग्रेट ज़िम्बाब्वे एरिया गो सेटल 4th सेंचुरी AD मंज़
डेविड बीच छी मन की युस सिटी ,स्टेट , यह किंगडम ऑफ़ ज़िम्बाब्वे गे फ्लॉरिशद 1200 -1500  त बै कह हदस ताम उस ामुकज डाटा ख़तम घूमत युस ट्रांसमिट आव कारण अर्ली 1500 तो João de Barros
उमन छी वना हिल काम्प्लेक्स , यह वलळेय काम्प्लेक्स  त बै ग्रेट एनक्लोसूरे
वैली काम्प्लेक्स आय डिवाइड कारण उप्पेर त बै लोअर वैली युमन अलग पीरियड छी आसा ऑक्यूपेशन
युस फोकस छी पावर मूव करा हिल काम्प्लेक्स 12th सेंचुरी , युस ग्रेट एनक्लोसूरे त बै उप्पेर वैली त फाइनली लोअर वैली अर्ली 16th सेंचुरी मंज़
बाक़ी अर्टिफेक्टान मंज़ ची सोपस्टोनेक मुजसमए शामिल (एमो मंज़ अख ब्रिटिश म्यूजियम्स छु) कतृयु बान, शिस्ट्रिक बान,हेसि सिंद दंद, शिस्टीरिक त तरामिक तार, सिस्टिरिच खोन, लोयी हिन्द नैज़, टरमीक थिंबले ते बै मसलूब, सुनसिनद मुखत, बंगरी, लॉकेट ते चआदर शामिल.
इंटरनेशनल कॉमर्स आस आख अद्दितीओं लोकल एग्रीकल्चर ट्रेड  खातर युमन मंज़ कैटल आस वार्यः ज़रूरी
यौम पोर्तुगी ट्रेडर्स आस तुमो बोज़ख मेडीवीएल सिटी युस 16th सेंचुरी मंज़ आय रिकॉर्ड कारण त बै तैमिकः इंटरव्यू त नोट बनवीकः कहो तुमन मंज़ यथ मंज़ जान छी ग्रेट ज़िम्बाब्वे युस गोल्ड प्रोडक्शन छी करा त बै लॉन्ग डिस्टेंस मंज़ छी
टाइम कोर अस्सेर्टेड युस फ़िगरिबे युस अप्पेअरेड़ डेट छी पतोलेमस एरा  (c. 323–30 BC),  एल अलेक्सांद्रिया बेस्ड ग्रीक मर्चेंट एक्सपोर्ट आस करा ेगीपतिअन एंटीक्विटिस त बै सूडो एंटीक्विटिस सोथेरन अफ्रिकास मंज़
बेंट आस न कहाँ फॉर्मल आर्कियोलॉजिकल ट्रेनिंग लकिन सु उस गोमोट सरिस अरबिया फुरमौत त बै एशिया माइनर
तुमन ओस टरशन अन्सिएंट ज्यूइश त बै साउथ अरेबियन डिसेंट पैठ तुमन हैज़ मेल लाइन पैठ
लम्बा कोर क्लेम युस रिपोर्ट कोर विलियम बोल्ट्स (1777 )मंज़ ऑस्ट्रिया हबसुन्रग अथॉरिटीज मंज़  त बै A.A एंडेर्सन (यैम लेख ट्रेवल नार्थ लिंपोपो रिवर पैठ 19th सेंचुरी )
टाइम कर गोडनायथ त्र टेस्ट पिट्स यथ मंज़ टाइम रेफुसे कोर हैप्स उप्पेर टेरेस पीठ काम्प्लेक्स हिल त बै बनवूख ुनरमरकबले पॉटरी त बै आयरन वर्क
सातों थॉम्पसन कोर जल्दी अन्नोउंस पानें बंटू ओरिजिन थ्योरी ाकिस मीटीं मंज़ युस ब्रिटिश एसोसिएशन आस जोहानसबर्ग मंज़
युस रेडिओकार्बोन छी टाइम साथ हैको 28 मासुरमेंट करिथ  यथ मंज़ सारि छी मगर गोद्निक चोर , गोदनीख दोहो पैठ यौम मेथड छी इस्तिमाल जैसा त बै एक्यूरेट दिवा यह ाव सपोर्ट कारण 12th -15th  संतुरिएस मंज़
गोल्ड रिमूव करों ामतरुरिस्ट डिग्गिंग कारण अर्ली कोलोनियल ान्तिकारिआं साथ जो वार्यः डैमेज यह डिग्गिंग कर रिचर्ड निकलीं हॉल
प्रबीन कारशूलं लिखो की युस दोश्वय कोलोनियल त बै ब्लाव्क नेशनलिस्ट ग्रुप इन्वोकेड करा ज़िम्बाब्वे पास्ट ओमान सपोर्ट करों ुमन हिन्दीस वच्चेनेस कंट्री प्रेजेंट करनस कोर आईं हिस्ट्री साथ त बै मीडिया साथ.
पीकिरायी त बै कारसोलुं कोर सुग्गेस्ट की युस ग्रेट ज़िम्बाब्वे छी इ छी पार्टली हौसला दिवा सेटलमेंट त बै इन्वेस्टमेंट ाकिस एरिया मंज़
1980 मंज़ आव नव इंटरनेशनल इंडिपेंडेंट कंट्री बदल नव दीं त बै ाइमिक मसूर सोपस्टोनेस बर्ड्स आय रेटेनेड कारण रहोदेसिअन फ्लैग त बै कोट आर्म्स नेशनल सिंबल आय लगन ज़िम्बाब्वें फ्लैग्स मंज़
मसलन फॉर्मर छी केन मुफका बुकलेट आईं सन्ज़ काम आय वार्यः क्रिटीसीसेड कारण
यह आव प्रेज़रवे कारण रिच हिस्ट्री युस कंट्री फेस आस करा फ्यूचर मंज़ ग्लोबलीसाशन खातर
यौम साइट आय मुटिटूडे आर्किटेक्चरल स्टाइल मंज़ बनावन रेमिनिसेंट स्टाइल मंज़ वोवहचने सेंट्रल मेक्सिको मंज़ पुक्क त बै चेन्स स्टाइल मंज़ युस ओस नोरथेरियन माया लोलैंड मंज़
आथ सिटी मंज़ हैक वार्यः लोक ासित माया वर्ल्ड मंज़ बै वार्यः फैक्टर यौम कंट्रीब्यूटर हैकन आर्किटेक्चरल स्टाइल मंज़ बनायित
अख पॉसिबल ट्रांसलेशन Itza खातिर छू "आबूक एन्चैंटेर (या एनचांटमेन्ट)," (itz)पेठ,"सरसरेर",ते हा,"आब".   
यह छी आँख फोनेमिक डिस्टिंक्शन पेड करा बिटवीन ch  त बै ch मंज़ लकिन बेसिक वर्ड्स chʼeʼen युस माया मंज़ स्ट्रेस चीन आवा कारण युस शुरू छी जैसा पोस्ताल्वेओलार एजेक्टिवे कॉन्सोनेंट
उमन संतोस "सनोटे सग्रादो" यह सकारेद सनोटे युमन सेक्रेड वेल यह वेल ऑफ़ सैक्रिफाइस त छी वन छी वार्हाः फेमस
सिटी पोलिटिकल आर्गेनाईजेशन छी हैका स्ट्रक्चर्ड  "multepal" सिस्टम युस जान करैक्टर आव रुलेरशिप मंज़ थ्रू कौंसिल कंपोज्ड मेमबर साथ
यह उस टुवर्ड्स खत्म गास्ना लेट क्लासिक त बै अर्ली पार्ट युस टर्मिनल क्लासिक्स साइट छी युस बनाई आँख मेजर रीजनल कैपिटल ,युस सेंट्रलीसेड त बै डोमिनेटिंग पोलिटिकल।, सोशलकल्चर , इकनोमिक त बै िडोलॉजिकल नॉर्थेर्न माया लैंड्स मंज़
हुनक सेल छी सुप्पोसेद पानी पावर बडवान
आत छी वार्यः अर्चेओलॉजिकल सबूत यौम इंडीकेट छी करा चिचेन इट्ज़ा युस लूट कोरोख आकिस पेनिस टाइम मंज़ आठ छी मिलमित वार्हाः सबूत युस मय्यपन चीन कह टाइम विज न कह याम विज चिचेन इट्ज़ा उस आख एक्टिव अर्बन सेण्टर
चिचेन इट्ज़ा सन्ज़ एक्टीवित आय सीज़ कारण त बै सिटी आय अबंदोनेद कारण
मोंतेजो आव वापिस यूकाटन 1531 मंज़ त बै एस्टाब्लिशड करों पाणिं बेस कंपेचे वेस्ट कोस्ट मंज़
मोंतेजो युस लकोट छी सु आव चिचेन इट्ज़ा मंज़ वापिस टाइम डियूथ आंत रीनेम सिउडाड रियल
वार्यः रैटो पथ मगर कहाँ रएंफोर्रसमेंट आय न
1535 मंज़ साडी स्पेनिश आव नीं यूकाटन पेनिनसुला पैठ
1860 मंज़ डिजायर चरणय कोर सर्वे चिचेन  इट्ज़ा पैठ यथ पैठ आईं वार्यः फोटोग्राफ तूल पैट कर टाइम यह पब्लिश्ड  Cités et ruines américaines (1863). मंज़
ऑगस्टस ले पलोँजोँ वो आठ  ''चास्मॉल'' (पैट आव आथ "चक मूल'')ता वन युस आय यह टर्म इस्तिमाल कारण त बाई हर कह कस्मोक सत्ताचार्य युस मेसोअमेरिकास मंज़ त कारण डेस्क्रिबे
1894 मंज़ यूनाइटेड स्टेट कौंसल कोरों यूकाटन ,एडवर्ड हर्बर्ट थॉम्पसन , बै पर्चासेड कोरों हेसिंडा चिचेन याम इन्दुस कोर चिचे इट्ज़ा 
थॉमसन की वार्यः मशोर सनोटे सग्रादो मंज़ 1904 -1910 ताम यथ टाइम कवर कोर आर्टिफैक्ट्स गोल्ड, कॉपर, त बै कर्वेड जेड त स्थान साथ गोदनीच मिसाल यौम जान माया क्लॉथ त बाई वुडेन पैठ ावज़ारन पैठ
मेक्सिकन रेवोलुशन त बै गवर्नमेंट इंस्ताबिलिटी त बै वर्ल्ड  वॉर १ कोरोक डिले यह प्रोजेक्ट वारयस टाइम्स ताम
टाइम टाइम्स पैठ मेक्सिकन गवर्नमेंट कोर रेस्टोरेड  El Castillo  (मंदिर छी कुकुलकन ) त बै  ग्रेट बॉल कोर्ट
थॉम्पसन उस टाइम वक़्त यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ त पैट आन सु यूकाटन ज़हन वापस 
1944 मंज़ मेक्सिकन सुप्रीम कोर्ट बनाव आक रूल की थॉम्पसन फूटरोव कहीं त लॉ त पैट आव वापिस सु  इट्ज़ा सुनवाही भोजन खातर
गोडनायथ आव यह स्पॉन्सर्ड कारण नेशनल जियोग्राफिक मंज़ त डूयूम आव प्राइवेट इंटरेस्ट मंज़
यह सिटी आय बनावन ब्रोकन टेर्रिन पैठ युस अर्टिफिकल्ल्य लेवेल्लेड ओस युस तुमन आँख मेजर आर्चीटेक्टुअल ग्रुप आस बनावन वार्यः एफ्फोर्ट्ड साथ त बै लेवल कारिख एरिया कास्टिल्लो पिरामिड त बै लॉस मंजस ओसरीओ त बै मैं साउथवेस्ट ग्रुप्स
वार्यः स्टोन युमन बिल्डिंग मंज़ आस ओरिजनली रंग आवा कारण रेड , ग्रीन, ब्लू त बै पर्पल
गोथिक कैथेड्रल युस यूरोप मंज़ छी , कलर छी प्रोवाइड करा आख ग्रेटेस्ट कम्प्लीटनेस त बाई आँख सिंबॉलिक इम्पैक्ट ाकिस बिल्डिंग पैठ
युस पूस स्टाइल बिल्डिंग आस सु आस आसा उसुअल मोज़ेक डेकोरेटेड युस ाक चरक्टेरस्टिक स्टाइल छी मगर अलग छी आर्किटेक्चर पुक्क नीच युस हार्ट लैंड शी यमन ब्लॉक हुन्द त बाई ओप्पोसेड छी वेनीर्स पुक्क रीजन नुक 
युस बेस छी बलुस्ट्राडेस नॉर्थईस्टर्न मंज़ छी ामूठ बनावन कर्वेड हेड्स सरपेंट साथ
हर ाकिस गलत स्टार्ट पैठ , तुमो करोख डिस्कवर स्टेर्कसे युस नार्थ साइड अंदर छी पिरामिड
मेक्सिकन गवर्नमेंट बनाव टनल बेस नोटः पैठ , अर्ली  पिरामिड ताम ाकिस हिडन मंदिरस ताम युस ओपन छी जैसा टूरिस्ट खातर
आकिस पैनल मंज़ छी आँख प्लेयर आसा  ज़काम लगनस पैठ छी वार्यः कौन नाइरा व्रिग्ग्लिंग सरफेस पैठ
साउथ एन्ड पैठ छी वार्यः बुध्द मंदिर
तहत अंदर छी वार्यः बड म्यूरल युस ख़तम छी करा यह जुंग उस
यह छी बनवा आख कॉम्बिनेशन माया त बै टोलटेक स्टाइल ाककिस स्टेर्कसे युस बून छी वसा चोरो सीडीओ
युस इंटीरियर अर्चेओलॉजिस्ट कोरोख खोज वार्यः कलेक्शन केस यौम बना आस अमित स्टोन पैठ यिमुख पर्पस छी वणिक ताम अननोन
आईमुक नव आव ाकिस सीरीज मंज़ ाल्टर्स मंज़ युस टॉप स्ट्रक्चर के युस सपोर्ट आव कारण लकित कर्वेड फिगर्स साथ यौम मुहनी आस बनमीठ यथ "अटलांटिस" छी वन
यह काम्प्लेक्स उस टेम्पल बी हीवो युस टोलटेक कैपिटल उस तुला त बै यह इंडीकेट करा कह कल्चर कांटेक्ट मंज़ दूँ रेगिओंस
यह मंदिर आव आकिस फॉर्मर स्ट्रक्चर मंज़ बनाव यथ थे टेम्पल ऑफ़ थे चक मूल छी वन
साउथ किस ग्रुप्स मंज़ थाउजेंड कॉलम छी त्र स्मॉलर कनेक्टेड बिल्डिंग
युस हैरम फसाड छी ठाठ छी मोटिफ  Xs  त बै Os  आसा बरोह कण
युस मंदार उस स्टोलोक छी आमुत ने सर रिस्टोर कारण युस निबरीकन की ओस्कारिओ प्लेटफॉर्म्स
स्टोलोक टेम्पल्स मंज़ त बै ओसरीओ टेम्पल्स मंज़ छी वरियाः अलीग्नेद स्ट्रक्चर : युस प्लेटफार्म के वेन्यू सो के हैवॉय उमन हदीस स्ट्रक्चर हुक यथ कुकुलकब  (El Castillo) छी वन युस प्लेटफार्म छी तुंब युस लकोट गोल छी यथ न कहाँ नव छी
सर्वे खुट परीं बिल्डिंग युस प्रेज़रवे छी आमिष करना सु छी कैसा कोरडे (स्पेनिश फॉर ''रेड हाउस'' युस चिचेन इट्ज़ा मंज़ छी.
2009 मंज़ ,INAH कोर रिस्टोर आख लकुट बॉल कोर्ट युस साथ आयस बैक वाल साथ कैसा कोलोराडो
याम बिल्डिंग हुन्द नाव आसा वार्यहास टाइम्स पैठ लोकल माया इस्तिमाल करा ,बै करह ऑथोरो वोनुख की आईमुकज नाव उस ाकिस डियर पेंटिंग पैठ आमुत ठावना स्टूको युस आज चीन एक्सिस्ट करा कह
स्पेनिश मंज़ आस आठ काम्प्लेक्स वन लॉस मंजस (("The Nuns" or "The Nunnery") मगर यह आस सरकारी जय
यौम टेक्स्ट्स आय फ्रेक्वेंटली मेंशन कारण आक रूलर एमिस नव उस Kʼakʼupakal
आईं आव नव दें स्टोन स्पाइरल स्टेर्कसे पैठ
युस लॉन्ग वेस्टर्न फसाड छी 7 दरवाज़
युस साउथर्न एन्ड छी बिल्डिंग हुन्द तहत छी ाक एंट्रेंस
हर ाकिस चम्बेर्स अंदर युस नियर सीलिंग छी आथ पेंटिंग बायित
युस लोकेशन छी केव छी वेल नोन टाइम वकतीच
इ विल्लीस अंद्रेव्स IV कोर एक्स्प्लोर केव 1930 मंज़
15 सितम्बर 1959 ,मंज़ जैसे हुम्बर्तो गोमेज़ युस ाक लोकल गाइड उस टाइम कोर आँख फालसे वाल खोजें
बुक पब्लिश्ड गसण बरोह बेंजामिन नार्मन त बै बैरन  वो एमानुएल फ़्रिएद्रिचस्थल गे चिचेन स्टेफेन मिलने बाद दोसवाहयो कारिख बुक पब्लिश्ड यह तुमन मिलवा
1923 मंज़ गवर्नर कर्रिल्लो पुएर्तो युस ओफ्फिसलय खोल हाईवे चिचेन इट्ज़ा
1930 मंज़ ,मायलैंड होटल खोलव नार्थ साइड हेसिंडा चिचेन युस पैट कर्नेगीइस इंस्टीटयों रूहट 
1972 मन मेक्सिको करोख  Ley Federal Sobre Monumentos y Zonas Arqueológicas, Artísticas e Históricas याम पैट नेशन कह मोन्यूमेंट निख यौम चिचेन अंडर आस
टूर गाइड छी वन की चिचेन इट्ज़ा की क्या इफ़ेक्ट छी आँख हैंड क्लैप छी करों स्टेर्कसे बरोह कण इ कास्टिल्लो पिरामिड की प्रोडूस करा इको युस बर्ड्स हुन्द आवाज़ हूवाय छी बसा युस क्वेट्ज़ेल कोर इन्वेस्टीगेट टी बै डेक्लेरका
INAH , युस मैनेज छी करा यह साइट युस बंद छी अमित कारण वार्यः मोन्यूमेंट पुब्लिकस खातर
ओरिजनली युस प्रोजेक्ट रियल स्टेट मंज़ डेवेलोप गो त बै नई यॉर्क स्टेट विलियम ह रेनॉल्ड्स सु बिल्डिंग आय बनवा वॉटर क्रिसलर युस हेड उस क्रिसलर कारपोरेशन नुक
एनेक्स आव कम्पलीट कारण 1952 मंज़ त बै बिल्डिंग आय सोल्ड कारण क्रिसलर फॅमिली बाइकीस वरियस मंज़
यह एरा आव सोशल त बै टेक्नोलॉजिकल चेंज
यह ईयर आव क्रीसेर आव दीं टाइम मैगज़ीन न बै "पर्सन ऑफ़ थे ईयर".
एल वर्ल्ड वॉर 1 जो ख़तम यूरोपियन त बै अमेरिकन आर्चीटेक्ट्स आय त तुमु बनायक सिंपल डिज़ाइन इतकं ेपिटोमे उस मॉडर्न एरा त बै आर्ट डेको सकिसापेरस बनोवोक्ह ाक स्य्म्बोलीज़िंग प्रोग्रेस
प्रायर युस प्लानिंग उस करा बिल्डिंग बनानास मंज़  , रेनॉल्ड उस बेस्ट युस डेवलपिंग कौने आइलैंड ड्रीमलैंड पार्क बनाव
1927 मंज़ यल आर्यक वरि डिले गे , रेनोल्ड कोर कह ार्चितेच हिएर विलियम वन ालें याम पैट फोर्टी पुअर बिल्डिंग बनाव
वन ालें त बै सेवेरने कारिख कह सँजोत वन ालें युस ओरिजिनल उस िमागिनाटीवे ार्चितेच उस त बै सेवेरने उस बिज़नेस पर्सन युस हैंडल उस करा फर्म फिनानके
प्रपोजल आव बै चनगे गास्ना ज़ी वीक बरोह यथ मंज़ 63 पोर बिल्डिंग आया बनावन
56 पोर चीन बिल्डिंग आय बनावन
यौम प्लान आय जून 1928 मंज़ अप्प्रोवे कारण
टाइम दुयुतः पैट बायख डिज़ाइन रेनॉल्ड्स बिल्डिंग खातर युस पब्लिश्ड आव अगस्त 1928 मंज़ कारण
यथ कॉन्ट्रैक्टर्स आव अवार्ड दीयं ओक्टोबेर 28 त बै डेमोलिशन गे कम्पलीट नवंबर 9 मंज़
1928 पैहत 1929 ताम गय मॉडिफिकेशन डिज़ाइन हुन्द
लोअर डाउन , डिज़ाइन आस अफेक्टेड गो वॉटर क्रिसलर  याम सूंड इंटेंसिव उस बिल्डिंग बनावन क्रिसलर कारपोरेशन त बै वेरियस आर्किटेक्चरल डिटेल्स युस मोडलेड गे क्रिसलर ऑटोमोबाइल प्रोडक्ट यथकण हुड ऑर्नामेंट्स छी प्लायमाउथ
बिल्डिंग कंस्ट्रक्शन गे शुरू जनुअरी 21 ,1929 मंज़
फ्रण्टिक स्टील वर्कर यौम कंस्ट्रक्शन कर 4 दोहन मंज़ , कहाँ वर्कर मोड़ न आम विज एल स्काइस्क्रैपर स्टीलवारक मंज़
40 देवर स्ट्रीट त बै क्रिसलर बिल्डिंग गाय स्टार्टेड कम्पलीट गसण ाकिस डिस्टिंक्शन मंज़ '' वर्ल्डस टॉलेस्ट बिल्डिंग''
ओक्टोबेर 23 , 1929 आँख हाफत पात वूलवर्थ बिल्डिंग हाइट त पैट कह हफ्ता पैट गे क्रैश 1929 मंज़  कटस्ट्रोफिक वाल स्ट्रीट बरोह कण
नई यॉर्क हेराल्ड ट्रिब्यून , युस कंटिन्यू कर कवरेज टावर कंस्ट्रक्शन यह आय न रिपोर्ट कारण टूथ ताम ईठिस टाइम्स तब तेह ने सर आय न बनानांव
बिल्डिंग हुंज़ लॉबी मंज़ आस ब्रोंज़ेन प्लाक यथ पैठ  "in recognition of Mr. Chrysler's contribution to civic advancement" लिखित
क्रिसलर बिल्डिंग आय $14 मिलियन मंज़ काने मगर सिटी टैक्सेज नीच न कझ 1859 लॉ मंज़ आय टैक्स एक्सेम्पशन दीं यौम साइट्स कूपर यूनियन दीच
वन एलेन उस सटिस्फीएड पानी काम सयथ युस म्यूटेड आय कारण वॉटर क्रिसलर लेटर याम रेफुसे कोर ुमन पाय करनस मंज़ यौम हैज़ आर्किटेक्चरल फी खातर
लावसुइट उस क्रिसलर खिलाफ क्युकी टाइमसांज काम आस वन ालें रेपुटेशन साथ चला युस आँख ार्चितेच उस , बै ग्रेट डिप्रेशन त बै ंरगतिवे क्रिटिस्म कोर टाइम सूंड करीयर खत्म
1944 , कारपोरेशन फील्ड प्लान्स आय 38 मन्जिल्स पैठ एनेक्स ईस्ट मंज़ बिल्डिंग 666 तरीमिस ावेनुए
यौम बिल्डिंग  कहनाओ साथ आय बनावन तुम आय न पैट बाई ज़ाह बनावन
आकिक फॅमिली कण बिल्डिंग 1953 मंज़ विलियम जेकेनडोर्फ़ यामिक कामत उस $18 मिलियन
ठाठ टाइम्स मंज़ आव यह रिपोर्ट कारण बादइस रियल एस्टेट सेल नई योर्क्स सिटी मंज़
1961 मंज़ बिल्डिंग आय स्टेनलेस स्टील त बै एलिमेंट ,युमन मंज़ नीडल , क्राउन ,गर्गोइल्स त बै बूथिम दरवाज़ आय गोदनीख [फेर पोलिश कारन
कंपनी हैश बिल्डिंग $35 मिलियन मंज़
स्पिरे रेस्टोरेशन गे 1995 ,मंज़
क्लीनिंग रेसिवेद नई यॉर्क लैंडमार्क्स कन्ज़र्वेंसी लूसी. ग मोसेस प्रिजर्वेशन अवार्ड 1997
जून 2008 , यह छी रिपोर्ट आमुत अबू भाबी इन्वेस्टमेंट कौंसिल आस  उम्  TMW's 75%  इकनोमिक इंट्रेस्ट  15% इंट्रेस्ट हवा तिशमन स्पेयर प्रॉपर्टीज बिल्डिंग त बै शेयर त्रैलोन्स अमेरिकन 800 मिलियन
आईमुख नतीज आव इ आम साथ ात्व 21%काम गए बिल्डिंग 64 %काम गे ाबास मंज़ त बाई 81%रेट
यह छी एथिक्स फिलोसोफिकल प्रैक्टिस"
युस "फलसफा छी सु छी क्रिटिकल थिंकिंग आसा हैक ज़याद ासित यह काम यह छी ऐसा वांनै जनरल नेचर वर्ल्ड बै जस्टिफिकेशन दिवा सानान्य बिलीफ त बै कंडक्ट करा लाइफ
मेटाफिजिक्स छी  पुर दुनियस किस बरस मंज़ आसुमप्टीओं दिवा की कन्सेप्शन रैशनल त बै आर्गेनाईजेशन ससथ  बॉडी साथ यकीन दुनियाकिस बड़ा मंज़
19th सेंचुरी मंज़ युस मॉडर्न रिसर्च यूनिवर्सिटीज युमन मंज़ फिलॉसफी त बै बाकि डिसिप्लिन्स त स्पेसलिसे
युस खिलाफ आस लोगिशंस प्यररहोनिस्ट फिलॉस्फर सेक्सटुस इम्पीरिकस दीचाख डिटेल अन्सिएंट ग्रीक फिलॉस्फर पैठ बै कारख डिवाइड फिलॉसॉपी त्र पार्ट्स मंज़ प्लेटो ,एरिस्टोटल, क्सेनोक्रैट्स त बै स्टोइक्स
बाकि अन्सिएंट फिलोसोफिकल ट्रेडिशन छी सोक्रेटस करा इन्क्लुडे सैनिकिस्स्म ,कीरेनसिसम ,स्टोइकीसम त बै अकादमिक स्केप्टिसिस्म
कह मिडिवल थिंकर आस ऍगस्टीन ,थॉमस एक्विनास , बोएथियम ,आन्सेल्म त बै रॉजर बेकन
मेजर मॉडर्न फिलॉस्फर छी स्पिनोज़ा ,लोक ,बर्कले ,हमे त बै कांत
बेबीलोनियन एस्ट्रोनॉमी छी इन्क्लुडे करा फिलॉसफिकल स्पेकुलेशन कॉस्मोलोग्य खातर युस इन्फ्लुएंस्ड गे अन्सिएंट ग्रीक्स
पैट आय ज्यूइश फलसफा वेस्टर्न इंटेलेक्चुअल मंज़ बै आव आठ मंज़ मोसेस मेंडेलसोहं काम कारण यौस ज्यूइश एक्सिस्टेंटिअलिस्म त बै रिफार्म जूदाइज़्म उस
युस इस्लामिक फिलॉसफी छी सु छी फिलॉसफिकल काम इस्लामिक ट्रेडिशन हैज़ युस ज़याद तर अरबिक छी
गोदनीच इस्लामिक फिलॉसफी गे डेवेलोप ग्रीक फिलॉसफिकल ट्रेडिशन पैठ ाकिस ने डायरेक्शन पैठ
युस काम आस एरिस्टोटल सु आस वार्यः ज़याद इन्फ्लुएंटीएल फिलोसोफर सांड यथ कण अल किंदी  (9th सदी),  अविसेन्ना  (980 – जून 1037) त बै अवररोज़ (12th सदी)
इब्न खल्दून उस आँख फलसफा थिंकर हिस्ट्री हुन्द
इंडियन फिलोसोफिकल ट्रेडिशन छी शेयर करा वार्यः कांसेप्ट त बै आइडियाज , युस अलग पाठ आय डिफाइन कारण अलग अलग वे मंज़ युस बै वार्यहो एक्सेप्ट कोरोख बै वार्यहो रिजेक्ट अलग अकाज ट्रेडिशन मंज़
इंडियन फिलॉसफी की आमतौर आर्यन ग्रुप मंज़ रेलशनशि[प वेदस त बै वार्यहैं बकियाँ मंज़
यौम स्कूल पनस उपनिषद्स युमन "ऑर्थोडॉक्स" यह "हिन्दू" ट्रेडिशन छी अक़ाइदान तहत गेनज़रां ची 6 मंज़ क्लासिफाइड करिथ संख्या: योग , न्याय , वैशेषिका , मीमांसा त बै वेदांत
तुम छी हवा आँख बरदास करनीच डाइवर्सिटी युस फिलोसोफिकल इंटरप्रिटेशन करा छी हिन्दुइस्म मंज़ त बे शेयर करा कह फाउंडेशन
आत छी कह ीठ स्कूल युमन मंज़ "हिन्दू" ऑर्थोडॉक्स चीन ज़रूरी (तुम छी हैका अलग स्क्रिप्टुरे यौम जान शैव आगमस त बै तंत्रस ) यथ मंज़ अलग अलग स्कूल छी आवा यथ कण पशुपता , शैव सिद्धांत त बै तांत्रिक शविसम 
यौम डिनायल युज़न इंसान छी तुम के "सेल्फ" त बै "सोल" छी फेमस बुद्धिस्ट टीचिंग
जैन फिलॉसफी छी "नोर्थोंडॉक्स" ट्रेडिशन
जैन छी सोचा होल्ड करा एक्सिस्टेंस करा ाकिस साइक्लिक , इटरनल त बै ुनक्रेअटेड
युमन रीजन मंज़ बुध्दिस्ट सोचा डेवेलोप करा अलग अलग फिलोसोफिकल ट्रेडिशन मंज़ यौम इस्तिमाल छी करा अलग अलग लैंग्वेज
युस फिलॉसफी थेरावदा स्कूल छी डोमिनेंट सौथीस्ट एशियाई मुल्कां मंज़ यथकण श्री लंका , बर्मा त बै थाईलैंड
एल बुद्धा मूढ़ वार्यः ग्रुप गे शुरू टाइमसांज प्रनुख तरीक आपनोवोः ,  फिलोशिकाल सिस्टम
वार्यः स्कूल, सुब स्कूल त बै ट्रेडिशन बुध्दिस्ट फिलॉसफी अन्सिएंट त बै मेडीवाल इंडिया मंज़
यौम फिलोसोफिकल ट्रेडिशन छी डेवेलोप जैसा मेटाफिज़िकल , पोलिटिकल त बै एथिकल थेओरोएस तुंजन यिन त यांग छी ,रेन त ली छी
नव कन्फूसियनिस्म आय एजुकेशन सिस्टम मंज़ एल सांग डायनेस्टी आस (960–1297), त बै ाइमिक आईडिया यौम फिलोसोफिकल बेसिस छी
चिनेसे दीनसटीएस यथकण मिंग डायनेस्टी  (1368–1644) तात छी बाई वन कोरियाई जैसों डायनेस्टी   (1392–1897) युस आँख रिसर्जेंट छी  कन्फूसियनिस्म युस लेद कोर वांग यांगमिंग   (1472–1529) युस बनाई डोमिनेंट स्कूल छी इम्पीरियल स्टेट
मॉडर्न एरा , त बै चिनेसे थिंकर छी इंकॉर्पोरते करा वेस्टरें फिलॉसॉपी
मसलन नव कन्फूसियनिस्म कर खोज क्सिओंग सही यान युस बनाव आँख इन्फ्लुएंटीएल
बायख ट्रेंड युस मॉडर्न जापानीज फलसफा मंज़ उस  ''नेशनल स्टडीज''(Kokugaku) ट्रेडिशन
17th सेंचुरी मंज़ इथियोपियन फिलॉसॉपी गे डेवेलोप रोबस्ट ट्रेडिशन कोर ज़रा याकूब बन
मुक़ामी आलमी अमरीकी नज़रियातीच आँख खुसूसियत एस ेमन हेंड अख़लाक़ियतीच तौसी गैर इंसानी जन्दरां टी कुलेन टॉम
युस थ्योरी ऑफ़ टोटल वहचवणे फॉर्म पांथेइसम
अमेरिकन डेपेर्टमेन्ट ऑफ़ एजुकेशन कोर रिपोर्ट 1990 मंज़ यह की कह जाएं छी एन्ड कारख फलसफा त बै फलसफा छी आँख लीस्ट जेंडर प्रोपोरशनाते ाइकीस  मंज़ त बै ज़ायन छी कही न कही 17% त बै 30% फिलॉसॉपी मंज़ कह स्टडीज कोरमुयह
त बै "ऐटिटूड युस फकलिटी त बै स्टाफ छी आसा हमनीटीएस" हुन्द
गोड्नुख इन्वेस्टीगेशन छी इन्क्लुडे करा किठकन की जींद  त बै स्टैण्डर्ड मोरालिटी की गे
ेपिस्टेमोलॉजिस्ट छी सोर्स ऑफ़ कनौलेगे , एक्सपेरन्स , , रीज़न मेमोरी , त बै टेस्टीमोनी
यह जो शुरू प्रे सॉक्रेटिक फलसफा त बै फोर्मलिज़ेड करा प्यररहो युस फाउंडर छी वेस्टर्न स्कूल फिलोसोफिकल स्केप्टिसिस्म
इम्पीरिकिसम जाय यथ मंज़ छी कह ऑब्ज़र्वेशनल सबूत त बै कह सेंसरी सबूत कनौलेगे क़तर
रेशनलाईज़्म छी एसोसिएट प्रायोरी नॉलेज साथ युस आँख इंडिपेंडेंट एक्सपेरन्स छी आसा
मेटाफिजिक्स मंज़ छी आवा कॉस्मोलोग्य यथ मंज़ आस सरसी आंटलजी छी पारा
एसेंस की सेट ऑफ़ एट्रिब्यूट युस ऑब्जेक्ट फंडामेंटल छी बनवा बिना कह रनोक यह इ एक्सीडेंट प्रॉपर्टी ाकिस ऑब्जेक्ट्स यथ पैट ाकिस ऑब्जेक्ट्स िडेंटीय रोज़ शामे
क्युकी साउंड रीजनिंग छी ज़रूरी एलिमेंट साइंस  सोशल साइंस खातर त बै हमनीटीएस कहतर बै लॉजिक साइंस खातर
नई यॉर्क ऑक्सफ़ोर्ड यूनिवर्सिटी
आर्यन स्टूडेंट छी अकादमिक फलसफा पैट पारा कोण्टीबूटे करा लॉ जर्नलिज्म रेलिओगिओं ,साइंस , पॉलिटिक्स , बिज़नेस , बाई नाकि आर्ट्स
अनलयतिक फिलॉसफी ,फिलॉसफी ऑफ़ लैंग्वेज छी इन्वेस्टीगेट कारन नेचर ऑफ़ लैंग्वेज हुन्द ,युस ये रिलेशन छी लैंग्वेज ,लैंग्वेज उसेरर ,बे दुनिया
यम ये रइटर्स छी ेमन कुर फॉलो लुडविग विट्गेंस्टीन (ट्रैक्टेटस लोगिको-फिलॉसफिक्स ),विएना सर्किल बे लॉजिकल पोसिटिविस्टस ,बे विलर्ड वन क्वीन
एम् केड कठ कन्वेंशनलिस्मस क्याज की ये पुक बिज़ार कॉन्सीक्वेन्स की कहीं ते हक़ कन्वेंशनली डेमोनीनेटेड कुएं ते नाव सेथ
इ करने खातर ,एम् होव की कंपाउंड लफ़ज़ बे फ्रेज अथ छी आँख रेंज थक ासनक
हलाकि ,क्रातिलुस आखिर मंज़ ,एम् कुर एडमिट की कहीं सोशल कन्वेंशन छी अथ मंज़ एवं ,बे छी अथ मंज़ कमी सोंच मंज़ की फोनेमेस छी अखाई मतलब
एमओ कर अलग सलीम चीज़ सातगोरिएस मंज़ स्पीशीज बे जीनस
हलाकि ,एरिस्टोटल होइत सामे कोंस्टीटूटेड एक असली कमोनलिटी ऑफ़ फॉर्म सेथ ,इ छी बी एवं माना प्रोपोनेंट ऑफ़ "मॉडरेट रेअलिस्म"
युस ये लेक्टोन छी अथ छी मतलब (या सेन्स )हर लफ़्ज़ुक
वरीय नोटवोर्थी फिलॉसपफेर छी लैंग्वेज मेडीवाल ज़मानस मंज़
यिम स्कोलिस्ट अस हाई मेडीवाल ज़मानिक ,यिथ पेठ ोक्खं बे जॉन डंस स्कोटस ,ेमो मून लॉजिक स्कैनटिअ सरमोसनलिस (साइंस ऑफ़ लैंग्वेज )
युस ये फेनोमिनां छू वगेनेस्स बे अम्बिगुइटी अये अनलेसेड करने इन्टेन्सिवेली ,बे वोत ये एम् सेथ बढ़ाओ दिलचस्पी प्रॉब्लमन हैज़ यथ मंज़ छी एवं इस्तेमाल सिंकाटेगोरेमाटिक लफ्ज़ यिथ पेठ एंड ,और ,नॉट ,िफ़ ,बे एव्री
युस सुप्पोसिते छी एम् टेरमुक सु छी इंटरप्रिटेशन युस औ दिन एक्स स्पेसिफिक कॉन्टेक्स्ट मंज़
युस ये क्लासिफिकेशन स्कीम छी इ छी प्रकरसोर मॉडर्न डिस्टींक्शन्स इस्तेमाल ते मेंशन्स मंज़ ,बे लांगंगे मंज़ बे मेटलैंगुएज
आँख हिज कमें सेंटंसुक छी लेक्सिकल लफ्ज़ ,युस बनमुत छी नाउन ,वर्ब्स ,बे अडजेक्टिवेस
युस ये फिलॉसफिकल सिमेंटिक छू इ छी देवन दहन प्रिंसिपल ऑफ़ कम्पोज़िशनलिटी ताकि ये हक़ वनित रिलेशनशिप मतलब वोल हीस बे सालिम सेन्टेन्स
ये छी मुमकिन की अस कारो इस्तेमाल कांसेप्ट ऑफ़ फंक्शन की ज़याद डेस्क्रिबे करूँ बे कीथ पेठ लेक्सिकल मतलब काम :एम् हकन इस्तेमाल करिथ येथ पेठ ये हैक मतलब कैदिथ
आखः प्रोपोज़िशनल फंक्शन छी ऑपरेशन ऑफ़ लैंग्वेज युस हवा छू एंटिटी (याथ मामलास मंज़ ,गुर )ये छी इनपुट बे आउटपुट छी सेमेटिक फैक्ट (यिथ पेठ प्रोपोज़िशन यिथ पेठ "दा हॉर्स इस रेड")
ये छी लैंग्वेज ैकिसिशन छी कसूसी फैकल्टी दिमागस मंज़ ?
गुडनइक छी बहवोरिस्ट पर्सपेक्टिव ,सु छी डेस्टटे कारन सिर्फ छान एवं सॉलिड बल्क ऑफ़ लैंग्वेज हाचून ,लकिन ये छी एवं हचने ,लकिन ये छी एवं पर्ने कंडीशनिंग सेथ
नातिविस्ट मॉडल्स एमओ वुन की अत छी स्पेसिलिज़तिओन मशीनें मंज़ डिंगस मंज़ यिम  वरीय डेडिकेटेड छी लैंग्वेज ैकशन
लिंगुइसट्स सपीर बे व्होर्फ कुर सुग्गेस्ट की लैंग्वेज छी वरीय कम कारन इस्तेमाल "लिंगविस्टिक कम्युनिटी "हकन सोंचित कहीं सब्जेक्ट (आखः हाइपोथिसिस आय जॉर्ज ओरवेल्स नावेल निनेटीन एट्टी -फोर )
युस स्ट्रक ओस य छी ओप्पोसिटे सपीर _व्होर्फ पोजीशन छी आखः नोशन युस सोन्चन छी (या,मोरे ब्र्रॉडली ,मेन्टल कंटेंट )छी प्रियरटी बोल निष्
बायख बहस छी सु छी की ये छी वरीय मुश्किल एक्सप्लेन करूँ कीथ पाठ छी साइन ते सिंबल कीथ पेठ छी कारन पपेर्स पेठ सलीम की मतलब सं एक्सप्लेन हलकी तेमान मंज़ छी एवं वरीय मतलब तरुणे दिमागस सेथ
बिएख ट्रेडिशन छी फिलॉस्फर्स हुन्द की तेमान छी पवन हवन की लैंग्वेज ते सोंच छी कोएक्टेंसीवे -की अत चुन कहां वाथ की अस करों आँख एक्सप्लेन बिकास वरीय
काफी हद ताम ,युस थेओरिटिकल अंडरपाईनिंग छी कॉग्निटिव सिमेंटिक (अथ मंज़ छी एवं नोशन ऑफ़ सिमेंटिक फ्रेमन )ये छी अस वन युस लैंग्वेज छू मुतासिर कारन सु छी सीन सोंच
वरीय पढ़ाई छी यम वणन छी की लैंग्वेज शेप कीथ पेठ छी संजन कौसालित्य
हलकी ,स्पेनिश या जापानीस स्पीकर तेमन छी पवन वणुन "दा वास ब्रोके इटसेल्फ "
एम स्पेनिश ते जपनीसे स्पीकर्स छी ेमन छान याद एजेंट्स ऑफ़ ऑक्सीडेंटिअल इवेंट्स बे यिम इंग्लिश स्पीकर अस कारन
एक्स स्टडी मंज़ जर्मन बे स्पेनिश स्पीकर्स छी एवं वाना की तेम कारन चीज़ें एक्सप्लेन यमन अपोजिट जेंडर छू दुइन लांगजन मंज़
"ब्रिज"डेस्क्रिबे  करने खातिर युस जर्मन मंज़ मानुस छू ते स्पेनिश मंज़ मुज़ाकर छू,जर्मन छू "ब्यूटीफुल","एलिगेंट ","फरजील","पीसफुल","प्रीटी" वानन ते "स्लेंडर" ते स्पैनिश  छू  "बिग","डेंजरस","लॉन्ग","स्ट्रांग","स्टर्डी" ते "टॉवरिंग" वानन. 
यित सलीम एलियन दोस्त या हॉस्टिले छी एवं माना कहीं सटल फीचर लकिन हिज वलयन वुनुख ने कहीं की ये क्या छू
बकियाँ खातर ,,यम एलियन छी एम् छी नाव वरीय
ये छी ईवन वानने की नाव दुइन चीज़ें एम् कुर अस मदत कटागरोरिसे बे मेमोरिसे ेमन
याथ एरियाज मंज़ ,मसलन मंज़ छी एवं :नेचर ऑफ़ सिनोंम्य ,बुनियाद पाणिं मतलबीच ,बे अप्पेरहेंसिओं ऑफ़ मीनिंग ,बे नेचर ऑफ़ कम्पोजीशन (सवाल की कीथ पेठ छी मतलब यूनिट ऑफ़ लैंग्वेज ये बनमुट लैक्टिन जवाबुक ,बे कीथ पेठ छी एवं मतलब काढ़ने एम् हिज मंज़ )
युस िडीशनल थ्योरी मतलब छू ,ये छी रलन ब्रिटिश एम्पिरिसिस्ट जॉन लोक ,एम् वुन की मैनिंग्स छी दिमागी रिप्रजेंटेशन येम आय सीन्स पेठ
(बे वुछु विट्गेंस्टीन पिक्चर थ्योरी बूलय हैज़ )
कैंब्रिज ,मेसाचुसेट्स :हारवर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस
युस रेफेरेंस थ्योरी हुन्द मतलब छू ,याथ अस बे छी वाना सिमेंटिक एक्सटरनलिस्म ,एमिक मतलब छी बराबर तेमन चीज़ें हैज़ दुनिअयसा मंज़ युस जूडिथ छू सीन्स
युस ये थ्योरी आय बनवाने युस मतलब छू एमूक सेंटेक्सूक छी एमूक तारिक वेरिफिकेशनोक बे फलसफिकेशन
याथ वेर्सिओनुक ,युस कॉम्प्रिहेंशन (बे एमएच मतलब )सेंटेंस मंज़ छी एवं हेअरर्स एबिलिटी ताकि एम् वुचं डेमोनास्तृतिओं (मैथमेटिकल ,एम्फिएरिकल )या सचाई सेन्टेंसुक
युस प्रगमतीक थ्योरी छी मीनिंग हैज़ याथ मंज़ मीनिंग (या संजना)छी एक्स सेन्टेन्सिक छी एवं वूचना ऐंचि ऍप्लिकेशन्स सेथ
गोटलोब फ्रेगे ये ओस आँख वकील मेडिएटेड रेफेरेंस थ्योरी
युस ये सोंच छी ये छी अब्स्ट्रक्टेड ,यूनिवर्सल बे ऑब्जेक्टिव
रेफेरंट्स छी चीज़ याथ दुनियस मंज़ याथ मंज़ छी अस लफ़ज़ अकड़ अलग
एम् वुछ प्रॉपर नाव यम अस पेठ वुछ "अब्बरेवातेड़ डेफिनिट डिस्क्रिप्शन "(याथ मंज़ छी थ्योरी ऑफ़ डिस्क्रिप्शन )
एम् फ्रेज छी वानन की अत छी आखः चीज़ युस सटिस्फियस छी कारन डिस्क्रिप्शन
फ्रेग्रेंस अकाउंट मंज़ ,कहँ ते एक्सप्रेशन अथ छी आसान सेन्स बे रेफेरेंट
युस ये डिफरेंस ऐसे नजरिया ऑफ़ फ्रेगे बे रसल्ल मंज़ ,एम् छी गेनेराल्ल्य लुम्पेद ेकस बीएक्स सेथ प्रॉपर नावों सेथ
एरिस्टोटल ते टिम्सीन्द डिस्क्रिप्शन "युस वारिया बेहतर स्टूडेंट ओस पलटन ","फाउंडर ऑफ़ लॉजिक "बे "छू टीचर एलेग्जेंडर "
ये हक़ असिथ बे युस बनाओ जाना खातर तो पोस्टेराते या ये अस मुमत इन्फेंसी मंज़
लकिन ये छू डीपली कॉउंटेरिंतुत्वे
सवाल विथ िरीद गरिद चीज़ो सेथ
डेविड केल्लॉग लेविस एम् दुईत आखः रिप्लाई गोडनिकास  एक्सपेंडिंग नज़र की सेन्स छी कन्वेंशन रशनालय सेल्फ-परपेक्टुअटिन्ग रेगुलेटरी बेहवास मंज़
नोआम चोम्स्की एम् दुईत स्टडी ऑफ़ लैंग्वेज ये हक़ गसिथ I-Language,या अंदरिम लैंग्वेज इनसान हिंज
युस असल जरिया ओस रेसेअरचुक अथ मंज़ छी एवं खोज सॉइल हलतन मंज़ युस दीवान छू ,या छी रलियथ , बूलय
ये छी एवं वाना की परोप उप हर थेओरिटिकल नज़र अथ छी दिलचस्पी फिलॉस्फर्स ोग लैंग्वेज
रहेटोरिक छी पढ़ाई पर्टिकुलर लफ़ज़ यिम लुख छी इस्तेमाल कारन प्रॉपर इमोशनल बे रैशनल असर बोज़ने वॉइस निष् ,ये गैस असून परसुएड ,प्रोवोके ,ेण्डर ,या टीच
याथ छी ऍप्लिकेशन्स याथ मंज़ छी एवं पढ़ाई बे इंटरप्रिटेशन असूलन हुन्द ,बे छी मदत छी देवन लॉजिकल कांसेप्ट छी डोमेन ऑफ़ डिस्कोर्स
युस ये ख्याल छू लैंग्वेज छी रलन लॉजिक्स पनिन्स ग्रीक सेन्स सेथ "लोगोस",मतलब डिस्कोर्स या दिअलेक्टिक
हैंडीगगेर रालाओ फेनोमिनिकल हेर्मेनेयुटिक्स ऑफ़ विल्हेल्म दिलथे सेथ
मिसाल की तोर ,सैन (बीइंग ), ये छी लफ़ज़ पानीं ,ईंछि एवं अलग करने वारियो मतलबों सेथ
हैंडीगगेर लोग इलज़ाम की लेखन छू सिर्फ सुप्प्लिमेंट तो स्पीच ,क्याज की यम परं छी तेम ते छी पनुन थोड़ा रालवान पनुन ते "टॉक"
सचाई बे तरिकास मंज़ ,युस गाड़मेर छी डिस्क्रिबे कारन लैंग्वेज "मध्यम यथ मंज़ सब्सटांटीवे समज बे एग्रीमेंट दून इंसानन मंज़
पॉल रिकेउस ,बकियाँ ाथन मंज़ ,एम् दुईत हेर्मेनेयुटिक्स याथ मंज़ ,जुड़ूं असली ग्रीक सेन्स सेथ ,एमओ कुर एम्फैसेड डिस्कवरी हिडन मैनिंग्स हैज़ ेकवॉकाल टर्म्स (या "सिम्बॉल्स")आम बूलय हुन्द
इ छी ईमान दीवान इजाज़त की एम् तुलन फ़ायद बे एफ्फेक्टिवेली मणिपुलटे दुनिया की तेम कारन क्रिएट मीनिंग पनस खातर बे क्र ये मीनिंग बकिया ते ट्रांसफर
कहीं वरीय ज़रूरी फिगर हिस्टोर्य ऑफ़ सेमिओटेस मंज़ ,छी चार्ल्स सांडर्स पेयर्स ,रोलैंड बार्थेस ,बे रोमन जकोब्सन
19th शताब्दी मंज़ युस रोमांटिसिज्म छी एम् कुर एम्फसीसेड इंसानी एजेंसी बे गैसे आज़ाद मीनिंग कंस्ट्रक्शन मंज़
इंसानियत  नज़र आय चुनौती दिन बायोलॉजिकल थेओरिएस ऑफ़ लैंग्वेज निष् एम माना अस की लैंग्वेज छी नेचुरल फेनोमेनन
नव-डर्विनिसंस मंज़ ,रिचर्ड डौकीन बे बाकि प्रोपोनेंट्स कल्चरल रेप्लिकेटिंग थ्योरी हिन्द एमओ मून लैंग्वेज पापुलेशन ऑफ़ मंद विरुसेस
कहिनो वुन की एक्सप्रेशन छी खिन असली ,अब्स्त्रक्त यूनिवर्सल नेबर दुनियस मंज़ याथ छी वाना "रॉक्स"
ये मसले युस यित छी हको अस वुछिथ अगर अस ये वुचो "सोक्रेटस इस ा मंज़ "
एम ज़े चीज़ छि िस्कस बिकास सेथ रलन या छी ओवरलैप कारन
बखह प्रेस्पेक्टिवे छी वचन "मन"ये छी दौलत एंटिटी हैज़ ,"सोक्रेटस"
वरीय ज़याद प्रॉमिनेंट मेंबर एम् त्रादितीनूक फॉर्मल सेमंटुक अथ मंज़ छी एवं टार्स्की ,करनप ,रिचर्ड मोंटागुए बे डोनाल्ड डैविडसन
एम् छान यकीन कारन की सोशल या प्रैक्टिकल डाइमेंशन्स यम छी लिंग्विस्ट मीनिंग मतलब छी एवं रटने कुएं ते तारिक फार्मूलेशन टूल्स ऑफ़ लॉजिक इस्तेमाल कारण
एम ख्याल छी जसब गसण थेओरिस्ट यिथ पेठ केंट बच ,रोबर्ट ब्रांडों ,पॉल होरविच बे स्टेफेन नीले
यम लफ्ज़ बे चीज़ ,युस क्वीन छी एम् वुन लिखन वलयन की तम कारन एटेम्पट की टीम वचन हालत याथ मंज़ टीम छी कॉन्फ्रंटेड एम ोरीन ुन्दकुमेंटेड छी ,एम जमात छी इंडिजेनस लुख तम गसण एटेम्पट कारण की तम बनाओयुन उत्तेरेन्स बे गेस्टुरेस युस एमओ लुखो ओस बनमुट
ये छी सलीम गासन वुचने खातर उत्तेरेन्स छी आँख हिसस सलीम लिंगविस्टिक बेहेवियर इकस इंसानुक ,बे छी पैट इस्तामल कारन ओबेरसवाशंस की टीम दिन दखल बकियाँ टरने मतलबस
क्वीन्स खातर ,विट्गेंस्टीन बे ऑस्टिन ,मीनिंग छान कहीं युस रलिथ छी इकस लफ़्जस सेथ या सेंटेंस ,लकिन ये छान की ,अगर ये सालमीन इ दिन ,इ सालमीन बोलीं दिन
युस स्पेसिफिक इंस्टैंस छी वगुनेस की वरीय दिचस्प फिलॉस्फर छी लैंग्वेज छी तम यित "बोदरलीने केसेस "की अथ बनवा बिलकुल नामुमकिन वानखतार की ये प्रेडीकेट छ पूज की अपोज़
युस फिलॉसफी छी मैथमेटिक्स ये छी ब्रांच फिलॉसफी हैज़ युस परं छी असुप्तिओंस ,फॉउण्डेशन्स ,बे इम्प्लीकेशन मथिच
अज़ ,कहीं फिलॉस्फर मथिच छी तमः कारन की तेम दिन अकाउंट एम् फोर्मुक युस छी तहकिकतुक बे छी प्रोडक्ट युस तेम हवन छी ,येत बाकि छी एम्फैसेड कारन पनस खातर रोले युस गसण छू बियॉन्ड इंटरप्रिटेशन तो क्रिटिकल एनालिसिस
ग्रीक फिलॉस्फर युस छी मैथ्स पेठ छी वरीय ज़्याद मुतासिर पानी पढ़ाई सेथ युस तम अस कारन ज्योमेट्री पेठ
देरेफोर ,3 ,मिसाल की तोर ,छी कारन कहीं रिप्रेजेंट मल्टिटूडे ऑफ़ यूनिट्स ,बे छन इसलिए "सही "नंबर
यम एम् गोद्निक फिलॉस्फर छी ईमान हिन्द आईडिया युस छी नुम्बेरुक पात छी एवं उपेन्ड करने यिल ईजाद गोव इर्रेशनलिटी स्क्वायर रोटीक
लेजेंड्स हिसाब ,यिम फेलो प्यथागोराईआं अस वरीय ट्रामेतिसेड एम् ईजाद सेथ यूस एमओ मूर हिप्पासुस ताकि तम रुकवान एम्स की इ फैले पाणिं हेरेटिकल सोंच
ये छी प्रोफाउंड पजल युस ेकस अथस मंज़ छी मैथमेटिकल सचाई छी कपलिंग ीनेवितिबिलिटी ,लकिन बाकिन ाथन मंज़ युस ेमुक सोर्स छी "ट्रुथफुलनेस"छी रोज़न ेलुसिवे
ट्रे स्कूल ,फोरमालिस्म,िन्तुतिनिस्म ,बे लोगिसीम ,औ एम् वख्त ,ये ओस जवाब युस ये बदन छी फ़िक्र की मैथमेटिक्स युस छी ये छी स्टूड,बे छी एवं वुचने ेकस मंज़ ,ये रोज़ ने स्टैंडर्ड ऑफ़ सर्टिनिटी ताम  कारन रिगोर युस छी एवं निन फॉर ग्रांटेड
वरीय शताब्दी पात ,युस वरीय दहन दिन वजी छी की अस कारो येल एक्सप्लोरेशन ऑफ़ फंडामेंटल एक्सिओम्स ऑफ़ मैथमेटिक्स ,युस एक्सिओनोमिस्ट एप्रोच छी छी एवं निन फॉर ग्रांटेड एतस वख्त ओस यूक्लिड300 BCEये अस बुनियाद मैथमेटिक्स
मथेस मंज़ ,यिथ पेठ फिजिक्स ,नैय बे अनएक्सपेक्टेड सोंच आय बे आय वरीय बदलाव
बे छास ने ये सोन्चन की यम मुश्किल फिलॉसफी छी वचनं की क्लासिकल मैथ्स छी वरीय मुश्किल ;ब बे चास सोचन युस फिलॉसफिकल इंटरप्रिटेशन  छी माथेमैटिकसुक की अस छी एवं वण्णा ये छी गलत,बे युस "फिलॉसफिकल इंटरप्रिटेशन"छी सु युस ने मैथ्स छान ज़रूरत
वरीय वर्किंग माथेमैटिशन छी मैथमेटिकल रेअलिस्ट्स ;एम् छी पानस  वाना खोज करने वाल एम कुदरती चीज़ छी
कहीं असूल (मिसाल की तोर ज़े चीज़ ,अथ छी वरीय चीज़ याथ मंज़ छी एम् ज़े चीज़ एवं )ये छी वेचा की ये छी सही ,युस ये लगातर हाइपोथिसिस छी प्रोवर ुन्डीडबले ाथन असौलं पेठ
दुनवई प्लाटोएस केव बे पलटोनिस्म छी मीनिंगफुल ,अथ छुन सुपरफिशल कनेक्शन ,क्याज की प्लाटोएस समज आय बढ़ाने बे गोव मुतासिर मशहूर प्यथागोरान ऑफ़ अन्सिएंट ग्रीस ,युस यकीन छी कारन की दुनिया छी ,क्विट लिटेराल्ल्य ,छी बनमीत नंबर्स सेथ
युस ये नज़र छी ये छी अस याद दीवान वरियाँ चीज़ंन हुस्सेरल वुन मैथ्स बरस मंज़ ,बे दूतं साथ कैट्स समज की मैथमेटिक्स छी प्रायोरी )
फुल-ब्लडेड पलटोनिस्म छी मॉडर्न वेरिएशन ऑफ़ पलटोनिस्म ,युस छी रिएक्शन तथ फैक्ट्स की अलग सेट्स ऑफ़ मैथमेटिकल एन्टीटीएस हक़ गसिथ ये छी देपेंद कारन एक्सिओम्स बे मुतासिर असूल एम्प्लॉयड (मिसाल की तोर ,युस लॉ छी एक्सक्लूडेड मिडिल ,बे एक्सिओम्स ऑफ़ चॉइस)
सेट -थेओरीतिक रेअलिस्म (बे सेट-थेओरीतिक पलटोनिस्म)युस ये डिफेंड कुर पेमेलोपे मद्द्य ,ये छी नज़र की सेट थ्योरी छी सिंगल यूनिवर्स ऑफ़ सेट्स
एमओ कुर एट्रिब्यूट पैराडॉक्स "विसियस सर्कुलेटरी"बे बनावन याथ अस वांना छी रम्फेड छी थ्योरी युस ऐसे छी वाचीन
युत ताम रसल्ल ते वुन की युस ये आक्साइम छी छान वतन लोजिकक
युस फ्रेगे छी अथ छी ज़रूरत बुनियादी असूल V की ये छी देवन आँख वरीय असाल डेफिनेशन ऑफ़ नंबर ,लकिन सलीम प्रॉपर्टीज हको अस निथ हमेस प्रिंसिपल निष्
लेकिन ये छान अल्लोव कारन माथेमैटिशन छी लगातार पनिन्स कमी मंज़ बे छी याल त्रवन सलीम मसले फिलॉस्फर या साइंस दान
हिल्बर्ट छी तामह कारन की तेम हवन कंसिस्टेंसी मैथमेटिकल सिस्टेमिक येमो असुप्तिओनो सेथ "फिनिटरी अरिथमैटिक "(ये छी सुबसिस्टम ुसुआलय अरिथमेटिक पॉजिटिव इंटेगेरुक ,ये छी एवं वुचने फिलॉसफिकल्ल्य उनकंट्रोवर्सिअल)छी कंसिस्टेंट
यही हवन खातर कहँ ते एक्सिओमाटिक सिस्टम ऑफ़ मैथमेटिक्स ये छी कंसिस्टेंट ,ेकस प्याज़ गोड़ ये समजून कंसिस्टेंसी ऑफ़ सिस्टम ऑफ़ मैथमेटिक्स की ज़याद मज़बूत एम् सिस्टम निष्
बाकि फोरमालिस्ट्स ,ईठ पेठ रुडोल्फ करनप ,अल्फेर्ड टार्स्की ,बे हसिकल करी ,एम छी माना मैथमेटिक्स ताकि एम् हकन करिथ तहकीकात फॉर्मल एक्सिओम स्य्स्तेमान हैज़
येता ज़याद खले छी अस परन ,दा बेटर
आखः मैन कृतिके फोर्मिलिस्म छी सु की असली मैथमेटिक्स समज युस राटन छी माथेमैटिशंस छी एवं अलग करने स्ट्रिंग मैनीपुलेशन खले युस अस पेठ वुन
ब्रौवेर ,युस छी फाउंडर मूवमेंट ,एम् वुन की मैथमेटिकल ऑब्जेक्ट आय प्रायर फॉर्म पेठ छी वॉलिशन  वांना छी परसेप्शन ऑफ़ एमफिरकाल ऑब्जेक्ट्स
युस एक्सिओम ऑफ़ चॉइस छी यित छी एवं रिजेक्ट करने वरियाँ इंटुइशनिस्टिक सेट , लकिन वरियाँ मंज़ अये ये माना ते
याथ नज़र मंज़ ,मैथमेटिक्स आँख एक्ससरसीसे इंसानी इन्टीटूसिविच,ये छान कहा खले  गिंदो मीनिंग लेस्स सिम्बॉल्स सेथ
एथे पेठ बाकि सलीम नंबर छी डिफाइन गासन एमएच जाइ  इन ा स्ट्रक्चर ,नंबर लाइन
हलाकि , सिर्फ सेंट्रल क्लेम  युस सिर्फ छी रलन की किम तरीकिक एंटिटी छी मैथमेटिकल ऑब्जेक्ट ,न की किम तरिकुक एक्सिस्टेंस छी मैथमेटिकल ऑब्जेक्ट या स्त्रुक्टुरेस (नॉट ,इन आदर वर्ड्स ,तो थेइर आंटलजी )
यम स्त्रुक्टुरेस छी एम् छी असली लकिन अब्स्त्रक्त या इम्तेरिअल एक्सिस्टेंस
यम स्त्रुक्टुरेस छी एम्म छी एवं वुचने इनसमूच लकिन कहीं कंक्रीट सिस्टम छी ईमान एक्सेम्प्लिफिएड कारन
नोमिनलिस्म पेठ ,युस पोस्ट रेम एप्रोच छी मानना कारन हज़ एक्सिस्टेंस ऑफ़ ऑब्स्ट्रक्ट मैथमेटिकल ऑब्जेक्ट्स प्रॉपर्टीज सेथ एम् जाइ नेबर स्त्रुक्टुरेस हे
ये छी एवं वांना की मैथमेटिक्स इ छान यूनिवर्सल बे छान ये एक्सिस्ट कारन असील सेन्स मंज़ ,इंसानी दिमाग वराय
हलाकि ,युस इंसानी दिमाग छी अथ छान स्पेशल क्लेम सचाई पेठ या अप्पोरचेस युस मैथ नेबर असे
वरीय ज़याद अक्सीस्बले ,मशहूर ,बे इन्फमोउस इलाज एम् पेर्स्पेक्टिविक छी आते मैथ कत छी अमूत ,जॉर्ज लाकोफ्फ बे राफेल E . नुनेज़
फ्रेंक्लिन ,जेम्स (2014),"ये छी अरिस्टोटलियन रेअलिस्ट फिलॉसफी ऑफ़ ंथेमैटिक्स ",पलग्रैवे मैमिलन ,बासिंगस्टोके ;फ्रेंक्लिन ,जेम्स(2021),"मैथमेटिक्स छी साइंस ऑफ़ नोन -अब्स्त्रक्त रियलिटी :अरिस्टोटिलियन रेअलिस्ट फिलॉसफीएस ऑफ़ मैथमेटिक्स ,"फॉउण्डेशन्स ऑफ़ साइंस 25
युस इउक्लिडियन अर्थमेटिक्स छी इ गये डेवेलोप बय जॉन पेन मरबेर्री पनिय किताबी मंज़ दा फॉउण्डेशन्स ऑफ़ मैथमेटिक्स इन दा थ्योरी ऑफ़ सेट्स युस एवं छू अरिस्टोटिलियन रेअलिस्ट ट्रडिशन्स मंज़
एडमंड हुस्सेरल ,पनिन्स गोद्निकास वोलुमस मंज़ पेनिस लॉजिकल इंवेस्टीगेशंस मंज़ ,याथ अस वुन "1 दा प्रोलिगोमिना ऑफ़ पुरे लॉजिक"2 ,एम् कुर क्रिटीसीसे सयकोलोजिसम असल पेठ बे करूँ कोशिश की सु कार आठ पानीस निष् दूर
इ छी ,की फिजिक्स आय ज़रूरत की अस कारो कथ इलेक्ट्रॉन्स बरस मंज़ की क्याज छी लाइट बल्ब एथ पेठ कम् कारन ,तिल गसण एलेक्ट्रियंस असिन
एम् क्र बहस एक्सिस्टेंस मेथामतिकाल एन्टीटीएस पेठ की ये छी वरीय असल एक्सपलिनाशन एक्सपीरियंस खातर ,तो युस स्टैप्पिंग मैथ छू ये छू अलग बाकियो साइंस निष्
ये औ यिल मशहूर अस्सेरशन बाड़े लेट 20th शताब्दी मंज़ की कहँ ते फाउंडेशन ऑफ़ मैथमेटिक्स हक़ ज़ाह ते असिथ
युस मैथमेटिकल बहस छी हक़ गसिथ फलसिटी कंक्लूशन प्रेमिसेस हुन्द यिथ पेठ ये सच्ची हक़ ट्रांसमिट करिथ प्रेमिसेस तो कन्क्लूसिओं
एम् दुईत आखः पुर आर्गुमेंट अथ बरस मंज़ लकिन बदल तारिक़
अगर मैथमेटिक्स असे बीएस आखः एम्फीरिकाल बाकियो साइंस पाठ ,तिल हक़ ये असे मश्वर दिथ की ेमुक नतीज छी फॉलिबले यिथ पाठ यमन हु ,बे कंटिंगेंट्स हुई
फिलॉसफी ऑफ़ मैथमेटिक्स खातर युस चाहा ओस कम करूँ कहीं गलाती छी क्वीन बे गोड़ेल्स एप्रोच यिल अस ेमन दून हैज़ काम छी वचन यिल अस वुछ पेनेलोपे मददि रेअलिस्म मैथमेटिक्स मंज़
एम् कुर शुरू "बेटविंक्लेस "हिल्बर्ट्स एक्सिओम्स उक ताकि एम् हकन चरक्टेरिसे करिथ जाइ अथ कोआर्डिनेट करने वरायी ,पात कारण ऐड बे रिलेशन्स तीमन पॉइंट्स मंज़ यमन मंज़ अस कम् छी कारन फॉर्मली युस वेक्टर फेल्ड छी कारन
एम् अकाउंट पेठ ,अत छुन कहा मेटाफिज़िकल या ेपिस्टिमोलॉजिकल तकलीफ युस स्पेशल छी मैथमेटिक्स खातर
हलाकि ,यिल अस वुच्छं छी इम्पीरिकित नज़र युस इवैल्यूएशन छी इ छी कपरिसों "रियलिटी "सेथ ,यम सोशल कंस्ट्रक्टिविस्ट छी ेमो कुर एम्फिसिज़े की युस डायरेक्शन छी मैथमेटिकल रेसर्चेस इ छी डिक्टेट करने फैशन ऑफ़ सोशल ग्रुप युस कारन छी अथ या ज़रूरत सोसाइटी युस अथ फाइनेंस छी कारन
लकिन सोशल कन्स्ट्रुटिविस्ट छी डॉउट मंज़ ,बे छी पनस सही कारन तोत ताम युत ताम ने अथ मैथमेटिकल कम्युनिटी अपनाय ने कहीं
युस सोशल नेचर ओस मैथमेटिक्स इ औ हवने एमक्स सुबकालतूरेस मंज़
यम सोशल कंस्ट्रक्टिविस्ट छी एमओ वुछ ये प्रोसेस "मैथमेटिक्स करूँ"छी असल मंज़ मतलब कारन ईजाद ,लकिन यम सोशल रेअलिस्ट्स छी एम् छी वूचन अक्ख कामी या इंसानी कैपेसिटी अब्स्त्रक्त करनीच ,या इंसान कॉग्निटिव बायस ,या माथेमैटिशंस 'एम् छी आके साथ वानन एम् छी बचवन कॉम्प्रिहेंशन असली दुनियोक मैथमेटिकल ओब्जेक्टान हुई
रिसेंटली पॉल अर्नेस्ट एम् बनाओ सोशल कंस्ट्रक्टिविस्ट फिलॉसफी ऑफ़ मैथमेटिक्स
मिसाल की तोर ,यम टूल्स छी लिंगुआस्तिक्य एम् छान एवं ज़याद तार एप्लाइड करने स्य्म्बोले सिस्टम मैथमेटिक्स पेठ ,इ छी ,मैथ छी एवं पर्ने बाकियो लैंग्वेज निष्
हलकी ,यम तारिक क्र ईजाद फ्रेगे बे टार्स्की ताकि तेम हकन परिथ मैथमेटिकल लेंगुएज इ बढ़ाओ तरसकिस स्टूडेंट रिचर्ड मोंटागुए बे बाकि लिंगविस्टिक एम काम अस कारन फॉर्मल सेमांटिक्स मंज़ इ हवने खातर युस ये डिस्टिंक्शन छी मेथेमेटिकल लैंग्वेज बे कुदरती बूल्य मंज़ इ हक़ ने तुता असल असिथ युता अस संजन छी
अस्सेरशन की "आल"एन्टीटीएस आय दिन सइंटफिक थेओरिएस मंज़ ,अथ मंज़ छी एवं नंबर ते ,इ छी एवं एक्सेप्ट करने असली छी एवं जस्टिफाई करने कन्फ़र्मेशन होलिस्म सेथ
फिएल्डेन बढ़ाओ एम् सन्ज़ नज़र फिक्शनलिस्म मंज़
युस ये बहस छी इ रुज़ अथ सोनचास पेठ की आखः सेटिस्फैक्टरी नटुरालिस्ट हक़ वनिथ थॉट प्रोसेस पानीं दिमाग हिसाब इ हको दिथ मैथमेटिकल रीजनिंग खातर बकियाँ चीज़ें सेथ
बायक लायन छी बचावीच की अस कारो तैयार तेम अब्स्त्रक्त ऑब्जेक्ट छी वांना मैथमेटिकल रीजनिंग अथ तरिकास मंज़ युस नोन -कैसुअल छी ,बी छान अनलॉगिएस तो परसेप्शन
मिसलन सेथ ,एमओ दित ज़े सबूत इर्रेशनलिटी हंद
पॉल एरदोस छी ज़ना एवं पेनिस नोशन हैज़ युस ह्य्पोथेटिकल छी "बुक"याथ  सरियो खोत एलेगेंट या खूबसूरत मैथमेटिकल सबूत
एमए टोकन सेथ ,हलाकि ,यम फिलॉस्फर छी मैथमेटिक्स एम् छी कारन चरक्टेरिसे युस अथ बनवा छी साबूत वरीय ज़याद देसिरबले बाकियो निष् जब की दुनवई छी लोगिकालय साउंड
युस फिलॉसफी दिमागीच छी इ छी ब्रांच फिलॉसफी हैज़ युस परं छी आंटलजी बे नेचर ऑफ़ दिमाग बे ेमिक तलूक शरीर सेथ
डुअलिस्म बे मोनिस्म एम् छी ज़े सेंट्रल स्कूल थॉट्स एम एवं छी दिमाग -शरीर मुश्किलें मंज़ ,लकिन युस नोअनसेड नज़र छी इ आय याथ मंज़ ने बाख छान हकन एडजस्ट ग्रसित
हार्ट ,W.D. (1996)"डुअलिस्म"छी सैमुअल गुत्तानप्लान मंज़  (org) इ छी कम्पनिओं फिलॉसफी ऑफ़ मिंडीच ,ब्लैकवेल ,ऑक्सफ़ोर्ड , 265-7.
पिनेल ,J. सैकोबिओलोग्य ,(१९९०)प्रेन्टिस हॉल ,इस। लेडोक्स ,J.. (2002)इ छी सिनेप्टिक सेल्फ :की किथ पाठ छी सीन दिमाग बनमीत सुन युस अस छी ,नई यॉर्क ,वाइकिंग पेंगुइन
सीक्योलॉजिकल प्रेडिकटेस ", W. H. कॅप्टन बे D.D. मेर्रिल्ल ,एड्स। ,
दुईम ,यम इन्टेंसिओनल्ल्य सताइस छी होश हवास सिच इ छान बनावा सेन्स नोन-रेडक्टीवे  फैसिकालिस्म
कहँ छू कारन चाहत पिज़्ज़ा एच ,मिसाल की तोर ,अस करो कोशिश की तमस िनसन्स पाक्नॉ तथ जय पेठ याथ मंज़ तमस सु मिलय ये तमस ज़रूरत छी
रॉबिंसन ,H. (1983 ):"अरिस्टोटलियन डुअलिस्म",ऑक्सफ़ोर्ड पुर प्रीं फिलॉसफी1, 123–44.
एमओ कार्य बिलकुल माना की माइंड छू आसान ब्रेन ,या अदले बदले ,एम् अस सड़न तारिक की अत छी सिर्फ आँख ओंटोलॉजिकल एंटिटी युस वरीय मेचानिस्टिक या ूनिंटेलीजिब्ले छी
मिसाल की तोर ,आखः हक़ प्रसीथ की दजमाच ुंगज कुथ छी लगान ,या असम कोइथ छी लगन ,या आखः असल म्यूजिक कोइथ छी लगन इसका िनसन्स
ईमान दिमागी इवेंट्स मंज़ छी क्वालिए युस अस लगन छी मुश्किल की अथ कम करूँ फैसिकाल्ल्य
युस दुआलिउसम छी इ गस्य एक्सप्लेन कारण असल पाठ की कीथ पाठ छी होश हवास फिजिकल रियलिटी इफ़ेक्ट कारन
नॉलेज ,हलाकि ,इ छी अप्प्रेहेंद कर्मच रीजनिंग फ्रॉम ग्राउंड तो कोंसेकेंट
युस बुनियादी आईडिया छी सु छी की अक्ख हक़ संचित िकास इंसान सन्ज़ बॉडी ,बे हक़ महसूस करिथ एक्सेंज बॉडी,कुएं ते होश वराय एम्स बॉडी सेथ
बाकि यिथ पेठ देंनेते एम् क्र बहस की नोशन युस छी फिलॉसफिकल ज़ोंबी इ छी आखः इंकहेरेंट ,या ुनलीकल्य ,कांसेप्ट
इ छी आखः नज़र की दिमागी हालत ,यिथ पाठ यकीन या चाहत ,एम् छी इंटरैक्ट कारन फिजिकल हालतस सेथ
डेसकार्टेस क्र बहस की इ छी निर्भर प्रेमिसे की क्या सेठ छी यकीन कारन "क्लियर बे डिस्टिंक्ट "सोंच पनिन्स दिमागस मंज़ छी सही
कैम्ब्रिज ,MA :MIT प्रेस (ब्रैडफोर्ड )मिसाल की तोर ,जोसफ अगासी वुन की वरीय साइंटिफिक खोज आय तन पेठ यान पेठ 20th शताब्दी एमओ कर ुंदरमिनेड सोंच प्रिविलगढ़ सोन्चन हैज़
युस ये नज़र छी ये बचाओ गोट्फ्रिएड लेइब्निज़
यम एमेर्जिन्ट्स प्रॉपर्टीज ेमन छी आखः आज़ाद ओंटोलॉजिकल स्टेटस बे एम् हकन ने कम ग़ासित ,या हको वनिथ ,फिजिकल सब्सट्रेट यम मंज़ एम् अमित छी
एपिफेनोमेनलिस्म इ छी डॉक्ट्रिन युस गोड़ आय बनवणे थॉमस हेनरी हक्सले
ये बचाओ फ्रैंक जैक्सन
पांसीचिसम इ छी नज़र की सलीम मटर छी आखः दिमागी आस्पेक्ट ,या ,अल्टेरनेटिवेली ,सलमान चीज़ छी सेंटर ऑफ़ एक्सपीरियंस या वचनुक नजरिया
अगर कहँ ते मिसाल छी ईमान डिसपरते डिग्री ऑफ़ आज़ादी हैज़ इ डिच अल्लन वल्लास ये यम ये वुछ की "एक्सपेरिएन्टिअल्ली अप्पारान्त की कहँ छ कम्फर्टेबले फिजिकली _मिसाल की तोर अगर अस कारन असो स्रेणुयस फिजिकल वर्कआउट _अस असो दिमागी वरीय याल ;कन्वरस्ली,आखः हक़ ग्रसित दिमागी डिस्ट्रौघ्त यिल सु ये फिजिकल आराम थाय "
दिमागी हालत हक़ बदलाव अनीथ फिजिकल हालत मंज़ या होर योर
एक्सपेरिएनिअल डुअलिस्म आय एक्सेप्ट करने की इ छी कन्सेप्तुअल फ्रेमवर्क माध्यमिक बुद्धिज़्म उक
युता  नज़रअंदाज़  अस कारन आज़ाद सेल्फ -एक्सिस्टेंस सालमीन फेनोमीनों हैज़ यम दुनिया बनाओ अस खातर एक्सपीरियंस ,दा माध्यमका नज़र छी दुनवयो खोत अलग युस ईमान छी  कारन अलग यिथ पाठ डुअलिस्म ऑफ़ डिस्कार्ट्स बे सब्सटांस मोनिस्म _याथ नाव छी ,फैसिकिलिस्म _युस चरक्टेरिसेड छू मॉडर्न साइंस निष्
फैसिकालिस्म ,या सोंच युस मटर छी कारन ये छी आखः फंडामेंटल सब्सटांस असलियत हुन्द ,इ कुर रिजेक्ट बुद्धिज़्म
लकिन यम फॉर्मर छी ेमन निष् छी मास्स ,लोकेशन।,वेलोसिटी ,शेप,साइज़ ,बे वरीय बाकि फिजिकल एट्रिब्यूट ,एम् छान ज़याद तर चरक्टेरिस्ट्स मेन्टल फेनोमिनच
युस फ़ण्डामेंटली अलग नेचर छू असलियत हुन्द इ छी कारण सेण्टर ताकि अस हको बनायिथ ईस्टर्न फिलॉसफीएस दून मिलनेस खातर
फैसिकालिस्टिक मोनिस्म इ छी वणां की सिर्फ एक्सिस्टिंग सब्सटांस छी फिजिकल ,एम् छी गासन क्लेअरीफ़ी सीन बेस्ट सेन्स सेठ
हलाकि पुरे इडलिस्म ,यिथ पेठ जॉर्ज बर्कले ,इ छी उन्कोम्मों कंटेम्पोरि वेस्टर्न फिलॉसफी मंज़ ,आखः वरीय ज़याद सोफिस्टिकेटेड वेरिएंट याथ छी अस वाना पंपसैश्चिउम ,एम् हिसाब दिमागी एक्सपीरियंस बे प्रॉपर्टीज छी फाउंडेशन ऑफ़ फिजिकल एक्सपीरियंस बे प्रॉपर्टीज ,एम् गये एस्पोसेड किन फिलॉस्फरस सेथ यिथ पाठ अल्फेर्ड नार्थ व्हिटेहड़ बे डेविड रे ग्रिफ्फिन
त्रेयं पॉसिबिलिटी छी की अस करो एक्सेप्ट मौजूदगी बेसिक सब्स्टांसे सिष न छू सु फिजिकल न मेन्टल
इण्टस्पेक्टिवे क्र रिपोर्ट पाणिं दिमागी ज़िन्दगी मंज़ एम् छान सब्जेक्ट कारन दहन सेथ एक्सामिनटिन बिलकुल थक या हक़ ने इस्तेमाल ग्रसित प्रेडिक्टिव गेनेरलीजाशं
पैरेलल ईमान डेवेलोप्मेन्टेन सयकोलोग्य मंज़,ा फिलॉसफिकल बहवोरिस्म (याथ अस वांनै छी लॉजिकल बहवोरिस्म)गॉव डेवलप्ड
ेमो फिलॉसफेरो वुन की ,अगर दिमागी हालत अस आखः मटेरियल ,लकिन बिहोवोरिअल ने कहीं ,तिल छी दिमागी हालत रलन अंदर ब्रेन सेथ
टोकन पहचान थेओरिएस हिसब ,की वरीय ब्रेन हालत छी रलिथ एक्स दिमागी हॉटस सेथ एक्स िनसन्स एमूक मतलब चुन ये कहीं की अथ मंज़ छी कहँ करालतिओं मेन्टल हालत ते ब्रेन हालत मंज़
फाइनली ,विट्गेंस्टेंस आईडिया युस छी मीनिंग हुन्द ये छी वाना वर्शन ऑफ़ फंक्शनलिस्म छी थ्योरी ऑफ़ मीनिंग ,इ बढ़ाओ पात विलफ्रिड सेलर्स बे गिल्बर्ट हरमन
हंस ,युस सवाल छी वाथन की ात हाका नोन-रेडक्टीवे फैसिकालिस्म असिथ की ना
युस डैविडसन छी एम् कुर इस्तेमाल थीसिस ऑफ़ सुपेर्वेनेंस :दिमागी हालत सुपरवेने फिजिकल हालते पेठ,लकिन छान रेडूसाबले ईमान खातर "
यम मगज़ छी गासन एक्स वख्त पेठ बिकास वखतस कुन ,तिल यम मगज़ छी ईमान मिलाय पहचान टाइम सेथ
कहँ ते अनलोगी सेल्फ या "I "हक़ शामाइच बाती असिथ
युस फिल्मे छी ये छी अस हवन कॉन्टिनुइटी अथ मंज़ युस शामा छू ये छुन आउट गासन यिल ये दजन छी आसान ,लकिन अत छान कहँ पेचान फलमीच वखतस सन
ेथे पाठ ,ये छी आँख छल की अक्ख छी आसान हिवई युस आज़ क्लास्सेस मंज़ औ सुभाय
ये छी अनलोगोस की फिजिकल प्रॉपर्टीज मागज़ां हैज़ छी दीवान राइज दिमागी हालतस
युस चुरचलेंड छी ये छी अकसर कारन इन्वोके बकियाँ हिंज गलती ,ेर्रोनोस मशहूर थ्योरी बे ओंटोलॉजीज़ युस औ हिस्ट्री हिंदास कोर्सेज मंज़
वरीय फिलॉसफेरो क्र बहस की ये गोव क्याज की अथ छी वारिया कन्फूसिओं
ये गैसीय ेऊन आसानी सेथ एक्सेप्ट करने की इंसानी तजुर्बा हक़ डेस्क्रिबे ग़ासित वरियाँ अलग अलग तरीकें मंज़ _मिसाल की तोर ,दिमागी बे बायोलॉजिकल वोकैब्लरी
यम मगज़ छी एम् छी गलत कॉन्टेक्स्ट दिमागी वोकैब्लरी इस्तेमाल करने खातर _यिल खोज कारख दिमागी हालत मागज़ां हैज़ ये छी आखः सातगोरी एरर या छी फलस्य ऑफ़ रीजनिंग
बे छी इ कैरेक्टरिस्टिक दिमागी हालतीच की अथ छी कहीं एक्सपेरिमेंटल क्वालिटी ,मिसाल की तोर। पैन ,की इ छी तकलीफ देवन
युस ये एक्सिस्टेंस छी सेरिब्रल इवेन्टिच ,ईमान हैज़ ,इ छान एक्सप्लेन कारन की क्याज़ की एम् छी ैकपेनेड एमओ करॉस्पॉन्डिंग क्वालिटीज़ एक्सपीरियंस निष्
ये छी फॉलो कारन आसुमप्टीओं पॉसिबिलिटीज़ ऑफ़ रेडक्टीवे एक्सपलिनाशंस बरस मंज़
अक्ख 20th -शताब्दी जर्मन फिलॉस्फर मार्टिन हैंडीगगेर एम् कुर क्रिटिसिज़े ओंटोलॉजिकल आसुमप्शन्स यिथ पाठ रेडक्टीवे मॉडल ,बे कुरुं क्लेम की इ छी नामुमकिन की अस बनाओ सेन्स ऑफ़ एक्सपीरियंस एथ पाठ
युस ये प्रोब्लेमम अस एक्सप्लेन करनीच इंट्रोस्पेक्टिवे गोदनयक -इंसान दिमागी हालत बे होशो हवास ये छी इन टर्म्स ऑफ़ थर्ड -पर्सन क्वांटिटेटिव न्यूरोसाइंस अथ छी वांना एक्सप्लेनटोरी गैप
अथ मंज़ छी ज़े अलग अलग काटागोरिएस बे आखः हक़ ने कम ग़ासित बाकिओ निष्
निगल खातर ,ससिएन्सी छान वेन ते हकन एक्सप्लेन करिथ सब्जेक्टिव एक्सपीरियंस क्याज की ये छान वेन तथ लावेळी पेठ वृत्तमुक्त या ेमन निष् छान सु नॉलेज युस अथ खातर ज़रूरत छी
युस ये प्रॉपर्टी छी दिमागी हालतीच ये छी वांना की ईमान निष् छी कंटेंट बे सिमेंटिक रेफेरेंट्स बे हकन वनिथ सचाई  
 .लकिन यम दिमागी ख्याल या जजमेंट्स चा पूज या अपोज़ ,तिल कीथ पेठ हैक दिमागी हालत (ख्याल या जजमेंट )आंख कुदरती अमल असिथ ?
अगर ये हकीकतन छी साही  ,तिल छी ये ख्याल ते साही ,नात , छू ये गलत
तान पेठ छू ये दिमागी अमल ईशरदिन बौडिल्य(bodily) अमलएवा माना  ,आख कसाम छी कुदरती साइंस सजावट इंसानन हैज़ इ छू आख वरीय ज़रूरी किरदार निभावन दिमागच फिलोसोफी मंज़
न्यूरोबिओलोग्य (neurophysiology)मंज़ ,तथ मंज़ छी वरीय सब्डिसीप्लीन (subdisciplines)यम परेशान छी युस ये तालुक छी दिमागी ते जिस्मानी हालतीच बे अमलाच ,सेंसरी न्यूरोपिसिओलोग्य (Sensory neurophysiology)कर तहकीकात एमओ वुछ तालुक युस ये अमल छी सोंच समाज बी स्टिमुलेशन(stimulation) 
प्रइन ज़ामंच बायोलॉजी युस छी सु अस वाना की इंसानी दिमागी निज़ामिक्स बुनियाद ते तराकीस  बरस मंज़ ,ये छी सानी दिमागच आख बुनियाद ,यही छी बे अस वाना ोंटजनितिक ते फिलोगेनेटिक तरक्की दिमागी हालतच छी शुरू गमच कदीम ज़मान पेठ
आख सूद मिसाल छी मल्टिप्लिकेशन
ये सवाल औ वरीयान फिलिओसफिकल बहसान मंज़ तराने कीज़ की अथ बरस मंज़ आयी वारिया तफ्तीश करने वरीय नकली इतलाही( artificial intelligence) (AI) मंज़
येता ते गैर जानिबदारिन अस आख मज़बूत  AI बरस मंज़ ,मुख़ालिफ़स पेठ ,ये ओस कंप्यूटर याथ ज़ून ओस इनसान हु
युस टूरिंग टेस्ट ओस अतः आय वरीय एतराज़ तुल्ने ,अतः मंज़ गॉव वरीय ज़ायद मशहूर चिनेसे कमरे ख़यालात युस सारले दुईत
सयकोलोग्य कर तहकीकात तेमन असूलन हैज़ बरस मंज़ एम अथ दिमागी हालत जोड़ें ेकस बिस्कस सेथ या ेन्दुं या गसण दुइन इंसान पैठ
आख असूल छी सयकोलोग्य हुन्द युस वांनै छू तेमन चीज़ें हंद बरस मंज़ यम एके तरफ पकाय बी तथ सोंच बरस मंज़ युस अतः बरस मंज़ छी
अतः मंज़ छी एवं तहकीकात करने इतलाही ते ताकिकास बरस मंज़ ,ज़यादतर छी ये वूचन खबर कीथ पाठ छी एवं दिन ,कीथ पाठ छी एवं करने ,बे कीथ पथ छी एवं बद्लावने (अतः मंज़ छी एवं वोचना काबियत येथ पेठ सोंच समाज बोलल ,यादाश्त ,सोंच ,बी जज़्बात )दिमागी निज़मस मंज़ (इंसान या जानवर )ब्वै मशीन (मिसाल कंप्यूटर )
काम से काम ,युस हेगेल्स काम अस सु अस वरीय अलग रेडिकलली ऐंग्लो -अमरीकन फिलॉसॉपी ऑफ़ दिमागच
फेनोमेनोलोग्य(Phenomenology),युस एडमंड हुस्सेरल( Edmund Husserl )दुईत ,येमो ज़याद तर वुछ इंसानी दिमाग (see noema) बे कीथ पेठ छी ये तजरुब वचन
ये छू मुकदमा मटेरिअलिस्टिक डेटेर्मेनिनिस्टक
कहीं छी यथ सोंच नीवं वरिया बृह ,लुख छी हकन पेहचानिथ की तेमन क्या छी ज़रूरत ते क्या न
येमो ते ये अपनाओ तमो वुन "क्या अस छा आज़ाद "?
ये चुन साही की अस वचो आज़ादी िंदरटर्मिनेशन सेथ
युस वरीय ज़रूरी कपतिबिलिस्ट ओस  पतमास ज़माना मंज़ डेविड हुमे
एमओ फिलॉस्फरो वुनa) ये छान एवं कुदरती असूलन यित कुदरती असल छी एवं  फिजिकली इंडिपेंडेंट एजेंसी  तूर वूचन ,b) ये छी एवं वुचने इंडिटर्मिनिस्टिक कुदरती असूल हिसाबc)ये छू एवं वूचना इंडिटर्मिनिस्टिक कुदरती असूल हिसाब फिजिकली नॉन-रदुसिबले एजेंसी सेथ
ये छी एथ पेठ :अगर सीन विल हक़ ने कहँ वचथ ,पात छू अस पानीं हसरत वूचन
युस ये ख्याल ओस की युस इममुताब्ले ज़रूरी नुक्लेउस छी ये छी अमूत इम्तेरिअल सोल पेठ हीन
मंत्रणगज़ ,युस प्रिंसिपल गवर्निंग बॉडी अस ेमन हलतन हैज़ ,युस बनमुत छी राजा ,प्राइम मिनीस्टर ,कम्मेंडेर चीफ आर्मी हुन्द ,बी चीफ प्रीस्ट ऑफ़ थे किंग
युस अर्थशास्त्री छी येम दुईत अकल्मन्द हुकुमदानं सइंस ऑफ़ सिहासत ,बी देतें पॉलिसीस एम् गैर मुल्की जंग ते अफ़्फ़ैर्स किस बरस मंज़ ,बी दुईत एम् सिस्टम ऑफ़spyस्टेट बी सर्विलांयस बी इक्तसादी स्टेबिलिटी मुकाच
एम बड़ी फिलोसोफी अस तिम ज़मानाच ,कन्फूसिनिस्म ,लिगालिस्म ,मोहिसम ,अगररिस्म बी ताओइस्म ,हर िस्कस ओस सिहासती पानीं फिलॉसफिकल स्कूलन मंज़
युस लिगालिस्म छी सु की अस हवन वरीय ज़याद ऑथॉरिटारिआं गवर्नमेंट युस दरकनिआँ सजा ते तिमाइक असूल
येल अस प्रून ज़मान छी वूचन ,लेकिन युस "ट्रडीशनलिस्ट "अशारिते नज़र छी इस्लामिक जनरल त्रियंपैड मंज़
लेकिन यिल अस गैर मगरबी ख्याल छी वूचन ,ये छी एवं मन ये छू आँख यूथ हिस याथ मंज़ वरीय मशहूर फिलॉस्फर छी एवं इस्लामिक :अल -किंदी(al-Kindi )(Alkindus),अल-फरेबी(al-Farabi) (Abunaser),इब्नी सीना (İbn Sina) (Avicenna),इब्नी बज्जह ( Ibn Bajjah) (Avempace),बी इब्नी रुशैद (Ibn Rushd) (Averroes)
मिसाल की तोर ,युस ख्याल ओस खवाएज वरीय बृह इस्लामिक हिस्ट्री मंज़ खिलाफा ते उम्माह पेठ ,बी युस शिया इस्लामक ओस इम्मह किस बरस मंज़ ये ओस अस वन सियासती खयलन हदीस बरस मंज़
अरिस्टोटलिस्म कुर फ्लॉरिश इस्लामिक  गोल्डन ऐज युस छी सु छी लगातार बाड़न परिपटेटिक फिलॉस्फर येमो ये वोन युस ये ख्याल छू अरिस्टोटलुक सु तरो एमओ इस्लामिक दुनियस मंज़  
यम तेम ज़मानिक सिहासती फिलॉस्फर अस निज़ाम अल -मुल्क( Nizam al-Mulk),आख पर्शियन स्कॉलर बी विज़ीर युस ओस सेल्जुक एम्पिरक यम सहसतनामा दुईत ,या "बुक ऑफ़ गवर्नमेंट "अंग्रेजी मंज़  
युस वरीय ज़याद इन्फ्लुएन्सिएल पोलिटिकल फिलॉस्फर ओस मेडीवाल यूरोप ओस St . थॉमस अक्वानिस एम ेमन हैज़ मदत कर नेसर अरिस्टलीयन काम अनस ,युस सिर्फ छी एवं दिन कैथोलिक एउरोपेस मुस्लिम स्पेन जरिया ,कंमेंट्रीज़ ऑफ़ अवररोज़ सेथ  
बाकि ,निकोल ओरेसमे लिवर दे पॉलिटीके मंज़ ,काटेगोरिकल्ल्य एमओ कुर मन उनजुस्ट रुलारो
युस ये काम छी बी डिस्कोर्सेस ,बे अस यिल क्लासिकल एंटिक्विटी वुछ ,एमओ कुर वरीय नयास शिहासतिक ख्याल वेस्टस मंज़
युस मचावली अस  अस वन प्रोग्रमाटिक बे कोंसेकेंटिअलिस्ट नज़र शिहासतीच ,यित की असल ते बुर अस वरीय काम इस्तेमाल गसण आठ ख़तम करनस ,-सु गॉव पोवेरुक एक्वीजीशन ते मैन्टनेंस
येता यम थेओरिस्ट अस ईमान अस ज़े सवाल आख ,की किम हक़ सेथ या ज़रूरत सेठ हकन लुख मुलख बनायित ;दुय्यम ,बे मुलकुख कीथ पेठ हॉकी असल बनिथ
युस "गवर्नमेंट "छी अतः मंज़ छी एवं तेम लुख यम मूलखच शिहासत छी चलावन ,बे यम हुकुम ते आर्डिनेंस हकन पनस खातर
ये छी बी एवं माना फ्री मार्केटक आईडिया छी एवं इंटरनेशनल त्राडुक
युस सरियो खोत ज़याद ऑउटस्पोकेन क्रिटिक  छी फ्रान्सिक मंज़ फ्रांकोइस मारिए अरौते डे वोल्टेरिए ,ये छू रिप्रेजेन्टेटिव फिगर एन्लिघ्टमैंटिच
मुईन आंख अफ़सोस छी की बे हक़ ने नोबेल एन्टेरोरिस वुचित ,युस वरियो खोत ज़याद इज़्ज़तदार युस इंसानी दिमाग हक़ संजीथ"
लोक युस ओस तेम वुछ सर रोबर्ट फिलमेरस पटेरनालय सैंड सिहासती थ्योरी कुदरती हिसाबकिस हकस मंज़ एक सिस्टम मुताबिक
युस एक्वीनस प्रेपेंडेरान्त सुन्द नजरिया ओस  सलवातिओन्स ऑफ़ थे सोल असली गुनहु ,लोक ओस यकीं तहवाँ युस इंसानी दिमाग छी सु औ यथ दुनियस मंज़ तबला रसा पेठ
हालांकि एक्स इन्सानस गैसे फ़िक्र असाइन युस  पाबन्दी छी आसान आज़ादी पेठ बेनवॉलेंट मोनार्क बे अरिस्टोकार्ट्स सेथ ,लकिन युस रिवायती फ़िक्र छी सु छी एल सिहासत दान छान दीवान खान ते जवाब  तेम छी पाणिं चलावन ,गवर्नमेंट हिसाब छान तेम पकं कहीं
इंसाफस मंज़ छी एवं तेम फ़राज़ एम वाकये असल फ़राज़ छी _तेम छी ,तेम फ़राज़ एम रलन छी हकन सेथ
सु छी इस्तेमाल कारन ,आज़ादी मन छी सु कथ बाथ कारन सामजस्य  मंज़ जेंडर इक्वलिटी हदीस बरस मंज़
युस आज़ादी अस प्रेनस सु अस पार्टिसिपेटरी रिपब्लिकन आज़ादी ,एम लखन दुईत हक़ सईद शिहासत वुचनूक कथ बाथ सेथ ते वोटो सेथ पब्लिक
युस प्रेनस ज़मानस मंज़ अस आज़ादी सुइत अस वरीय लकिट ते हेशे सोसाइटी मंज़ ,यथ मंज़ लुख हकन जमा ग्रसित ेकस जय ते तेम हकन कथ बाथ करिथ पब्लिक अफ़्फ़ैर्स बरस मंज़
या तिम बदले,यम वोटर छी तेम कारन इलेक्ट रेप्रेसेंटेटिवेस ,युस पार्लिअमेंटस मंज़ करे कथ लुखो बदले बे बचाये लुखन शिहासतास निष्
लेविथान मंज़ ,युस होब्बिस ओस तेम कुर सेट पनुन डॉक्ट्रिन मुलख सांदणूक बी लेगिटिमटे गोवेर्मेंट बी बे ईजाद करूँ ऑब्जेक्टिव साइंस ऑफ़ मोरालिटी
तथ हालत मन ज़,हर िकास िनसन्स निष् ओस आँख हक़ ,या लाइसेंस ,सरिवन चीज़ें हदीस बरस मंज़ येता ते अस यथ दुनियस मंज़
1762 मंज़ औ ये ईजाद करने ,ये बनाय वरीय खोत ज़याद असरदार काम शिहासत फिलोसोफी मंज़ वेस्टर्न रिवाजास मंज़
तेम यम पानस  छी सोचन मास्टर बाकियो खोत तेम छहि वरीय बैड गुलाम"
युस इंडस्ट्रियल बदलाव छी एम् कुर आख पैरेलल बदलाव सिहासती खयलन मंज़
19th शताब्दी मंज़ ,मार्क्सिस्म बढ़ाओ वारिया ,बी युस सोशलिज्म ओस सुइत बड़े वरीय ,जाआयादतर ुर्बेन वर्किंग क्लासो पेठ
युस मार्क्स ओस सु ओस यकीन छी कारन हिस्टोरिक मटेरियलस्म पेठ ,हेगल ओस यकीन कारन फेनोमिनोलॉजिकल ऑफ़ स्पिरिट्स पेठ
एंग्लो -अमरीकन दुनियस मंज़ ,एंटी -इम्पेरलिस्म बी प्लूरसीम छी ये लूग कमनीय कर्रेंसी 20th शतब्दी मंज़
ये ओस ज़मान जीन -पॉल सार्त्रे बी लुइस अल्थूसर ,बी युस जीत अस माओ जेडोंग चिनस मंज़ बी फिडल कास्त्रो सुबास मंज़ ,बे याम इवेंट्स अस मई 1968 ,यम सेथ छी बाड़न रेवोलुशनार्य आइडियोलॉजी ,नई लेफ्ट सेथ
कोलोनिअसिम बी रेसिस्म छी वरीय ज़रूरी मुध युस आजुक तमात वूथ
युस ये फेमिनिज्म बढ़ाओ ,LGBT सोशल मूवमेंट बे कोलोनियल रूल ख़तम गासूं बी एम सिहासती एक्सक्लूशन छी माइनॉरिटीज हैज़ अफरीकन अमरीकन बी सेक्सुअल माइनॉरिटी डेवलप्ड दुनियस मंज़ बढ़ाओ फेमिनिस्ट ,पोस्टकोलोनिअल ,बी मल्टीकल्चरल ख्याल सु बनाओ सिग्नीफिकेंट
यम रॉल्स अस तेम अस इस्तेमाल कारन एक्सपेरिमेंट ,युस सही जय छी ,याथ मंज़ रिप्रेजेन्टेटिव पार्टीज छी कारन प्रिंसिपल इस्तेमाल नसाफ मंज़ बुनियादी स्ट्रक्चर सोसाइटी हुन्द इग्नोरेंस पाथ थावित
यिल कंटेम्पोरनोसली ख्याल बढ़ाओ एंग्लो -अमेरिकन्स मंज़ ,एउरोपेस मंज़ ,वरीय लाइन्स अस फिलॉसफी आय कृतिके एक्सिस्टिंग सोसाइटी बड़े 1950s बे 1980s मंज़
येता ते अलग लाइन्स अस ,वरीय कॉन्टिनैंटल  सोंच वाल अस _यम वरीय ज़याद मुतासिर अस मार्क्सिस्म निष् _एमओ ट्राय नेय एम्फैसेस स्त्रुक्टुरेलिस्म बी  "रेतुरन तो हेगल "
बीख बहस गे तैयार कर्टिसिस्मस िरद गिरद आज़ाद सियासत थॉयरी बनाओ माइकल वाल्ज़र ,मिचेल सांडले बी चार्ल्स टेलर
यम कम्यूनिटरियन अस तेम अस साथ दीवान लोकल कोंट्रील बी इकॉनिमिक बी सोशल पॉलिसीस एम बढ़वा अस दीवान सोशल कैपिटल्स
20th शताब्दी ाखरस मंज़ आँख जुइड अस ओवरलैपिंग सियासत प्रोस्पेक्टिविच अस रेपुब्लिसिस्म (या नव -या सिविक -रेपुब्लिकेनिस्म )बे कपाबिलिटी एप्रोच
एक्स रिपब्लिकन्स खातर मेरे स्टेटस छी आँख गुलाम ,बे कीथ पाठ छी तेमस गुलमस सेठ एवं बर्ताव करने ,ये छी ओब्जेक्टेबले
दुनवई कपाबिलिटी एप्रोच बे रेपुब्लिकेनिस्म तेम छी तिथ पेठ बर्ताव कारन युस बे हको वापस बनायिथ
तेम थेओरिएस की इंसान छी सोशल जानवर ,बे तेम पुलिस (पर्ने ग्रीक सिटी स्टेट )तेम छी देवन आँख असल ज़िन्दगी ईमान जानवरन
बुर्के ओस वरीय बुड साथ दुइन वोल अमरीकन रेवोलुशनूक
चोम्स्की ओस खास क्रिटिक U.S. गैर मुल्की पालिसी ,नेओलिबेरिस्म बी कंटंपरोरी स्टेट कपटिलिस्म ,युस इस्रायली -पलेस्तियान्य जड़फ अस ,बी मेनस्ट्रीम न्यूज़ मीडिया
विअलिअम E .कोन्नोल्ली :एम् के मदत पोस्टमॉडर्न फिलॉसफी अनुन सियासत थ्योरी मंज़ ,बे दुईत एम् बढ़ावा नई थेओरिएस ओस प्लुरलिस्म बी ागोनिस्टिक डेमोक्रेसी
थॉमस हिल ग्रीन :ये ओस मॉडर्न लिबरल थिंकर बी जल्दी साथ दुइन वॉल पॉजिटिव आज़ादी
एम् सुन्द काम अस वरीय ज़ज़यद मुतासिर फ़्रंकफ़र्ट स्कूल निष्
एम् कर वकालत फ्री - मार्किट कॅपिटलिस्माक यथ मंज़ ज़रूरी किरदार ओस मुल्कुक की सु गैसीय ठावउँ रूल असूलन हंद बी स्पोन्टानोस ओडेर दुइन बढ़ने
डेविड हमे :हमे कुर क्रिटिसिज़ेड सोशल कॉन्ट्रैक्ट थ्योरी जॉन लोकिअन बी बाकि यम मन अस एक्चुअल अग्रीमेंटन
वरीय ज़याद मशहूर यूनाइटेड स्टेट्स वणुन आज़ादी हदीस बरस मंज़
एम् कर बहस की आख इंटरनेशनल आर्गेनाईजेशन छी ज़रूरत दुनियाई शांति थाने खातर
एम् कुर होब्बिस अलग ,यथ पेठ की युस सोसाइटी हंद मोरल वैल्यूज छी तेम छी वरीय अलग गवर्नमेंटल अथॉरिटी निष् ,एम् क्र गवर्नमेंट्स सेठ वरीय वाढ विवाद पर्सनल प्रोपेरी संभालने खातर
ये ओस अक्ख सु इंसान यम वेस्टर्न मार्क्सिस्म सुंद
एम् दुईत स्टेटक्राफ्ट असलस मंज़ न की ये रुईद िडालिस्मस पेठ
आखः सियासती थेओरिस्ट ,सु ओस माना पावर्स अलग करनस मंज़ बी दुईत तेम आखः कॉम्प्रिहेन्सिव सेट ऑफ़ चेक्स बी सु युस ज़रूरी ओस रइटन सबालिथ थाने खातर एक्स इनान्स खातर बाकि मेजोरिटी निश
एम् दुईत "रेप्रेस्सिवे देसब्लिमासिओं ",याथ मंज़ सोशल कण्ट्रोल हक़ सईद कण्ट्रोल ग़ासित ,हलाकि मनुपिलेशन ोग देसिरेस सेथ
एम् बनाओ आखः तसावुर आइडियोलॉजी हुन्द यथ यक़ीनस पथ (साही या गलत ) हाकिन अतः आखः शेप ते हाकिन कण्ट्रोल करिथ सोशल एक्शन्स
मेंकिउस :ये  वरीय ज़रूरी सोंचना वोल कन्फूशन स्कूल्स मंज़ ,ये ओस गोड्नुइक थेओरिस्ट एम बनाओ कोहेरेंट कथ बाथ ऑब्लिगेशन ऑफ़ रुलर्स किस बरस मंज़ एम रूल अस कारन
मोंटेसक्वी :एम् वुछ लुकान बचावूं "बैलेंस ऑफ़ पावर"मूलक अलग गासने निष्
एमसीन्द वज़ाहत करनेवालों कुर कथ बाथ एम्सदिस पोलिटिकल फिलॉसफी हदीस बरस मंज़
प्लेटो :एम् लुइख आखः वरीय बेड कथ थे रिपब्लिक याथ मंज़ एम् लुइख पाणिं पोलिटिकल फिलॉसफी :एम् वुन लुख गसण तरावें ट्रेन जमातें मंज़
अयन रैंड :एम् सूंड ओब्जेक्टिविज़्म बी प्राइम मोवेर ऑब्जेक्टिव हुन्द बी लिबर्टैरिअन मूवमेंट्स मिड -ट्वेंटिएथ -सेंचुरी अमरिकास मंज़
गवर्नमेंट आय अलग करने इकोनॉमिक्स निष् अथय वजह सेथ आय ये अलग करने मज़हबस सेथ
आदम स्मिथ :इ छी एवं वन एम् छी दुईतंयत मॉडर्न इकोनॉमिक्स ;एम् वुन इकोनॉमिक्स सेथ कतय फ़ायद छी तथ बरस मंज़ पानीं रवैये सेथ ("थे इनविजिबल हैंड")कलकरण ते ट्रैडेरान हिंद
सोक्रेटस :ये छी एवं मन फाउंडर वेस्टर्न पोलिटिकल फिलॉसफी हुन्द ,एमसीन्द वणिक तारिक अथीनियान कंटेम्पोररिएस पेठ ;लकिन युस सोक्रेटस ओस एम् लुइख ने कहीं ,अस छान तमस बरस मंज़ ज़याद ज़नान बे तेम सन्ज़ पढ़े आय तिमसदिस ेकस स्कूल बाचस वजह सेथ ,प्लेटो
मैक्स स्टिर्निर :ये ओस वरीय ज़याद ज़रूरी सोंचने वोल ानर्चिस्मस मंज़ बी ओस मई रिप्रेजेन्टेटिव अनार्किस्ट एम्स वन अस इंडीविदुलिस्ट अनर्चिसम
बाकि सोशल फिलॉसफी मंज़ अस एवं पोलिटिकल फिलॉसफी बी जुरीसप्रूडैंस ,यम अस ज़याद थवन सॉईटीएस  ऑफ़ स्टेट्स बे गवर्नमेंट ते तमीच कमी
युस प्रे -सॉक्रेटिक फिलॉसफी अस ,यथ अस अर्ली ग्रीक फिलॉसफी ते छी वाना, ये अस वरीय प्रीन फिलॉसफी सोक्रेटस बृह
ईमान हैज़ काम बे लेखूंन ये ओस ख़तम हे गोमूत
युस प्रे -सॉक्रेटिक फिलॉसफी छी ये आय 6th शताब्दी मंज़ BCE ट्रे मिलिसिअन सेथ :थलेस ,अनाक्सीमिन्दर ,बी अनाक्सीमेन्स
युस क्सेनोफेनेस छी सु ओस एवं माना टिमसांडिस कृतिकेस अन्थ्रोपोमोर्फिसम ऑफ़ गॉडेस किस बरस मंज़
युस एलटीस स्कूल ओस (परमेनिदे ,ज़ेनो ऑफ़ ेला बी मेलिस्सेस )युस छी एवं फॉलो करेने 5th शताब्दी BCE मंज़
अनेक्सागो बी एम्पेडोकल्स एमओ दुईत प्लूरिस्टिक अकाउंट की दुनिया कीथ पाठ आय बनावने
ये कुर सराओ खोत गोड़ इस्तेमाल जर्मन फिलॉस्फर J.A. अबेरहंद "vorsokratische Philosophie''18th शताब्दी मंज़
ये लफ़ज़ छी एवं ड्रॉबैक्स सेथ ,कीज़ की वरीय प्रे - सॉक्रेटिक अस वरीय ज़याद दिलचस्पी एखलाखियात मंज़ बी कीथ पाठ हको आखः असल ज़िन्दगी गुज़ारिथ
जेम्स वारेन की हिसाब ,युस खासियत छी प्रे - सॉक्रेटिक फिलॉस्फर बे तेमन फिलॉसफेरां ऑफ़ क्लासिक एरिक यम आय ने ज़याद वाना सॉक्रेटिक हिसाब ,ये दुईत जियोग्राफी बी युस कथ छी रोज़न
युस  'स्कॉलर आंद्रे लक्स छू एम् कुर फरक दूँ रिवाजन मंज़ एम छी अलग कारन प्रे - सॉक्रेटिक सोक्रेटीज निष् ,डेटिंग बैक गासूं क्लासिकल एरा बी पाकुन करंट टाइम्स पेठ
वारिया काम करने वलय तेमन औ वाना पेरी पिसोस ,या क़ुदरतास पेठ ,ये औ दिन पात वरियो ऑथोरो किन
सख्तिया तरवाईं तेमन हदीस तर्जुमानी ये ओस ऑब्सक्युरे बोल तेम ईसरमल कारन
थिओफ्रातिस ,अरिस्टोटलेस सक्सेसर्स ,एम् लुख इनसाइक्लोपीडिया किताब ये अस राइ वरियाँ फिसिस्टें हैज़ की ये अस स्टैंडरेड काम प्रे-सोर्सेटिक्स प्रेनिस जमन्नास मंज़
यम स्कॉलर्स अस तेमम छी वे इस्तेमाल कारन अतः कितबै तेमन हिसँ वूचन यम इस्तेमाल छी कारन कोडन स्कीम तथ छी डील्स -करंज नंबरिंग
तिम पात अस कोड क्या युस हिसस छू से छ टेस्टीमोनिअ ,तेमन थोउख कोड "A ",या "B"ये ओस डायरेक्ट कोड फिलॉस्फरण खातर
युस प्रे-सॉक्रेटिक एरा ओस ये रूड ज़े शताब्दी ताम ,एम् दौरान युस पर्शियन एचएमएनएड एम्पायर बढ़ाओ ये बढ़ाओ वेस्टस ताम ,लकिन एम ग्रीक अस एम अस वरीय ट्रेड बे सेए रुट्स अस हवन ,यम छी वातन स्योरुस बी सीरिया
यम ग्रीक्स अस तमो कुर रिवोल्ट 499 BCE ,ये औ हरावने 494 BCE मंज़
वारिया चीज़ो कुर कंट्रीब्यूट येमो सेथ प्रे -सॉक्रेटिक फिलॉसफी आय प्राणीस ग्रीक्स मंज़
बेअखः फैक्टर ओस आसानी बे फ्रीक्वेंसी इंट्रा -ग्रीक ट्रेवल्स हैज़ ,एम् सेथ गए एम् राल मिल बे हिक एम्म ख़यालान एक्स बेकस सेथ जुडिथ
युस डेमोक्रेटिक पोलिटिकल सिस्टम छी आज़ाद पोलीएस हुन्द एम्म ते छी कंट्रीब्यूट कारण फिलॉसफी बड़ानास मंज़
युस फिलॉसेफेरन हुन्द ख्याल ओस ,सु ओस वरीय करीबी जवाब तेमन सवालून हुन्द यम होमर बे हेसिओड ने कामय मंज़ ऎसी
एम् अस एवं माना प्रेडेसेर्स प्रे-सॉक्रेटिक एक क्याज़ की एम्म अस तकरीर कारन बुनियाद दुनियाच बी अस कारन इंतज़ाम रिवायती फोकलोर बी लेजेंड्स स्य्स्तेमाटिकल्ल्य
युस फोड्नुक प्रे-सॉक्रेटिक फिलॉस्फर छी वारियाँ जायन पेठ गुमूत ,वानुक मतलब छू युस प्रे-सॉक्रेटिक छी इमक मूल छी अब्रॉड मंज़ ते डोमेस्टिकल्ल्य
यिम प्रे-सॉक्रेटिक फिलॉस्फर छी तमो कुर शेयर युस एम् इंटुइशन की तात छी अकः सिंगल एक्सपलिनाशन युस असल पथ अस एक्सप्लेन अस कारन दुनवाय प्लुरलिटी बे सिंगुलरिटी _बे तम एक्सपलिनाशन आसान सईद गोड्स तर्फे
वारियो कुर हाल मटेरियल पेंसिपले (अरचे )चीज़ें हुन्द ,बे तेमिक तारिक तेमन हुन्द बुनियादुक बे डिसअप्पेरिएन्स
यिल तेम कॉसमॉस अस वुचान तमो दित नैय लफ़ज़ बे कांसेप्ट यिथ पेठ रदम ,सयंमेंटरी ,अनलोगी ,डेडक्शनिज़्म ,रएडक्शन्सम ,माथेमैटिकाज़िओं क़ुदरतास मंज़ बे बाकि
एमूक मतलब हक़ असिथ शुरुवात या बुनियाद ुन्देर्टोने सेथ की तात छी असर चीज़ें पेठ
ये हक़ असिथ क्याज़ की इंस्ट्रूमेंटून हैज़ कामी असनिक वजह सेथ ,या टेन्डेन्सी की अस हको दुनियस एक हु वूचत ,उंदकंसट्रक्टेबले ,तिल छी इ बिलकुल न मुमकिन नेब्रिन नज़रो निष् की एम् वचन लकिट फ्रैक्शन क़ुदरतास मंज़
ये ओस सिस्टेमेटिक क्याज़ की तेमो कुर कोशिश ुंवरसिलिसे ईमान फिंडिंग्स हुन्द
युस प्रे-सॉक्रेटिक छी एम् छान अथेस्ट्स;तोती ,एमओ कुर मिनिमिसे एक्सटेंट ऑफ़ गोड्स इन्वॉल्वमेंट कुदरती फेनोमेनन यिथ पेठ थंडर या इ बिलकुल अलग करने कुदरती दुनियस निष्
युस गोड्नुइक फेज ओस प्रे-सॉक्रेटिक फिलॉसफी ,मैनली मिलेसिअन ,क्सेनोफेनेस ,बे हेरैलूटेस ,अथ मंज़ छी एवं रेजेक्टिंग तरडीवाल कोस्मोगोंय बे कुर एमओ एटेम्पट कुर एक्सप्लेन करा कुदरती ये ओस बेस एम्फेरिकाल  ऑब्जरवेशन बे इंटरप्रिटेशन
युस एलटीस छू सु छू मोनिस्ट्स (यकीन छू की सिर्फ छी आँख चीज़ आसान बे सालिम कहीं छी एमिक ट्रांसफॉर्मेशन )
ये छी एवं माना गोडणुक वेस्टर्न फिलॉस्फर कीज़ की एम् कुर गोड़ ये इस्तेमाल ,एम् कुर इस्तेमाल प्रूफ ,बी गेनेरिलिस
थलेस निष् छू फोएनिशन जाद
थलेस ,एम् ऑन एडवांस्ड ज्योमेट्री पेनिस अब्स्त्रक्त डेडक्टीवे रीजनिंग यूनिवर्सल गेनेरिलिसशन
थलेस औ सर्दीस ,वारिया ग्रीक ,यित एस्ट्रोनॉमिकल रिकॉर्ड छी एवा तवने बे छी  एवा इस्तेमाल करने एस्ट्रोनॉमिकल ऑब्ज़र्वेशन प्रैक्टिकल मटरुक (आयल हार्वेस्टिंग )
एम् कुर एट्रिब्यूट बुनियाद दुनियाच तो ान एलिमेंट ताकि हक़ डिवीने बीइंग
ये ओस सदस्य इलीट ऑफ़ मिलेटस उक ,ये ओस वरीय ज़याद अमीर ते बी स्टेट्समैन
थलेस जवाब दिन खातर ,एम् दुईत गोड्नुइक प्रिंसिपल युस ुन्डेफिनेड ओस ,याथ मंज़ अनलिमिटेड चीज़ अस इमिच न कहा क्वालिटी अस (ऑपेरों ),याथ नेबर यम परमिरी अपोजिट ,गरम ते सरद ,उदार ते हुख ,बिकम डिफ्रेंटिएटेड
एम्स छी बी एवं वाना स्पेक्युलटिंग ों दा ओरिजिन ऑफ़ मैनकाइंड
एम् लिछ आँख किताब कुदरत इन परोस
ये इस आखः वेल -ट्रेवल्ड पोएट युस ज़यादतर ओस लिखन थिओलोग्य बे इपिस्टेमोलोग्य
एम् वुन अगर दंद ,गुइर ,या सह हको बनायिथ ,तेम हाकिन तेमन हंद गोड्स बनायिथ अस दंद ,गुइर ,या सह
युस ज़ेनोफेनेस  अस तेम अस बे वन नटुरालिस्टिक एक्सपलिनाशंस यिथ पेठ अखताब ,रामरामदीन बे St . एलमॉस फायर
युस ज़ेनोफेनेस  अस एम् अस पसिमिस्ट इंसानन हैज़ कपाबिलिटी नॉलेज निष् वातनिक ,एम्स ओस बी यकीन ग्रेजुअल प्रोसेसेज मंज़
हेरेक्टिलुस वुन एटा ते क़ुदरतास मंज़ चीज़ छू तेम छी परपेक्टुअल फ्लक्स मनज़
युस नार ओस ये बनाओ आब बे दुनिया
अत लोग हरक्युलितुस इलज़ाम की अस हको ने एक्स दरियाबस मंज़  दोई लाट गोत मारित ,ये औ जूड़ों एक सलोगन सेथ ता पंता रहे (हर आखः चीज़ छी बाहन )
बेअखः की कांसेप्ट ओस हेरेक्टिलुस की एम ेकस बीएक्स अपोजिट आसान तेम  छी आसान शीश ेकस बेकूक,यथ छी वाना यूनिटी ऑफ़ ओप्पोसिट्स
युस हेरेक्टिलुस डॉक्ट्रिन अस यूनिटी ऑफ़ अपोजिट ये अस ऐसे वाना दुनियाच यूनिटी बे इमक वरीय हिसस एम छी एवं थवान युस टेंशन छी कारन ओप्पोसिट्स
युस फंडामेंटल ख्याल हेरेक्टिलुस मंज़ सु ओस लोगोस ,प्रीं ग्रीक लफ़ज़ याथ अलग अलग मतलब अस ;युस हेरेक्टिलुस सु हकए इस्तेमाल करिथ अलग अलग मतलब इस्तेमाल करिथ पाने किताबी मंज़
वरीय शताब्दी पात एम्स ओस करूँ फली क्रोटन बे रेलोकते तो मेटफोटुम
एम् दुईत ये ख्याल ,ये वोत याथ ताम की सलीम कहीं मंज़ छी आसान नंबर ,पुर दुनिया छी बनमाछ नम्बर्स सेथ बे छी सलीम कहीं रिफ्लेक्शन ऑफ़ अनलॉगिएस बे जोमटेरिकाल रिलेशन्स
ईमान हुन्द ज़िन्दगी हुन्द तारिक ओस एसेटिक ,एम् अस पनस कारन रेस्त्रां व्वारिआओ प्लेअसुरेस ते फ़ूड निष्
बाकि प्रे-सॉक्रेटिक फिलॉस्फर एमओ दुईत पैथागोरस पनुन बरोस थवाने खातर रएक्रान्तशन मंज़
पिथौरानिस्म ये औ पात क्रिस्टन कर्रेंटस अस नेओप्लोटोनिस्म ,बे एमिक पेडगोलोजिकल तारिक आय अपनाने प्लेटो तूर
एरिस्टोटल हिसाब सेथ बे डिओजेनेस लैर्टियस ,ज़ेनोफेनेस युस ओस सु ओस पर्मिन्डेस उस्ताद ,बे अस एवं अथ पेठ बहस एवं करने क्या ज़ेनोफेनेस एम छी क्या ईमान ते वनो एलटीस
ये ओस गोड्नुक यम वुन दुनिया छी गोल
परमेनिडेस लिछ हार्ड तो इन्टरपेट पोएम ,याथ नव थोवुख कुदरत या ों व्हाट इस ,एम् कुर उत्सहित पात ग्रीक फिलॉसफी
एथ नज़म हिन्द छी त्री हिसस ,प्राइम (सु गोव प्रीफेस ),दा वे ऑफ़ ट्रुथ बी दा वे ऑफ़ ओपिनियन
युस दा वे ऑफ़ ट्रुथ अस तिम साथ ,बे च आज़ ते ,याथ वरीय ज़याद एहमियत छी एवं दिन
येता ते ऐसे चीज़ छी सोन्चन की तेम छी साही ,सु छी हाकन गलत ते असिथ
युस ये आचायी अस एम् हच्नोव कोरोस इस्तेमाल करूँ तिमसनद सोंच ये समजनिच की क्या छी सही ते क्या छी गलत ,तामो कूर डिस्कार्ड सेन्सेस अस फलसियस
ज़ेनो बी मेलिस्सुस तमो कुर लगातार परमेनडीएस सोंच कॉस्मोलोग्य पेठ
एम् क्र कोशिश वणीच की अस कायज़ छी नॉन - एक्सिस्टेंट चीज़ें वन की तेम छी एक्सिस्ट कारन
अनज़ागोरस छी ज़मत लोनिअ मंज़ ,लकिन ओस गोडुनूक वरीय बुड फिलॉस्फर एम दुईत एथेंस
अनज़ागोरस ओस आँख वरीय बुड इन्फ्लुएंसेर सोक्रेटस मंज़ ते
सु क्या ओस चाहा तेम हिसाब बदलय तर्जुमानी
सालिम चीज़ छी मिलावट वरियाँ एलेमेंटन हैज़ ,यिथ पेठ हवा ,आब बे बाकि
नॉस ते ओस मन एवं आँख बुनियाद कॉस्मोसिच ,यालीन ये छी आसान सिर्फ जींद चीज़ें मंज़
अनज़ागोरस एडवांस्ड मिलेसिअन सोंच एपिस्टोमोलोग्य पेठ ,ये ओस दुइन चाहा एखह एक्सपलिनाशन युस हक़ रूज़िथ सालमीन कुदरती फेनोमेनन खातर
डिओजेन्सिस लैर्टियस हिसाब ,एम्पीडोक्लेस एम् लिछ ज़ी किताब नज़म पैठ :पेरी पिसोस (ों नेचर )बी कथारमोई (साफ करूँ )
तिम कुर बे लगातार अनेक्सागोरस सोंच चोरन "जड़ "(सु गोव क्लासिकल एलिमेंट ),सुइत आपस मई रेल मिल के ,तेम छी सलीम चीज़ पनस इराद गिरद बनावा
यम ज़ी फोर्सेज छी अपोजिट बे काम कारण मटेरियल तेमन मुलन हुन्द तम गसण यूनाइट इन हॉर्मोनय या औष टेमो मुलो दूर ,यथ मंज़ पात छी सलीम चीज़ एवं
ये ओस वरीय मशहूर पनिस एटॉमिक कॉस्मोलोग्य लकिन एम् सेंदिस संचास मंज़ छी एवं वरीय बदल फील्ड फिलॉसफी हिन्द ,यिथ पाठ एथिक्स ,मैथमैटिक्स ,एस्थेटिक ,पॉलिटिक्स ,बी एम्ब्रोलोग्य
डेमोक्रीट्स बे लेउसीप्पस यम अस स्केप्ट्स सनिन सेन्सेन खातर ,लकिन ेमन ओस यकीन की मोशन छू
यिम एटम छी एम् छी काली जायन पेठ रोज़न ,ेकस बिकास सेठ इंटरैक्ट कारन ,बी ये छी बनावा प्लुरलिटी दुनियाच यथ मैं अस रोज़न छी ,पुरेली मैकेनिकल तरिकास मंज़
डेमोक्रिटस वुन की सलीम कहीं छू एटम ते खली जाइ ,वरीय सीन सेन्स छान असली लकिन कन्वेंशनल छी
एम् छी हमले कारन ट्रेडिशनल सोंच पेठ ,गोड्स ते मोरालिटी ,पविंग ये छी वाथ एडवांस फिलॉसफी हैज़ बे बाकि असूल यिथ पाठ ड्रामा ,सोशल साइंस ,मैथमैटिक्स ,बे हिस्ट्री
यम सोफिस्ट्स छी तमो हचनव अस की अस कीथ पाठ हको आँख मसले सुलजाइत वारियो नज़रियो सेथ
गॉर्जियस एम् लिछ आखः किताब यथ नव ओस कुदरत ,याथ मंज़ एम् हमला कुर एलटिक्स सोंच पेठ याथ मंज़ एवं ओस क्या छू ते क्या चुन
युस अंतिफोने छू टीम थोव कुदरती निज़ाम लॉ ऑफ़ दा सिटी बदले
इ लूग समजावे दुनवई विएरिटी बे यूनिटी कॉसमॉस मंज़
डिओजेनेस ऑफ़ अपोल्लोनिओ ये औ वापस मिलेसिअन मोनसीम मंज़ ,लकिन वरीय बेहतर सोंच हाथ
पैथागोरस बे एम्पेडोकल्स तमो जुङो पनुन पान प्रोक्लॉमिड विज़डम पाँनिस स्टेटस सेथ ,तमो कुर कोशिश की तेम हचनवां या कारन आगे मोर्टल्स की तम वेचैन सचाई कुदरती रेलमस बरस मंज़ -पाइथागोरस मैथमैटिक्स हिसब बे ज्योमेट्री बे एम्पेडोकल्स पाणिं तजरुब सेथ
. एमओ कुर हमले रिवायती रेप्रेसेंटेशन्स छी गोड्स होमर बे हेसाइड ेमो कुर ईजाद बी तरोव एमओ ग्रीक मशहूर मज़हब स्क्रूनिटी मंज़ ,एमओ कुर शुरू सचिस्म कुदरती फिलॉसफी बे थिओलोग्य मंज़
युस थिओलॉजिकल सोंच अस ये गए शुरू मिलेसिअन फिलॉस्फरण सेथ
युस ज़ेनोफेनेस छी तमों कुर सेट ट्रे प्रकंडिशन्स गोड्स खातर :ये गैस रोज़ोन सलीम असल ,यम छीन मरण बे एम् छान आसान इंसानन ही ,यिम सेठ वेस्टर्न मज़्हबां सोंच पेठ वरीय सर पोय
अनेक्सागोरस वुन की कॉस्मिक इंटेलीजेंसी (नॉस )छी दीवान ज़िन्दगी चीज़ें
एम् अस हिप्पोक्रेट्स (एम्स छी वांना फादर ऑफ़ मेडिसिन )युस अलग गॉव -लकिन पुर न कहीं -यम ज़े डोमेन
एवर - ट्रांसफॉर्मिंग कुदरत ये क्र इकठा हेराक्लीटस एक्सिओम पता रहे (सलीम कहीं छी फ्लक्स )
युस प्रे -सॉक्रेटिक छी एम् छी संजन वरीय अस्पेक्ट क़ुदरतिक रेशनलाईज़्म ,ऑब्सेर्वशन्स ,बी तम एक्सपलिनाशन यम साइंटिफिक आसान ,पद करूँ बनाओ वेस्टर्न रेशनलाईज़्म
अनक्सिमेंदेर एम् दुईत प्रिंसिपल सुफ्फिसेब्ट रासोनूं हुन्द ,आँख रेवोलुशनार्य बहस अस सुइत अस ये प्रिंसिपल वाना की कहीं मंज़ चुन कहीं नेरान
ज़ेनोफेनेस दुईत क्रिटिक अन्थ्रोपोमोर्फिक मज़हब अथ बदवून रैशनल तरिकास मंज़ युस इन्कन्सीस्टेंसी युस छी डेपिक्शन गोड्स सिच ग्रीक मशहूर मज़हबास मंज
बाकि प्रे-सॉक्रेटिक एमओ ते दुईत जवाब अरचे सवालन ,एमओ दुईत वारिया जवाब ,लेकिन युस गोड्नुइक स्टेप छी सु छी साइंटिफिक सोंच सु आय गोदनिथ हे निन
युस फिलॉसफिक सोंच छी इ दीच प्रे-सॉक्रेटिक येमो मुतासिर कार्य बाकि फिलॉस्फर ,हिस्टोरियंस बे प्लेरिट्स
यम नटुरिलिस्ट अस तमो त्रोव वरीय आसार लैक्टिन सोक्रेटस पेठ बे ओस ये वरीय ज़यादा दिल्चपस क्वेस्ट मंज़ एम अस कॉसमॉस चीज़ें हुन्द ,लकिन तिम सेनज दिलचस्पी गए ख़तम येतो सु एपिस्टोमोलोग्य कुन गोव ,वर्चू ,बे इखलाखियात कुदरती दुनियस वगैर
युस सिसरो ओस तिम वुछ प्रे-स्ककृतिक पनिन्स तुसकुलाने डिस्पुटेशन्स मंज़ ,यिल तिम अलग कुर थेओरिटिकल कुदरत प्रे-सोक्रेटिच ख्याल "सागेस "युस वरीय यद् दिलचस्पी ओस थवान प्रेक्टिकल इश्यूज पेठ
युस एरिस्टोटल ओस एम् कार कथ प्रे-सोक्रेटिच पाणिनि कितबिये मंज़ मेटाफिजिक्स ,एम् कुर तारूफ पानीं फिलॉसफी बे क्वेस्ट अर्चि खातर
फ्रांसिस बेकन ,ये ओस 16th शताब्दी हुन्द फिलॉस्फर ये ओस एवं माना साइंटिफिक तारिक बढ़ाओ ने खातर ,ये ओस गोडणुक फिलॉस्फर मॉडर्न एरोक यिम इस्तमाल कुर प्रे-सॉक्रेटिक एक्सिओम्स पनिन्स लेखनस मंज़
फ्रेड्रिच निएत्ज़्स्चे एम् कुर एडमिरे प्रे-सॉक्रेटिक वरीय डीपली ,अतः वुनुख "तीरंट्स ऑफ़ दा स्पिरिट "ताकि तेम हाकिन वुछित पानीं अतिथेसिस बे एम् सन्ज़ प्रेफरेंस सोक्रेटे बी एमिक सक्सेसर्स खिलाफ
एम् सिन्दास नैरेटिव हिसाब सेथ ,ये औ वरियाँ किताबें मंज़ ,युस प्रे-सॉक्रेटिक एरा ओस ये ओस ग्लोरियस एरा ग्रीकोक ,लकिन युस गोल्ड आगे अस सु अस आगे ख़तम गैनीच ,निएत्ज़्स्चे हिसाब सेथ
लकिन युस ये वखत ओस _अथ अस गोड़ वन स्प्रिंग बे हरड़ काल बे वररिंग स्टेट पीरियड _एम् पात ये औ ज़ेनॉन चाओस बे ब्लडी जंग सेथ ,ये छी बे वाना गोल्डन ऐज चिनेसे फिलॉसफी कीज़ की आँख बुड रेंज खयलन हुन्द बे ख्याल यिम आय वानन बे डिस्क्स करने
ताओइस्म (याथ बे छी वाना दाविसम ),सु फिलॉसफी युस एम्फसे छी कारन 3 ज्वेल्स ताओ इक :कम्पैशन ,मॉडरेशन ,बे हुमिलिटी ,हलाकि युस ताओइस्ट सोच अस सु अस ज़यादतर वोचं कुदरत ,रिश्ता इंसानियत ते कॉसमॉस मंज़;हेल्थ बे लोंगेविटी ;भी वुवेई (एक्शन करूँ इंजक्शन सेथ
अग्रारिनिस्म ,या स्कूल ऑफ़ अग्रारिनिस्म ,युस वकालत ओस कारन पेसन्ट यूटोपियन कम्युनलिस्म बे ेगालिटेरिनिस्म
यिम स्कॉलर्स अस एम् स्चूलिक तिम अस असल ऑटर्स ,देबेटेर्स बी टैक्टिशनस
युस स्कूल छी "माइनर -टॉक्स "ये ओस ने आँख अलग स्कूल सोच्नुक ,लकिन ओस फिलॉसफी युस सालमीन सोन्चन हज़ अस बनमीच याथ बरस मंज़ आय कथ करने बे ए लखन दुआर थवाने
कन्फूसियनिस्म ये ओस वरीय सख्त हान डयनिस्टी मंज़ ,यमक वरीय बुड सोंचने वोल ओस डाँग ज़्होंगशु ,ये रालाओ कन्फूसियनिस्म सोंच ज़्होंगशु स्कूल बे दा थ्योरी ऑफ़ 5 एलिमेंट
याथ मंज़ ,एमओ कुर रिजेक्ट सोंच कन्फ़्यूशियस अस गॉडलीके फिगर बे मोन एमओ सारो खोत बुड सेज ,लकिन आखः इंसान या मोर्टल
बुद्दिस्म औ चीन मंज़ 1st शताब्दी AD मंज़ ,लकिन ये ओस ने तुत ताम युत ताम नॉर्थेर्न बे साउथर्न ,सुई बे तांग द्य्नास्टेस ईटस न एमओ मुतासिर ते बे रातख़  अचकनोलेडगेमेन्ट
एम् सेथ गए तहकीकात ेकस पेठ युस ुंडेरलीएस थे डाइवर्सिटी एम्फेरिकाल फेनोमीनों नीच बे बुनियाद हर इक चीज़ीक
साथ ऋषिः _अत्रि ,भरद्वाज ,गौतम ,जमदगी ,कस्यापि ,वसिष्ठ ,विस्वामित्र
प्रीन ग्रीक फिलॉसफी ये अये 6th शताब्दी BC मंज़ ,यम सेथ ग्रीक डार्क ऐज गए ख़तम
याथ मंज़ छी एवं वरीय सब्जेक्ट ,याथ मंज़ छी एवं एस्ट्रोनॉमी ,इपिस्टोमोलोग्य ,मैथमेटिक्स ,पोलिटिकल फिलॉसफी ,एथिक्स ,मेटाफिजिक्स ,आंटलजी ,लॉजिक ,बायोलॉजी ,रहैतोईरक बे एस्थेटिक
साफ ,एम ुनब्रोकेन लाइन छी सेथ गए मुतासिर प्रीं ग्रीक बे हेल्लेनिस्ट फिलॉस्फर्स तो रोमन फिलॉसफी ,एम गोद्निक इस्लामिक फिलॉसफी अस ,मेडीवाल स्कॉलास्टिसिस्म ,दा यूरोपियन रेनसिससंके बे ऐज ऑफ़ एन्लिघ्टमेंट
लकिन तमो हछ नोव पानस की जवाब दुइन
थलेस युस ओस तेम कुर मुतासिर मिलेसिअन स्कूल ऑफ़ फिलॉसफी बे कुर ये फॉलो अनक्सिमेंदेर ,ये ारगुए कुर की सुब्स्ट्रैटूम य अरचे हको ने अब दिथ या कहँ ते क्लासिकल एलिमेंट या ओस ये "अनलिमिटेड "या "इंडेफिनिते"(ग्रीक्स मंज़ ,दा ऑपेरिओं )
कोंट्ररी मिलिसिअन स्कूल ,यिम आखः स्टेबल एलिमेंट दुईत ारछैक पेठ ,हेरेक्टिलुस एम् सोंच की पंता रहे ("एवरीथिंग फ्लौस "),युस वरीय करीब एलिमेंट ओस एक्सटर्ना फ्लक्स बीइंग फिरक
एम् क्र बहस ,दिद्फीनाशन हिसाब छी गसण ये ेटेरनिलिटी ,यहि हको अस संचित ,आँख चीज़ युस ,न हक़ ज़याद न काम असैथ ,तील ररेफ्रेक्शन बी कंडेंसशन युस छी मिलवसिअन्स छू बिकुल  न मुमकिन;एम्स छू ज़रूरत तिम छेजीच युस चीज़ ोहरण वराय अस
एम्स मदत करने खातर ,युस परमेन्डिस प्यूपिल ज़ेनो ऑफ़ एली एम् कुर ये प्रूव की युस ये ख्याल छू मोश्नुक इ छू अब्सर्ड बे युस मोशन यही छान कारन एक्सिस्ट
लेकुप्पुस एम् ते दुईत ओंटोलॉजिकल प्लूरिस्म कोस्मोगोंय सेथ ये दुईतोख दून चीज़ें पेठ :दा वैक्यूम बी एटम
युस फिलॉसफी छी ये आय दिन परसूट प्रायर सोक्रेटस मंज़ ,सिसरो तिम दुईत पनस "गोड्नुक यिम एन फिलॉसफी एन जानत पेठ ,पात दुतुन शरन ,गारन मंज़ ,बे दुईतून ज़िन्दगी मंज़ ते मॉरल्स मंज़ ,बे असल ते बुर "
ये छू फैक्ट की वरीय बहस याथ मंज़ छी एवं सोक्रेटस (एमओ कुर रेकॉउंट प्लेटो बे ज़ेनोफोने)एमओ कुर ख़तम बे कुड़ुख अथ हाल ,या ापोरेटिकल्ल्य ,बे क्र एमओ वादविवाद सोक्रेटस मतलब पेठ
सोक्रेटस छी अस हेचनावा की कहीं छुं ज़ाना क्या छू गलत ,तो अगर कहँ ते कहीं वरीय गलत ,ये गैस ुनविल्लिंग असून या नज़रअंदाज़ नेबर ;;कॉन्सीक्वेंटली ,सलीम वेरतुए छी नॉलेज
युस ये ग्रेट सटैस्मान पॅर्सिलेस ओस ये ओस वरीय नज़दीक याथ नयास पढ़ाई सेथ बे ओस दोस्त अनेक्सागोरस ,बे एमसीन्द पलिटिकल ओपोनेंट्स तेम रुके एम्स निष् एमओ हुइत फ़ायद कन्सेर्वटिवे रिएक्शन फिलॉस्फरण खिलाफ ;ये बनाओ आखः गुनाह तेमन चीज़ें हदीस बरस मंज़ पाता करूण युस जानत खोत हूर ते ज़मीन बुन असैन्य
यम सोक्रेटस अस ,ये ओस आखः सब्जेक्ट युस औ वांना  चार्जड अथ क़ानूनस अंदर ,बे मूद ये 399 BCEमंज़ (वूचन ट्रायल्स ऑफ़ सोक्रेटस )
युस प्लेटो ओस एम् वुन सोक्रेटस छी मैं इंटरलॉक्यूटर पनिन्स वानस मंज़ ,एम् होइत तेमान निष् पलटोनिस्म (या नेओप्लैटोनिस्म )
युस ज़ेनो ओस सिटिउमुख एम् हुइत गोद असूल सैनिसियम ताकि ये हक़ आर्टिकुलेट करिथ स्टोइकीसम
 ज़ेनफेन्स सेथ ,प्लेटो ओस प्राइमरी सोर्स अस पाटलागणूक सोक्रेटस ज़िन्दगी बरस मंज़ बे यकीन बी ये छी आसान ईमान दुइन मंज़ फरक करूँ
लकिन युस राज कुर वाइज मानें ये ओस एवं ओसुलो हिसाब पकनवने ,युस वाइज मन छू ये चुन हकन मदत करिथ लकिन छी एम्स जज कारन उनइसे ,तिल काम करनस मंज़ ,असूलों हिसाब काम कराएं गए वरीय ज़रूरी
यम प्लाटोएस कथ अस तमान ओस मेटाफिज़िकल थीम ,यथ मंज़ सारो खोत मशहूर ओस थ्योरी ऑफ़ फॉर्म्स
ये छी वरीय लुख पसंद कारन बिकास केव मंज़ तआवुन ,युस सिर्फ शैडो छी वुचं लेब पेठ बे चास ने कहँ सोंच सचाई हैज़
अगर एम् मुसाफिर बे अचण केव मंज़ ,यिम लुख आसान अंदर (यिम सिर्फ शैडो आसान माना )तेम हकन ने निबराम दुनियस सेथ बराबरी करिथ
बर्ट्रांड रुसेल ,ये छी हिस्ट्री वेस्टर्न फिलॉसफी हैज़ (नई यॉर्क :साइमन बे सचस्टर ,1972 )
एम् केड केथ रेगिंस युस औ वांना पलटोस रिपब्लिक बे असूल मंज़ ,ये छी एवं वांनै थ्योरी ऑफ़ फॉर्म्स "खाली लफ़ज़ बे पोएटिक मेटफोरेस "
यिम एंटिस्थेनेस अस एम् गए इनसपिरे एस्केटिस्म ऑफ़ सोक्रेटस सेथ ,बे कुरुख ाक्सुसेड प्लेटो ऑफ़ प्राइड बे कोनसीट
इ दुईत अस इउक्लिडेस ऑफ़ मेगरा ,ये ओस आखः पुपलस ऑफ़ सोक्रेटस
युस प्यररहोनिस्म छी इ छी प्लेस कारन अटेन्मेंट ऑफ़ अतरसिआ (आ स्टेट ऑफ़ एकनिमित्य )ताकि ईमान मिल ेउडैमोनिअ
एमसीन्द असूल अस "दा परसूट ऑफ़ प्लेअसुरे बे दा अवोइडेन्स ऑफ़ पैन "
ेमसुंद लॉजिकल हिसस छी वेन ते फीचर कन्टेम्परोरी प्रोपोज़िशनल कैलकुलस हुन्द
युस ेमसुंद स्केप्टिकल वख्त ओस परणूँ पलटोनिस्म ,अरससिलौस पेठ पिलो ऑफ़ लारिसा ताम ,ये बनाओ नई अकैडमी ,लकिन बाकि प्राणो ऑथोरो क्र वरीय सबडिविसिओं ,ईठ पेठ मिडिल अकैडमी
यम ऑब्जेक्टिव अस प्यररहोनिस्ट्स ये ओस अत्तिनमेंट ऑफ़ अतरसिआ ,ारेसिलौस पात युस एकेडिमिक स्केप्टिक्स अस एम् हक़ ने रअतिथ अतरसिआ सेंट्रल ओब्जेक्टिविक पेठ
बीजान्टिन एम्पायर ग्रीक सोंच आय बचवाने बे पार्ने ,गोड्नीक एक्सपैंसिन ऑफ़ इस्लाम तमाथ ,लकिन युस अब्बासिड कलीफ़स कुर ऑथॉरिज़ेड गैदरिंग ऑफ़ ग्रीक मैनुस्क्रिप्ट बे हितूक ट्रांसलेटर ताकि एम् बडवान पनुन प्रेस्टीज
युस माड़ीवाल फिलॉसफी छी ये छी सु फिलॉसफी युस मिडिल आगे पेठ अस ,युस ये दूर ओस ये रुद युत ताम  वेस्टर्न रोमन एम्पायर गए ने खत्म 5th शताब्दी मंज़ रेनैस्संस ताम आय 15th शताब्दी मंज़
यम मुमकिन एक्ससेशन अस अविक्सिना बे अवरूसे ,यिम मेडीवाल सोंच वाल अस तमो मून ने पनुन पैन फिलॉस्फर:तेमान खातर छी फिलॉस्फर प्रीन पगन लिखने वाले यिथ पेठ प्लेटो बे एरिस्टोटल
तिम टोमिक सरियो खोत ज़याद कथ बाथ करनीच चीज़ अस भरोस ते रीज़न
ये छी एवं मन ये छी गसण शुरू ऑगुस्टेन(354–430)युस क्लासिकल ज़मानुक  ओस,बी गॉव ख़तम रविवा ऑफ़ लीनिंग लेट 18th शताब्दी मंज़ ,मेडीवाल ज़मानिक शुवतास मंज़
वारिया ज़माने पात ,मॉन्क्स अस एवं इस्तेमाल करने एडमिनिस्ट्रेटर तैयार बे चर्चमें
वरीय मज़दूर अस अरिस्टोटलिक अस ने कहय जाना वेस्ट्स मंज़ तथ ज़मानस मंज़
युस ऍगस्टीन ओस ये ओस तिम ज़मानुक वरीय मशहूर चर्च फादर एवं माना
सासन वरियाँ ,तिम साथ ओस वरीय कम काम थिओलोग्य य फिलॉसफी हैज़ यम ने ये हक़ लिखित ,या हक़ ने करिथ इन्वोके अथॉरिटी
ये बनाओ कॉन्सुल 510 किंगडम ऑफ़ ओस्ट्रोगेट्स मंज़
तिम लिख कमेंट्रीज़ अथ कमी पेठ ,बे िसागोगे बी पोर्फिरी पेठ (कमेंटरी कटगोरी  पथ )
याथ ज़मानस मंज़ वरीय डॉटरिनल वादविवाद गये ,यिथ पेठ ये सवाल की क्या युस गॉड  छी तिम  च कुरमुत प्रेडेस्टिनेड कहीं साल्वेशन खातर बे कहीं डॉमिनेशन  खातर
ये ओस होस्ट हिवोय च्रिस्ट्स हिस्टोरिकल बॉडी हुई ?
ये ज़मान ओस अस हवन रिवाइवल ऑफ़ स्कालरशिप
तिम पात ,St. अब्बो ऑफ़ फ्लूरी अनादर (abbot 988–1004),युस हेड ओस रेफोर्मेड ऐबी स्कूलक ,फ्लूरी कुर वरीय माज़ सेकंड गोल्डन आगे मंज़
युस 13th शताब्दी अस सु अस गवाह कुलमिनाशन रिकवरी ऑफ़ ग्रीक फिलॉसफी हैज़
युस ताकतवर नोमैंस बादशा ओस एम् कर जामह नॉलेज इटली बे बाकि जाओ पेठ पानीं कॉटन मंज़ पानीं प्रेस्टीज हवन खातर
एम यूनिवर्सिटीज बने बाड़न शरण मंज़ एउरोपेस मंज़ ,बे कारिख राइवल क्लेरिस हुकुम चर्च मंज़ एमओ लोग जागूँ सियासत बे इंटेलेक्चुअल कण्ट्रोल ेमन सेन्टेरन पेठ येमाम वना अस एजुकेशनल ज़िन्दगी
युस वरीय असल पेश करनेवोल ओस डोमिनियन सोंच सु अस अलबर्टूस माग्नुस बे थॉमस एक्विनास ,यिम सन्ज़ आर्टफुल बनवून ग्रीक रेशनलाईज़्म बे क्रिस्टियन डॉक्ट्रिन कुर कैथोलिक फिलॉसफी डिफाइन
युस एक्विनास ओस तिम होव की ये कीथ पेठ छी मुमकिन की अस करो इनकॉरपोरेट फिलॉसफी अरिस्टोटलिन "एर्रोर्स "मंज़ गलने वरय कमेंटेटर अवररोज़
युस मुश्किल अस एविलिच :यम क्लासिकल फिलॉस्फर अस एमओ कुर स्पेक्युलटे नेचर ऑफ़ ईविल ,लकिन युस मुश्किल छी की कीथ पेठ हकें सलीम ताकतवर ,सलीम ज़ानेवाले ,गोड्स पैर करने वाल हकन बनायिथ चीज़ याथ मंज़ शैतान हक़ असिथ ये औ गोड़ मेदिआवेल ज़मानस मंज़
लकिन 14th शताब्दी पेठ ,मैथमेटिकल रीज़निंग लाज बढ़ने नेचुरल फिलॉसफी कुर तैयार साइंस मॉडर्न ज़मानस मंज़
गोद्निकास ज़मानस मंज़ ,लेखक पीटर अबेलार्ड एम् लिछ कमेंट्रीज़ ओल्ड लॉजिक काम पेठ (अरिस्टोटलेस कैटागोरिएस ,इंटरप्रेटिशन्स पेठ ,बे ईसागोगे ऑफ़ पोर्फिरी )
(युस ये लफ़ज़ ओस 'इंटेंसीनालित्य 'ये दुईत फ्रांज़ ब्रेन्तानो ,युस अस वन ओस मेडीवाल यूसेज )
ये देसिग्नेशन "रेनैस्संस फिलॉसफी "ये क्र इस्तेमाल स्कॉलर्स इंटेल्लेक्टुअल हिस्टोरी हिन्द याथ मंज़ छी एवं तिम ज़मानिक सोंचे युस एउरोपेस मंज़ अस पकं 1355 पथ १६५० ताम (एम डेट बड़ाई बृह सेंट्रल ते नॉर्थेर्न यूरोप बे तिमान इलाकन मंज़ यिथ स्पेनिश अमरीका ,इंडिया ,जापान,बे चीन यूरोप इन्फ्लूंस अंदर )
यम आसुमप्शन अस की एरिस्टोटल कम् अस फॉउण्डेशनल संजन खातर फिलॉसफी युस ने हीच ज़ीनाथ रेनैस्संस दौरान ,यिम वुछ नाव ट्रांसलेशन ,कमेंट्रीज़ ,बे बाकि इंटरप्रिटेशन पानीं कमिया हैज़ ,लैटिन ते वर्नाक्युलर मंज़
युस ये खत ओस ,ये ओस मॉडर्न देबतान हो ,ये छी वन परोस बे कोन्स एक खास फिलॉसफिकल जय हुन्द या इंटरप्रेटशंस
युस प्लेटो ,ओस ये ओस वरीय कम एवं माना मिडिल आगे तामथ ,ये औ माना वारिओ लैटिन ट्रांस्लेशनो सेठ 15th शताब्दी मंज़ इटली मंज़ ,एम् सेनज ट्रांसलेशन सेथ गोव मर्सिलिओ फिकिनो वरीय मुतासिर फ्लोरेंस मंज़ 1484 मंज़
सरीओ रेनाइसेन्सो हमनिस्ट्स कुर ने ये मिसाल फॉलो ,लकिन युस पेत्राच छू एम् बढ़ाओ पनुन वख्त 'कैनन '(पगन नज़म ये अस एवं मन फ्रीवोलोस बे खतरनाक )वरीय टाइम अस ते गासन फिलॉसफी मंज़ ते
बाकि मोवेमेंट प्रेण ज़मानिक फिलॉसफी तेम ते ए मेनस्ट्रीम मंज़
युस ये जाइ अस एम् सेथ बढ़ाओ स्ट्रेन रेनैस्संसेस मंज़ ,वरियो सोंचनु वालय वुन की थॉमस क्लासिफिकेशन छी गलत ,बे सु एथिक छी वरीय ज़रूरी हीस मोरालिटी हुन्द
यिल अस वुछ ,एमओ कुर यकीन की फिलॉसफी छी एवं विंग्स ऑफ़ रहेटोरिक अंदर
1416–1417 मंज़ ,लेओनार्दो बर्नी ,ये ओस प्रे-एमिनेंट ह्यूमनिस्ट तिम टिमक बे ओस चांसलूर ऑफ़ फ्लोरैंस ,एम् कुर रे-ट्रांसलेट  अरिस्टोटलेस एथिक्स बद्लावुख ज़याद फ्लोइंग ,िडिओमाटिक बे क्लासिकल लैटिन
ड्राइविंग कन्विक्शन अस की फिलॉसफी गस्य फ्रीड पाणिं टेक्निकल जारगन निष् ताकि वरीय लुख हकन अथ परिथ
देसिडृस इरेस्मस ,ये ओस वरीय असल ह्यूमनिस्ट ,एम्स अस वाना ग्रीक एडिशन ऑफ़ एरिस्टोटल ,बे तेम यम हशनावा छी फिलॉसफी यूनिवर्सिटीज मंज़ ईमान छी पवन हवाओं की अस ते छी तगान ग्रीक
एक लेट छी एवं ये वुचने ,याने की ,युस इतालियन बोल छी लिटररी मिर्ट्स सेथ बे इ गैसीय वज़न हकुन फिलॉसफिकल कथन हुन्द ,वरीय खोशिस आय करने अथ खातर ,ज़यादतर 1540s पात
अस छू पाता की डिबेट्स यम छी आज़ादी हैज़ तेम रोज़न जेरी (मिसाल की तोर ,वरीय मशहूर बदलाव इरेस्मस बे मार्टिन लूथर मंज़ ),युस स्पेनिश थिंकर ओस वरीय ज़याद ऑब्सेस्सेड नोशन ऑफ़ नोबालित्य सेथ ,की दुइलिंग छी आँख प्रैक्टिस युस एक्स बढ़िस लिटेरतुरेस छी करण ईजाद 16th शताब्दी मंज़ (क्या ये च पेर्मिसिबले या न ?)
ये गैसीय ने अस मुश्त गासूं की वारिया फिलॉस्फर तिम वख्तीक अस नॉमिनल ,अगर डेवोते छान ,क्रिस्टेन्स , 16th शताब्दी वुछ दुनवई दा प्रोटेस्टें बे दा कैथोलिक रेफोर्मेशन ,बे युस रेनैस्संस फिलॉसफी अस ये गये  तरेह वरिये जंग सेथ  (1618–1648)
हाल दराव ,येथ पेठ हिस्ट्री हुन्द कहा ते हिसस युस अस वन अस रेनसन्स फिलॉसफी हको ने वनिथ की एम् दुईत सलीम की नो ये रूद वरीय कलस ताकि ये हक़ बार बार वनिथ एमकिन प्रेडिसॉरस
मॉडर्न फिलॉसफी छी सु फिलॉसफी ये बड़ाई मॉडर्न ेरस मंज़ बे छी ये एसोसिएट मॉडर्निटी सेथ
17th ते 18th शताब्दी मंज़ आय वरीय बढ़ फिलॉसफी दिमागीच ,ेपिस्टेमोलोग्य ,बे मेटाफिजिक्स यमन आय हिसस करने दुइन जमातें मंज़
यिम "इम्पीरिकिस्ट्स ",छी ,एमओ वुन की नॉलेज गैसीय शुरू गासिं सेंसरी एक्सपीरियंस सेथ
बाकि ज़रूरी फिगर्स यिम पोलिटिकल फिलॉसफी मंज़ छी एवं तेमन मंज़ छी थॉमस होब्बिस बे जीन -जैक्वेस रोउसेअस
युस कांत ओस एम् बढ़ाओ फिलॉसफिकल काम जर्मनी मंज़ 19th शताब्दी मंज़ ,शुवत कारन जर्मन इडलिस्म सेथ
कार्ल मार्क्स कुर अप्प्रोप्रिएटेड दुनवाय हेगेल्स फिलॉसफी ऑफ़ हिस्ट्री बे एम्फीरिकाल एथिक्स डोमिनेंट इन ब्रिटैन ,एम् क्र ट्रांसफॉर्म हेगेल्स आईडिया स्ट्रिक्टली ,मटेरिअलिस्टिक फोर्मस मंज़ ,ताकि सइंस ऑफ़ सोसाइटी बाड़ी
युस आर्थर सचोपेन्हॉयर छू एम् तूल इडलिस्म अथ कन्क्लूसिओं पेठ की दुनिया छान कहीं लकिन ये छी आखः फुटीले एंडलेस इंटरप्ली ऑफ़ इमेजेज बे चाहत बे ये छे वकालत कारन अथेसिम बे पेसिमिसमीच
युस डेसकार्टेस ओस तिम वुन की वरीय प्रेडोमिनांत स्कॉलैस्टिक मेटाफिज़िकल डॉक्ट्रिन छी मतलब रूस ते बी छी गलत
एम् क्र कोशिश की थाई सलीम पाणिं बरोस साइड्स  कुन ,यम ते चीज़ ओस ये जनन ज़नान
अथय बुनियाद पेठ एम् बानो पानीं नॉलेज बे
युस हिस्टोरिस्म छी यित छू एकनॉलेज कारन एक्सपीरियंस ,ये छी अलग एम्फेरिस्म ये समजून की सेंसरी डाटा हको ने संजीथ हिस्टोरिकल बे कल्चरल सिकंटनेस वारिया याथ मंज़ अस एम् एवं वुचने
इम्पीरिसम ओस गोडणुक बे फॉरमोस्ट युस अस चरक्टेरिसेड करने यिम ख्याल सेथ की युस अस डाटा छी वूचन "स्पीक फॉर थेमसेल्वेस ",लकिन युस कंपेटिंग नज़र छिओ एम् सोंच खिलाफ
अगर इस बाकिन लफ़्ज़न मंज़ वुछो युस इम्पीरिसम छी सु छी एवं बनावने बकियाँ कन्सेप्टों सेथ ,युस अथ छी बनावन मुमकिन ताकि ये हक़ करिथ डिस्क्रिमिनेशन अलग खयालत कंटेम्पोरि साइंसेज मंज़
ेपिस्टेमोलॉजिकली ,युस इडलिस्म छी सु छी गासन मैनिफेस्ट स्केप्टिसिस्म पेठ युस मुमकिन छी की अस हको जेनिथ खन ते दिमाग -इंडिपेंडेंट चीज़
ये छी वांना आखः प्रोसेस यित थ्योरी छी एवं निन प्रैक्टिस सेथ ,बे छी सु ऐसे प्रैक्टिस हे खातर कारन इस्तेमाल यथ अस वांना छी समझदार प्रैक्टिस
ब्रायन लीटर (2006) वेबपेज "अनलिटिक"बे "कॉन्टिनेंटल"फिलॉसफी
युस कंटेम्पोरि फिलॉसफी छी ये छी आज किस ज़मानस मंज़ बे हिस्ट्री ऑफ़ वेस्टर्न फिलॉसफी युस शुरू गए 20th सहटाब्दि मंज़ यम सेथ बढ़ाओ प्रोफेशनलिज़तिओन तरिकुक बे बढ़ाओ अनलयतिक बे कॉन्टिनेंटिअल फिलॉसफी
जर्मनी अस गोदनीच मुल्कः एम प्रोफेशनलिसे कर फिलॉसफी
एम् पात ,वरीय साइंस छी याथ मंज़ आय हेअल्थी साइंस ऑफ़ बुक्स ,मैगजीन्स ,बे टेलीविज़न एम् आय क्याज़ की एमओ कुर मशहूर साइंस ते कम्यूनिकेट करूँ टेक्निकल रिजल्ट सइंटिफिकल फीलडुइक ,युस काम अस प्रोफेशनल फिलॉस्फरण हैज़ बाकि हक़ ने अथ जनिथ
हर आखः हिस ओस ऑर्गेनिसे एक्स बढ़िस एनुअल कंफ़ेरनेस मंज़
एमन हंदीन बकियाँ कमायन मंज़ ,युस एसोसिएशन छी सु छी ज़िम्मेदार अडमिंस्ट्रेटिंग करूँ वरीय प्रोफेशंस टॉप होनोर्स
युस ये बढ़ाओ ओस ये ओस कंटेम्पोरानीसे गोटलोब फ्रेगे बे बर्ट्रेंड रुसेल हंद कमी निष् एमओ दुईत नैय फिलॉसफिकल तारिक येमाच बुनियाद छी बोल पहचानूँ मॉडर्न लॉजिक सेथ ( तवे छी अथ वाना "अनलयतिक फिलॉसफी ")
कहीं फिलॉस्फर ,याथ मंज़ छी एवं रिचर्ड रोर्टी बे साइमन ग्लेनडिंनिंग ,एमओ क्र बहस की "अनलयतिक -कॉन्टिनेंटल " िनिमिकाल तारिक खातर
तेम पात ,अनलयतिक बे कॉन्टिनेंटल फिलॉस्फर छी अलग अलग ज़रूरत बे इन्फ्लुएंस यम सबसेकेंट फिलॉस्फर तेमान पेनिस ट्रडिशन्स पेठ
हलकी ,कैट्स पात ओस वरीय अलग  अलग नजरिया अनलयतिक ते कॉन्टिनेंटल फिलॉसफी मंज़ ,युस  फिलॉसफी छी ये अस एवं माना याथ मंज़ पोस्ट -कांत फिलॉस्फर्स  एवं या बे तीम यादें यिम वारिया ज़रूरी छी कॉन्टिनेंटल फिलॉसफी मंज़ न की अनलयतिक फिलॉसफी मंज़
युस कॉन्टिनेंटल फिलॉसफी छी ये छी बाड़न हिस्टोरीसकीउम तरफ ,यित अनलिटिक फिलॉसफी छी बाड़न डिस्क्रीट परेशनियूं कुन ,ये हको अस वुछिथ हिस्टोरिकल बुनियाद वरीया ते
येता मेजर ऑर्थोडॉक्स स्कूल अस अरोसे कहीं शुरू करूँ कॉमन एरा बे दा गुप्ता एम्पायर
यम रेलिगिओ -फिलॉसफिकल ट्रडिशन्स यम आय ग्रोपेड करने लेबल हिन्दुइस्म
यिम वेस्टर स्कॉलर अस तमो वुछ हिन्दुइस्म फ्यूज़न की पेठ या बाकि हिस्दुस्तानी क्लचर बे ट्रेडिशन ,वरीय मूलो बे कहँ आखः सांडनेवाल
एम  फिलॉस्फर अस एमओ दुईत सिस्टम ऑफ़ ेपिस्टोमीलोगिकाल रीजनिंग (परमं )बे लॉजिक बे इंवेस्टीगेटेड टॉपिक यिथ पेठ आंटलजी (मेटाफिजिक्स ,ब्राह्मण -आत्मन ,सुनयता -अनत्ता ),नॉलेज उक मतलब (एपिस्टेमोलोग्य ,प्रमाणस ),वैल्यू सिस्टम (ासिओलोग्य )बे बाकि टॉपिक्स
पात युस डेवलपमेंट गए तथ मंज़ छी एवं तंत्र बे ईरानियन -इस्लामिक इन्फ्लुएंसेस
न्याया युस ओस तेम कुर ट्रडीशनली कबूल 4 प्रमाणस यमक मतलब ओस नॉलेज रटन -प्रतिक्षा (परसेप्शन ),अनुमान (इनफरेंस ),उपमाना (कपरिसों बे अनलॉय )बी सबदा (लफ़ज़ ,तेस्तोमोनी पस्टिक या आजाइछ )
युस ये फिलॉसफी छी वण्णा युस यूनिवर्स छी रेडुसिबले परमानुस (आटोमस),यम छी इंडेस्ट्रक्टिबले (अनित्य ),इंडीविसिब्ले ,बे छी अथ स्पेशल तारिक डायमेंशन ,याथ छी वाना स्माल(अनु )
तिम पात  Vaiśeṣikas(श्रीधर बे उदयना बे सिवदातया )तमो कुर बे आखः कटगोरी ऐड अभावा (नॉन-एक्सिस्टेंस)
क्याज की तेमान हुन्द दिहन ओस टेक्सटुअल स्टडी बे इंटरप्रिटेशन ,मीमांसा ते आय बढ़वाने एमओ दुईत थेओरिएस ऑफ़ फिलोलोग्य बे फिलॉसफी ऑफ़ लैंग्वेज येमो बाकि स्कूल क्र मुतासिर
युस जैन फिलॉसफी ओस अलग कारन तथ मंज़ अस एवं मंद-बॉडी डुअलिस्म ,डिनायल युस ओस क्रिएटिव बे ोमनिपोटेंट गॉड ,करमा ,बाहरी बे उनक्रीटेड दुनिया ,नॉन-वोइलेंस ,थ्योरी ऑफ़ मल्टीप्ल फैक्ट्स ऑफ़ ट्रूथ ,बे मोरालित्य युस अस लिबरेशन ऑफ़ सोल्स पेठ
अथ छी बे वाना मॉडल ऑफ़ फिलॉसफेकल लिबरलिस्म पानीस इन्सिस्टेन्स की सचाई छी रलान बे  मुलतीफकेटेड बे एमएच इजाज़त की इ कार्य ैकिडाते सलमान नज़रुन राइवल फिलॉस्फेस हुन्द
सर्वका फिलॉस्फर्स यिथ पेठ ब्रिषस्पती ओस  क्रिटिकल बाकि स्कूलों निष् फिलॉसफी मंज़
ये छी डोमिनेंट फिलॉसफिकल ट्रेडिशन तिब्बत बे सौथीस्ट एशियाई मुल्कां मंज़ यिथ पेठ श्री लनका बे बर्मा
पात गोव बुध्दिस्ट फिलॉसफिकल ट्रेडिशन डेवेलोप फेनोमिनोलॉजिकल सयकोलोजिज़ यथ छी वन 'अभिदारामा'
युस ये ट्रडिशन छी एम् कुर कंट्रीब्यूट याथ अस वन छी "ेपिस्टेमोलॉजिकली टर्न"इंडियन फिलॉसफी मंज़
यम ज़रूरी एक्सपोनेंट्स अस बुध्दिस्ट मॉडर्निज़्म अथ मंज़ छी एवं अनागरिका धर्मपाल (1864–1933)बे अमेरिकन कोवर्ट हेनरी स्टील ोलकोट ,युस चैनेज़ मोडर्निस्ट्स टैक्सो(1890–1947)बे यिन शुन  (1906–2005), जेन स्कॉलर D.T. सुज़ुकी ,बे तिब्बतन गेंदन चोपेल(1903–1951).
युस एंथ्रोपोलॉजी छी ये छी साइंटिफिक पडहयी इन्सनियतीच ,ये छी वूचन इंसानी एखलाख ,इंसानी बायोलॉजी ,कल्चर्स बे सोसाइटी ,प्रेजेंट्स ते पास्टक ,यथ मंज़ पास्ट इंसान ते छी एवं
बायोलॉजिकल या अंथेरोपोलॉजिकल पढ़ाई बे बायोलॉजिकल डेवलपमेंट इंसानन हुन्द
वरीय कम रोज़ने वाले आर्गेनाईजेशन अन्थ्रोपोलॉजिस्ब छी बनमीत
यिल साल्वेरी औ अबोलिश करने फ्रांसिस मंज़ 1848 मंज़ ,युस साइट गाय अबन्डोनेड
तेमन खातर ,यिम पब्लिकेशन छी चार्ल्स डार्विन ों दा ओरिजिन ऑफ़ स्पेसियस ये छी एपीफेनी सालमीन चीजुं हुन्द युस एम्म छी सस्पेक्ट कारन
आती ओस वरीय ज़याद रश ताकि एम् आनन अथ सोशल सइंसेस मंज़
एम् सन्ज़ डेफिनेशन बनाय "युस पढ़ाई छी इंसानी ग्रोपीच ,इ छी एवं माना सालिम ,एमिक डिटेल्स ,बाकि क़ुदरतीस रिस्टस मंज़ "
एम् क्र ईजाद स्पीच सेण्टर इंसानी दिमागूक ,याथ इस आज छी वाना ब्रॉकस एरिया तिमास पात
आखरी हिन्द ज़े वॉल्यूम आय पब्लिश्ड करने पोस्टहुमियम
एम् वुन की डाटा ऑफ़ कपरिसों गैसे असून एम्फीरिकाल ,गठर औ करने एक्सपेरिमेंटेशन्स सेथ
विट्ज़ युस ओस ये ओस इन्फ्लुएंटीएल बब्रिटिश एथनोलॉजिस्ट्स
युस रिप्रेजेन्टेटिव अस फ्रेंच साइट अस प्रेजेंट ,बर्कस ने कहीं
पथ्मं युस एडवर्ड ओस सु ओस पनस वांना एथनोलॉजिस्ट ;सबसेकेंटिआली ,सु ओस अंथेरोपोलॉजिस्ट
आखः वचने वाले चीज़ अस बर्लिन सोसाइटी अन्थ्रोपोलोग्य खातर ,एथनोलोग्य ,बे प्रेहिस्टोर्य  (1869) ये औ लाब्ने रुदोलप विरचो युस माना ओस एवं पेनिस वितुपरत्वे अटैक ेवोलुशनिस्ट्स पेठ
वरीय मेजर थेओरिस्ट छी एमए ऑर्गनिज़तिओन्स सेथ
प्रैक्टिकल अनट्रोपोलोग्य ,युस इस्तेमाल ओस अंथेरोपोलॉजिकल क्नोव्लेद्गक बे तकनीक हल करनीच मुश्किल ,अये ,मिसाल की तोर ,युस ये प्रजेंस छी बुरिएड विक्टम ये हक़ बडाईथ इस्तेमाल फॉरेंसिक अर्कोलॉजिस्ट ताकि तेम बनावन आखरी सीने
ये ओस ज़यादतर यूनाइटेड स्टेटस मंज़ ,बोआज बहस पेठ 19th शताब्दी मंज़ रेसियल आइडियोलॉजी खिलाफ ,मार्गरेट मेड्स एडवोकेसी जेंडर बराबरी खातर बी सेक्सुअल लिबरेशन खातर ,ताकि एम् हकन वुछिथ पोस्ट-कोलोनियल ोप्पेर्सिओन्स बे प्रमोशन ऑफ़ मल्टीकल्चरलिस्म
ग्रेट ब्रिटनस मंज़ बे कामनवेल्थ मुल्कां मंज़ ,तात छू ब्रिटिश ट्रेडिशन कारन डोमिनाते
युस कल्चरल एंथ्रोपोलॉजी छी ये छी कम्पेरेटिव पडहयी मनिफॉल्ड तरिकास मंज़ याथ मंज़ लुख बनावा छी सेन्स दुनियस पनस िरद गिरद ,यित सोशल एंथ्रोपोलॉजी छी पढ़ाई रिलेशनशिप एक्स मंज़ ते वरियाँ मंज़  
अत छुं कहीं दूर -बे-तेज़ डिस्टिंक्शन ेमन मंज़ ,बे यिम सातगोरिएस छी एम् छी खासन ेकस बिकास पेठ एकिस डिग्री मंज़
युस ये प्रोजेक्ट छी ये छी एवं आक्सॉइडेटेड फील्ड एथनोग्राफी मंज़
युस हिसस छी हैवान अथ मंज़ ये छू आँख फॉउण्डेशनल तारिक सोशल ते कल्चरल अन्थ्रोपोलोग्य
युस ये पढ़ाई अस किनशिप ते सोशल आर्गेनाइजेशन ये छी सेंट्रल फोकस ऑफ़ सूसोकुलतुर्रे अन्थ्रेपोलोग्य ,किनशिप छी इंसान यूनिवर्सल
एथनोग्राफी आय नज़र फर्स्ट -हैंड एक्सपीरियंस बे सोशल कांटेस्ट छी ज़रूरी
एथनोम्युज़िकोलोग्य छी एवं इस्तेमला करने वरीय ज़याद वरीयान फिएल्डेन मंज़ ,यिथ पेठ टीचिंग ,पोलिटिकल ,कल्चरल अन्थ्रोपोलोग्य वगेरा वगेरा
युस इकनोमिक अन्थ्रोपोलोग्य छी ये छी रोज़न ,वरीय ज़रूरी हिसस ,एम् छी ज़याद दहन दीवान बदलाव नस मंज़  
युस गोदनयक जय अस दहन दीवान "प्रे -कैपिटलिस्ट "सॉईटीएस युस एवोलुशनार्य "ट्राइब "स्टेरिओटीपे छी
कायज़  छी आसान तेम केएम करेने वाल आसान राज़ी दिस्रेगरात हिस्ट्री बे युस सबख छी एम् हवन ?
किनशिप मंज़ अथ मंज़ छी एवं ज़े गर
अन्थ्रोपोलोग्य छी इंगगे गासन फेमिनिस्ट नॉन -वेस्टर्न ट्रडिशन्स निष् ,यिम सुंद प्रेस्पेक्टिवे बे एक्सपीरियंस छी वरीय अलग सफेद ज़ायो निष् एउरोपीच ,अमरीका बे वरीय जय
युस पोलिटिकल छी इ छी एवं वूचन इखलाख ये परिमारल्य छी जूडिथ पॉलिटिक्स स्टेटलेस सोसाइटी मंज़ ,नई तैराकी गए शुरू 1960s मंज़ ,बे छी विन ते उनफोल्डेड :एम ानथेरपोलॉजिस्ट छी ेमो कुर शुरू नेय ज़याद "काम्प्लेक्स "सोशल सेटिंग यथ मंज़ स्टेट्स असाइन ,ब्यूरेऔरइस बे बाजार आय दुइनवे एथनोग्राफीस एकाउंट्स मंज़
दुईम ,यिम अंथेरोपोलॉजिस्ट्स ची ेमो कुर वॉर वॉर शुरू की एम् कारन आँख डिप्लीनरी कंसर्न बे तेमान हिन्द इंस्टिट्यूट
ये छी एवं कुएं वख्त जमात बनावने सोसोकुलचरल ानथेरपोलोग्य सेथ ,बे कुएं वख्त इ छी एवं वन मटेरियल कुलतरुरे
ये छी बे पढ़ाई हिस्ट्री हैज़ वरियाँ एथनिक जमातें हैज़ यिम आज छी ते ने
वारिया सोशल प्रोसेसेज वेस्टर्न दुनियस मंज़ बे "थर्ड वर्ल्ड "(ये लफ़ज़ छी अददत अंथेरोपोलॉगिस्तान हैज़)एमओ दुइट दहन "स्पेसलिस्ट इन 'आदर कल्चर्स"युस तिमान ग्रान नज़दीक छू
ये छू इंटरडिसिनीप्लार्य फील्ड युस छी गसण ओवरलैप बकीं डिसीप्लेस सेथ ,अथ मंज़ छी एवं अन्थ्रोपोलोग्य ,ेथोलोग्य ,दवाई ,सयकोलोग्य ,जानवरन हैज़ दवाई बे जूलॉजी
ये छी पढ़ाई प्रणयन इंसानन हैज़ ,युस लबनी औ फॉसिल होमिनिड निशानं यिथ पेठ पटरिफस्टएड अडजे बे खोरिन हद निशान
1989 मंज़ ,आखः जमात अस यूरोपियन बे अमरीका स्कॉलर यिम अन्थ्रोपोलोग्य मंज़ छी एमओ कुर एस्टब्लिश एसोसिएशन ऑफ़ सोशल अंथेरोपोलॉजिस्ट (EASA) युस दीवान छू मेजर प्रोफेशनल आर्गेनाईजेशन अंथेरोपोलॉजिस्ट काम यूरोप मंज़
ये छी नोशन की कल्चर गैसीय ने बियाख जुड़जी करूँ ,हलाकि इ जैसे वुछूं पानीं टर्मन पेठ
युस फ्रांज़ बोआज ओस तिम तूल एतेराज़ US हीस हुईं वर्ल्ड वॉर 1 मंज़ ,जंग पात एम् कुर पब्लिश ब्रीफ एक्सपोज़ बे कंडेमिनाशन पार्टिसिपेट वरियाँ अमरीकन अर्चेओलॉजिस्ट हुन्द एसपीओनागेउक मेक्सिकोस मंज़
अथय वखतस मंज़ ,डेविड H. प्रिंसेस क्र केएम अमरीकन अंथेरोपोलॉजिक्स पेठ कोल्ड वॉर दौरान एमओ दुईत डिटेल्स परसुइट बे डिस्मिस्सले वरीयान अमरीकन अंथेरोपोलॉजिस्ट ईमान हैंड कमी निष्
वरीय हॉल एमओ कुर कण्डमेड जंग सरीओ तरीको ये औ तरवाने एनुअल मेटिंग मंज़ अमरीकन अंथेरोपोलॉजिकल एसोसिएशन मंज़(AAA)
युस एसोसिएशन छी सोशल अंथेरोपोलॉजिस्ट हैज़ UK बे कामनवेल्थ (ASA)अथ छी वांना स्कालरशिप ेथिकालय खतरनाक
आँख सेंट्रल चरक्टेरिस्ट्स छू अन्थ्रोपोलोग्य छी अस देवन होलस्टिक अकाउंट ऑफ़ फेनोमेनन बे बे छी ये वरीय ज़याद एम्पिरिकल
यम ये डायनामिक रिश्ते छी ,की अस क्या हको वुछिथ ज़मीनस पेठ ,या अस क्या हको वचतज वरीय अम्म ऑब्सेर्वशन्स वुछिथ यम वरीय फंडामेंटल रुईद एंथ्रोपोलॉजी मंज़ ,सु न्य कल्चर ,बायोलॉजिकल ,लिंग्विस्ट या ाच्योलॉजिकल
अगर अस वुछो बायोलॉजिकल या फिजिकल साइड ,इंसानी नाप ,जेनेटिक सैम्पल्स ,न्यूट्रिशनल डाटा छी एवं जमा करें बे छी एवं पब्लिश करने आर्टिकल या मोनोग्राफ
यिल पात कल्चरल सबडिविसिओं गोव टूल टाइप इसब ,यिथ पेठ ओल्डवान या मॉस्टराइन या लेवालोईसीएन मदत अर्कोलॉजिस्ट बे बाकि अंथेरोपोलॉजिस्ट समजनास खातर
आखः कल्चरल नॉर्म इ छी कारन कोडिफिएड युस छी एवं सोसाइटी मंज़ :ये छी देवन गिडलीने बहवोयर ,ड्रेस ,लैंग्वेज ,बे डेमीनोर याथ हालत मंज़ ,युस अस वन छी टेम्पलेट उम्मीद खातर सोशल ग्रुप्स मंज़
याथ मंज़ छी एवं एक्सप्रेसिव फॉर्म्स यिथ पेठ कला ,म्यूजिक. डांस ,रिचुअल ,मज़हब बे टेक्नोलॉजीज यिथ पेठ टूल यूसेज ,रणुं ,छत बे पालो
युस लेवल छू कल्चरल सोफिस्टिकेशनोक छी एवं कुएं टाइम इस्तेमाल करने ताकि हाकिन अलग करिथ सिविलाइज़ेशन कम्म सोसाइटी निष्
युस मास्स कल्चर छू ये छू वरीय -बनाओं बे वरीय मेडिएटेड फॉर्म्स कसुमरन हैंड युस औ 20th शताब्दी मंज़
सोशल साइंस मंज़ ,युस थेओरिटिकल पर्सपेक्टिव छू कल्चरल मातेर्नलिस्म ये छी वन की इंसान नुक सिंबॉलिक कल्चर छी एवं मटेरियल हालत इंसानी ज़िन्दगी मंज़ ,यिथ पाठ इंसान छी बनवा हालत फिजिकल सर्वाइवल खातर ,बे छी बुनियाद कल्चर युस अस मिलान छू इवॉल्वड बायोलॉजिकल डिस्पोसिशन्स मंज़
येथ पाठ ,यम मल्टिकल्तुरसीम वैल्यू छी एम छी वरीय शांत कोएक्सिस्टेंस बे म्यूच्यूअल रेस्पेक्ट अल्लाह अल्लाह कल्चरलरन मंज़ एक्स पालनारिस मंज़
1986 मंज़ ,फिलॉस्फर एडवर्ड S. कैसे एम् लुख ,"दा वैरी वर्ड कल्चर मैंट 'प्लेस टिटलेड 'मिडिल अन्ग्रेसी मंज़ ,बे हुयाय लफ़ज़ गो वापस लैटिन कोलेरे 'ताकि रोक ,वुछ ,तमथ ,वरशिप 'बे कुलतुस ,'मज़हबी ज़याद
ये छी कंट्रास्ट "कल्चर "बे "सिविलाइज़ेशन "छी एवं ईमान ाउथर्न दिन ,यिल अस ज़याद छान हकन वर्णित ते
ये एबिलिटी छी वतन ेवोलुशन बिहेवियरल मॉडर्निटी हुन्द इंसानन मंज़ 50,000वरीय बृह बे ची एवं यित सोंचने ये रोष अलग इंसानन खातर
रें रौद ,कुर बिल्ड पनुन काम उम्बर्तो एको ,पिएर्रे बोर्दियू बे जेफरी C . अलेक्सान्दर ,एम् दुईत ,मॉडल कल्चरल बदलाव क्लेम्स ते बिड्स मंज़ ,इ छी जुड़गे एवं करने ईमान क्र कॉग्निटिव एडेक्वेंसी या न बे एंडोरसेद या नॉट एंडोरसेद सिंबॉलिक अथॉरिटी ओस कल्चरल कम्युनिटी सवालः मंज़
कल्चर रेपोज़िशनिसंग मतब छू रिकंस्ट्रक्शन ऑफ़ कल्चरल कांसेप्ट ओस सोसाइटी
युस सोशल मुद्दा ओस बे डेवलपमेंट टेक्नोलॉजीज हुन्द यम हकन बदलाव अनीथ सोसाइटी मंज़ सोशल डायनामिक्स बदलवितः बे नैय कल्चरल मॉडल दिन
कुदरती हालत अखन उचित फैक्टर्स पेठ
जग या कॉम्पिटिओं ज़याद चीज़ आसान सेथ छू नुकसान टेक्नोलॉजिकल डेवलपमेंट या सोशल डायनामिक्स पेठ
मिसाल की तोर ,युस वेस्टर्न रेस्टुरात चैन छी बे कुलिनरी ब्रांड्स एम् छी पद कारन बेचैनी बे फासिनाशन चिनेसे कीज़ की युस चीन छू सु छू यल इकनोमिक इंटरनेशनल ट्रेड खातर लेट 20th "शताब्दी" मंज़
एम् के बहस की युस ये बचपना छू ये चुन एवं समज कम ासनिक वजह सेथ ,इ छी एवं कीज़ की अस छान सोन्चन आज़ाद ग्रसित
जयदतर ,युस हर्डर छू एम् दुईत अकय साथ बिल्डंग :"हर्डर खातर ,बिल्डंग ओस टोटैलिटी एक्सपीरियंस युस दीवान ओस कोहोरेन्ट पहचान ,बी अखाहीच डेस्टीय इंसान "
युस ये स्कूल सोंचनुक ओस एम् हिसब ,हर आँख असुलि जामथ छू आँख लग वचनुक नजरिया युस इन्कमेंसुरबले छू बाकि जमातों हैंड नजरिया निष्
एम् वुन युस साइंटिफिक कपरिसों छू सरिवन इंसानी सोसाइटी हुन्द एम् छी वांना अलग अलग नजरिया यमन हवाओ एलिमेंट छू
"आखः सईद ज़िन्दगी ,या इंसानन हैज़ ,ज़मान य जामथ "
बकियाँ लफ़्ज़न मंज़ ,युस ये ख्याल ओस "कल्चर "युस डेवेलोप गाय एउरोपेस मंज़ 18th बे अर्ली 19th शताब्दी एम् हाय बेदबाव एउरोपियन सोसाइटी मंज़
एम् सोंच हिसाब ,आखः छी कारन क्लासिफी कहीं मुल्ख बे नेशंस ज़याद आज़ाद बाकियो निष्
बाकि 19th शताब्दी क्रिटिक ,यथ मंज़ छी एवं रूसो ,एमओ कुर कबूल डिफ्रेंटिएशन  हायर ते लोअर कल्चर्स मंज़ ,लकिन चुख वूचमत रेफिनेमेंट बे सोफिस्टिकेशन हाई कलचरिच करूपतिंग बे उन्नातुराल डेवलपमेंट युस इंसानन हुन्द नेचर छू ख़राब खरं
1870 मंज़ युस अंथेरोपोलॉजिस्ट ओस एडवर्ड टिलर (1832–1917)एमओ कुर ये इस्तेमला हायर ते लोअर कल्चर्स मंज़ ताकि एम् हाकिन थ्योरी दिथ ेवोलुशन ऑफ़ रिलिजन
स्किओलॉजिस्ट खातर जॉर्ज सिम्मल (1858–1918),ेमसूँड़ कल्चर छी एवं "एक्स इंसांनिस ख्याल बनवाईं एजेंसीज बाहरी फॉर्म्स हैज़ युस हिस्ट्री हदीस कोर्सेज मंज़ आय त्रवन "
युस नॉन मटेरियल कल्चर छू अथ छी एवं वने नॉन -ोहयसीकल ख्याल छी पणिनं कल्चर ,यथ मंज़ वैल्यूज छी एवं ,बिलीफ सिस्टम ,रूल्स ,नॉर्म्स ,मॉरल्स ,लनगुएज ,आर्गेनाईजेशन ,बे इंस्टीटूशन्स लकिन युस मटेरियल कल्चर छू इ छू फुसिकल सबूत कल्चर असून चीज़ें मंज़ या आर्किटेक्चर युस ेमो बनाओ
तेम साथ कल्चरल सोशियोलॉजी अस "रेवेंटेड"अहरेज़ी वणिन वाल म्यूकस मंज़ ये ओस प्रोडक्ट "कल्चरल टर्न"1960s ,युस उशेऱेड छू स्त्रुक्टुरेलिस्ट बे पोस्टमॉडर्न अप्प्रोअचुक सोशल साइंस खातर
कल्चर" बनाओ वरीय खसुसि कांसेप्ट सोशियोलॉजी मंज़ ,याथ मंज़ छी एवं साइंटिफिक फेल्ड यिथ पेठ सकुशल स्ट्रैटिफिकेशन बे सोशल नेटवर्क एनालिसिस
एमओ वुछ पैटर्न कंसुप्तिओन बे लेसुरे यिथ पेठ वानन अस रिलेशन्स ऑफ़ प्रोडक्शंस ,युस दहन छी देवन क्लास रिलेशन बे आर्गेनाईजेशन ऑफ़  प्रोडक्शन
ये गॉव वरीय ज़याद एसोसिएट स्टुअर्ट हॉल सेथ ,यम जुइन होगग्रेट अस डिरेक्टर
यम प्रैक्टिसेज मंज़ छी एवं कीथ पेठ छी लुख कारन चीज़ इस्तेमाल (यिथ पेठ टीवी वचन या कहूं )ेकस सिल्चर्स मंज़
टीवी वूचन लखन हुन्द परिसपेक्टीवे वचन हिस्टोरिकल ेवेन्टन मंज़ ये छान एवं कल्चरल मन युत ताम एम् मानो ने टीवी पान ,युस कुल्टूराल्ल्य अव दिन ;लकिन यिम स्कूल शुइर छी वचन टीवी स्कूल पात पाणिं दोस्तान सेथ ताकि "फिट इन "कैसे हुन्द गैसीय ने कहँ ग्राउंड रीज़न रोज़ुन
कल्चरल" -पढ़ाई खातर एम रिसर्चर छी तमो कुर ने आठ मंज़ शामिल ट्रेडिशनल हाई कल्चर (कल्चर ओस रूलिंग सोशल जमायह )बे मशहूर कल्चर ,लकिन बे हर दोहींच मतब ते प्रैक्टिस
यिम स्कॉलर्स अस यूनाइटेड किंग्दोमाक बे यूनाइटेड स्टेट्स तमो कुर डेवेलोप अलग वेर्सिओंस कल्चरल पढ़ाये हुन्द लेट 1970s पात
युस ये डिस्टिंक्शन छी अमरीकन ते ब्रिटिश स्ट्रैंड्स मंज़ ,ये छी शुस गामछ
आखः अमिन दहन छू आसान एक्स ऑर्थोडॉक्सुक मार्क्सिस्ट एप्रोच इ छी ज़याद दहन दीवान मतलबस कुन
बाकि यम एप्रोच छी कल्चरल पढ़ाई हिन्द ,यिथ पेठ फेमिनिस्ट कल्चरल पढ़ाई बे लेटर अमरीकन डेवलपमेंट फिएल्डिच
यम कल्चरल सीक्योलॉजिस्ट एमओ कुर त्रय बडवणीच रिलेशनशिप इमोशंस ते कल्चर मंज़ ,बे दुतुक जवाब क्या इंसान दिमाग च इंडिपेंडेंट कल्चर निष्
बिकास अथस मंज़ ,कहीं रेसेअर्चेर कार कोशिश की तेम वुच्छ डिफरेंस लीकन हैज़ पर्सनालिटी कुल्टूरासमंज
मिसाल की तूर ,तेम लुख यम कल्चर्स मंज़ छी एवं बढ़ाने अबेकस सेथ एम् छी एवं तैयार करने डिस्टिंक्टिवे रीजनिंग स्टाइल्स सेथ
बसीकली ,युस हेग कन्वेंशन अस बचाव करनाखतर कल्चरल प्रॉपर्टी इवेंट्स मंज़ यथ वाना छी आर्म्ड कनफ्लिक्ट बे UNESCO कन्वेंशन बचाव करने खातर कल्चरल डाइवर्सिटी छी डील कारन प्रोटेक्शन ऑफ़ कल्चर
इंटरनेशनल असुलो हिसाब ,युस UN बे UNESCO एमओ कर खोइश की तेम बनावन अथ खातर रूल
युस टारगेट ओस हम्लूक पहचान बिक्संज़ ,एमए वजह सेथ बनाओ सिंबॉलिक कल्चर मैं टारगेट
तेव्हार छी आखः इवेंट युस मनवा छी आखः कम्युनिटी बे कहीं कैरेक्टरिस्टिक आस्पेक्ट तिम कम्युनिटी हैंड या एमूक मज़हब या कल्चर
मज़हब पात बे फोकलोर ,एमएच बुनियाद छी एग्रीकल्चर
यम तेव्हार छी आखः मकसद ते पुर कारन ,कमेमोरेशन या शुकरमंद गोड्स कुन ,गोड्डेस्सेस या सेंटस :ईमान छी वन पट्रोनाल तेव्हार
प्रणयन ग्रीस ते रोम ,तेव्हार यिथ पेठ सेतुर्नालिए ये छू वरीय ज़याद एसोसिएट सोशल आर्गेनाइजेशन बे पोलिटिकल प्रोसेस बे मज़हबस मंज़
मिडिल इंग्लिश मंज़ ,अक्ख "त्यौहार दाई "ये अस मज़हबी चुटी
युस ये टर्म अस "फीस्ट "ये अस एवं इस्तेमाल करने ज़यादतर सेक्युलर परलेन्सेस सिनोन्यम कुएं ते वरीय बादइस मील्स मंज़
वारिया ज़रूरी तेहवार क्रिसमस ,रोष हाशनः ,दिवाली,ईद -अल -फितर बे ईद -अल -आधा एम छी एवं हर वरिये
आखः मिसाल छी तेव्हार छी बनमीत पराओं ेगीपतिअन फ़रोअह रामेसेस 3 यिल तिम पाणिं जीत मनावन लीबायंस निष्
यित छी वरीय कास्मिक तेव्हार पुर दुनयास मंज़ बे वरीय मुल्ख छी मनवा इवेंट्स ते ट्रडिशन्स ,कल्चरल इवेंट्स बे एक्टिविटीज
यिम ेगीपीटीएन तेव्हार अस या अस तेम मज़हबी या सियासती
युस सेड तेहवार छी ,मिसाल की तूर ,एम् छी मनवा 13th वरिये ेगीपीटो फराओं शसन बे हर ट्रे वरिये पात
क्रिस्चियन लिथर्जीकल कलंदर्स मंज़ ,अथ मंज़ छी ज़े प्रिंसिपल फेअस्ट्स ,याथ अस वांना छी फीस्ट ऑफ़ नेटिविटी ऑफ़ आवर लार्ड (क्रिसमिस )बे फीस्ट ऑफ़ दा रेसुररेक्शन (ईस्टर ),माइनर तेव्हार छी एवं माना इज़त दिन खातर आम परतों सेंटस छी एवं माना सालमीन मुल्कां माज़ ईट क्रिश्चियनिटी छी
बुध्दिस्ट मज़हबीक तेव्हार ,ईठ पेठ एसला पैराहेरा एम छी एवं मानवने श्री लंका बे थाईलैंडः मंज़
यिम फिल्म तेहवार छी अथ मंज़ छी एवं स्क्रीनिंग गसण अलग अलग फिमान हैज़ ,ये छी एवं वरिये पात वरि करने
आती छी वरीय बेवरीज तेव्हार ते ,यिथ पेठ मशहूर ओक्टोबर्फेस्ट जर्मेनि मंज़ बियर खातर
यिम प्रीं ेगीपेटियन अस तेम अस वूचन मोस्मिक िननदशन युस नील रिवर अस कारन,ये ओस आखः तरिकुक इरीगेशन ,युस ज़मीनस ओस उबजाओ बनावन कुलन खातर
युस डरी तेव्हार ओस अपटाइन्स ज़िंद लोअर सुबनसिरी छी अरुणाचल प्रदशुक इ छी एवं माना हर वरि जुलाई 4 पेठ 7 ताम एम् छी मगन बम्पर क्रॉप हार्वेस्ट
छूटी छी आसान सु दोह याथ मंज़ सलीम कर्बर स्कूल छी एवँ बंद थवाने
सु डिग्री यथ मंज़ आम चीज़ गसण कम छूटी वजह सेथ ये छी डिपेंड आसान अम्म असूलन पेठ ,कस्टम्स ,जॉब थवयं पनिन मर्ज़ी पेठ
मॉडर्न सॉईटीएस मंज़ ,युस छूटी छी ये छी देवन आखः रेक्रीशनल फंक्शन बाकि वीकंदो निष्
या कहीं कसेन  मंज़ ,युस छूटी छी सु हक़ वरीय कम वुसने
युस मॉडर्न इस्तेमाल छू इ छू बदलन गेओग्रफिकल्ल्य
मिसाल की तोर ,पुन्ज़ दोह छी एवं मानाने दिसंबर 14 ,इंटरनेशनल कथ कारण पाइरेट्स पाठ सु छी मनवा सितम्बर 19 ,बे ब्लासफेमी दुह छी मनवा सितम्बर 30
जेहोवा विटनेस छी वरिये पत वरिये कारन कमेमोराते "दा मेमोरियल ऑफ़ जीसस च्रिस्ट्स डेथ ",लकिन छान मनवा बाकि छूटी कुएं ते मज़हबी तरिकास मंज़ यिथ पेठ ईस्टर ,क्रिसमस या नवे वरिये
यम अहमदी मुस्लमान छी एम् छी बे मनवा प्रॉमिस्ड मस्सिआह दोह ,,प्रॉमिस्ड रिफॉर्मर दोह ,बे खिलाफत दो ,अथ छान वानन छूटी
केल्टिक ,नॉर्स बे नेओपगन छूटी यम छी फॉलो कारन व्हील ऑफ़ दा ईयर
यिम रेसेअर्चेर छी बीओएचेयलोजिकल हिन्द एमओ रालय इंसानी ऑस्टिओलोग्य स्किल्स ,पलेओपथोलोग्य ,बी अर्चेओलोग्य ,एम् एवं माना कल्चरल बे मोरचार्य कॉन्टेक्स्ट युस रौद
युस एवोलुशनार्य सयकोलोग्य ये छी पदहई सीक्योलॉजिकल स्ट्रक्चर युस मिलाओ मॉडर्न एवोलुशनार्य परिसपेक्टीवे
युस इंसानी बिहेवियरल इकोलॉजी छी ये छी पडहयी बिहेवियरल अडॉप्शन (फोर्गिंग ,रिप्रोडक्शन ,ओंटोजेनी एवेलोटिओनर्य सेथ बे इकोलॉजिकल पर्सपेक्टिव (वुछो बिहेवियरल इकोलॉजी )
पलिओथेरोपोलोग्य ये छी स्टडी फॉसिल सबूत इंसानी बदलविच ,एमओ वुछ युस बचामुंत छी आसान होमिनीं बे बाकि प्राइमेट स्पीशीज हुन्द ताकि तेम हकन वूचत बाहरी ते अंदरिम बदलाव इंसानन मंज़ ,बे सु  एनवायरनमेंट याथ मंज़ इंसान एवोलुशन आय
युस ये नव छी ये छी वारिया नोव ,ेकस मुलकस खातर छी ये 'फिजिकल ानथेरपोलोग्य ',लकिन कही प्रॅक्टिवार छी वेन ते ये लफ़ज़ कारन इस्तेमाल
कहीं एडिटर ,ऐसे एमओ कुर वरीय डीप एमिक जड़ फॉर्मल साइंस खोत
ये बनाओ मैन सिस्टम यम सेथ स्कॉलर सोच क़ुदरतिसिस बारस मंज़ इन वेल2,000 वरियो मंज़
एम् लुख फेसिवग्नोमी ,युस ुए खयाल हहु ये औ एम्स हिप्पोक्रेटिक कार्पस सेथ
19th शताब्दी मंज़ ,फ्रेंच फिजिकल अंथेरोपोलॉजिस्ट ,युस पाक्नॉ पॉल ब्रोका (1824-1880),एमओ दुईत दिहन क्रानिओमेट्री लकिन युस जर्मन ट्रेडिशन छी ,ये पाक्नॉ रुडोल्फ विरचो  (1821–1902),एम् सेथ गोव एनवायरनमेंट वरीय मुतासिर बे बानो ये बीमार इंसानन खातर
एम् हटाओ पनुन दिहन रेसियल टीपोलोग्य पेठ एम् कुर कंसन्ट्रेट इंसानी ेवोलुशन पेठ ,क्लासिफिकेशन बदावुक एवोलुशनार्य प्रोसेस कुन
रेस छी आखः जमात इंसानन हैज़ यिमच बुनियाद छी शेयर्ड फिजिकल बे सोशल क्वालिटीज़ सातगोरिएस मंज़ ये छी एवं वुचने सोसाइटी निष्
युस मॉडर्न साइंस छी इ छी वुच्छ रेस आखः सोशल कंस्ट्रक्ट ,ये छी आँख पहचान युस सोसाइटी छी बनमुत
वेन ते कुर बाकिओ एतराज़ ,इंसानो मंज़ ,की रेस चुन कहँ टक्सॉनॉमिकल सिग्नीफिकेन्स कीज़ की सलीम इंसान छी अकय सबस्पेसिए ,होमो सेपियन्स सेपियन्स
साउथ अफेरिकास मंज़ ,युस पापुलेशन रजिस्ट्रेशन एक्ट छू ,1950 एमओ वुन सिर्फ सफेद ,करहुं ,या रगीन ,इंडियंस आय अथ मंज़ पात
युस यूनाइटेड स्टेट सेन्सेस ब्यूरो छू एम् दुईत गोदनिथ पात हटवून की अस करो नोव सातगोरी ताकि हको करिथ क्लास्सिफ़ी मिडिल ईस्टर्न बे नार्थ अफ्रीका लुख U.S. मंज़ ,सेन्सेस 2020 ,याथ पेठ ओस वरीय डिस्प्यूट युस क्लासिफिकेशन छी अथ मंज़ ऐना सफेद एथेनिसिटी या अलग रेस
युस ये इस्टैब्लिशमेंट छी रेस बॉउंड्रीज़ हैज़ अथ मंज़ छी एवं सबजुगतिओं जमथन अथ छी अस वाना रसिल्ली  इन्फीरियर ,युस ओने-ड्राप रूल छी 19th शताब्दी  मंज़ कुर यूनाइटेड स्टेट तेम नेबर यमन कहँ ते अफरीकन पूर्वज ओस डोमिनेंट रेसियल ग्रुपिंग खातर ,एम्स वुनुख "वाइट "
जेनेटिक्स डेविड रिच हिसाब ,"युस रेस छी इ छी एवं मानना सोशल कंस्ट्रक्ट ,युस डिफरेंस छू जेनेटिक ांसिस्टर्स एम् अज़िक रेसियल कंस्ट्रक्ट छी एम् छी असली"
बाकि डिमेन्शन रेसियल ग्रुपिंग हिन्द एम्म छी शेयर कारन हिस्ट्री ,ट्रेडिशन ,बे लैंग्वेज 
यम ते सोसिवेकनोमिक फैक्टर ऐसे ,एम् छी अज़िक नज़रिया रसूक ,याथ मंज़ ईमान पे वुच्छ वरीय डिसादवेनटागे रेसियल ग्रुप्स मंज़
रेसिस्म सेथ गए वरीय हादसे ,याथ मंज़ छी एवं स्लेवरी बे जेनोसाइड
कहीं सोसाइटी रेसियल ग्रुपिंग ये छी रलन पैटर्न सोशल स्टार्टिफिकेशनोक ,सोशल साइंटिस्ट स्टुडियंग सोशल बेदबाव ,रेस हक़ अल्लाह अलग असिथ
मिसाल की तोर 2008 मंज़ ,जोहन हर्टिगं ,Jr एम् क्र बहस रेस पेठ सु ऐसे छू हवन कल्चर ,लकिन ये छान नज़रअंदाज़ कारन पोटेंशियल रेलेवेंस ऑफ़ बायोलॉजी या जेनेटिक्स
याथ तरिकास मंज़ युस ये सोंच छी रेस छी अस संजन आज कल ये च आमच हिस्टोरिकल प्रोसेस एक्सप्लोरेशन यम सेथ यूरोपियन सेथ गोव राब्ते तिमान बकियाँ मुल्कां सेथ ,बे छी िदेलोञ ऑफ़ क्लासिफिकेशन बे टीपोलोग्य युस अस मिल नेचुरल साइंस पेठ
कहीं फोक यकीन ऐसे यम रूट इन्हेरेटेड फिजिकल डिफरेंस जमातें मंज़ यम इनहेरिटेड इंटेलेक्चुअल छी ,बहवोरल ,बे मोरल क्वॉलिट्स
युस 1735 क्लासिफिकेशन छी ये दीच कार्ल लिनानाने ,यम जूलिजिकल टेक्सोनोमी दीच ,एम् क्र बाघ इंसान होमो सेपियन्स कॉन्टिनेंटिअल वेरिटी मंज़ यिथ पेठ एउरोपेउस ,असिटिक्स ,अमेरिकन्स ,बे ऑफर ,यम छी रलन अलग अलग हुमूर सेथ :संगीने ,मेलांचोलिक ,चोलेरिक ,बे फ्लैगमैटिक
युस ब्लूमेंबच छू एम् ते वुछ बदलाव ऍपेरिएन्स मंज़ एक जामथ पेठ बिक जामथ ताम ,पात वुनन "आखः वरिटी छी इंसान मंज़ सु हक़ ने बिकास निष् गसिथ ,बे हको ने अस लिमिट वुछिथ "
ये औ पात बे वानन की कहीं जामथ हकन असिथ फॉर्मली डिस्टिंक्ट पापुलेशन ,लकिन युस ये दिहन सेथ इ पर्ने ये हक़ अलग करिथ एन्सेस्ट्रियल रेसेस युस असमिक्षेद जामथ छी देवन
युस नव स्टडी अस कलचरिक बे फ्लेङ्गलिंग फील्ड ऑफ़ पापुलेशन गेनेट्सस मंज़ छी एवं साइंटिफिक स्टैंडिंग रेसियल एसेंटीएनलिस्म ,ये छी वातन रेस एंथ्रोपोलॉजिस्ट ताम ताकि एमूक हाल हको रअतिथ फिनोतीपिक वेरिएशन बरस मंज़
युस ये पढ़े छी इंसानी जेनेटिक वेरिएशन हैज़ ये छी अस हवन इंसानी पापुलेशन ये छान गेओग्रफिसिकाल आइसोलेटेड ,बे तेमान हिन्द जेनेटिक डिफरेंस बे वरीय लॉकिट सबस्पेसीएस खोत
युस अनड्रेसिअन  सीटेड कुल डायग्राम रिलेटिव जेनेटिक डिस्टन्सुक पॉपुलेशन्स मंज़ इ दुईत लुइगी कावल्ली -स्फ़ोर्ज़ा ये छी बुनियाद फिलोगेनेटिक कुल इंसानी रसूक  (p. 661).
मार्क्स ,टेम्पलीटों, बे कावल्ली -स्फ़ोर्ज़ा ये छी वानन जेनेटिक्स ये छान दीवान सबूत इंसानी रेसेस हुन्द
मिसाल की तोर ,स्किन रंग हिसाब यूरोप बे अफ्रीका मंज़ ,ब्रेस लुख :अथ दोहास पेठ ,स्किन रंग इ दुईत िम्पेर्सिटीबले मतलब छू यूरोप सौतवर्द्स पेठ ईस्टर्न एंड्स ताम ऑफ़ मेडिटरेनीयन बे नील पेठ अफ्रीका ताम
एम् कुर बहस की अस कराओ इस्तेमाल लफ़ज़ अगर कहँ हक़ अलग करिथ "रेस डिफरेंस"बे "रेस कांसेप्ट "
युस लिविंगस्टोन बे दोबज़ेंस्की एमओ मून की जेनेटिक डिफरेंस छी इंसानन मंज़ ;एमओ मून यित युस इस्तेमाल छू रेस कन्सेप्टोक लुकान क्लास्सिफ़ी करनक ,की रेस कांसेप्ट कीथ पेठ छी कारन इस्तेमाल ,ये छी सोशल कन्वेंशन
यिम अंथेरोपोलॉजिस्ट लियोनार्ड लिएबेर्मन बे फ़तिमाः लिंडा जैक्सन वुछ ,"डिस्कोर्डांत पैटर्न ऑफ़ हेटेरोजनेति फ़लसफ़ी कहँ ते डिस्क्रिप्शन पॉप्युलशनक ये छी गेनोटिपिकल्ल्य या फेनोटिपिकल्ल्य होमोजेनोस "
मिड -20th -शताब्दी मंज़ यम अंथेरोपोलॉजिस्ट विलियम C. बोयड एम् वुन रेस :"सु पापुलेशन युस अलग छू बाकि पापुलेशन निष् फ्रीक्वेंसी हिसाब गेनिक
युस अंथेरोपोलॉजिस्ट स्टेफन मोल्नर छी एम् वुन युस डिस्कोर्डाने छू ये छी देवन मल्टिप्लिकेशन ऑफ़ रेसेस यमन अस बेकार छी लगन
जोअन्ना पहाड़ बे नील रिस्क कौशनद की की एक दोह जेनेटिक क्लस्टर हको वुछिथ फिनोतीपिक वेरिएशन जमातें मंज़ ,यम असुप्तिओन छी प्रेमातुर ये छी रिलेशन जीन बे काम्प्लेक्स तरित मंज़ युस ऐसे छान एवं समज
कहँ ते काटागोरी सु गैसे परफेक्ट आसन ,लकिन ये हक़ ने अस रोकिथ अथ इस्तेमाल करने मंज़ बे फैक्ट की अथ छी यूटिलिटी "
ेमो मून ट्रे पापुलेशन जमात युस अलग छू वरीय लार्ज ज्योग्राफिकल रांगेस मंज़ (यूरोपियन ,अफ्रीकन बे ईस्ट एशियाई )
अंथेरोपोलॉजिस्ट यित पेठ C . लोरिंग ब्रेस ,फिलॉस्फर जोनाथन कप्लान बी रासमस विंदर ,बे गेनेटिस्ट जोसफ ग्रेव्स ,एम् क्र बहस की इ च मुमकिन की अस हको साडिथ बायोलॉजी बे जेनेटिक वेरिएशन यथ अस छी कारन डिफाइन "कॉन्टिनेंटल रेस",ये छी पूज सरने गेओग्रफिकल्ल्य डिस्टिंट पापुलेशन खातर
वेइस्स बे फुलरटन एमओ कुर नोट अगर अस वुछि इसलैंडर ,मायनस बे मॉरिस ,ट्री अलग क्लस्टर छी बाना बे बाकि पापुलेशन हको संजीथ युस क्लिनिकल्ल्य छी बनमुत एडमिक्सचर्स ऑफ़ माओरी ,आइसलैंडिक बे मयान जेनेटिक मटेरियल
युस जेनोमिक डाटा छू ये छी कारन ुंडरदेतेरमीनेड की कहँ हको सबडिविसिओं वुछिथ की न (सु गोव स्प्लिंटर्स)या कॉन्टिनम (सु गोव लूम्पेर्स)
एम्फीरिकाल बे कन्सेप्तुअल प्रोब्लेम्स "रेस",सेकंड वर्ल्ड वॉर पात ,ेवोलुशनार्य बे सोशल साइंटिस्ट की रेस कीथ पेठ छी इस्तेमाल कारन की कीथ पेठ वुछो डिस्क्रिमनेशन ,अपार्थेड ,सलवेर ,बे गेनोसिडे
क्राइंग वेंटर बे फ्रांसिस कॉलिंस नेशनल इंस्टुटें हैतुक ेमो करुख एलान मैपिंग ुक इंसानी गेनोमुख 2000 मंज़
इ छान साइंटिफिक   
अंथेरोपोलॉजिस्ट स्टेफन पलमीए एम् कर बहस की युस रेस छी "ये छान आखः चीज़ लकिन छी अकह सोशल रिलेशन",या ,अगर अस लफ़ज़ वुछो कात्या गिबेल मेवोराच ,"ा मेटोनीम ","इंसानी इजादान छीन वन की ये छा यूनिवर्सल या फिक्स्ड लकिन छू एवं हमेशा डिफ़्फेरन्स मंज़ इस्तेमाल करने "
ेमन हैज़ ,रेसियल पहचान छीन एवं गोवर्ण करने रिजिड डिसेंट रूल सेथ ,यिथ पेठ ओने-ड्राप रूल ,ये ओस यूनाइटेड स्टेट्स मंज़
एम् तरिकाच ग्रेड छी ेकस बिकास मंज़ स्पेक्ट्रम रंगो हु ,बे छान आँख काटागोरी एवं बाकियो निष् अलग करने
नई जर्सी :प्रेन्टिस हॉल इस ,1984 .
यूरोपियन कॉन्टेक्स्ट ,हिस्टोरिकल रेसोननस "रेस "इ छी अंडरस्कोर कारन प्रोबलिमटिक नातुरेस मंज़
युस ये कांसेप्ट छू रेसियल ओरिजिन की इंसान हकन ग़ासित अलग बिओलॉजिकली अलग "रेसेस ",सु ख्याल युस रिजेक्ट छी करने साइंटिफिक कम्युनिटी निष्
यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ छी वारिया यमन अपनीं पहचान छी अफरीकन म अमरीकन हैज़ यूरोपियन पूर्वज ,बे बाकि लुख यम पहचान छी कारन यूरोपियन अमरीकन छी अफ्रीकन या अमेरिंदीअ पूर्वज
क्राइटेरिया मेम्बरशिपुक अथ रेस मंज़ बड़ाई लेट 19th शताब्दी मंज़
अमेरिंदीअ कुर लगातार क्र डिफाइन कहीं परसेंटेज "इंडियन ब्लड "(याथ वानन छी ब्लड क्वांटम )
ये रूल छी वांना की मिक्स्ड रेस लकिन कहीं डिस्क्रिनाब्ले अफरीकन एन्सेस्ट्री तःथ औ आने करहुं
युस ये टर्म छी "हिस्पैनिक "ये छी एथ्नोयं ये छू अमूत 20th शताब्दी मंज़ युता माइग्रेशन मज़दूरन हैज़ बड़ाई स्पेनिश-वणिन वाले मुल्ख लैटिन अमरिकैक यूनाइटेड स्टेट ताम
ट्रे फैक्टर्स ,मुल्ख एकेडिमक एजुकेशन ,डिस्कॉपलने ,बे आगे ,एम् आओ माने सिग्नीफिकेंट जवाबन अलग करने खातर
2007 मंज़ ,अन्न मॉर्निंग एमओ वुछ 40 अमरीकन बायोलॉजिस्ट बे अंथेरोपोलॉजिस्ट बे आय वुचने सिग्नीफिकेंट डिस्ग्रीमेन्ट नेचर ऑफ़ रेसेस पेठ ,कैसे हुन्द नजरिया वराय बकियाँ मेजोरिटी जमातें मंज़
एम् छी वचन असल कथ दुनवायो सीड़ो ,युस पुर डिनायल छू ओप्पोसिंग सबूत " एवं वुचने वरीय स्किओपॉलिटिकल बढ़ाओ बे साइंस ने कहीं "
युस ये रेस्पॉन्स छी गिल्स स्त्तेमेंट ,युस प्रोफेसर छी बायोलॉजी अंथेरोपोलोगिक C. लोरिंग ब्रेसेस क्र बहस की युस ये लयमें बे बायोलॉजिकल ानथेरपोलॉजिस्ट इ करे डेटर्मिने ज्योग्राफिकल पूर्वज छी एवं एक्सप्लेन करने की बायोलॉजिकल चरक्टेरिस्ट्स छी एवं डिस्ट्रीब्यूट करने प्लानित मंज़ ,युस कांसेप्ट रेस मंज़ छान एवं कहीं
फिजिकल अन्थ्रोपोलोग्य क्र बहस की बायोलॉजिकल रेस छी एक्सिस्ट कारन 1970s ताम ,यिल तमो कुर बहस की रेस छान आसान
फररय 2001 ,यिम एडिटर छी आर्काइव्ज ऑफ़ पेडत्रीक बे एडोलेसेंट मेडिसिन एमओ वुन "ऑथर्स छान इस्तेमाल कारन रेस बे एथनिसिटी यिल ने कहँ बायोलॉजिकल ,साइंटिफिक ,बे सोशियोलॉजिकल रीजनिंग कारन खातर "
मॉर्निंग (2008 )वुछ हाई स्कूल बायोलॉजी किताब 1952–2002 ज़मानस मंज़ बे औ वुचने शामे पैटर्न छी 35%एम् छी सईद वचन रेस 1983–92  ज़मानस मंज़ युस ओस 92%
गेनेराल्ल्य , रसूक ये गोव सरफेस पेठ ट्रेट तो जेनेटिक बे ेवोलुशनार्य हिस्ट्री
एम् वुछ ,"असल ,आखः हक़ वुछिथ की बायोलॉजिस्ट बे अंथेरोपोलॉजिस्ट छी वे बराबर डिवाइड ोानिन बरोसन मंज़ नेचर ऑफ़ फोर्सेज मंज़"
33 हेल्थ सर्विस रेसेअर्चेर ये छी एवं अलग करने ज्योग्राफिकल रीजन छी एवं वुचने 2008
वरीय सोसिओलॉजिस्ट छी दहन दीवान अफ्रीकन अमेरिकन ,ईमान छी वाना नेग्रोज़ तिम वखते ,बे वुनुख तेम छी इन्फीरियर व्हिटस खातर
1910 हस मंज़ कोर अक्य् रिसालन यूलिसिस जी. वेदरली (1865-1940) सुंद अख मज़मून शाया यथ मंज़ नस्ली शफाफियत खात्रि सफेद फामन हंज़ बाला दस्ती तः नस्ली ज़ुमरहबंदी करनः बापथ आवाज़ तुलनः आयि।
पन्निस तहरीरस मंज़ कोर तम्य् दावा ज़ि समॉजी तबकह, नवआबादयाती निज़ाम, तह सरमायिदारी ज़रयि सपज़ नस्ल तह नस्ली ज़ुमरन हंज़ तशकील। 
1978 हस मंज़, विलियम जूलियस विल्सनन (1935-) कर दलील पेश ज़ि नस्ल तह नस्ली दरजहबंदी निज़ासमन हंदिस अहमियतस मंज़ छे कमी यिवान, तह तमि बजाय, कोर समाजी तबकन ज़्यादह द्रुस्त अंदाज़स D55 मंज़ बयान ज़ि समाजी माहिरन क्या ओस ब्रोंठुय समजमुत ज़ि नस्ल निशि क्या छु मुराद।
ड्यूक युनिवर्सिटी में शोश्यालोजी हंद्य के प्रोफेसर एडुआर्डो बोनिला-सिल्वा छि पनिन राय पेश करान, "म्यान्य राय छे ज़ि नस्ल परस्ती छे कुनि ति चीज़ खोतः ज्यादह ग्रोही ताकतुक मामल; यि छु अकिस गालिब नस्ली ग्रुपस (सफेदफाम) मुतलिक युस पनुन मुज़म फादन बरकरार थावनः खॉत्र कोशिश करान छु तह अकलियत छे नस्ली हस्यत ख़त्म करनह खॉत्र जदोजहद करान।
तिबी मामलातन मंज़ छे, बाज़वक्त तिबी हालातन हंज़ तश्खीस करनस मंज़ तह एलाज करनस मंज़ नस्ल ज़ेरि गौर अन्नह यिवान।
बायोमेडिकल मुहकिकन दरमियान छु तिहंदिस तहकीकस मंज़ नस्लुक माने तः अहमियतस पेठ अख ज़ोरदार बहस चलान।
बादअज़ ज़िकिर ग्रुपस मंज़ शामिल अरकान छि अकसर पनिन दलायिल जीनोम- पेठ मबनी निजी दवा बनावनिकिस सलाहियतस अंद्य पक्य बुन्याद बनावान।
तिहंज़ राय छे ज़ि सहतस मुतलिक तफावतन मंज़ जीनियाती वजूहातन पेठ ज़्यादह ज़ोर दिनह सीत छे खतरह पादह गस़ान मसलन स्टीरयोटाप्स हन तकवियत दिन, नस्ल परस्ती फोरोग द्युन या सहतस मुतलिक तफावतन मंज़ जीनियाती उंसरन हंज़ शामिल आसुन नज़रआंदाज़ करुन।
IC" युक मतलब छु "शिनाख्ती कोड़;" यिमन चीज़न छे फ़ीनिक्स दरजिबंदी ति वन्नह यिवान।
कह्या मुलकन मंज़, मसलन फ्रांस, रियासत छे कोनोनी तोर नलस किस बुन्यादस पेठ डेटा थावनस पेठ पाबंदी आयिद, यमि सीत अकसर पोलीस अवामस मतलूब नोटिसह जारी करनि पेवान छे यथ मंज़ "सियाह जिल्द रंग" बेतरि लेबलः शामिल आसान छि।
वारया लूख छि नस्ली खाकहबंदी कोनोन किस निफ़ाज़स मंज़ रसमी नस्ल परस्ती हंज़ मिसाल तस्सवुर करान।
बडिस पयमानस पेठ केद ति छु, "कोनोन, कवायिद, पालिसीयन हुंद बोड़ ज़ाल, तह रेवाज यिम तिमन लेबल लगावनह आमतेन मुजरिमन जेलस अंदर जेलस नेबर दोश्विन जायन कंट्रोल करान छि।"
कह्या तहकीकी नतीजह छि यथ कथि पेठ मुतफिक लबनह यिवान ज़ि IPV गिरिफतारी हंदिस फॉसलस मंज़ नस्ली शिकार सपदनकेन असरातन मंज़ छि मुमकिनह तोर सफेद फाम मुतासिरीनन हंदिस हकस मंज़ नस्ली तासुब शामिल आसिथ। 
केंह मुतालियाह छि वनान कि नस्लन हिन्ज़ शिनाख्त यियी केंह ख़ास तरीकव सीथ प्रेज़नावनह यिथ्केथ गिल्स तः इलियट देस छू तैयार करनाह आमूत।
मुतालाह छि यी नतीज कडान कि "चमडह किस रंग्स मंज़ जेनेटिक तकसीम छि गैर मामूली तः यी यियी न दर्जः बंदी मंज़ इस्तिमाल करनाह।"
सकाफाती बशार्यात छू बशरयातूक अख शाख युस इंसानन मंज़ सकफाती वेरिएशनस पेठ छो ज़ोर दिवान।
यी सवाल हल करनाह विज़ी गई 19 वी सदी हिन्द महरीन दोन .मकातिब फिकर मंज़ तख्सीम।
केंह यिमव "आज़ाद ईजाद" दच वकालत केर,यिथकेथ हेनरी लेविस मॉर्गनन, यी ती सम्जोव कि हेच्हरूक मतलब छू कि मुख्तलिफ जमाच छि सकफाती हिन्दि अकी मरहल पेठ गुज़्रेमित. (क्लास्की समाजी इर्तिका ति वुछिव)।
मॉर्गन ति छु 19 सदी हिन्देन बाकियन समाजी इर्तिका पसंद्न हिन्द पैठ यथ कथी पेठ यकीन थावन कि क़दीम पेठ मुहज़िबस कुन छि कमोबेश मुनाज़म तरीक गमित।
अगर चि 19 वी सदी हिन्देव माहिरीन नस्लीयात्व "तस्लीम" तः "आज़ाद इजाद" दस बाहिमी तोर ख़सूसी तः मुसब्क्ति नज़रियात तोर वुछ मगर ज्यादह तोर माहिरीन वईत जल्दी अथ राय पेठ कि दोंवाई छि अम्ल गसान, तः दोंवाई हेकेन सकफाती मुआस्लियत बापथ मुमकिन तरीक्स पेठ हिसाब करिथ।
बोस्न कोर गॉडनेथ 1887 मनज़ एमी खयालूक बयान' :"...तहज़ीब मुत्लिक छ न कांह ति चीज़...मगर छू... रिश्तदार, तः ...सैन नज़रियात त तस्विरात सिर्फ अथ हदस ताम ठीख योतथ ताम सैन तहज़ीब छि पकान।"
सक़फाती रिश्तादारी मंज़ छि मखसूस इल्मी तः तरेक्कई कार दावा शामिल।
सकफाती रिश्त्दारी आएस जिज्वी तौर मगरबी नस्ल परस्ती हिन्ज़ रदीअमल।
सकफतच यि तफ्हीम छि माहिरीन बश्रीयात्न दोन मसलन सीथ दो-चार कर्ण : गोद्निच, पन्नी सखाफतच लाशौरी बंधिशव निष् किथ्केथ छू बचून, युस लाम्ह्ल दुनियाह्स मुल्तिक सैन तासीरत त रदी अम्लस कुन छू फेरन, तः दोइम, अख गैर मानोस सखाफतुक एहसास किथ्केथ यियी पैदः करनाह।
यिथुई अख तरीक छू नस्लियातुक बुनयादी तौर, तिमव कर कुणी बदल सखाफतकेन लूकन सीथ तवील वक्तः खातिर रोज़्नच वकालत ताकि तिम हेकन मुकामी ज़बान हेछिथ तः हेकेन कम्सकम अथ सखाफतस मंज़ जुज़्वी तौर शामिल गसिथ। 
त्मिसून्ध नुख्त्य नज़र ओस तजरुबाटी, हद खोतह ज्यादह आम ग्स्न्स किस बारस मंज़ ओस शकी, तः आलमी कवानीन कायम करनच कूशिश निश ओस बाज़ आमुत।
अमि सुन्द ख़याल ओस कि हर सखाफ्तूक गसी अमकी खसूसियत मंज़ मुतालाह करन्ह यून, तः अमी दिच दलील कि सकफाती अमूम्यात, यिथ्केथ कि कुदरती अलूम्स मंज़ छि करन्ह आमूत,छू न मुमकिन।
अमिकेन गोडनिकेन ताल्बिअलिमिकेन नस्ली मंज़ एस अल्फ्रेड क्रोबर,रोबर्ट लोवी, एडवर्ड सपिर, त रुथ बेनेडिक्ट, शामिल, यिमव मंज़ हर एक शिमाली अमेरिका कि मुकामी स्खाफतुक बर्पूर तफ्सीली मुतालाह ओस कोर्मुत।
अल्फ्रेड क्रोएबेर सिंज दोइम किताम बशरीयात (1923) चि पब्लिश ग्स्न्न ल्गोव अमरीकी बशरीयातस मंज़ अख अहम मोडूक निशाँ।
सिगमंड फ्रायड तः कार्ल जंग समेत नफ्सियाती माहीरिन नाफियात सीथ मुतासिर गसिथ, एम मुस्ताफीन्न कर यी तरीक समझ्निच कूशिश कि इन्फिरादी शख्सियातच तशकील वसी सखाफाती त समाजी कोतव सीथ गमिच यथ मंज़ तिम परवाज़ छि ग्सन।
मआशी बश्रीयात यिथपान्ठ कार्ल पोलान्यी सीत मुतासिर गोव तह मार्शल सहलिनज़ बेय जॉर्ज डेल्टन कोर अथ पेठ अमल, अयम कोर समाजी तह सक़फाती अवामिल मद्दीनज़र थाविथ मय्यारी नियोक्लासिकल मअशियातस दिछन चुनौती, मार्क्स ताज़ियाहस कोरून बश्रियाती मुतालाहस मंज़ इस्तेमाल।
वक़्त मदेनज़र थाविथ, अलजज़ीर रिच जंगी आज़ादी तः वेतनाम जंगच मुखालफत ज़रियाह आलम बशरीयातुक ज़ाय्दः हिस्सः सयास्ती बनेओव - मार्क्सिस्म बनेओव नज़्म व् ज़ब्त स मंज़ तेज़ी सां मकबूल।
1980 किस वखतस मंज़ एंथ्रोपोलॉजी तह कोलोनियल एनकाउंटर हिन्ज़व किताबव नोवआबादयाती अदम मसावातस सीत बश्रीयात किस तालुकातस पेठ गौर, येलजन अंतोनियो ग्राम्सी बेय मिचेल फौकाउल्ट हिववेय्न नजरियाकारन मिलियेय वार्या मशूरी येम ताक़त तह बालादस्ती मसलह गाशस मंज़ आनयन।
अमि पतः पज़ी यिमन नश्रीयातन अमिकेन मोजूद्न कुन वापस फेरून, तः अमीच मुनासिबिय्तस बतोर तर्जुमा छू  बार-बार ठीक यिवान करन्ह अख अम्ल छू हेर्मेंयूटिक दायरह यिवान वन्न्ह।
अमरीकी रिश्तादारी मुत्लिक डेविड स्चिनिएदेर सिंज  सखावती तजज़िया ति  छू तीचा असरदार साबित गमिच।
यि तरीक छू समाजी बशरीयात केन माहिरीन, ख़ासकर बर्तान्या हस मंज़ ब्रोनिस्लाव मलोनोव्सकी, यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ फ्रान्ज़ बोस सिक तल्बह, तः शिकागो स्कूल ऑफ़ सोशाल्जी पतः वार्या शहरन मंज़ शुरू गोव।
वालनट क्रीक, सी ए: अलटामीरा प्रेस।
यिथ राबितः कायम करनाह खातिर युस बिला आखिर कुनी सुरती हाल्स मंज़ सकफाती तानाज़ुर की बेहतर ताफीमूक वजह बनि, अकिस माहिर बशरीयातस पज़ी जमाच हुन्द हिसाह बन्नाह खातिर खुलाह आसून, तः पन्निस अरकीन्स सीथ बामने तालुकात इस्तिवार करनाह खातिर गसी तैयार आसून।
अमि ब्रोंठ कि शरीक मुसाहिदः गसी शुरू, माहिर बशरीयातस पज़ी अकि मुक़ाब तः मुतालाह हुक मरकज़ डॉनवनी हुन्द इनतीखाब करून।
यी छू माहिर बशरीयातस कुंब्स मंज़ बेहतर तोर कायम ग्स्निच इजाज़त दिवान।
शिरकाहन हिन्ज़ मशाहिदच अक्सरियत छि गुफ्तगू हस पेठ मबनी।
केंह सूरत्न मंज़, नस्ली माहिरीन ति छि शाख्ती मशाहिदस कुन रजू करान, यथ मंज़ माहिर बशरयात केन मशाबात्न सवालन हिंदी मखसूस सेट सीथ हिदायत छि यिवान करन्ह यिमन हुन्द जवाब दिनुक कूशिश छू सु करान।
एमी सीथ छु तरीक्यकार मयारी बनावनस मंज़ मदद मिलान येली मुताहिद जमाचन मंज़ नस्ली ऐदाद व् शुमारूक तस्दीद छू यिवान करनाह या कुन्नि ख़ास मकसद पूरह करनाह खातिर ज़रूरी आसि, यिथ्केथ हकूमती फास्लाह खातिर तहकीक।
नस्लनिगार कम छि अमिऊक छू अथ सीट वार्या केंह नेउन देऊन कि सु क्या लेखी आखिर कार सखाफतस मुत्लिक तिक्याज़ी तमाम मुह्किक छु अमिकी पन्नी नुखते नज़र सीथ मुतासिर गसान।
ताहम, छू न यी नुख्तनजरस पेठ कामयाब केंह, तः जदीद नस्लनिगार छि अक्सर प्न्निस तहरीरस मंज़ प्न्निन ज़ाती तजरुबात तः मुमकिन तह्सिबात शामिल करनूक इन्तिखाब करन।
न्स्ल्निगारी छि कुनी ख़ास जाई तः वक्तस पेठ लूकन मुत्लिक लेख्न्नूक अख टुकड़ह।
अकिस आम नस्लियातस मंज़ आसीजिस्मानी जगराफिया, आबो हवा तः रिहाहिश किस बारस मंज़ मालोमात ति शामिल।
बोस सिक तालिब, यित केथ अल्फ्रेड एल. क्रोबेर, रूठ बेनेडिक्ट तः मार्गेरेट मीडन यूनाइटेड स्टेट्स मंज़ सकफती बशरीयातस फ़रोख दिन्ह खातिर सकफत तः सकफती रिश्त्दारी किस पन्निस तसावुरस कुन रागिब कोर।
समाजी व सकाफ़ती माहिरी बश्रियात छि तमाम अनसरण पेठ आज़ तवज्जू दिवान।
अमरीकी "सकाफ़ती माहिरी बश्रियात" छि तिमन तरीकन पेठ तवज्जू दिवान यिमन पेठ लूकव पनयन तः पन्निस दुनियाकिस बारस मंज़ पनयन राय हिन्ज़ इज़हार छू कोर्मुत, ख़ास करिथ अलामती शक्लन मंज़, मसलन आर्ट बेय खुराफ़ात।
मसलन, मनोगामी छि अक्सर अख आलमी इंसानी खसलत मुताबिक समझन यिवान, मगर ताक़बली मुतालह सीत छि यि पता गसान ज़ि यिछ कथ छे नह केंह।
येमी तरीकह-कार ज़रियः, मकामी तह आलमी बरादरियन पेठ हेयकोव आलमी निजामकेन असरात हियुन्द जायज़ह हियेथ वार्या बसीरत सान।
मसलन, अख मल्टी- स्यटीड एथ्नोग्राफी माह हेकी करिथ "चीज़च" निगरानी मिसाली पांठ ख़ास चीज़, तिक्याज़ी यी छू आलमी सरमायादारी नेटवर्क ज़रियः ट्रांसपोर्ट यिवान करन्ह।
अख मिसाल मल्टी- स्यटीड एथ्नोग्राफी हिन्ज़ छे नैंसी स्चेपर-हुघेस' छू करान काम बैनुलाक्वामी गैर कानूनन तरीकस पेठ इंसानी ऐज़ाह खरीद फरोख्त पेठ।
किन्शिप स्टडीज किस तहकीकस मंज़ छि अक्सर मुख्तलिफ अन्थ्रोपोलोजिकल शोबन येथमंज़ तिब्बी, फेमिनिस्ट तह अमावी बशारियात हिन्ज़ तहकीक करान।
यि छू सु मैट्रिक्स येथ मंज़ इंसानी बचह छि ज्याद तर मौमुलातन मंज़ ज़ेवान, तह तिहुन्द गोडनियिक लफ्ज़ छू रिश्तादारी हियिंद अस्तालात।
अजवाज़ी मश्क तह कद्र हिय्ज़ लिहाज़ छि कौमन मंज़ ज़बरदस्त तज़ाद आसान, येम सीत बश्रियतकिस मादान्स मंज़ वार्या काम कर्नाच गुंजाइश छि आसान।
ताहम ज्याद तर सक़फतन मंज़ आसन वाजनि अजवाजी रवायात छि आसान यक ज्वजी, येती अकिस मर्दस अकिस्य ज़नानि सीत खान्दर छु सप्दान।
अति छि हियविय बुनयादी इख्तिलाफ  परवरिश हिन्ज़ी अम्लीय तहत। 
एडमंड लीच, रॉडनी नीहम, डेविड श्नाइडर तह बाकियो ज़रियाह रिश्तादारी हियिंद बुनयादी असूलन मंज़ तश्खीस सीत बदलाव यियः 1916 मंज़ वापिस विछ्नाह।
1970 सदी हिन्ज़ शरुआत मंज़ दोयमि लहर हिन्ज़ फेमिनिजमच वतश छि येथ बदलावास ब्रोंठ पकनावान येथमंज़ खान्दरह पत ज़ुल्म, जिस्मानी इखितियारी तह घरकुली खोद्मुख्तारी हियिंद ख्याल शामिल छि।
येथ वक्तस पेठ "थर्ड वर्ल्ड फेमिनिस्म" हियुन्द दौर, अख तहरीख येथ मंज़ यी दलील दियन आय ज़ि रिश्तादारी मुतालह करी नह नस्ली रिश्तन हिन्ज़ वकालत तन्हाई पजीर तरकी पज़ीर म्मालिकन मंज़, तह अमिस छू नस्ली तह इक्तासदी अहमियत हियुन्द अहतराम करुन।
जमैका मंज़, खान्दर छु अख इदारह छि अक्सर यिक्वटच अख कड़ी,  तिक्याज़ी गरीब ज़नान छे नह मआदी नआसून कियन हियेकनह पौसकिस फुक्दानस पेठ बरोस करिथ।   
येमी टेक्नोलॉजी सीत, रिश्तादारी हियिन्द येथ मंज़ जिस्मानी तालुक तह हयातायती दरमियान सवाल गइय पादह, यती जेसटेशनल सरोगेटस छू मुहय्या करान जिस्मानी माहोल येथ मंज़ जिस्मानी तालुकात त्रियमिस फरीकस सीत छि आसान। 
अति छि रिप्रोडक्टिव टूरिज्म तह बोडिली कमोडिफिकेशनक मसलह ति उबरान, तिक्याज़ी फर्द छु मआशी तःफुज़ हार्मोनल स्तिमुलेशन तह एग हार्वेस्टिंग ज़रियः हासिल यसान करुन, युस मुमकिन तोर पंठ नुक्सानदेह तरीकह छू।
आख तरीक छु यी ज़ि अम्किस शुरुआतस मंज़, रिश्तादारी हियुन्द मुतालहहुक फ्रेमवर्क छू वार्या ज्याद मुन्ज़म तह फोर्मुलैक, गोब ज़बान तह सख्त कानूनन पेठ छू दारमदार करान।
अमी तरकी हियुन्द ज्यादतर वजह छु माहिरीन बशारियात हियिंद एकेडेमिया यिम नेबर छि आथ पेठ काम करान तह ग्लोबलाइजेशनच बडवन अहमियत दुश्व्यन इदारन मंज़ तह बेय बश्रीयात हियिन्ड्स फील्डस मंज़।
इल्म बश्रीयात किस मादन्स मंज़ यिमन दोन इदारन हिन्ज़ तारीफ छि यिवान करन्ह तिम छि कुल इदारह तह समाजी इदारह। 
बश्रीयातुक इदारह माह करी तज्दीक मजदूर यूनियनस, कारोबार यिमन मंज़ लोकट इंटरप्राइजेज पेठ  सरकारी कारपोरेशनज, तिब्बी तंजीम, तैलीमी जेयल, तह मालियाती इदारह ती शामिल छि।
बश्रीयातुक इदारह हेकि तहकीक करिथ तंजीमह दरमियान या अकिस तंजीम तह समाजक बाकियेन हिस्सन सीत।
ख़ास पंठ, बश्रीयात त्क माहिर हेयेकिन कुनी इदारुकयन मखसूस वकातन साम हियेथ, सेमिओटिक तजज़िया या हेयेकिन तिमन तरीकन साम हियेथ यिमन मंज़ तहज़ीबी तह इल्म्स सेजर तह मुन्तशिर गसून आसि।
येथ नविस दौरस मंज़ गसन शुमार नय्यी टेक्नोलॉजी हिन्ज़ तरकी, मिसाल मैकेनिकल रिकॉर्डिंग। 
मौजूदह बश्रीयात 43 (सप्लीमेंट): S5-17. शिफेलिन, बांबि B. 2006।
वूलार्ड सिन्दिस नज़र्याहस मंज़ "कोड स्विचन", या बातचीत मंज़ ज़बान हिन्ज़ किस्मस मंज़ सही तरतीब हियिन्ज़ इखितारी या योतथत्यान कि अख बोल, माहिरी बश्रीयात परिछन छु अन्द्रेम सवाल अम्ली हियिंद- तिमोव क्याज़ी कोर ति?-छू करान ज़ाहिर अकिस ख़ास ज़बानि हिन्ज़ खायालातन बावथ।
अंग्रेजी अख आलमी ज़बान' तह ज़बान हिन्ज़ ख़तरात, ज़बान मुंसलिक राबितः मुतालिक कअर बाली ज़बान हिन्ज़व माहिरोव अख तहकीक।
 जोएल कुइपर्स सिंज काम छे आइलैंड ऑफ़ सुम्बा, इंडोनेशिया किस थीम्स पेठ तरकी बक्शान। 
तिमन छु बसान, ज़हिरस मंज़, ज़ि मिसाली मर्क़ज़ ख्याल छू अख ज़बानि बश्रीयाततअक तरे ख़ास खुलासह। 
इसलिए, केंह पीडीयोव पतह यिम ज़बान यियन नह बोलनह इम्कानन। 
कागजन हिन्ज़ ज़बर अमलि फॉलो करन्ह खातर, यिम रिकॉर्ड गसन वाज़िया तोर पांठ बयान करन्ह यिन तह कुनि किस्मकिस आर्काइव मंज़ गसन महफूज़ थावनह यिन।
आम इस्तेमालस मंज़ ज़बान वापस अननस मंज़ छि लैंग्वेज रिवायटलयजेशन अख प्रथा माननह यिवान।
येमी कोर्ससुक मकसद छू मकामी तह गैर-मकामी तल्बाहन लेनापे ज़बान तह सक़फतस मुतलिक तालीम दियेन।
तिमन बडायिव हिम्मत यिम गोड्य छि यि ज़बान इस्तेमाल करुन जानान, इस्तेमाल केन मरहलन मंज़ इज्ज़फह, तह कुल्हुम पांठ ज़बान हियुंद वयकार तह बहाली हियिंद तमान इज़ाह।
समाजी बश्रीयात छे इंसानी माशन तह सकाफतन हिन्ज़ी कारकरदगी तह नमूनुक मुताल्ह।
बरतानिया तह अमरीकी माहिरी बश्रीयात गिल्लियन टेट तह करेन हो यिमोव पोर वाल स्ट्रीट तह अख तकनीकी खुलासह मुहय्या करख मुत्बदिल वजाहत 2007-2010 किस माली बोहरान्स मुतल्लिक यस माली तह सियासी नज़रियाह हच कोछ आस।
यी तरकी गय फ्रांज बोस सिंज कल्चरल रेलातिविस्म हिन्ज़ तारुफ़ दियन सीत येथ मंज़ सकाफत दुनिया हच छे मुख्तलिफ खयालन सीत वाबस्तगी थवान इलसिए यियः यिथय कांठ ठीक सम्झान्ह तिहिंदेन पाननयन मयारन तह इकदारक्यन लिहाज़ सान।
1906 मंज़, कांगोलेस पाइग्मी ओटा बेंगा ओस अमरीकाहक अन्थ्रोपोलोजिस्ट मैडिसन ग्रांट संज दस्य ब्रोंक्स चिड़ियाघसर मंज़ अकिस पिंजरह मंज़ थोमुत, येथ अक ऑरंगुटान तह "व्हाइट रेस" दरमियान "लापता लिंक"ओस वननह यिवान - ग्रांट, अख मशहूर यूजीनिस्ट, लेखन वओल ती छू . ग्रेट रेस गोव पास (1916) मंज़।
बश्रीयात तरीख छू तेज़ी सान अलग गसान तह 19 सदी हिन्दीस आखरस ताम नज्मो-ज़ब्तन छू तेज़ी सान जदीद शक्ल बदलावान, मसलन 1935 ताम ओस यिह मुमकिन टी.के. पेनिमनमस येम ए हंड्रेड इयर्स ऑफ एंथ्रोपोलॉजी नावाच किताब लेछ।
यिथपान्ठ ग़ैर-यूरोपी माशरन मंज़ इर्तकाई "लिविंग फोस्सिल्स" यिन तहकीक करन्ह यूरोपी पोतकाल समझन खातर।
यिथकांठ स्टॉकिंग नोट्स छू वनान, टय्लोर छु बुनयादी तोर पांठ सकाफतक मखसूस अनसुरक हिस्स बयान करनस, तह नक्शसाज़ी मुतल्लिक, बजाय अथ ज़ि बजन तकरीबन मंज़, तह आम तोर पंथ ग़ैर-जहती, कसीर जहती हियुन्द ख़याल छू तरकी मुंसलिक विक्टोरिया नज़रियह इख्त्यार करान लबन्ह यिवान, तमिपत बश्रीयातक माहिरव ति कोर अथ सक़फती बदलावस कुन तवज्जू।
द गोल्डन बॉफ सिंद मुतअद अडिशन मंज़ छू ताक़बली मुआमलातव छि पूरह दुनियाहस मंज़ मज़हबी अकीदह तह अलामतन दरमियान हिशरुक मुतालह कोर्मुत। 
मुहिममि हिन्ज़ी नतीजन मंज़ छू नस्ली वजाहत खात्र नअय मयार मर्तब करनह आमित.
बाकी दानिश्वर बानियन मंज़ W. H. R. Rivers तह A. C. हड्डोन शामिल, यिहिंज़ अव्क़फिय्त विल्हेम वुंड्ट तह एडॉल्फ बास्टियन हमसर पैरासिकोलजीज़ हिन्ज़ अकासी छि करान, तह सर ई बी टायलर, यिम्मोव ऑगस्टे कॉम्टे पतह बश्रीयातस अख मस्बत साइंसकिस बुन्यादस पेठ बयान करुख।
ए. आर. रैडक्लिफ-ब्राउन ति कर अख बुनयादी कअम 1922 मंज़ शायाह।
यि ओस ख़ासपांठ रैडक्लिफ-ब्राउन सीत मौम्लह, येम बरतानवी सल्तनत तह दौलत मुश्तरकह हिनजन यूनिवर्सिटीयन मंज़ परनोव तह "समाजी बश्रीयात" खातर फालावुख पनुन अजेंडा।
अमीसुन्द ख्याल ओस ज़ि नस्ली अय्दाद-शुमारस मंज़ इस्तेमाल गसन वअल मकामी इस्तिलाहतुक तजरुब गासि एंग्लो-अमेरिकन कानूनी इस्तिलाहतन मंज़ कारी सिनदि फैयदह खात्र।
मुखतलिफ यूनिवर्सिटीज हिन्ज़ोव समाजी बश्रीयातुक शोभव कोर अलाककेन अलग अलग फ़ील्ड्ससन मंज़ पनुन ध्यान दियनुक इरादह।
अख नफ़र मुल्हुम पान्ठ मानून गोव वार्याहन हफरण बराबर।
छोर रियासत-मैसाचुसेट्स, वर्जीनिया, पेंसिल्वेनिया, तह केंटकी—केस कैप्शन तह कानूनी अम्ली हिंजन कामियन मंज़ छे पनस कॉमनवेल्थ किस पसिमंज़रस मंज़ गंज्रान। 
दुनियाहकेन केहछन हिससन मंज़, नस्लियातन कअर तःकिकी तह तद्रीसी  नजरियाहस मंज़ आज़ाद वतन हिन्ज़ तरकी ख़ासपान्ठ सक़फती बश्रियत बनेय अहम यूनाइटेड स्टेटस मंज़, तह समाजिक बश्रीयात बरतानियाहस मंज़।
15 मि सदी ईसवी मंज़ अमरीका किस दरयाफ्तस मंज़ ओस (मगरिबी दुन्या) हिक्य् नव्य तस्सवुरात कायिम करनस मंज़ युरपी तहकीक कारन हुंद अख अहम रोल, मसलन "ब्याख" इस्तिलाहुक तस्सवुर।
नस्लियात चि तरकी, मिसालि पॉठ्य् क्लाउड लेवी-स्ट्रॉस संज़ बशरियातिच साख्त, सीत सुपद अकिस मुसलसल तरकी पेठ तनकीद शुरु, या "तारीखी मुआशरह" या "गैर तारीखी मुआशरह"  रन दरमियान कडी मुखालिफत, तारीख किस अकिस महदूद नज़रिया मसलन  जमह शुदह वोथबवस पेठ तशकील दिनह आमुत।
ताहम, यथेन सक़काफती आलमगीरियतिक्य् दावाहन पेठ कोर 19मि तह वुहमि सदी हिंदेव मुखतलिफ मुफकरिव तनकीद, बशुमूल मार्क्स, नीत्शे, फौकॉल्ट, डेरिडा, अल्थुसर तह डेल्यूज़ सहित।
नस्ली ग्रोह या नस्ल छु तिमन लूकन हुंद अख ग्रोह युस मशतरकह युस मुशतरकह सिफातन हंदिस बुन्यादस पेठ अकिस बेक्य् संज़ शिनाख्त करान छि येमि सीत तिमन बाकी ग्रुपव निश खसूसियत हासिल गछ़ान छे मसलन मुशतरकह रवायात, नसब, ज़बान, तारीख, मुआशरह, सकाफत, कौम, मज़हब, या अंहदिस रिहॉयशी अलाकस मंज़ समाजी बरताव।
अकि नस्ली ग्रुपचि रुकनियतिच अकि मुशतरकह सकाफती वरसह, नस्ल, मिथ, तारीख, वतन, ज़बान, या बूल्य्, अलामती ज़बान मसलन मज़हब, माइथोलोजी तह रस्म, खाना, पलव लागनुक अंदाज़, आर्ट या जिस्मानी सूरत मदिनज़र थाविथ तारीफ करनः यिवान।
ज़बानि हंज़ तब्दीली, सकाफत, मज़बहबी तब्दीलनी सीत या वख्तस सीत सीत हेकन अफराद या ग्रुप अकि नस्ली ग्रोह पेठः बेकिस नस्ली ग्रोपस मंज़ शामिल गस़िथ।
ख्वोह तकसीम हो या मदगम गसनः ज़रयि, अकि नस्ली शिनाख्तिच तशकील अथ छि एथिनोजीनसिस वनान।
इब्तिदायी जदीद अंरीज़ीयस मंज़  तः 19मि सदी हंदिस नेसफस ताम नस्ल लफ्ज़ुक मआने ओस बुतपरस्त या मूर्तिपूजा करन वालेन हंदि खात्रि इस्तेमाल करनः यिवान ( मतफरिक "कोमन हंदिस" मआनेयस मंज़ यिम नः वुनि ईसाई ओइकुमेने हस मंज़ शरीक सपिद्यामित आस्य), यिथः पॉठ्य् ज़ि सेप्टुआजेंट हिब्रू गोयिमुक " कमो, गैर-हिब्रू, गैर यहूदी" तरजमः करनः खात्रि  ट एथन ("कोम") हुमक इस्तेमाल कोर।
19मि सदी इस्वी मंज़, यि इस्तिलाह आयि असल यूनानी माने यस मंज़ तः "कुनि नस्ल, लूख या कोम खात्रि" इस्तेमाल करनह।
नस्ली नस्ली, a. तः n.") कंटेस्ट मुताबीक, कोम्यत हिच इस्तिलाह हेकि या तः नस्ल कि मुतरादिफ या शहरियत (अकिस खोदमुखतार रियासतस मंज़) कि मुतरादिफ इस्तेमाल करन यिथ।
आया नस्लियत छा सकाफती आलमगीर किस सूरत पेठ अहल किनि न, अम्यूक इनहसार छु कुनि हदस ताम दुरुस्त माने बयान करनस पेठ।
थॉमस हाइलैंड एरिक्सन सिन्द मुताबिक केन्ह काल ब्रोंह नस्लियत किस परनस पेठ ओस दोन मुंफरिद मुबाहसन हुन्दी गलबि।
दोयमि तरफः, आलासाज़ नोक्तह नज़र छु, कोमियतस बुन्यादी तोर सियासी हिकमत आमली हंदिस आर्ज़ी उंसर कि बतोर पेश करान, यि छु दोयमेन अहदाफन हासिल करनः खात्रि दिलचस्पी थावन वालेन ग्रुपन बापथ अकि वसीलः रंग्य्, मसलन, मिसालि पॉठ्य्, दौलत, ताकत, या हस्यतस मंज़ इज़ाफः करनः खात्रि इस्तेमाल करनः यिवान।
तामीर पसंद छि कौमी ति नस्ली शिनाख्तन तारीखी कुवतन हुंद पैदावार किस सूरतस पेठ विछान अक्सर कम काल ब्रोंह तेल ति यलि शिनाख्तन औस प्रेनिस सूरतस मंज़ पेश यिवान करनि।
यि रियासत छ मुतहिदि अमेरिका ति कनेडा हिवेन कौमन मंज़ कसीर सकाफती पेठ बहस किस तनाज़रस मंज़, यिमन मंज़ वारियाह मुखतलिफ सकाफतस सीत तालुक थावन वैल तारकीन वतनिक वारियाह आबादी छि केरेबियन ति जनूबी एशियाहस मंज़ माबद नवाबादियाती निज़ाम।
त्रेयिम, इजारदहरी ताकत ति हैसियत कि तरफि पकनि किस नतीजस अंदर आए ग्रुपन हिंज़ तरतीब करनि।
नस्लन हिंज़ तामीरशुदः नौवियत पेठ जोर दिनस मंज़ छु बार्थ गोमुत वेबर खोति ब्रोंह।
तिम एस यछ़ान सकाफत केन बशरयाती तसव्वुरातस पाबंद हसती किस रूपस मंज़ बैय नस्लन हिंज़न प्रानेन हदन अलग करुन, अमि बदलि ओस ग्रुपन दरमियान मुदाखलातस पेठ तवजू मरकूज करुन यछ़ान।"
तिम छि जोआन विंसेंट किस मुशाहदस सीत एतिफाक थवान ज़ि (कोहन किस बयानस मंज़)  "नस्लियतस... हेकौ सयासी मुतहरक आसनस पेठ मखसूस ज़रूरियात किस सिलसिलस मंज़ तंगी या वसीः करिथ।
नस्ली ग्रुपन हुन्द माने बयान आव हयातियाती हसतियन हिंदि बदलि समाजी किस सुरतस पेठ करनि।
वारियाह तरीकन हिंज़ मिसाल छ कदीमियत, जरूरी परसती, बारहमासी, तामीर पसंदी, जदिदियत, ति आला सःजी।
"लाज़मी कदीमियत" छि मजीद यि वनान कि नस्लियत छ इनसानी वजूदुक अख तरजीही हकीकत,यि नस्ल छ कंसि ति इनसानी समाजी तामल पेठि गोडै आसान ति अथ मंज़ छनि कांह ति तबदीली गछ़ान।
"रिशतिदारी कदीमियतुक" खयाल छु कि नस्ली बरादरी छ रिशतिदारी हिंज़ इकाई सिंज़ तवसी, बुनियादी सूरतस पेठ रिश्तदारी या कबीलिक तालुकात सीत छि अखद यिवान करनि,यति सकाफती निशिनन (जबान, मज़हब, रिवायत) हुंद इंतिखाब बराबर अमी खयालाती  तालुक हावनि खात्र करनि यिवान छि।
खास सुरतस पेठ, माहिरि बशरियात कलिफोर्ड ग्रीट्स,सिंद हिमायत करमित "ग्रीट्ज परिमोडियालिज्म",  छि दलील दिवान ज़ि आम सुरतस मंज़ छु इनसान अख ज़बरदस्त ताकतस इबतिदाई इनसानी "अतियात" मसलन कि खूनिक रिशति, जबान, अलाकि, ति सकाफती इखतिलाफात सीत मनसूब करान।
सिमित(1999)  इमौ कोर दोन किसमन मंज़ फरक: "मुसलसल बारहमास", यम्युक दावा छु ज़ि मखसूस कौम छि वारियाह तवील अरसि पेठ मूजूद , ब्याख "रिकरंट पेरिन्यिलिज़्म" युस इनसानी तारीख किस बार-बार यिनि वालिस पहलुवन किस सूरतस पेठ कौमन हिंदन ज़हूरस, तखलीलस ति दुबारि ज़हूरस पेठ मरकूज छि।
यि नज़रयि छु थावान ज़ि नस्लियात छु अख ज़रयि युस सियासी गिरोह कि ज़रयि पनिन मखसूस गिरोह केन मफादातन मंज़ दौलत, ताकत, अलाकि या हेसियत पन्निस इसतिमाल खातिर इसतिमाल करान छि।
"इन्सट्रूमन्टल पेरिन्यिलिज़्म" नस्लियतस छु बुनियादी सूरतस पेठ अख वरसटायिल टूल किस सूरतस पेठ विछिथ यम वखतस सीत-सीत मुखतलिफ नस्ली ग्रुपन ति हदूदन हिंज़ निशानदीही किर,नस्लियत छु समाजी सतह बंदी किस तरीकि कार किस सूरतस पेठ बयान कोरमुत, मतलब छु यि ज़ि नस्ल परसती छ अफरादन हिंज़ दर्जा:बंदी हिंज़ बुनियाद।
डोनाल्ड नौल सिन्द मुताबिक नस्ली सता:बंदी हेकी सिर्फ तेम वखति ब्रोंह कुन यिथ यलि मखसूस नस्ली ग्रुपन यिन अकिस बेकिस सीथ राबतस मंज़ अनिथ, बेय ति तथ सूरतस मंज़ यलि यिमन ग्रुपन मंज़ आला दर्जिच नस्ल परसती, मसाबकत ति इमतियाज़ी ताकतिच खसूसियत आसि।
नौल हिंदि नज़रयि जारी थाविथ, नस्ली सता:बंदी कि ज़हूर खात्रि छु कुनि हदस ताम वखरिच ताकतुक आसुन जरूरी।
मुखतलिफ नस्ली ग्रुपन पज़ि कुनि  मशतरकि मकसद मूजूब मुकाबलि करुन-जैसे ताकति या असर-व-रसूख, या मादी मुफाद जैसे दौलत या अलाकि खात्रि।
अम्यूक खयाल छु यि कि नस्ली ग्रुप्स छि सिर्फ इनसानी समाजी तामिलिच पैदावार, सिर्फ छि तथ वखतस ताम बरकरार थावान योत्ताम नि यिमन समाजस मंज़ दुरुस्त समाजी तामीरात किस सूरतस पेठ बरकरार छु थावनि यिवान।
यिमन हुन्द खयाल छु कि यथ नस्ली यकसानियत गोडि ओस नि बडिस पैमानस पेठ समाजिक तशकीलस मंज़ अख मसैली या जरूरी अनसर मान्नि यिवान।
अकि नस्ली गुपिक नफरौ  यिम मजमूई सूरतस, वखतस सीत-सीत सकाफती हुंद तसलसलुक दावा करान छि, हालांकि मौरिखीन ति सकाफती माहिरीन बशरियातव छु यि ल्यूखमुत ज़ि माज़ी सीत तसलसलुक इशारि दिन वैल वारियाह इकदार, तरजीह अमल ति असूल नसबत छि हालिया ईजाद।
यि "सकाफत" छ तसव्वुर किस बुनियादस पेठ।
यि नजरयि छु अफरीकी अमरीकी गोलामी ति अकिस तिथिस समाजिक मकैमी अमेरिकी हिंज़ नस्ल कशी केन जवानन केन सूरतस पेठ पैदा गोमुत यमिच बुनियाद सरकैरी सूरतस पेठ सारनी हिंद खात्रि आज़ादी पेठ ओस थावानि आमुत।
अमि वकतिकेन वारयाहन सरकरदः साइंसदानन आव नस्ली फरक आसनुक  सोच तः तिमव लोब ज़ि सफेदफाम यूरपी लूख छि बरतर।
अमरीकाहस मंज़ रंग कि हवालः लूकन हंज़ पसमांदः हस्यतस अंहदिस मोरोसी हयातयाती कमतरी सीत  मंसूब करनः बजाय, तम्य् द्युत यि अमरीकी सकाफतस मंज़ तिहुंद ज़म गस़ुन तिहंज़ नाकामी करार।
तिम छि अमरीकाहस मंज़ नस्ली तशकील कि हवालः बहस करान ज़ि नस्ली नज़रिया छु खास तोर सफेदफाम आबादी हंदिस इमिग्रेशन पेटरनस पेठ मबनी तः थाविन अमरीकाहस मंज़ गैर सफेदफामन हंद तजरुबः ज़ेरि गौर।
मेज़बान सकाफतस ज़म गस़नः कि मकसद खात्रि मुकामी सकाफत चि मख़सूस खुसूसियात तरक करनः सीत नस्ल परस्ती तः इम्तियाज़ी सलूक कि रदि आमल मुताबि रूद नः केंच़न ग्रुपन खात्रि यि कामयाब, अगर चि यि बाकी लुकन हंदि खात्रि कामयाब रुद।
इमन हुंद इख्तिताम सपुद "कोमी रियासतन" हंदिस उरुजस पेठ यथ मंज़ को चि मफरुज़ः सरहद रयासती हदूदन सीत (या मिसाली तोर मुवाफिक) मुवाफिक आसः।
ताहम, छि कोमी रियासतन मंज़ हमेशि स्वो आबादी शामिल आसान यि कुनि नतः कुनि रंगः कोमी ज़िंदगी निशि खारिज करनः आमित आसान छि।
कसीर नस्ली रियासत छे दोन मुतज़ात वाकातन हुंद नतीजः हेकान आसिथ, या रेवायती कबायली अलाकव निशि मुख्तलिफ रियासती सरहदन हंज़ हालिया तहकीक, या साबिकः कोमी रियासतस मंज़ नस्ली अकलियतन हालिया हिजरत।
बरतानिया, फ्रांस तः स्वीज़रलेंड़ हिशि रियासतव छे पनिन तशकीन मुख्तलिफ नस्ली ग्रुपन पेठ मुश्तमिल तः अमि सब्बः छु तिमव काफी इमिग्रेशनन तजरुबः कोरमुत, येमि किस नतीजस मंज़ "कसीर सकाफती" मुआशरः, खास तोर बडेन शहरन मंज़ तश्कील प्रावान छि।
अगर चि इमन ज़ुमरन आम तोर अवामी, सियासी दायरन सीत तआलुक किस बुन्यादस पेठ ज़रि बहस अननः यिवान छि, मगर यिम छु निजी, खानदानी दायरन मंज़ काफी हदस ताम बरकरार थावनः यिवान।
वेबर (1920-1864) संदि ब्रोंठ, नस्ल तः नस्ल तः एथिनिसिटी छि बुन्यादी तोर अके चीज़िकेन द्वोन पहलूवन हंदिस तनोज़ुरस मंज़ वुछनः यिवान।
अमि नज़रिया मुताबिक पज़ि नः रियासतस नस्ली, कोमी या नस्ली शिनाख्त तस्लीम करिन, मगर अमि बजाए करि तमाम अफरादन हंज़ सियासी तः कानोनी मसावात नाफिज़।
19मि सदी मंज़ आयि नस्ली कोम परस्ती हिंद्य् सियासी नज़रिया वुछनः, येलि नस्लुक तस्सवुर कोम परस्ती सीत मुंसलिक ओस, सारवुय ब्रोंंठ जरमन थ्योरिस्ट्सन हंदि ज़रयि यिमन मंज़ जोहान जोहान गॉटफ्रीड  वोन ति शामिल छु।
प्रेथ अक्य द्युत नस्ली सोचस फरोग कि यिमः सरकार रोज़ः सिरिफ ज़मीन हासिल करान यिम हमेशः नस्ली जरमनव आबाद करमच़ि आसः।
एश्याहिच नवआबादियात गयि 20मि सदी इस्वी मंज़ बडिस हदस ताम खत्म, अज़ादी तः हकिख्वोद इरादियत खात्रि कोमी मुहिम जोही सान पूरः बरिअज़मस मंज़।
मुतदिद यूरपी मुल्क, बशुमूल फ्रांस तः स्विट्ज़रलैंड, तिम छिनः अंहदेन रिहायशी आबादी अलाकः किस नस्लः किस बारस मंज़ मालूमात यकजा करान।
यूरपी नोवआबादियात किस दोरस मंज़, यूरपी लूख वॉत्य् शुमाली अमरीका।
डिजिटल नस्लियत छे मुख्तलिफ तह्ज़ीबन त माशरन कुन वुछ्नुक वारिया मोक फ़रहम करान।
निसबती नस्ल निगारी छि अम्ली लुकन हिन्ज़ बजाय त अम्लि मुकमातन बजाय पर्निकिन शोबन वाज़ियह करान।
इमुक असली मकसद छे तथ तरीकस मंज़ ज़ानकरी जमा करिन ज़ि अख तह्कीकार गोस पनिन ज़यती राय कम खोत कम अथ मंज़ इस्तेमाल करुन।
इंटरव्यू छे अक्सर यिवान रिकॉर्ड करने त पत छि यिवान नक़ल करन् यिम सीथ इंटरव्यू कुनि रूकावट वरय ब्रोंह हेकी पकिथ युस पत मुकमल मालूमात खातर छे महिया आसान।
इमो लगातार कोशिशि बावजूद ति हेक्नी कान्हति तह्किकार मुकमल तौर पैठ गैर जनिबदार आसिथ।
उमन खब्रदिनवालेन छ आम तौर पेठ दुय्मेन खब्रदिनवालेन हिन्ज़ पहचान करनि खातर वनान यिम अकि बारादरी हिन्ज़ नुमैन्दगी छे करान, आथ मंज़ छे अक्सर स्नोबॉल या चैन नमुनन हुन्द इस्तेमाल यिवान करन्।
2010) के बुनियदी नस्लियतस मंज़ छे वजुदियत त अल्मियत केन फ़र्ज़न हुन्द जाय्ज़ निन आमुत।
तन्किदी नज़रि हुन्द तह्किकार सुन्द वनुन छि ज़ि " तह्किकार त तह्किकेन तालुकतन अन्दर छि ताक्तुक मसला त अलिम त ताकतस दरमियान छि राबतस पैठ तवाजु दिनि यिवान।"
कांसि खास इन्सान सिंद नज़रे मंज़ हेकि अख तस्वीर अकिस जिस्मानी दुनियाहस मंज़ थाविथ यि हेको अकिस इन्सान सिन्दिस प्रानो ताज्रुबन हिन्दीस बरोसस पैठ करिथ।
अकि शक्लिहुन्द खयाल छि तसवुरस पैठ दारोमदार आसान त यि छि बच्चन हिन्द तरफअ इन्तेहयी सान पानै ते कुदरती अन्दाज़स मंज़ इस्तिमाल करन् आमुत।
तह्ज़िबि त समआजी माहिर छे आज़ नस्लियतचि तहकीक वारिया एहमियत दीवान।
नस्लियतस छे कुन विज़ "केस स्टडीज़" त वनान।
तफ्तीशहिन्ज़ काम मंज़ छे आम तौर पैठ अख वरी या एम् खोत ज्याद वख्त कुनि बेकिस माशरस मंज़ रोज़न वालेन लुकन त तेन्ह्ज़न तरज़ी ज़िन्दगी मुतलिक हेछुन शामिल।
जुनूब मग्रिबिच ज़ूनी प्यूब्लो सीथ बेनेदिक्ट्स सुन्द तज्रुबस छे एम्सुन्द इब्तदयी तफ्तिशी कामहिंज़ बुनियाद यिवान समजन।
अख आम नस्ल निगारी छि जमा गस्निच कोशिश करान त आम तौर पैठ बहस करन् आमति तह्ज़ीबुक अख मुख़्तसर तरीक शामिल करन् खातर खाकिच पेरवी करान, अकि तहकीक मुतबिक आबाद गसन वाजिन कुदरती जाय या खतुक छान बीन करुन यथ मंज़ आब त हवा अक्सर शामिल छि आसान यथ हयाती बश्रीयातिक माहिर रिहायिश छि वनान।
रिश्तदरी त समाजी बनावटस मंज़ (यथ मंज़ उम्रे हिन्ज़ दर्जबंदी, हम उमर जमआच,जिन्स, रजाकार जमआच, कबील, मोरिसी त बै एथैकिन अगर तिम मौजूद छि) छे शामिल गसान।
रस्मे, रिवायात ते मज़हबिक बाकि सबूत छे वारिया वख्तअ पैठ दिलचस्पि हुन्द वजा रोदमुत त कुन विज़ छे यि नस्लियातन खातिर मर्कज़ी हेसियत थावान, खास तौर पैठ येलि ज़न यि अवामस मंज़ मुनाक़द छे यिवान करन् येति यिनिवाल बश्रीयातिक माहिर उमन वुछित हेकान छे।
मिसाल तौर पैठ अगर कुनि लुकन हिन्ज़ जमआच मंज़ अछ नाठ करिन कुनि कथि हुन्द इशार औस, तेलि छे सु गोड्नेथ यि जान्निच कोशिश करान ज़ि अछ नाठ करनुक क्या मतलब हैकिआसिथ(अथ हेकन वारिया मतलब आसिथ)।
गीर्त्ज़, युस रिवायती नस्ली खाकिच केंह पैरवी आवर करान, सी द्राव तह्ज़िबिक "खाकह" निष् नेबर त लोगुख "वेब्स" किस बारस मंज़ वानुन।
तहरीरी सकाफतन कोर बशरियात तः नस्लियात दोश्वुनी मंज़ तब्दीली अन्नः खात्रि मदद येमि सीत अकसर 'पोस्ट-मॉडर्न', 'इज़तिरारी', 'अदबी', 'तअमीरी', या 'पोस्ट स्ट्रकचरल' इस्तिलाहन फितरत मुताबि बयान करनः यिवान छु, मि सब्बः सपुद मुख्लिफ इल्मी तः सियासी मुश्किलातन उजागर करनस मंज़ मदद यिम वारयाहव माहिरव नस्ली नुमायंदव तः दोयमेव तरीकव रंगः दोचार सपदान सपदान वुछ।
यिम आखरी जुम्लिक हवाल, लिखित तहज़ीब बनाव यि वुछने खातर अकि तवाजुक मरकज़ ज़ि किथ पैठ छे नस्लियत निगार मुख्तलिफ तह्ज़ीबन त माशरन मंज़ इमन लुकन ते जमआचन हंज़ि रायनिश इनकार करन् बगेर बयान हेकान करिथ, अथ बहस मंज़ छिन्न तिम कुन्ति थोद अलिमुक त गलत तरीकन हुन्द इस्तेमाल करान।
यिथ पैठ नस्ल निगारी हुन्द मकसद तहज़ीब तर्जुमानी करन वाल जमआच हुन्द कीमत, अमल करनुक तरीक, यकीन त ज़बान हुन्द यक्जोत त हेछ्मुतन नमुनन हंज तशरी करिन छे तिथे पैठ छे हर्रिस (1968) त अगर(1980) त मानान ज़ि नस्ल निगारी छे अख अमल त बेय तह्कीकुक नतीज।
समाजयातुक माहिर सैम लड्नेर छि पन्नि किताब मंज़ यि दलील दिवान ज़ि सारिफीन ते तेन्ह्ज़ी खहिश्शात समजने खातर छि "नज़रियस" मंज़ तबदीली अन्निच ज़रूरत युस सिर्फ नस्लियात छि फ़रहम करान।
"कुदरती" तर्तिबस मंज़ सारिफीन सुन्द ताज्रुबन हुन्द अंदाज़ लगाविथ छि नस्लियत कुनि चीज़स या खिद्मतस मंज़ बसीरत पैद करान।
दा एथ्नोग्रफी प्रक्सिस इन इंडस्ट्री (EPIC) कांफ्रेंस छि एमिक सबूत।
जबर एफ.गुब्रियम त जेम्स ए. होल्सटीन (1997) सुन्द मोनोग्राफ छे काब्लियतुक तरीकिकच नव ज़बान युस तेन्ह्दे "कथ करनुक तरीककि" लिहाज़ सीथ छि नस्लियतकिन शक्लन पैठ बहस करान।
बुनयदी तौर पैठ छि असल पैठ यि बरकरार थावने आमुत ज़ि तह्किकार छिनि आम तौर पैठ तीता इखलाकी आसान यिथ पैठ ज़न तिम दावा छि करान या पानस छि समजान बैयि यि ज़ि "प्रथ कांह काम करन् खातर छि आसान मुख्तलिफ तरीक युस बाकियन लुकन खातर ज़ानुन छीनि मुनासिब आसान।"
सु छु बरकरार थावान ज़ि पननि कारोबारिच शोहरत बरकरार थावनि त मुमकिन तौर पैठ बुर नतीजो निष् बचने खातर छि "वहम" ज़रूरी।
इख्लकियतुक असूल छि वनान ज़ि बश्रीयतुक माहिर छि अकि बड़े अल्मी त सयासी नेटवर्क कुक हिस त बैय छि इंसनी त कुदरती माहोल यथ पैठ एहतिराम सान इतला दिनिच ज़रूरत छि।
तह्किकार छि नज्दिकुक अफसान रटीथ तिमन पत हकीकतकेन दावाहन मंज़ बदलावान।
हकीकतस मंज़ रोज़ अख नस्ल निगार हमेश अल्मिच कमी हिन्ज़ वजा सीथ कुन नत कुन पहलु निष् महरूम।
मकामी लुकन यिमन गोड्निक लुख, असली लुख, आबायी लुख, या खुद मख्तार लुख वनन छि यिवान तिम छि तह्ज़िबी तौर पैठ अलग अलग नस्ली ज़मआच आसान यिम कुनि बेकि जाय हिन्द रोज़ान वाल यिम कुनि बेय नस्ली ज़मआच सिंद ज़रिए नव आबाद छि गसान।
लुकन छे आम तौर पैठ तेली "मकामी" यिवान वन्न येलि ज़न तिम कुनि खास इलाकस सीथ वाबस्त तत्किन रिवाय्तन या इब्तिदयी तहज़िबन हिन्द मुख्तलिफ पहलूअन छि बरकरार थावान।
मकामी लुकन छि पन्नि खुद मख्तरी, समाजी बेह्बूद, ज़बानन, ज़ान्निंक तरीक त वसायिलन हुन्द रसायि गस्नुक खत्रुक सामनि पेवान करुन यथ पैठ तेह्न्दी तह्ज़ीबुक दर्मदार छि आसान।
मकामी लुकन हिन्ज़ कुल आलमी आबादी छि लगभग 250 मिलियन पैठ 600 मिलियन ताम।
लुकन हिन्द अकि ज़मआच हवाल सीथ छे मकामी लफ्जुक इस्तिमाल गोड्नेथ यूरोपन कोरमु, एमुक इस्तिमाल आव मकामी अम्रिका केन त गुलाम अफ्रीका केन लुकन मंज़ फर्ख वनन् खातर करन्।
1970 मंज़ आय यि टर्म बैनुलअक्वामी सरहदन अपारि नैय बस्किन्दर लुकन हिन्द ज़मआच हिन्ज़ तज्रुबन, मसैयिलन त जदुजेहदन जोड़ने खातर इस्तिमाल करन्।
यि हाल हेकी यथ सुरतस मंज़ त बरकरार रोज़िथ येती मकामी आबादी हिन्द लुख कुनि अलाक या रियासत कि बाकी लुको खोत ज्याद आसन: यि छि येती नस साफ़ वाजिया करन् आमुत ज़ि फैसला त बकायिदगी छे अमल त अल्हैदगी मंज अख, यथ मंज़ कम अज़ कम उन्वानी, पनिन बारादरी त ज़मीन हिन्ज़ हकुकन हिन्दें पहलुअन पैठ असर छि पेवान।
अक्वाम मुताहिदः 2009 कि अकि रिपोर्ट तहत युस मकामी मसाईलन पैठ मुस्तकिल फोरमिक सेक्रेटेरिएट ज़रियि आव शाया करन् ज़ि: सदियो पैठ, पनिन नव आबादी किन वक़्त पैठ, फतह या कब्जो कि वक़्त पैठ छि मकामी लुको रियासतन सीथ मज़मत, मिल्नुक या ताल्मेलुक हिन्ज़ं तअरीखन दस्तावेजी हिन्ज़ शकल दिचमिच, यि छि अहंद यकीनुक सबूत त पन्नि अलग खद मुख्तरी पह्चान सीथ ज़िन्द रोज्नुक मखसाद।
यिम लुख आय प्रानो मुस्निफकरो ज़रिए या युनानिक जद मानन या आयि प्रानिन लुकन हिन्ज़ सि जमात मानने यिम यूनान केन रोज़न वालेन ब्रोंह आस अति रोज़ान।
युहुदी जंग (1096-1271) औस मुकदस जंगन हुन्ज़ तथ खाहिश हुन्ज़ बुनियाद पैठ यिमन चर्च काफ़िर ओस समजान।
ताहम, थोव यि कोंसलन बरकरार ज़ि फतूहात हेकन 'कानोनी तोर' सपदिथ गैर इसायी ईसाइयत तः यूरोपयन कुदरती कोनोनिच तआमील करनस इंकार करान छि।
14मि तः 15मि सदी इस्वी मंज़, मुकामी लूख यिम वोन्य् केनरी जज़ीरः नावह सीत ज़ान्नः छि यिवान, यि छु ग्वांच नावः सीत ज़ान्नः यिवान (युस कब्ल मसी किस दोरस मंज़ जज़ीरन पेठ मुकीम ओस) बन्योव नवआबादियात कि तवजहुक मोज़ू बन्योव।
1402 इसवी मंज़, हसपानवी लूको कोर जज़ीरन पेठ हमलः करिन तः नवआबादियात बनावनिच कोशिशि शुरु।
हमला आवर आयि ग्वांचे  केन लूकन खात्रि तबाही तः बेमारि हेथ, येमि किस नतीजस मंज़ अमिच शिनाख्त तः सकाफत खत्म गयि।
यिथः पॉठ्य् ज़ रॉबर्ट जे. मिलर, जैसिंटा रुरु, लारिसा बेहरेंड्ट, और ट्रेसी लिंडबर्ग वोनमुत छु यि नज़रिया गव वक्तस सीत सीत "गैर मसीही, गैर यूरपी लूकन हंदि तसलुतुक तः तिहंदेन ज़मीनन तः हकूकन हंज़ि ज़ब्जती हुंद जवाज़ पेश करनः खात्रि तयार"।
हसपानवी बादशाह फर्डिनेंड तह क्वीन इसाबेला हन करि क्रिस्टोफर कोलंबस संज़ः खदमात हासिल, यिम 1492 मंज़ नवआबादयाती तः नवि ज़मीनह हसपानवी ताज खात्रि सोज़नः आयि।
सिकंदरन दिज़ स्पेनस कांह ति स्वो ज़मीन योसः तम्य् दरयाफ्त कर "योताम नः स्वो ब्रोंठ कांसि ईसायी मालि संदिस कब्ज़स मंज़ रुज़मिच़ आसन।"
वारयाहन फातिहन ओस बज़ाहिर यि खदशि ज़ि, अगर यि इख्तियार दिनः यियि, तः मुकामी लूख करन बिलकुल ईसाइयत कुबूल, युस कोनोनी तोर यिहंदिस ज़मीनस पेठ हमलः करनस तः यिमन हंदिस सामानस च़ुर करनुक इजाज़त दियि।
1493 मंज़ कैथोलिक मुलुक आसनस किस लिहाज़स, इंग्लैंड ति   फ्रांसन कोर पन्निस-पन्निस नवाबादियाती मुफादत किस तकमील खात्रि दर्याफति किस नज़रयस पेठ “दुबारि तशरी” करनि खात्रि काम।
जमीनुक दावा ओस अलामती “दर्याफति केन रसूमातन” हिंदि ज़रयि करनि आमुत, यिम जमीन पेठ नवाबादियाती कौमिक दावन हिंदि वसादत खात्रि करनि ओस आमुत।
1774 मंज़ कोर कपतान जेम्स कुकन ताहती मिलकियत जमीन केन दावन, इहिंदि कबज़िक निशानात मिटाविथ ति पति अंग्रेजी कबज़िक निशानात कायिम करनिच कूशिश।
येम तसव्वुरन बनोव यि खयाल बाज़ेबति ज़ि सु जमीन युस अथ अंदाज़स मंज़ इसतिमाल आसि नि गछ़ान यमिच मंज़ूरी यूरोपी कानूनी निज़ामौ यूरोपी नवाबादियाती खात्रि खूलमुत ओस।
यिथपेठ- यिथपेठ नवाबादियातिक क्यदि यूरोपी नवाबादियाती ताकतन दरमियान एतिफाक कानूनी नज़रन मंज़ कायिम गै,मकैमी जमीनन पेठ दावा करनिक तरीकि आस तैज़ी सान फहलान।
शिनाख्तस मंज़ मुश्किलन ति दसतियाब मोरदम शुमारी किस एदादोशुमार केन मुखतलिफ हालातन ति कमियन केन पेश नज़र दुनियाह केन मकायमी लुकन हिंज़ कुल आबादी खात्रि सही अंदाज़ि  मरतब करुन छु वारियाह मुश्किल।
अथ मंज़ छु 72 खोति जयादि मुलकन  मंज़ कम से कम 5000 अलग अलग लुख शामिल।
केंहौ बाकियो आबादियो ति छु यकझोति कोरमुत या वारियाह बाकी तबदीलो किन गुज़रेमित।
इंतिहायी मतनूह तः मतदिद नस्ली ग्रोह यिम जदीद तरीन आज़ाद अफरीकी रियासतन पेठ मश्तमिल छि यिमन मज़ मुख्तलिफ अफराद शामिल छि तः यिमन हंज़ सूरति हाल, सकाफतः तः पादरी या शिकारी हंदिस तरज़स पेठ आम तोर पसमांदः छि, तः कोम कि गालिब सियासी तः इक्तिसादी ढांचि निशि सपिद्य अलग।
मकामी बरादरीयन पैठ अम्रिकाहिक तारीखी ति जारी यूरोपी नोवाबदियातिक असरात चि आम तौर पैठ काफी शदीद ,वारियाहन हुक्कामन ह्युंद अंदाज़ छु कि बुनयादी तौर पैठ बेमारी, ज़मीनिच लूठ ,ति तशादुद कि वजह सीत अहम् आबादी मंज़ आय कमी वाका।
65.73 % ओअक्साका ति 65.40% युकाटन केन जनूबी रियास्तन मंज़ आबादी हिन्ज़ मुकामी अक्सरियत छ यिथ पैठ 2015 मंज़ रिपोर्ट करनि  ओस आमुत।
"हिन्दोस्तानी" ति "एस्किमो" हिन्ज़ वज़ाहत आय नि कनेडाहस मंज़ इस्तेमाल करनि।
सारवी खोतः ज़्यादः काब्लि ज़िक्र तब्दीली आयि 2015 हस मंज़ गैरमुकामी मामलात तः शुमाली तरकी कनाडा (AANDC) हिच  मुकामी तः शुमाली मामलात कनाडा (INAC) मंज़ तब्दीली, युस पतः मुकामी खिदमात कनाडा तः क्राउन-मुकामी मामलात तः शुमाली तरकी कनाडा 2017 मंज़ तकसीम गव।
फर्स्ट नेशन क्यो लूक्व कोर ब्रिटिश कोलोम्बिया कैन कैंछ्न हिस्सन अलवि 1871 ति 1921 हस दरमियान ज्यादितर 11 नंबर मुहायद्स पैठ दस्तखत केर युस विन केनेडा किस नावि सीत जांनि यिवान छु।
किंगडम ऑफ़ डेनमार्कस  अन्दर ग्रीनलैंडुक  खोद्मुख्तार अलाकि इनुइट अख तस्लीम्शुद मुकामी ति अक्सरियत आबादियिक गरि ति छि तकरीबन 85 यिमो 13 सदी मंज़ यि अलाकि आबाद कोर, ति मुकामी डोरसेटिक लुख ति ग्रीनलैंडिक नॉर्स करिख बेगरि।
स्पेनिश या पुर्तुगाली ज़बान वंनन वैल मुल्कन मंज़ छु इन्दियोस, प्योब्लोस इन्दिगिनस ,अम्रिन्दियोद पोवोस नातिवोस पोवोस इन्दिगिनस ति पेरू मंज़ नेटिव कम्युनिटीज हिव अस्त्लाहतुक इस्तेमाल विछिना यिवान ख़ास सुरतस पैठ अमज़ोनियन हिसन जैसे उरारिना ति मत्सेस मं।
मुकामी लुख छि ब्राज़ील किस पूरि अलाकस मंज़ लबनि यिवान हालांकि यिमन हिन्ज़ अक्सरियत छ मुल्किच शुमाली ति मंज़ म्ग्रीबी हिसन मंज़ हिन्दोस्तानिच ताफुज़तास मंज़ छ। 
1915हिच अर्म्मेनियाई नस्ल कशी की वजह सीत येम वख्ति छि ज्यादि अर्मेनियाई लुख पन्नि मुलकु नेबर बसान।
1990हस मंज़ गय यि दलील इसरायली -फलस्तीन त्नाज़स मंज़ दाख़िल,फ्ल्स्तीनिय्व कोर यहूदी आबादकारी सीत बेगर गमितेन गोडि पेठय मुजूद आबादी किस तौरस पैठ मकामी हैसियतुक दावा ति फ़िलहाल इजराइल किस रियासतस मंज़ अख अक्लियतिच तशकील करान छि।
रूसस मंज़ "मकामी लूकन" हिन्ज़ तरीफुक मुकबिलि बडिस हदस ताम आबादियिच अख बड तादाद (50000 अफराद खोति कम) मुतलिक छ करनि यिवान बेय पानय शिनाख्त्स नजर अंदाज़ करून यिमन मुकामी आबादियन पैठ पैदा गछन वैल असल यिम मुलुक या अलाकस पैठ हमलि नवाबादियात या रियास्तिक कयाम पति आबाद गमित आस ,सरहदि ,मखसूस समाजी इफ्तिसादी ति स्काफ्ती इदा रि।
तिबिती लुख छि तिबतिक मुकामी बाशंदि।
हॉंगकॉंगस मंज़, आव नयन अलाकन मंज़ मुकामी बाशंदन हंज़ तारीफ साइनो-ब्रिटिश मुशतरकः एलामिया हस मंज़ करनः, यिथ कन ज़न लूख अकिस मरद सिंद पुश्तः मंज़ द्रामित छि, युस हॉंगकॉंग कि अलाकायी तवसीह कि कंवेंशन ब्रोंठ 1898 हस ओ।
चाम सबकि छि चंपा रियास्तिक मुकामी लुख, यिम वैत्नामन नामतीन्स दौरान छम-वैत्नामीज़ किस ज्गंस मंज़ फतह कोरमुत ओस।
खमीर क्रोम छि मीकोंग डेल्टा ति सैगोनिक मुकामी लुख यिमो वैत्नामन क्म्बोडियिक बादशाह छय छथा सीत वैत्नामिच शहज़ादी हिन्द बदलि हासिल कोरमुत ओस।
यि मसलि छु अशियन खिति केन वारिह्यो मुलुको बग्रोमुत।
मंडानाविक मुकामी लुख छि लूमेड लिख ति मोरो [तौसग मग्विन्दनोव मरानव ति बाकी ]यिम सूलू ज्ज़ीर नुमाह्स मंज़ ति छि रोज़ान।
यिमन ग्रौप्न छु अक्सर इक्वटी मुकामी ऑस्ट्रेलिवी किस तौरस पैठ वननि यिवान। 
20मि सदी दौरान कोर यिमो मंज़ वारिहो सबिकि कोलोनियो आज़ादी हासिल ति कौमी रियासत गय मुकामी कंट्रोल्स मंज़ कायिम।
कम से कम 25हन ल्क्तेन इंसानन हिन्ज़ बकयात, यिम 1000 पैठ 3000 वारयि दरमियान ब्रोंह रोज़ान आस, हल सी मंज़ आय यिम मिक्रोनिसिया किस पालाओ ज्ज़ीर्स मंज़ लबनि।
2013 किस मरदम शुमारी मुताबिक, नेव्ज़िलैंड मौरी छु न्यूज़ीलैण्ड कि आबादी ह्युंद 14.19% , यथ मंज़ सारी मौरी बाशन्दन मंज़ नेसबि खोति ति कम [46.5 %]सिर्फ मौरी किस तौरस पेठ छि शिनाखति करनि यिवान।
वारियाहो मौरी मुलकी लीडरो कोर अन्ग्रेज़न सीत अकिस मुहयदस पैठ दस्तखत मुहयदि वैतांगी 1840, येम सीत केहन अलकन मंज़ जदीद ज्ग्रफियाती-सियासी वजूदिच तशकील किस सूरतस पैठ विछनि  यिवान छु युस कि न्यूज़ीलैण्ड छु।     
यिमन म्स्य्लन मंज़ छि स्काफती ति लसानी ,जमीनिक हकूक, कुदरती व्सयिलीच मिलकियत, बेय इस्तेह्साल, सियासी अजम ति खोद्मोख्तारी, महोलियती इन्ह्तात बेय मदाखलत, ग़ुरबत, सेहत ति इमतियाज़ी सलूक शामिल।
सुरतिहाल हेकि तेमि वखति मजीद बिगडिथ येलि कुनि मखसूस इलाकिच हिजरत ति आबादीयिच पेचीदि या मुतनाज़ि तारिख आसि ,युस ज़मीनि ति वसयलि किन अवलीन हैसियत ति मिलकियत किस बारस मंज़ तनाज़ातस जनम दिथ हेकि।    
मुकामी लूकन हंज़ि डाइवर्सिटी बावजूद, हेकि यि नोट करनः यिथ ज़ तिम छि मुरवजः, या हमलः आवर, मुआशरस सीत निमटनः खातिर मसायिल, मुशकिलातन यिकःवटः मुकाबलः करान।
काबलि जिकिर म्स्त्शनियात छि सखा ति कोमी लुख [ज़ि मकामी शुमाली रूसिक लुख] यिम वेन रूसी रियासतस अंदर पनिन खोद मोखत्यार जम्हूरियातस कंट्रोल करिथ छि ,यिम नुनावुत अलाकिच अक्सरियत बनावान छि (1999 मंज़ आव बनावनि)।
अमि रद करनुक द्राव यि नतीजः ज़ि मरयम लूकन हंदि ज़रयि ब्रोंठुय मूजूद कोनोनुक निज़ाम ओस रायिज।
11 अक्टूबर 2011हस मंज़ गोव बाज़याफति।
हिन्दूज़ ति चामस दोषवियो कोर मोजूदि वैत्नामी हकूमत कि तहत पन्नि अकीदत पैठ मज़हबी ति नस्ली ज़ुल्मो सितम बेय पबंदियन ह्युंद हजरुबि ,वैत्नामी रियास्तन कोर चाम किस जाय्दादस कबज़ि ति चामस कोरुख इन्ह्देन मज़हबी अकायदन पैठ अमल करनस मनाह।
2012हस मंज़ कोर वैत्नामिक पोलीसन चाव ग्यांग किस गामकिस चाम मसजिद पैठ हमलि ,पॉवर जनरेटर निवुख चूऋ,ति चाम कोरेन सीत करिख जबरदस्ती।
 2012हस मंज़ इंडोनेशियिच हकूमत छि सारसी दुनियास मंज़ मकामी लूकन हिंदि फरोग ति ताफुजिच हिमायत करान ...ताहम, इंडोनेशिया, मुल्कस मंज़ छनि मकामी लूकन हिन्द ख्यालातिक अतलाक तस्लीम यिवान करनि।
वैत्नामी आस असली सुरुख दरियायि डेल्टाहस इरिड गिरिद मरकूज़ मगर नामतीनस दौरान फ़तेह करून ति नई ज़मीनन जैसे चंपा ,मीकोंग डेल्टा (कम्बोडिया पैठ) ति वस्ती पहाडी अलाकन पैठ कबज़ि करनस मंज़ मसरूफ।
वस्ती हाइले़ड मंज़ सहलाबिकय् पॉठ्य् यिनः वाल्य् बारः तेदादस मंज़ किन्ह कॉलोनिस्ट्स लूकव छु ज़बरदस्त पैमानस पैठ अलाकिच आबादी तब्दील करमिच।
तः अख सकाफत दोयमि सकाफत ज़र्यि खत्म न करिन।”
मुकामी लूख छि कदीम, वहशी या गैर महुहज़िब करार दिनः आमित्य्।
केंह फलसफी मसलन थॉमस हॉब्स (1588-1679) हन छि मुकामी लूख सिरिफ "वहशी" करार दितमित।
इंटरनेट आर्कायिव पेठः 13 डेसंबर 2013 हस मंज़ हासिल करनः आमुत।
अकवामि मुतहिदहुक आम लूकन हंदिस हकस मंज़ एलामिया, युस जनरल असम्बली 2007 हस मंज़ इख्तियार कोर, मुकामी लूकन हंज़ हकि ख्वोद इरादियत आयि कायिम करनः, कुदरती वसायिलन हंदि इंतिज़ाम कि हवालः आयि कह्या हकूकन हुंद मुतालबः करनः।
तील खात्रि ज़मीनिच खुदायी करनः सीत हेकि ग्विच'इन हन खात्रि सासःबदेन वरयन हंज़ सकाफत तबाह करिथ।
डेम तअमीर करिन, पाइपलाइन्स तः वसायिलन खात्रि खुदाय करिन हिवेव बडेव तरकीयाती मंसूबव सीत बारः तेदादस मंज़ लूकन गरः त्रॉविुन प्योमुत, अकसर मुआवज़ः दिनः वरायी।
यिमः खवातीन छे मुआशी तोर मरदन पेठ इंहिसार करान येलि तिमन पनिन दोहदिश आमदन खत्म गस़ान।
मिसाल पॉठ्य् बरसाती एमाज़ॉनस मंज़ मुंदुरुकु लूक छि टापाजो'ज़ डेम तअमीर करनिच मुखालिफत करान।
ज़ः अहम मंज़र नामः छि तजवीज़ करनः यिवान, वस्ती अफरीकाहस मंज़ इब्तिदायी तौसीह, तः अख कुनुय आगुर येति पेठः लूख नीरिथ फहलान ऑस्य्, तः अख इब्तिदायी अलाहिगी बतरफि मशरिकस या जूनूबस कु नीरीथ फहलनिच लहर, यथ मंज़ अख लहर कांगो ख्तस कुन बतरफि मशरिकी अफरीकाहस कुन फहलान आ्स्य्, तः ब्याख तहर योसः अफरीकी कोस्किटस सीत जुनूब तरफस कुन फहलान तः दर्या कांगो निज़ाम बतरफ अंगोला।
कुनि हदस बासान ज़ि केंह जदीद बंटू पादरी ग्रुपन मंज़ इस्तेमाल यिनः वाल्य् चोपायन हंज़ सलाहियत निशि छु मअलूम सपदान ज़ि चोपायन हुंद हसूल आसि वस्ती सूडान करनः आमुत, कुल्याक तः कोशेटिक ज़बान बोलन वाल्य हमसायि।
मुतिरिकिवी दरयाव पेठः छुनः ज़्यादः दूर, मॉनोमटापा बादशाहव कोर अज़ीम ज़िम्बाबवे कमप्लेक्स तअमीर, युस क्लंगा केन लूकन हंज़ आबायी तहज़ीब छु।
यिमन तबादलन हंदि ज़रयि वजूदस मंज़ यिनः वाजिन सवाहिली सकाफत छे वारयाहन अरबी तः इस्लामी असरातन ज़ाहिर करान यिम रवायती बंटू सकाफतस मंज़ नज़रि गस़ान छिनः, यिथः पाठ्य बंटू सवाहिली लूकन हुंद्य् वार्या अफरीकी अरब अराकीन करान छि।
दोयमि आलमी ज़ंग पतः, कोमी पार्टी सरकारव तुल सरकारी तोर तमि इस्तेमालुक फायदः, येलि ज़न अफरीकी कोम परस्ती हंज़ बडवुन्य् तहरीक तः अमि के आज़ाद खयाल इतिहादेव कोल "अफरीकी" इस्तिलाहस कुन रुजू, ताकि "बंटु" हन हंद शिनाख्त सप्दि नस्ल परस्ती हंज़न पालसीयन मुताबिक।
अकि फिरि दुबारः कोर नस्ल परस्ती सीत वाबस्तः आसनन यि इस्तिलाह बदनाम, तः जुनूबी अफरीकी सरकारिच गयि सियासी तोर दिलकश मगर तारीखी तोर फरीब दिनः वाजिन्य् "नस्ली वतन" इस्तिलाहस कुन मायिल।
स्वाती हस मंज़ छु मूल -ntfu तः नावुत छु बंटफू।
तमाम बास्की छिनः बास्की-बोलन वाल्य् केंह।
जदीद बास्क एसान) तः स्फिक्स -(k) ara ("तरीकः(केंह करनुक)")।
सु छु तमि बास्की ज़बानि हुंद नाव बतोर एनुसक्वेरा रिकार्ड करान। 
अगरचि तिम तंहायी सब्बह केंच़व तरीकव सीत जीनियाती तरीकः मखसूस छि, बास्की छि वोन्य् पन्नि Y-DNA तः mtDNA कि तरतीब मुताबिक वुनिति काफी आम पॉठ्य् यूरपी तः, बेयि दोयमेव जीनियीती loci हव मुताबिक।
ताहम, Y-DNA हापलो ग्रुपन हंदि मुतालः सीत छु पय लगान ज़ि यिहंदि बराहिरास्त मरदानः नस्बस पेठ, जदीद बास्कियन हंज़ अकसरयत छे दोयमेन मगरिबी यूरपियन सीत मुश्तरकह नस्ब थावान, यअनी इंडो-यूरपी हाप्लो ग्रुप बंदी R1b-DF27 (70%) हंज़ नुमाया खुसूसियत। 
बास्की ज़बानि मंज़ आ'ला फ्रिक्वेन्सी बावुजूद, Y-STR हुक अंद्रूनी तनूह छु तति कम लबनः यिवान, तः उमरि हंदेन मज़ीद हालिया नतीजन मंज़", अम्युक मतलब छु ज़ यि छु कुनि बेयि अलाकः पेठः अन्नः आमुत।
mtDNA तः Y-DNA हाप्लो ग्रुपन हंद्य् जमा करदः नमूनः छि तिमन हंद्य् जदीद फ्रिक्वेन्सीयन मुकाबलः नुमाया तोर मुख्तलिफ।
बल्कि, तकरीबन 4500 वरी ब्रोंठ मसोलेथिक शिकारेन तः नोपुस्तान केन ज़मीनदारन हंदेन अरबीयन मुरकब सीत तकरीबन तमाम Y-DNA वरासतचित जाय आस्य् हिंद-यूरपी चरवाहन हंद्य् R1b नस्बन निमिच़, तः बास्की जीनियाती इम्तियाज़ छु सदियन हुंद कम आबादी हुंद साइज़, जीनियाती  जमाव, तः इंडोगेमी हुंद नतीजह।
स्वीडन मंज़ रोज़न वाल्य् अपसाला यूनिवर्सिटी पेठः जेकोबसनन कोर कनि ज़मानः केन ऑठन इन्सानी अडजि डांचन जीनियाती तजज़ियि, यिम शुमाली स्पेन अटापोरका हस मंज़ एल पोर कसबः किस गारस मंज़ लबनः आस्य् आमित्य्।
यिम नतीजह गय अमरीका चि नेशनल एकेडमी ऑफ साइंसेज चि कार्यवायी मंज़ शाया।
यि मिलावट शुदः ग्रुप ओस दोयमेन जदीद दोर केन आइबीरयन लूकन हुंद आबायी लबनः आमुत, मगर येलि ज़न बास्की तमि वक्तः पतः सासः बदेन वर्यन ताम नेसबतन अलग थलग रूद, केंह काल गुज़रनः पतः आइबीरया हस मंज़ हिजरत किस नतीजस मंज़ गव ग्रुपन मंज़ अलग तः इज़ाफी मुरकब पॉदः।
अमि मफरूज़ः कि तायीद खात्रि छि वुनिकेनस काफी शवाहिद मूजू कि तमि सातः, तः तमि पतः करि तिमव बास्की ज़बानि हंज़ः प्रानि किस्मः चि बोलि इख्तियार (वुछिव: एक्विटेनियन ज़बान)।
पलमोना हिच बादशाही, अख मरकज़ी बसकी रियासत युस पत नवार्रे नाव सीथआव ज़ान्ने तिमन पोव जागीरदारी दौरअ निष् गुज़रन् त तिम ऑस अरगोनेस, कास्तिलिन,त फ्रांसकेन हुमसायन हुन्द असर त रसूकन हुन्द तबिदार।
इम वख्तिक खान जंगी हिन्ज़ वजा सीथ गेय यिम कमज़ोर त बिलाखिर गोव स्पेनिश फौज्कि (1512–1524) हमले सीथ ऐमुक अख बोड हिस्स ख़त्म।
बहरहाल, बास्कुआन तुल फ़्रांसकि इन्किलाब (1790) त कार्लिस्ट जंगस (1839, 1876) ताम वारिया ज्याद पन्नि हुकुमतुक लतुफ येलि तिमो पनिस वरिसस कार्लोस वी. त तिमसिन्द्दन अव्लादन कोर हिमायत।
खुद मुख्तार बारादरी (1978 स्पैन्किस अयिनस मंज़ अख ख्याल) यथ बसकी मंज़ यूस्कल ऑटोनोमिया एर्किदेगोअ या ईएई छि वनान त स्पेनिशस मंज़ कोमुनिदाद ऑटोनोमा वेस्का या सीएवी (अंग्रेजी मंज़ बसकी ऑटोनोमस कम्युनिटी या बीएसी) छि अलावा, बिस्के, त गिपुज़्कोअ नावको त्रयो स्पेनिश सोबोन हुन्द बनामुत।
अथ छि बाज़ अवकात मस्नाफिन त अवामी अजेंसियो ज़रिए सिर्फ इमन तरीन सौबन पैठ गौर करिथ सिर्फ "बसकी मुल्क" या युस्करी वनान मगर इथेन मौकन पैठ त छीनि महज़ अख आसान कमी हिन्ज़ वजा सीथ यि ख्याल कुनि उलझनुक सबब बनान।
खास तोर आम इस्तेमालस मंज़ फ्रांसीसी इस्तिलाह पेज़ बास्क ("बास्की मुल्क"), मज़ीद अहलियत चि गैर मूजूदगी मंज़, या छु यि पूरः बास्की मुल्क निशि मुराद (बास्क में "यूस्कल हेरिया"), या कुनि कुनि सीतः खास तोर शुमाली (या "फ्रांसीसी") बास्की मुलकस मंज़।
नोट करिव ज़ि तारीखी सयाको सबाकस मंज़ हेकि नावार्रे हुक अकि वसी अलाकुल हवालः दिथ, तः यि ज़ि मूजूदः शुमाली बास्की सूबः पायीन नवार्रे यस ति ओस नफ़ारोआ हुक (हिसः) वन्नः यिवान, येलि ज़न इस्तिलाह "हाई नावार्रे" (बास्कस मंज़ नफ़ारोआ गरैया, स्पेनिश मंज़ अल्ता नवार्रे) ति छु मूजूदः दोरुक खोदमोख्तार कम्युनिटी हंदिस अलुक हवालः दिनः कि तरीकः तोर ब्रोंठ कुन आमुत।
स्पेनिश ज़बान हुन्द अलिम थावुन छि स्पेनिश अयिनस तहत लाज़मी (आर्टिक्ल नम्बर।
सरकारी ज़ुल्म त सितमिक वजा सीथ त फ़्रांसकि जुल्मी हुकूमत निष् गुज़रने पत कोर बसकी अलिम, आसान सरकारी ज़बान चि पॉलिसियो त अवामी साथ कि वजा सीथ गेय तिम दुबार आबाद।
नवार्रे हिन्ज़ सरकारी ज़बान छि सिर्फ स्पेनिश त बसकी ज़बान छि सिर्फ शिमाली अलाकेन हिस्सन मंज़ शरकीकी सरकारी ज़बान येति ज्याद तर नवार्रे बसकी बोलनस पैठ छि तवाजु दिवान।
एमिच ज्याद तर आबादी छि बयोने-ऐन्ग्लेट-बिअर्रित्ज़(बीएबी) नज़दीक शहरस मंज़ या तथ आस पास रोज़ान।
बसकी नस्ली हिन्द लछबद लुख(बसकी अमरीकी त बसकी कैनेडियन वुछु) छ शुमाली अम्रिकाहस मंज़ रोज़ान (अमरीका; कनाडा खास तौर पैठ न्यूफाउंडलैंड त क्यूबिक किन सौबन मंज़) लैटिन अमरीका(तमाम 23 मुल्कन मंज़) जनूबी अफ्रीका त ऑस्ट्रेलिया।
अकि अंदाज़ मुताबिक छि 2.5 - 5 मिलियन बसकी नस्ल चयिलस मंज़ रोज़ान; बसकी छि मुल्किच तहज़ीब त इक्तसदी तर्कि मंज़ अख अहम किरदार अदा करान अगर चि यि किरदार वारिया मज़बूत छिन मगर ज़रूरी छि।
यिम छि ज्याद तर यथ अलाकस पैठ रोज़ान यिन आज़ चिहुहुआ त दुरंगो चि रियासत छि।
ग्वाटिमाला हस मंज़ छि ज्याद तर बसकी शेयो नस्लो पैठ सकतेपेक़ुएज़ मह्कमस, अंटीगुआ ग्वाटिमाला, जालापा हस मंज़ तवाजा थाविथ येलि ज़न किंहो छि ग्वाटिमाला शहरस मंज़ हिजरत कर्मिच।
बम्बुको, युस अख कोलंबियायी लोक संगीत छु,  हस बस्की मूल।
एलको, नयूडा, छि अकिस सालानः बास्की तेहवारस सुपानसर करान युस हस्पानवी बास्की लूकन हुंद रक्स, खान पानस तः सकाफतस मानान छु, फ्रांसीसी तः मेक्सीकन कोमयतः यिम 19मि सदी हंदिस आखरस मंज़ न्यूडा वाच़मच़ आसह।
शुमाली अमरीका चि केंह वारयाह वारि ज़मीन, यिम यिमन नोवआबादयाती ज़मीनी ग्रांट्सन तहत कायिम करनः आमचि आसः, हेकन अथ खितस मंज़ मीलिथ।
चीनो छे, केलिफोरनियाहस मंज़ बास्की सकाफतिच अख तारीख।
तिम छि ज़्याद पहन स्पेन तः मेक्सिको केन आबादकारन हंद्य् अवलाद।
मुकामी ज़बानि सीत जुडिथ बास्की शिनाश्तुक यि एहसास छुनः सिरिफ तन्हायी मंज़ योतुय मूजूद।
यिथः कन्य् ज़न काफी यूरपी रियासतन मंज़, अख अलाकायी शिनाख्त, चाहे स्वो लिसानी तोर अखज़ करनः आसि आमिच़ या दोयमिस सूरतस मंज़, वसी तर कोमी शिनाख्तस सीत छिनः बाहमी तोर मख्सूस केंह।
मे छि केंह दोस यिम सियासी मामलातन मंज़ मुलविस छिनः केंह मगर यि छुनः म्यानि खात्रि।
बास्की यक ज़बान बोलन वाल्य् छि वारया कम: बुन्यादी तोर छे तमाम बास्की बोलन वाल्य सरहदकेन दोशवुनी तोरफन दुलिसानी।
बास्की ज़बानि छु दीगर यूरबी ज़बानन बरअक्स अख जीनियाती ज़बान सम्जनः यिवान, यिमन मंज़ तकरीबन सारनी हुंद तालुक वसी तर हिंद-यूरपी ज़बानन हंदिस खानदानस सीत छु।
अथ तनोज़ुरस मंज़ छु गरः खानदानी जडन हुंद मुत्बादिल।
यिथ पाठ्य् दोयमेन कलचरन मंज़ छु, खानदान केन दीगर अफरादन हंदि किस्मतुक इंहिसार छु खानदानकेन असासन पेठ: अमीर बास्की खानदानव छु कुनि नतः कुनि तरीकः तमाम बचन यि फराहम करनुक रुहजान बनोवमुत, येलि ज़न कम अमीर खानदानन निशि अकिस बचस फराहम करनः खात्रि सिरिफ अख असासः मूजूद हेकि आसिथ।
ज़्यादः तर सनतकारी हंज़ि आमद पतः, अमि निज़ाम किस नतीजस मंज़ छि काफी दीही बास्की, फ्रांस या अमरीकाहस कुन हिजरत करिथ गमित्य्।
केंच़व आलिमव तः मुफसिरीनव छु यि फर्ज़ करिथ यिमन नुकातन रलावनिच कोशिश करमिच़ ज़ि जदपदरी रिश्तदारी छे बिदअतिच नुमायंदगी करान।
तिम छि फ्रांको हकूमत कि अकि ज़िंदः ज़बान तः सकाफत निशि पादः सपिदमित।
यि खितः छु फ्रांस ज़ेविलर तः मशेल गेरिकोईट्स हिव मेशनरियन हुंद ज़र्यि रूदमुत।
लासुएनो ओस फ्रांसिस्कन पाद्रे जुनिपेरो सेरास सुंद जान निशीन तः त्राव साहिलस सीत 21हव मंज़ 9वन मूजूदः मिशनन हंज़ बुन्याद।
तथ वक्तस ताम ओस  नावर्रे सुंद हेंरी III हन कोर फ्रांसुक बादशाह बन्नः खात्रि केथोलिक मज़हब इख्तियार, प्रोटेस्टेंटवाद गव बास्क कम्यूनिटी मंज़ः तकरीबन गायिब।
अज़ कल अकी राय शुमारी मुताबिक, सिरिफ कम कासः 50 फीसदी खोदः केंह ज़्यादः बास्की छि खोदायस सीत यकीन थावनुक दअवा करान, येलि ज़न बाकी या छि एग्नोस्टिक या अथीस्ट।
अकिस सिंद तहत छि इसाई मज़हब ४मि या ५मि सदी मंज़ बसकी मुल्कस मंज़ वोतमुत मगर बेक सिंद तहत औस न यि १२मि या १३मि सदी ताम और वोतमुत।
इम लिहाज़ सीथ छि इसैयत "जल्दी" वाच्मिच।
अकि रिवाय्ति मुताबिक, सि आस प्राथ साथ वरी बाद अन्बोटो पहडस पैठ अकि गुफ़ मिंज दुइमिस पहाडस ताम सफ़र करान(यिम दलील छि मुख्तलिफ); येलि सि अन्बोटोअस मंज़ आस आसान ततुक मौसम औस अदुर आसान त येलि सि अलोना, या सुपेलेगोंर, या गोरबा मंज़ आस आसान ततुक मौसम औस खोषिक आसान।
यि छि वन्नि यिवान ज़ि येलि तिम मुकदस पहाड़ कि चोटी पैठ गौफन मंज़ गेय जमा तिमो कर तत तूफ़ान पैद।
माहिर शख्स ति छि वारिया ज्याद त वारियाहन जिनन मुतलिक वनान, यिथ किन ज़न जेन्तिलक (देवस बराबर), लमिअक (हूरि बराबर), मैरुक (मीनार त कन्नि हिन्द दायरि बनावान वाल, लफ्ज़ी तौर पैठ, मरीख), इरात्सोक (शरारती), सोर्गिनक(रान्टस, मरी हिन्ज़ पुजारन) त वगेर।
सेन मार्टिन त्क्सिकी ("पादरी मार्टिन दी लैसर") नावुक छि अख चालबाज़।
जेन्तिलक (जिन्नात), छि दुइमि तरफ माहिर लुख यिम कन्नि ज़मानकि तहज़ीब हिन्देन लुकन हिन्ज़ गैब गस्निच वजाहत छि करान, यिम थदिस ज़मीनस पैठ आस रोज़ान त तिमन आस न शिस्तरिच कांह ज़ानकरी।
अकि सदी खोत ज्याद वख्तअ पैठ छि, आलिम कानून किन दायरन मंज़ खवातीनन हिन्ज़ आला हसियत सीथ सीथ, ब्रोंह-रोमन, मंज़काल त नव वख्तिक जरिय फैसलि, वारसन, त काज़ी सिंद तौर पैठ अह्न्देन मकामन पैठ बहस करान।
नारव मुलकस छु पनुन अख खुदमोखतार कोनून, अख मुतनाज़ेह कोनोन युस पसपानवी जमहूरियतस मंज़ मुंतकली दोरान डिज़ाइन करनः आमुत ओस (अमेजोरैमिएन्टो, आमरियतस दोरान अमिच साबिकः हस्यत खात्रि अख 'अपग्रेड')।
नावार्रे हस मंज़ सियासी, लिसानी तः सकाफती वफादारी तः शिनाश्तस मुतलिक सवालात छि इंतिहायी पीचीदः।
बास्की तालीमी निज़ाम के दायरा इख्तियारस तहत छे स्कुलन हंज़ अकसरियत बास्की ज़बानि तअलीम हुंदि बुन्यादी ज़र्यि कि तोर इस्तेमाल करान।
अमि बरअक्स, ज़्यादः ख्वोद मोख्तारी या आज़ादी हंज़ ख्वाहिश छे खोवुर दरि केन बास्की कोम परस्तन मंज़ खास तोर पाठ़्य् आम।
तिम छि पन्निस आसनस सकाफती तः खास तोर लिसानी तोर पानस अंद्य पक्य् हमसायव निशि अलग मानान। 
"मिगुएल डी उनामुनो ओस 19मि तः 20मि सदी हंदिस आखरस मंज़ अख मशहूर नावलनिगार तः फिलास्फर।
तम्य् कर केथोलि चर्च हिच समाजी तालीमातस पेठ मबनी यूनियन तहरीक कि फरोग दिनः खात्रि चिल्यन ट्रेड यूनियन एसोसिएशन ति कायिम।
"बोट्स्वाना हस मंज़ सान संज़ तारीखी मूजूदगी खास तोर शुमाली बोट्स्वाना किस सोडेलो पहाडी अलाकस मंज़ वाज़ेह।
1950 हिचि दहायी पेठः 190 हिच दहायी ताम, हकूमत कि तरफः जदीद कारी हंदि प्रोग्राम कि वजह सीत कोर सान कम्यूनिटी काश्तकारी हुंद रोख।
सान समाजिक्य् केंह ग्रुप छि मअरूफ "आबायी आबादी जुरमटस" मंज़ अख"; युस, "आम जीनियाती नस्बस सीत आबादी हंद्य् ग्रुप छु, यिम पन्नि सकाफत तः ज़बानन हंज़ खुसूसियत तः नस्ल दोशविन मंज़ ममासिलत थावान छि।
2003 हस मंज़ कोर सान समाज केव नुमायंदव इजतिमायी इस्तिलाह सान इस्तेमाल करनस पेठ येतिनस ति मुमकिन सपुद इनफिरादी ग्रुप किस नावस इस्तेमाल करनस तरजीह।
"मे थोव बुशमेन इस्तेमाल करुन जारी, तः रितेव नफरव कर कह्या फिरि म्यान्य् इस्लाह।
अमि बजाय, सान कोंसलुक नुमायंदः ओस यथ कथि पेठ अटल ज़ि तिमन या सान कम्यूनिटी येमि तरीकः (डाइ बरगर) हन 'बोसमेन' शाया कोर, तमि सीत वोत नः तिमन कांह तकलीफ या नुकसान।"
सान रिश्तदारी हुंद मवाज़नः छु एस्किमो रिश्तदारी सीत करनः यिवान, अमी तरीकिक्य् इस्तिलाह यिम यूरपी सकाफतन मंज़ छि, मगर अथ मंज़ नावुक असूल तः उमरि हुंद असूल ति इस्तेमाल करनः यिवान।
"बचन छेनः गिंदनः अलावः कांह समाजी ज़िमदारी आसान तः प्रेथ उम्रि हंदिस सानस संदि खात्रि छे फरसथ काफी अहम आसान।
"तिम छि खांदानी तः ग्रुपन हंद्य् अहम फासलः करान तः द्वोबन तः गासः वालेन अलाकन हंज़ि मिलकियतुक दअवा करान।
खुश्क साली हेकि कह्या रेतन ताम बकरार रुज़िथ तः आबिक्य् द्वोब हेकन खोशिक गछ़िथ।
यिमन द्वोबन मंज़ छु अकि किस्मुक खोखलः खुलः गासः बरनः यिवान।
इब्तिदायी मोस्मि बहार छु सारवी खोतः मुश्किल मोसम: ठंडी, खुश्क सरदियव पतः गरम खुश्क दोर।
खवातीन बींड इसेतमालिक्य् फल, इश्टोबर, ज़ेरिज़मीन सब्ज़ी, नील्य् गंडः ज़ंड, तः बेंड कि इस्तेमाल खात्रि बाकी प्लांटन हुंद मवाद।
लोकेन हंदिस बुन्यादस पेठ, सान लुख छि 18 पेठः 104 ज़ाच़ खेवान यिमन गासःवोटः केम्य् तः कोलः नायिद ति शामिल छि।
यिम हापलो ग्रुप छि हापलो ए तः हापलो बी ग्रुपोन हंद्य् ज़ेली ग्रुप, इंसानी Y-क्रोमोज़ोम कुलिस पेठ छिम ज़ः कदीम ब्रांच।
सारनी निशि मुख्तलिफ (सारवु खोतः प्रोन) माइटो कोंड्रील हेप्लो ग्रुप, L0d, संज़ छ जनूबी अफरीकी सान ग्रुपन मंज़ आ'ला तरीन फ्रीक्वेनसी पेठ शिनाख्त करनः आमिच़।
सान लूख छि खास तोर अकसरयती लूखन तः गैर मुकामी ज़मीनदारन हंदि तरफः ज़मीन कब्ज़स पेठ तजावुज़ातव सीत खास तोर मुतासिर सपद्यामित्य् युस रेवायती तोर सान लूकन हंदिस कब्ज़स मंज़।
बोट्स्वाना केन मुकामी लूकन दरपेश मसायिलन मंज़ छु ज़मीनुक नोकसान अख बोड़ वजह,बशुमूल सेंट्रल कालहारी गैम रिज़र्वर निशि सान लूकन हंज़ बेदखली।
अमि सीत गस़ि केन सान केन मुकामी लूकन हंदिस इलमी फवायदन मंज़ रायलटी मेलान।
वान डेर पोस्ट जुनूबी छु अफरीकाहस मंज़ पल्योमुत, तः मुकामी अफरीकी लूकन सीत छक ताउम्र दिलचस्पी।
अथ "गायिब शुदः कबीलस" सीत ताउम्र दिलचस्पी सीत मुतासिर, वान डेर पोस्टन कर अथ मुहिमः मुतलिक 1958 हस मंज़ अख किताब शाया।
1957 हस मंज़ शाया गस़न वाजिन इब्तिदायी फिल्म The Hunters मंज़ छु जिराफ सुंद शुकार हावनः आमुत।
अम्य् सिंज़ बेनि अलज़बिथ मारशल थामसन छे कह्या किताबः तः मुख्तलिफ मज़मून शाया करमित्य, यिमन लूकन सीत रोज़नः केन यिमन तजरूबातन हंदिस बुन्यादस पेठ येलि यहंज़ सकाफत वुनि बरकरार आस्य्।
न्यूयारक टाइम्ज़ खातिर लारेंस वान गेलडर ने इसका जायज़ा लिया, येम यि वोन ज़ि यि फिल्म छे "तहाफुज़ तः बेयि अख दरख्वास्तिच तश्कील करान"।
बी बी सी हिच दि लाइफ आफ ममल्ज़ (2003) सीरीज़ मंज़ छे तबरः सहराकिस अकि मुकामी सान संज़ वीडियो फुटेज शामिल युस सख्त सहरायी हालातन मंज़ कडू हुक मुसलसल शिकार करान रोज़ान।
यिमन हंज़ ममासिलत कि सब्बः, सान लुकन हंज़ काम हेकि प्रानेन गारन हंज़ पेंटिंग्स हंद्य वजूहात वाज़ेह करिथ।
अमि फिल्मि हंद्य् हदायतकार आस्य् जेमी उइसो, युस अकि दहायी पतः दि गाड्स मस्ट क्रेज़ी हस सीत सेन वापस आव. योस अख बेनुलअकवामी हट साबित गयि।
जेम्स ए. मिचेनेर संज़ दि कोवनेंट (1980), छे जुनूबी अफरीक मुत्लिक तारीखी अफसानन हंज़ काम।
नारमन रिश संज़ 1991 मंज़ नावल मेटिंग मंज़ छु बोट्स्वाना (खयाली) कसबस करीब आव बसारवा हुक अख केंप हावनः येति मरकज़ी कारवायी करन आमिच़ छे।
2007 हस मंज़, डेविड गिलमनन कर दि डेविल्ज़ ब्रीथ नाविच किताब शाया।
नो. संज़ मरकज़ी किरदार संद मंगेतर।
जरमन अवाम ओस वस्ती यूरप तः स्कैंडेनेविया हस मज़ रोज़न वालेन लूकन हुंद अख तारीखी ग्रोह।
रोमन दौरिच कथी बाथि मंज़ जेर्मनी केन लूकन छु बाज़ अवकात जर्मन या कदीम जर्मन वनान ,हालांकि वारियाह स्कोलेर्स दयमेन अस्त्लात्न मुशकिल समजान छि क्याज़िकि यि छु जदीद जर्मनीयस सीत शिनाखतिच तजवीज़ करान।
 अमकि बरकिस ,रोमन लेखन वल्यो कोर सरवियो गोडि राईनस नज़दीक जर्मनी केन लूकन तेम वखति बयान यलि रोमन सलतनतन तथ अलाकस मंज़ पनुन तस्लत कायिम।
राईन ति एलबीस दरमियान बाडिस अलाकस पैठ कबज़ि करनि किस रोमनिच कूशिश 16 CE यस लग बग खतम ,9 CE यस मंज़ तेओटूबुर्ग जंग कि लड़ायि मंज़ रोमनिच बडिहारि पति। 
त्रैमि सदी मंज़ जर्मनी ज़बान बोनल वल्यो गोथोव कोर जर्मनीयस नेबर पोंटिक स्टेपपाथ कबज़ि हासिल ,क्य्प्रुस बाल्कान ति अनातोलियास ताम कोरुख समंदरी म्ह्मातुक अख सिलसिलि जारी।
अमि वराय आसारकदीमा छु सरसी जर्मनी मंज़ अख पेचीदि समाज ति माषिय्तस ज़ाहिर करान।
रिवायती तौरस पैठ, जर्मनी केन लूकन छु अख कानूनकिस मालिकस किस सूरतस पैठ विछनि यिवान यथ मंज़ लड़ायि ति खूनिक मुआवज़िक ख्यालातुक गलबि छु।
कदीम जर्मन वनन वाल्यो लूकव ग्ल्बन अख मशतरकि शायरानारिवायात, मत्नास्ब आयातुक अशत्राक कोरुख, ति एम् पति हिजरत किस दौरस मंज़ शुरू ग्सन वैल दास्तान ति शियेर करिख।
योत्ताम कि सु ज़बान यमि सीत यि अखद करनि आव सु छ तनाज़ुक मोज़ू, यथ मंज़ जर्मन, सेलटिक ति लातीनी बेय इलेरियन असलिच तजावीज़ छ।
यिहंज़ि असल ज़बानस कता नजर, यि नाव छु सेटलिक बोलन वालेन लूकन हिंदि ज़रयि रोमनस ताम वातनावनि आमुत।
प्रेनिस जमानस ताम, सिर्फ राईनिक करीबी लुख ,खास तौर पैठ फ्रैंक, ति बाज़ अवकात लीमानीयन ओस लातीनी या यूनानी जर्मनी मसनफीन वननि यिवान।
यालि ज़न रोमी लेखन वाल्यो मुसतकिल तौरस पैठ सेटलिक बोलन वैल लुख खारिज करिख नि ,या जर्मनी लूकन कोरुख नि लूकन हिंदिस नाव किस तौरस पैठ बरताव ,अमिच नय तरीफन ,जर्मन ज़बानि बुनीयादी तौरस पैठ इसतिमाल करिथ ,जर्मनीयस अख मुस्तःक्म ग्रुप किस शिनाख्तस सीत अख कौम या कौम किस तौरस पैठ समजान ज़बानस मंसलक।
केंह स्कॉलर छि अर्ली मिडिल ऐजिच मुतालि करिथ यथ सवालस पैठ जौर दिवान ज़ि क्या जर्मनीक लुख छा पानस अख नस्ली इतिहाद किस सूरतस पैठ विछान, यलि कि दयिम छि जर्मन ज़बान किस वजूदस तरफि इशारि करान अकिस तारीखी हकीकत किस सूरतस पैठ यथ जर्मन लूख शिनाखति खात्रि इसतिमाल हेकि करित, कते नज़र य्म्युक कि तिमौ क्या वुछ, पानस "जर्मनी किस" तौरस पैठ।
इथेन वजूहात किन बुनियादन पैठ, गोफ्फार्ट सुन्द दलील छि ज़ि जर्मन लफ्ज़च इस्तिमाल पज़ी 'बर्बरियन' किस हक्स मंज़ ज़बानी मानेयन मंज़ त्रविथ मुकमल तौर पीठ परहेज़ करुन, त तरीखी माहिर वाल्टर फोलन त छि यि लफ्ज इस्तेमाल कर्नस मना कोरमुत त एमुक इस्तिमाल हिफज़त सान कर्नस पैठ वजाहत कर्मिच।
सीज़र सिन्दिस बयानस मंज़, जर्मन किन लुकन हिन्ज़ बड खुसूसियत आस यि ज़ि तिम आस राइन किस मश्रीकस मंज़, मगरिब कि तरफअ गोल कि बकि तरफअ रोज़ान, यि जयिज़ औस तिमो पन्नि तहरीर मंज़ तारीखी इख्तिलाफस मंज़ कोरमुत।
टेसिटसस औस न कुनि विज़ मुतमईन आसान ज़ि यिम लुख छा जर्मनुक किन्न न, बस्तार्ने किस बारस मंज़ छि तिम पन्नि बे यकीनी हुन्द इज़हार करिथ वनान ज़ि तिम आस सर्माटियन हिव मगर तिम आस जेर्मनी मंज़ काथ करान, त ओसी, कोटिनी त एसटी किस बारस मंज़, तिम आस सुएबीयन हिव मगर आस मुख्तलिफ ज़बान बोलान।
हेरिम डेन्यूब छि जनूबी सरहदिक तौर पैठ कीम करान।
यि छिन्नि पूर पैठ वाज़िया आमुत करन् ज़ि यिम जर्मन आस जर्मन ज़बान बोलान, यिति हेकी असिथ ज़ि तिम आस एम बजाय केल्टिक ज़बान बोलान।
टेसिटस औस शुरुवाती सल्तनत किस दौरस मंज़ राइन किन मग्रीबी बठैन पैठ जर्मन कबयिलन हुन्द ज़िकिर करान, यिथ किन ज़न तुन्ग्री, नेमिटस, ऊबी, त बतेवी।
एम सीथ मुतसिर गसिथ छि, यिम त्रेश्वेय ज़मआच बाज़ अवकात प्रानि नवि अल्मिच ज़बान खातर इस्तिमाल गसान, यिम पत जेर्मनचि ज़बानेन हुन्द तख्सीम छि बयान करान।
अन्द्रिमिस हर्मिनोएस या हर्मियंस किस हिस्स मंज़ छि, प्लिनी सिंद मुताबिक सुएवी, हर्मुन्दुरी, छत्ती, चेरुस्कि शामिल।
दुय्मि तरफ़ा छि, टेसिटसन अथ हवालस मंज़ लिख्मुत ज़ि किहेन हुन्द ख्याल छि ज़ि दुय्मि ज़मआच ति छि यिम इमन त्रेयन हिन्द पैठ प्रेन छि, यथ मंज़ "मर्सी, गम्ब्रिवी, सुएवी त वन्दिल्ली" शामिल छि।
स्त्रबो, यिमो बुनियदी तौर पैठ एल्बे त राइनस दरमियान जेर्मनी पैठ तवाजु मरकूज़ कोर, त मन्नुस सिंदन नेच्वेन हुन्द ज़िकर कोरुख न, तिमो कोर तिम जर्मनि हिन्द नाव अलग यिम सुएवियन आस न, बेयन दोन ज़मआचन मंज़ छि इथेय किन त्रेन अहम सौबन हुन्द मतलब छि: " लकुट जर्मन कबायिल, युस ज़न चेरुस्कि, छत्ती, गमब्रिवी, छत्तुअरि, त समन्दरस निष् सिकम्ब्री, चौबि, ब्रुक्टेरी, सिम्ब्री, काउकी काउलकी, कम्प्सिअनि"।
जर्मन ज़बान हिन्द गौड़निक ज़बान हिंदिस दौरस दौरान छि इब्तदयी आबायी ज़बान (प्रोटो-लैंग्वेज) तक़रीबन यकीनी तौर पैठ ज़बान ज़ेलि ज्खायिर सीथ मुतासिर गमिच युस विनति जर्मन सुतियात त लुगतस मंज़ निमाया छि।
सेल्टिक ज़बानन हंदेन अलफाज़न मंज़ ति काफी अस रसूक, मगर अथ मंज़ ज़्यादः तर वारया आखरस मंज़ ज़ाही गस़ान, ज़्यादः तर लोन लफ्ज़ छि ग्रीम कोनकि ज़रयि बयान करदः आवाज़न हंज़ तब्दीली गोडय या अथ दोरान सपदान।
अगरचि प्रोटो जरमनिक तकाबुली तरीकन हंद्य् ज़रयि बोलन वालेन वालेन हंद्य् बगैर दुबारः तश्कील दिनः आमित्य् छि, मगर यि छु तकरीबन यकीनी ज़ि यि छेनः हमेशि प्रोटो-ज़बान आसान आस्मिच़।
कदीम तरीन तस्दीक शुदः रूनिक नोश्तःजात (विमोस कंघी, Øवरे स्टाबू स्पीयरहेड), आस्य् इब्तिदायी तोर आोस जदीद डन्मार्कस मंज़ मुरतकिज़ तः आस्य् एल्डर फोत्रिकस निज़ामस मंज़ लगि, तः 2मि सदी सी ई. किस दोयमिस नेस्फस मुत्लिक।
ताहम, गैर जरमनी प्रोटो-जरमनी मस्वतन इंज़िमाम, येमिच तस्दीक च़ूरमि तः पॉंच़मि सदी ईस्वी सीई. हंदेन रुनिक नोश्तन मंज़ करनः आमिच़ छे, छु यि पय लगान ज़ि प्रिमिटिव नॉर्स हेकि नः मगरिबी जरमन बोलेन हुंद बराहि रास्त पेशरव आसिथ।
त्रेयमि सदी हंदिस आखरस तान्य, लिसानी इख्तिलाफ मस्लन मगरीबी जरमन कंसोनंट -Z ओस "बाकियात" शुमाल मगरिबी बोलेन हंदि तसलसुलस अंदर वाकह सपुदमुत।
मशरिकी जरमनी हंदेन ग्रुपन मंज़ बरगंडियन तः वेंडालुक ज़बानन हुंद शामिल गस़ुन, अगर चि काबिलि फहम छु, मगर इमन हंज़ कम तस्दीक कि वजह किन्य छे यिम वुनि ति गैर यकीनी।
"अख मुआशिरः छु अफरादन हुंद ग्रुप आसान युस मुस्तकिल समाजी कथबाथि मंज़ शामिल आसान छु, या अख बोड़ ग्रोह युस अकी मुकामी या समाजी अलाकुक इश्तिराक करान छु, यिम आम पाठ्य् अख सियासी अथार्टी तः गालिब तवकुआतन ताबेह आसन छि।
मुआशिरः छि केंच़न अफआलन या तकरीरन काबिलि कुबूल या नाकाबिलि कुबूल समजिथ तरज़ि अमल तश्कील दिवान।
यताम ज़न यि बाहमी तआवुनस पेठ मब्नी छु, अख मुआशरः छु पन्नेन अराकीनन फायिदः तुलनस कॉबिल बनावान युस बसूरत दीगर इंफिरादी बुन्यादन पेठ मुश्तमिल आसि, यिथः कन इंफिरादी या समाजी (आम) दोश्विनी फवायिदन मंज़ हेकि फरक करनः यिथ, या वारयाहन मामलातन मंज़ ओवरलेप गस़ान लबनः यिवान।
यि आोस बदलिथ लातीनी लफ़्ज़ सोसाइटस मंज़ द्रामुत, युस बदलिथ नावुत सोश्यस मंज़ः द्रामुत (कामरेड, दोस्त, इतिहादी,; सोश्यिल्स हिच बावुत सूरथ) निशि अखज़ करनः आमुत युस फिरीकीनन दरमियान दोस्तानः, या कम अज़ कम शहरी सतहस पेठ अख बॉंड़ या कथबाथि बयान करनः खातिर इस्तेमाल सपदान छु।
1630 हिचि दहायी मंज़ गव अम्युक इस्तेमाल तिम "लूख यिम हमसायिगी त हमबिस्तरी हंदि हवालः येमि कथि निशि ज़ान्याब आस्य् अकिस मुनज़म कम्यूनिटी मंज़ छु यिकवटः रोज़ुन।"
यिमन ढांचन मंज़ हेकन सियासी ताकत थावन वाल्य मुख्तलिफ दरजात आसिथ, यिमन हुंद दारमदार, सकाफती, जगराफियायी तः तारीखी माहोलस पेठ मुंहसिर यथ सीत यिमन मुआशरन मुकाबलः करुन पज़ि।
कबायली मुआशरः यथ मंज समाजी ओह्दः तः वकार चि केंह महदूद मिसालः शामिल छे।
अमि सकाफ इरतिकाहुक छु कम्यूनिटी हंदेन नमूनन पेठ काफी स्रोन असर पेवान।
"शहर गय सिटी-रियासत तः कोमी-रयासतन मंज़ तब्दील।
अमि बरअक्स, मुआशरिक्य् अर्कान हेकन मुआशरः किस कांसि तिथस फरदस ति  त्राविथ कुरबानी हुंद बक्र बनाविथ यिम तम संदेन उसूलन हंज़ खिलाफ वरज़ी करान आसन।
केंह मुआशरः छि कांसि फर्दस या ग्रुपस तमि विज़ दरजि दिवान येलि सु फर्द या ग्रोह कांह काबिलि तारीफ या मतलूबः अमल अंजाम दिवान छु।
अगरचि इंसानव पूरः ताराखस मंज़ कह्या किस्मिक्य मुआशरः कायिम करमित छि, माहिरि बश्रियात छि मुआशरन हंज़ दरजि बंदी अथ ड्रिग्री पेठ करान येमि सीत मुख्तलिफ ग्रुपन मआशरस अंदर वसायिल, वकार या ताकत हिवेन फवायिदन ताम गैर मसावी रसायी हासिल गस़ान छे।
ताहम, वारयाहन वसायिल वालेन अलाकन मंज़ केंह शिकार करन वॉल्य् तः जमाव वॉल्य् मआशरः (मसलन टलिंगिटिक लूख) आस्य् बडे़न ग्रुपन मंज़ रोज़ान तः चीफडोंमम हिव्य् पीचीदः दरजःबंदी हिंद्य् समाजी ढांचि तशकील दिवान।
कबीलस मंज़ छि हसयत बराबर, तः फासलः छे आम मुहायदस तहत तय गस़ान।
हकीकी ताकतस पेठ छुनः कांह ति सियासी दफ्तर मुश्तमिल, तः सरबराह छु महज़ अख असर रसूक थावन वोल शख्स आसान, यि छु अकि किस्मुक मुशीर ह्यू आसान, लिहाज़ा, छुनः इजतिमायी कारवायी खात्रि कबायिली इतिहाद सरकारी आसान। 
तिक्याज़ तिहुंद खेन चेनिच सप्लाई छे वारया ज़्यादः काब्लि बरोसः आसान, तवय छि पादरी मुआशरः बजि आबादी मदद करिथ हेकान। 
मिसालि पॉठ्य्, केंह लूख छि दस्तकारी हंज़ कॉम करन वाल्य बनान, छि अवज़ार बनावान, हथ्यार, तः ज़ेवरात बाकी कीमती अश्या का तयार करान।
यिम खानदान छि अकसर दौलतस मंज़ हुरेर करनः सीत इक्तिदार हासिल करान।
जंगली सब्ज़ कुल्य् छि च़टिथ ज़ालनः यिवान बतोरि खाद इस्तेमाल करनः यिवान।
तिम छि वारयाहव वरयव पतः पन्नि असल ज़मीनि पेठ वापस यिवान छि दुबारः अमल शुरु करान।
गाम्चि आबादी हुन्द साइज़ छु ज़मीनदारी बापथ मयस्सर ज़मीन किस म्याक्दार्स पथ दर्मोदार थावन; गामन हुन्द तेदाद हेकी 30 पेठ 2000 लुक्न ताम आसिथ।
माहिरीन समाजियात छि ज़र्री  इंकलाब कि  फिकरी हुन्द इस्तिमाल तिमन तकनीक तब्दीलियन कुन इशार करन्ह बापथ करन यिम 8,500 वरी ब्रोंठ पेश गई येहिंदी वजह सीथ फसली काश्त त फार्मी जानवरन हिन्ज़ परवरिश आय करन्ह।
ज़मीनदारी माशरन मंज़ गई समाजी इस्तिह्काम चि बजि बजि डिग्री नमूदार।
ताहम, यूता यूता खेंनकेन दूकानन मंज़ बेहतरी आई, त मस्तुरात्व कोर खान्दानस खेन फराहम करन्स मंज़ कम किरदार अदा,  तिम बनेय तेज़ी सान मरदन माथात।
आला समाजी हैसियत तिक हामिल हुकुमरानन हुन्द निज़ाम ति गोव ज़ाहिर।
यूरोप चि अमरीकी तलाशन कर सरमायदारी हिन्ज़ तरक्की बापथ अकी असर अंदाजी हिन्ज़ काम।
अमिसीथ गोव कारकर्दगी मंज़ मज़ीद इज़ाफ।
यिमन सरप्लसन मंज़ आव तिमन तमाम तब्दीलीययन हुन्द ज़िक्र करन्ह यमन पेठ गोडनिकिस डोमेस्टिकेशन इन्किलाबस मंज़ कथ आस करन्ह आमिच।
ताहम, अदम मसावात छि गोडनिकी खोत ज्यादह गमिच।
जग्राफिया तौर, यि छु कम से कम मगरबी यूरोप, शुमाली अमरीका, ऑस्ट्रेलिया, त न्यू ज़ीलैण्ड मुल्क कवर करन।
यूरोपी यूनियन चि दिलचस्पी हिन्देन शोबन मंज़ छु इन्फोर्मेशन सोसाइटी ति.
केंह तालीमी,पेशावरान,त साइंससी अंजुमन छि पानस माशरी हिसाब बयान करन (मिसाल अमेरिकन मैथमेटिकल सोसाइटी, अमेरिकन सोसाइटी ऑफ़ सिविल इंजिनियरस या रॉयल सोसाइटी)।
कमुनिटी छि अख समाजी (जानदार चीज़न हुन्द अख ग्रुप) इकाई यथ मंज़ मुश्तरकात यिथ्केथ असूल, मज़हब, इक्दार, रस्म व् रिवाज, या शानाखत छि।
अमि लिहाज़ छु यि अकि कदीम बस्ती हिंदि तसावुरुक चाहे कांह बस्ती, गाम, कसबह या शहर, रुक मतरादफ।
माहिरीन छि आसारी कदीमा ज़र्यी समाजी बरदारी हिन्ज़ ज़यादह तर तामीर यथ असूल्स पेठ दारमुदार थावन ज़ि ब्रोंठकालस मंज़ युस समाजी तामुल गसान ओस सु ओस जिस्मानी फास्ल्न पेठ मुनासिर थावान।
कांह ग्रुप ख़ासकर अख या ब्याख छि न।
समाज्कारी छि बुनयादी तोर खानदान सीथ मुतासिर गसान, य्मिसीथ बच्चः छि गोड्ह कमुनिटी हिन्द असूल हेछान।
कमुनिटी देवेलोप्मेंट कारकुनन पज़ी दोछवनी सम्झावुन कि कीथपेठ छि अकिस सखसस सीथ काम करिन त बे बड़ेन समाजी इधारन हिन्दीस तानाज़िरस मंज़ कीथपेठ छि कमुनिटी हिन्ज़ जाय मुतासिर करिन।
कमुनिटी देवेलोप्मेंट त कमुनिटी बिल्डिंगन दरमियान इंटरसेकशन पेठ छि कमुनिटी देवेलोप्मेंट अवज़ारन सीथ मुताहिद वारयाह प्रोग्राम त तंज़ीम।
खालीपन: अफरातफरी हिन्द मरहल ठीक करिन त तब्दील करनाह चि कूशिश निश छि ब्रोंठ पकान, य्ली तमाम लूख पनिन ज़ख्म त टूट फूट तस्लीम करनस मंज़ काबिल बनेन, युस लुक्न मंज़ आम छु।
कमुनिटी ओर्गानिसिंग छि त्रे बुनयादी किस्म ग्रासरूट ओर्गानिसिंग, कोएलिशन बिल्डिंग, त "इधारस पेठ मबनी कमुनिटी ओर्गानिसिंग, "(यथ वसी बुन्याद्स पेठ कमुनिटी ओर्गानिसिंग" ति वनान छि, "येमिच अख मिसाल अकीदस पेठ मबनी कमुनिटी ओर्गानिसिंग या इज्तिमाई मबनी कमुनिटी ओर्गानिसिंग छि)।
पतः लगाव्नुक तारीख: जून 22,2008।
कमुनिटी ओर्गानिसिंग हेकि सिर्फ ख़ास मसाइल हल करनाह खोतह ज्यादह तवाजुह मारकूज़ करिथ।
एमी तरीकिक ग्रुप छि कुनी मखसूस मुफदिती ग्रुपन बजाय कमुनिटी हिन्देन अमूमी सेहतस पेठ तवाजु मारकूज़ करिथ इतिफाकी राय सीथ फास्ल्ह साज़ी हिन्ज़ सुहालियात त होस्लाह अब्ज़ाई करन।
शिनाख्तस पेठ मबनी कमुनिटी :मुकामी ग्रुप, ज़िल्ली सफकत, नस्ली ग्रुप, मज़हबी, कसीरुल सकफाती या तक्सीरी तहज़ीब, या अज़ीच आलमी बरदारी हिन्द सकफतुक हद।
वर्चुअल कमुनिटी म्मंज़ अफ्राद्न दरमियान तालुकात छू मखसूस मोज़ुआत मुतलक मालूमात किस तबाद्ल्स पेठ तवाजुदिवान। 
ह्यूमनेटीज़ मंज़ स्कॉलर छि " ह्यूमनेटीज़ स्कॉलर" या ह्यूमनेस्ट्स आसान।
ह्यूमनेटीज़ छि आमतोर पन्नी तारीख, अदब, मौसकी, त फन कि ज़र्रियी मुकामी रिवायतन हुन्द मुतालाह करान. अमी अलाव छि ख़ास अफ्राद्न, वाकात या ज़मान समझ्न्स मंज़ ह्यूमनिटीज़ ज़ोर दिवान।
बशरयात (हिस्ट्री हिन्देन केंह शोबन हिन्द पेठ) छु न यिमव मंज़ कुनी ज़ाच पेठ आसानी सान फिट बेहवान, त बशरयात चि वार्या लंजी छि यिमव मंज़ अकी या अकि खोत ज्यादह डोमेनन पेठ यिवान।
अन्थ्रोपोस (άνθρωπος)लफुज़ छु योनानी लफ्ज़ "इंसान" या "शख्स" पथ अन्नह आमुत।
अम्युक मतलब छू कि अगरचि माहरी बशरीयात आम तोर अकिसी ज़िली शोब्स मंज़ माहारत छि थावाना, मगर तिम छि हमेशा कुणी ति मस्लुक हयातियाती, लिसानी, तारीखी त सकफाती पहलूअन ज़ेह्न्स मंज़ थावान।
होलिस्मसच ज्यादह तड़प छि ज्यादह तर माहिरी बशरीयातस असरी रस्म व् रिचाजच मुशाहिदस  सीथ सीथ बायोजेनेटिक, आसरी कदीमा त लिसानी मवादुक इस्तिमाल करिथ लूकन हुन्द तफसील सां मुतालाह करन्स पेठ मजबूर करान।
आसरी कदीमा हस हेक्व समाजी साइंस त इंसानियतच शाख दोनवय सम्झिथ।
वुहिमी त अकवुहिमी सदी हुन्द फ़लसफुक वार्या हिस्सह छु ज़बानी हुन्द तजज़िया त अमि सवाल खातिर वक्फ आमूत करनाह ज़ि क्या यिथ्केथ विनेस्टनन दावाह छु कोर्मुत ज़ि सैन वार्या फ़लसफ़यान परेशानी छु यिमव अल्फाज़व सीथ अथी यिवान यिम ऐस इस्तिमाल छि करान,अदबी राज़र्याहन छि अदबी ज़बान हिन्ज़ बयानबाजी, यकजहती त तरतीब दिवन वाज्नी खासोसियात तलाश कर्मिच.त तारीखी माहिरी लिसानियातन छू वक्तस सीथ सीथ ज़बानन हिन्ज़ी तरक्की हुन्द मुतालाह कोरमुत।
यि छु आमुत बयान करनाह अख "सिस्टमिक निज़ाम", इन्साफ कि तरीक सीथ छु आमुत यि "तफ्सिराती तसावुर" तोर बयान करनाह, लुकन हिन्दिस  फहिदस मंज़ अख "ऑथोरिटी" बयान करनाह आमिच, योतथ ताम कि अख "खोद्मोख्तारी हिन्दी हुकुम किस तोरस पेठ, यथ मंज़ूरी हिन्दी खत्रीच हिमायत शामिल छि।
कोनून छि सियासत, तिक्याज़ी कोनूनदान छि इमन बनावन।
यिथ्केथ इमुनिय्ल कांटन कोर नोट, "कदीम यूनानी फ़लसफ़ ओस त्रेन अलूम्न मंज़ तख्सीम करन्ह आमूत: तिबियात, इख्लाक्यात त मंतक।")
शिंटो, दावइज़म, त बाकी फोक या फितरी मज़हबन मंज़ छि न इखलाकी जाब्तः।
एतीकादिक् निज़ाम छि अकि मंतकी नमूनच निशानदिही करान यथ अम्ज्हब पन्नि अंदरूनी तनाज़,सबूत कि कमी त अप्ज़ी सीथ ज़ाहिर छि न करान।
तिम छि इंसानी हालत समझनह खातिर ज़रूरी।
गैर-बानी मज़हब छि हिन्दूइज़म, शिन्टो, त मकामी या फोक मज़हब।
य्ली प्रेन मज़हब नै खद्शात दूर करन्स मंज़ नाकाम, नाइ मज़हब यिन वजूद्स मंज़।
परफोर्मिंग आर्ट्स छु मुतल्कह शूब्व, यिथ्केथ नग्मः निगारी त स्टेजक्राफ्ट केव मुलाज़िमव देस ति मदद हासिल।
अथ छि परफॉर्मेंस आर्ट वनान।
रक्स छु इन्सान्न त जानवरन दरमियान गैर-ज़बानी कथ बातुक तरीक तौर टी इस्तिमाल यिवान करनाह (जिस्मानी ज़बान वुछिव),तुल्री रक्स,मिल्नुक रक्स) त बेजान चीज़न हुन्द रक्स (हवहस मंज़ रक्स करान पनवथर)।
मंज्मी सदी हिन्ज़ ब्य्ज़न्टेन त गोथिक फनस मंज़, गिरजाघर आइस बाइबिल की इज्हारस पेठ न कि मादी पज़िस पथ ज़ोर दिवान।
अमी अन्दाज़च अख खसूसियत छि यि कि मुकामी रंगच तारीफ छि अक्सर अकि खाकः सीथ करनाह यिवान (अख असरी मवासी छु कार्टून)।
अथ मंज़ छु आमतोर कुनी अवज़ार सीथ दबाव त्राविथ, या कांह अवज़ार ज़मीनस पेठ नच्नाविथ ज़मींस पेठ निशान बनावुन शामिल।
ताहम, य्ली फंकराना अंदाज़स मंज़ छू इस्तिमाल यिवान करनाह अमुक मतलब छु यि ज़ि अमि अमली हुन्द इस्तिमाल छु यिवान, द्र्यिंग, कम्पोजीशन त दीगर जुम्लियाती अमलन सीथ रलिथ तासुराती त तसवुराती इराद हेकन ज़ाहिर गस्न।
कृहून छु मगरिबीएस मंज़ सोगस सीथ वाबस्त, मगर बदल कुनी हेकी सफ़ेद ति आसिथ।
लफ्ज़ "वजुल", मसलन, हेकी करिथ कवर वसी मकदार्स मंज़ तब्दीली खालिस वोजुल स्पेक्ट्रमस पथ।
यि छू शुरू गसान कबिस्म तह छु नह पेंटिंग करान सख्त मयारस मंज़।
नतीजस मंज़, ग्रेजुएशन पत छि वार्या लुख गोडनियक केंह वरी यि फैसलह करंस मंज़ गुज़ारन ज़ि ब्रोंठ कुन क्या करोव, येमी सात कम आमदानी छे आसान तिहिंदिस करियरकिस शुरुआत मंज़; अथ्य दोरान, करियरस पेठ मबनी प्रोग्राम्स पेठ फारियग सलाहियत वअल नफ़र छि लेबर मार्किटस मंज़ तेज़ी सान दखल गसान।
ताहम, ताजरुबती शावाहद सीत छि यि पता गसान ज़ि हुमनिटीज ग्रेजुएटस छि पोस्ट सेकेंडरी तालीम हियिंद खोत असल कमाई करान, बेय छि मुलाज़मतस मंज़ मुतमईन दोयमियेन शोबस सीत तालुक थावन वालेन साथीयन हिंदिस मुक़बल्स मंज़।
डिग्री किस्म किस फीसदस मुताबिक़, ताहम, ह्यूमनतिज़ छे कम गसान नज़र यिवान।
फ़ेडरल फंडिंग बाकि शोबन मसलन STEM या मेडिसिन किस मुकाब्लस मंज़ ह्यूमनटीज खात्र फंडिंग वार्या कम हिसच नुमायिंदगी करान।
तिमोव कोर दावा ज़ि यि समझ छे आम लूकन हिंदिस नज़र्याहस पानवयन जोडान तह सकाफ़ती तस्ससुल तह फल्सफियाना माजी हियुन्द अहसास फराहम करान।
सोसिटल एप्लीकेशन अलावः, दास्तानी ताखील तारिख, सकाफत तह अदबस मंज़ समझन वोल माना (दुबारह) पैयदावर मंज़ छू अख अहम जरिया।
पोस्ट स्ट्रकचरइज्मन कोर माना, मकसद तह इदारन बे तसनीफकियन सवालन पेठ मबनी इंसानी मुतालह किस नोखतय-नजरयक मसलह खड़ा।
मजीद पान्ठ, अगर तन्कीदी सोंच इंसानी तरबियतुक नतीज छु, तेलीय येय्ह बाकीयेन कॉन्टेक्स्टन मंज़ हासिल करन्ह।
यिथ पान्ठ खोश तफरी हिन्ज़ बडवेय्न निगरानी मगरिबी सकाफत हिन्ज़ फूरी तस्कीनच खसूसियत सीत छे मुतसादम. यितपान्ठ समाजी हेसियत कि नजरअंदाज़ करन्ह तह बौर्गेओइस पब्लिक स्फीयर गसन वाजनयन कोशिशह हिन्ज़ ज़रूरी पहल छि मौजूद गैर-सवालिया अलकन हियिंद मसलन नज़र-अंदाज़ करन्ह खात्र जुरगेन हबेरमास सिंज ज़रूरत पूरह करान।
एमी बावजूद वार्या हियूमनीटीज़ दलील आसनह पत हियूमनीटीज़ साइंसस अंदर छू केनछव लूकोव यिहिंज़ी वापसी हियुन्द मुताबह कोर्मुत।
फलसफःकुक पोतकाल जानुन गोव वार्या असल।”
कम्युनिकेशन (लैटिन पेठ कोम्मुनिकैयर, येमियुक मतलब छु "बागरावुन" या "कांसी सीत तालुकात थावुन") "छू अख अय्याँ जवाब तकलीफ़देह हिस्सन मेय तह बाकियन, अवामी तह निजी, बेय अनद्रिमेन तह नेबरिमिस लफजन दरमियान।"
मेसेज बनावयन (असली क्या छू बावुन तेमकिस अन्द्रिमिस तह तकनीकी बावनस खात्र मजीद)।
शोरयिक ज़राय मसलन कुदरती ताक़त तह केंह इंसानसिंज अम्लह (जानबूज करिथ या हादसती)  सिग्नल हिन्ज़ मयार छू असर अंदाज़ करान युस सोजनह छू युवान अकि या वार्याहन रटनवालयन।
क्यास कोर्मुत असली पागामच तशरी तह अहसास बनावयन।
कोशिश हिन्ज़ मिसाल छे राजाकारना, जानबूज शुद हरकात मिसाल अथह हिलावुन या अछ मारीन, बेय ग़ैरराजाकरानह, मसलन आरख यियुन।
येथपान्ठ, लेखित टेक्स्ट येथमंज़ नॉनवर्बल एलिमेंट मसलन अथ सीत लेखमूत स्टाइल, अल्फाजन हिन्ज़ मकामी तरतीब तह ज़ज्बातन हिन्ज़ पहचान करन्ह खात्र इमोटिकॉनस हियिंद इस्तेमाल कर्यिव।
इंसानन मंज़ छे केंह हरकात नॉनवेर्बल कम्युनिकेशन यिम सही तह सलाहियत बनावन वाअल आसन, यिम बदलावनह था शेहरावनह यियन, काबू तह वार्तावयन तह निशानी मेसेजहिन्ज़ तद्रीद करयन।
कम्युनिकेशन आसनह खात्र, तमाम नॉन-वेर्बल चैनल्स मसलन जिस्म, बुथ, आवाज़, शक्ल, टच, दूरी, वक़्त, तह बाकी माहोली ताक़त छि ज़रूरी कामि लागयन रू-ब-रू कथबाथ खात्र।
"नॉन-वेर्बल तरज़ी अमल छू अख आलमगीर ज़बान हियुन्द निजाम तशकील करिथ।"
ज़बान हेछनस छे शिदत आमतोर पान्ठ बचन मंज़ आसान।
एस्पेरांतो, प्रोग्रामिंग ज़बान, तह वार्या मैथच रस्मह मसलन वनीमच ज़बान तह इंसानी ज़बान छेनः लाज़मी तोर प्रॉपर्टींज़ सीत बागरावनह आमच शामिल छे।
ज़बान हिन्ज़ खासुसियात छे रूलन तहत चलान।
आम अकीदस खिलाफ, दुनियाहच दस्तखत वाजनी ज़बानि (मसलन, अमेरिकन सिग्नेचर लैंग्वेज) छे यिवान वर्बल कम्युनिकेशनस मंज़ शुमार करन्ह तिक्याज़ि तिहिंज़ दस्तखत, ग्रामर, तह बाली लिसानी ढ़ांचह बोलन वालियन जाबानन हिंदिस तर्ज़स पेठ छे तमाम दर्जा बंदी हिन्ज़ पाबन्दी यिवान करन्ह।
यिथपान्ठ छे कम्युनिकेशन अख अमल येथ मंज़ मानेय तह ताफ्हीज़ छि यिवान करन्ह बेय छि अख आम फहम पाअद करंच कोशिश करंस वातनवान।
आख चैनल, येथ मंज़ सिग्नलह छे ट्रांसमिशन खात्र तरावनह यिवान।
आख मंजिल योत मैसेज वातान छे।
मुख्तलिफ मकसदन खात्र छू नह कांह ति अलाउंस।
हालातकि हवाल ति छू नह कांह अलाउंस।
कम्युनिकेशनकेन मुखतलिफ तरीकन मंज़ अकस्य सीत हेक्यन कारवाई हिन्ज़ वार्या शक्लह इख्त्यार करिथ।
नहवी (अलामात तह अलामतन हिन्ज़ रस्मी खासोसियात)।
यिमन कमजोरियन हिंदीस खयालास मंज़, बार्नलुंड (2008) मंज़ कम्युनिकेशनुक ट्रांससेक्शनल मॉडल मुहय्या थामुत।
कम्युनिकेशनुक यी दोय्यिम रवय्यह, यिथपान्ठ आयनी नमूना या तमिराती नुकत्य नज़र छि वनान, येथ कथथी पठ छू ध्यान दिवान ज़ि अख इंडिविजुअल कम्यूनिकेटर सिंज तशरी तह तारीकह कारस तहत अंसर पान्ठ छि कथ करान।
सोजन वअल सुन्द ज़ाती फ़िल्टर तह रटन वअल सुन्द जाती फ़िल्टर मुख्तलिफ अलाकी रेवाज, सकाफत या जिन्सकि लिहाज़ सीत हेक्यन मुख्तलिफ आसीथ. युस मेसेज हिन्ज़ी मश्मुलातक मुतालबह मानी आसी तब्दील करान।
अगरचि कोड बुक्स छे यिथ पान्ठ कांह चीज़ मॉडलकिह जरियह छू इम्पलय आमुत, मगर मॉडलस मंज़ छेनह यिमन हिन्ज़ कांह ति नुमाइन्दगी, यिमोव सीत वार्या तसविराती मिश्किलात छि यिवान।
अहदूद वसयिल वाजनि कंपनी यिमन मंज़ छि सिर्फ केंह मश्गोल हियिंद इन्तिखाब करान, येलजन बजज्ह तंजीमह कम्युनिकेशन किस मुकमल मैदानस मंज़ छे काम हेकान करिथ।
मामलाती माहोल छु यिमन अफरादन, तंजीमन तह निज़ामन हियिंद मजमूह यिम मालूमात छि जमा करान, प्रोसेस करान, फलावान, या अथ पेठ अमल करान।
ज़बानी बहामी राबितस मंज़ दोन किस्मन हिन्ज़ मेसेज छि सोज़नह यिवान : अख मवाद मेसेज तह अख रिश्तदार मस्बत मेसेज।
यि छु येमी कथि हियुन्द तहकीक ज़ि नफ़र कीथकांठ छि समझान मुख्तलिफ अवकात तह तर्ज़े अमल क्या छू।
येल तह ईमानदारी सान कथबाथ छे अख माहोल पाअदह करान युस खानदान मंज़ पादह स्पदेमित इख्तिलाफातन ख़त्म करंस सीत-सीत पानवयन मोहबत तह तारीफ इज़हार छे करान। 
तहकीक करन वअल छि कम्युनिकेशन किस तर्ज़अमल समझन खात्र नज़रियात तयार करान. 
येथ मंज़ "अम्ली हिन्ज़ लिहाज़ मुनासिब" कम्युनिकेशनुक इज़हार करनच कमी छे शामिल, युस येमी वक़्तह छे गसान येली कांह शख्स मुबहम या पेचीदह कानूनी लफ्ज़, तिब्बी इस्तिलाहात, या कुनि सूरतहाल या माहोलच वजाहत इस्तेमाल आसि करान युस नह रटन वालिस समझ आसिनह यिवानय।
यिथपान्ठ, नाक्स या पराअन आलात ख़ास तोर पान्ठ इंतजामिया तरफह नोव टेक्नोलॉजी कापि लागन्ह सीत, माह हेकीह करिथ मसलह खड़ा।
मिसालन मंज़ छू अख तन्ज़ीमी ढ़ांचह शामिल गसान युसनह वाज़ियाह छू यिथपान्ठ छु यि वजह उलझनुक बहीस बनान कि कमिस सीत करोव कथबाथ।
यि गोव असल अगर यिथ लफ्ज़ यिन अवॉयड करन्ह मुत्बदिल इस्तेमाल सीत अगर मुमकिन आसी।
ताहम, कम्युनिकेशन किह तहकीक सीत छू यि ज़ाहिर गसान येमसात काइल करन्स मंज़ नाकामी छे मेलान तह उलझन छे तहकीकस कानूनी हैसियत दिवान।
यी छू तियेमसात गसान येमसात सोजन वोल कुनि खायालुक या लफ्जुक इज़हार छू करान मगर रटनवोल छू अलग मानेय समझान।
आथ नतीजस मंज़, नौजवान नस्लच कथबाथ तह बाकीयेन सीत राबित करन्ह खात्र पनयन अफादियत समझनचकिस अन्दाज़स मंज़ छि ज़बरदस्त तब्दीली विच्छनह यिवान।
तंकीदुक खोफ पेशनज़र आसिथ –  यि छु अख उंसर युस तरसील मंज़ रुकावट बनान छु।
अमि सीत न सिरिफ बड़ि तुहुंद एतिमादस मंज़ रुरे गस़ान बल्कि गस़ि अमि सीत तुहंज़ ज़बान तः अलफाज़ ति बहतर।
केंह रव्यि हेकन कथ बाथि मंज़ मुशकिलात पादः करिथ।
शोर तः तगलत तशरीहात कि हवा इब्हामुक कम करनुक अमल, येलि का अलामतिच मआनवी कदर या कुनि इशारुक मआने शोरस ताबेह आसान छु, या अकि खोतः ज़्यादः मआने चि मूजूदगी मंज़, येमि सीत एहसास पॉदः करुन मुशकिल आसि।
मिसालि पॉठ्य्: मुख्तलिफ सकाफतन मंज़ छि अलफाज़, रंग तः अलामतन मुख्तलिफ मआने आसान।
मवासलात के मुख्तलिफ पहलूअन समजनः निशि छु मुराद मुख्तलिफ सकाफतन हुंद अलिम आसान ताकि बेन सकाफती लूकन सीत हेकि मआसर अंदाज़स मंज़ कथबाथ करनः यिथ।
अथ मंज़ छे हटि मंज़ः यिनः वाजनि आवाजः ति शामिल तः यिम तमाम छे सरहदन आपारि यपोर सकाफती फरक आसनः सीत काफी मुतासिर।
यि तस्सवुर छु सकाफत तः सकाफत निशि मुख्तलिफ तिक्याज़ि मुख्तलिफ मुलकन मंज़ छ इजाज़तिच जाय मुख्तलिफ आसान।
यि तस्सवुर वज़ाहत करनस मंज़ छि केंह मसायिल यिम छि कथबाथि दोरान ठहराव, खामोशी तः जवाबी अमल।
मुख्तलिफ मुलकन मंज़, हिवी इशारः तः हरकच़ छि मुख्तलि पैगाम दिनः खात्रि इस्तेमाल करनः यिवान।
प्लांटन कुलेन हिंद मूल छि ज़मीनि अंदर राज़ोम बेकटेर्या, फंगी, तः ज़मीनि अंदर मुजूद केम्य् क्रीलन हंदि ज़रयि तरसील कारान।
अथ सीत सीत तिम छि पैरासाइटसन पानस कुन मुत्वजाह करन्ह खातिर बाकी वोइलाटर पअदह करान यिम उमन सब्जीखोरन पेठ छि हम्लह करान।
बायोकैमिकलस छि फंगल जानदारन अकिस ख़ास अन्दज़स मंज़ हरक़त करंस खात्र खड़ा करान, अगर अमि केमिकलज़अक मॉलिक्यूलस आस्येन नह बायोटिक मेसेजस हियुन्द हिस्सह, तेली करन नह यिम फंगल जानदार कांह टी मुतहरिक अमल।
कोरम सेंसिंग सीत , बैक्टीरिया हेकिय्न सेलज़ हिन्ज़ डेंसिटी महसूस करिथ, तह तेमियेय मुताबिक करन जीन इज़हार मुनजिम।
मालूमात, आम फहम पान्ठ, छि प्रोसेस करान मुन्ज़म तह मुन्फरद डाटा।
मालूमात छे डाटा सीत मुन्सलिक।
मालूमात किस वक्तास पेठ, डाटा स्टोरेज, तह स्पेस, कम्युनिकेशन तह टेलीकम्युनिकेशन ज़रिया हियेकोव सूजिथ।
मालूमात किस ट्रांसमिशन तह तशरीह खात्र मुख्तलिफ शक्लन मंज़ हियेकोव एनकोड करिथ (मसलन, मालूमात हियेकोव एनकोड करिथ निशानियन हिन्ज़ी तरतीबह मंज़, या ट्रांसमिट यियः करन्ह अकी सिग्नल जरियह।)
गैरयकीनी सूरतहाल वाकाह गसन्यिक इमकान कि बरक्स मुन्तासब छू।
अमिमजीद, लैटिनस मंज़ छू गोड्य लफ्ज़ इनफार्मेशन मौजूद येमियुक मतलब तसवुर या ख्याल छू तस्सवुर या ख्याल. मगर अयम अंग्रेजी ज़बान मंज़ मालूमात किस लफ्ज़स तरक्की पुरः दुनियाहस मंज़ कथ हदस ताम कर मुतासिर, एमिच छेनह कांह खबर वज़ियाह।
जदीद लफ्ज़ Πληροφορία छु वुनि ति रोज़मरह इस्तेमालस मंज़ यिवान तः अंग्रिज़ी ज़बानि मंज़ ति मअलूमातन हिंद्य् लफ्ज़ सुय मअने थावान।
1940s.यि फील्ड छु बुन्यादी तोर 1920 दहायी मंज़ हेरी नाइक्योस्ट तः हार्टली तः 1940 हंज़ि दहायी मंज़ क्लॉड शेन्नेन संज़व कामेव निशि कायिम करनः आमुत।
"ए़ंट्रोपी छु बेतरतीम मतगैयुर हिच कद्र या तरतीब अमल किस नजीस मंज़ शामिल यकीनी सूरति हालकिस मेकदारस द्रुस्त करान।
मालूमात थ्योरी हंदेन अहम ज़ेली शोबन मंज़ सोर्स कोडिंग, अल्गोरथमिक पीचीदगी थ्योरी,  तः मअलूमात थ्योरिटिक सिक्योरिटी शामिल शामिल।
पन्नि किताबि सेंसरी ईकॉलॉजी बायोफिज़िसिस्ट डेविड बी डोज़न बेरी मंज़ इनकाज़ल मालोमातन करार दितमुत।
इल्मी तोर, मुहरिकातन छि आम तोर कमज़ोर मुहरिकातन हंदि ज़रयि निनि यिवान युस खुसूसी निज़ामव ज़रयि दर्याफ्त करनः यिवान छु तः अमि ब्रोंठ सु करि जानदार निज़ाम खात्रि काम, तवानायी हंदेव मालूमातव ज़रयि यियि बढावनः।
न्यूकल्योटाइड्स संज़ तरतीब  छे अख त्युथ नमूनः  युस कांसि जांदार संज़ि तश्कील तः नशोनुमा हस बगैर कुनि शऊरी ज़हन कि ज़रुरत वरायी मुतासिर करान छु।
दोयमेन अल्फाज़न मंज़, यि हेकेव वनिथ कि अथ मअने यस मंज़ छु मुमकिनः तोर नुमायंदगी हंदि रंगः समजनः यिवान, अगरचि अमि खात्रि बनावनः या पेश करनः छिनः आमित आसान।
चाहे यि जवाब करा अलिम फराहम एमुक दर्मदार छि खबर दिन्वालिस इन्सानस पैठ आसान।
यि छि 2007 मंज़ तक़रीबन 61 CD-ROM फी इन्सान सिंदेन मालुमातन बराबर।
साउंड रिकाडुक इन्तिज़ाम छि अथ कथि यकीनी बनावान ज़ि रिकाडन हिन्ज़ ईमानदारी रोज़ि तथ वख्तस ताम महफूज़ योत ताम इमन हिन्ज़ ज़रूरत आसि।
बेयोन-डेविस छि अलामात त सिग्नल-सइन सिस्टम लिहाज़ सीथ मालुमात किन मुख्तलिफ हिस्सन पैठ मुश्तमलन तसवुरन हिन्ज़ वजाहत करान।
हकीकत पसंदी हुन्द तालुक छि तरसील किस मक्सदस सीथ।
दुय्मेन लफ्ज़न मंज़ छि हकीकत पसंदी ज़बानि अम्लस सीथ जोडान।
सेमांटिक्स छि इशारन हिन्देन मत्लबन हुन्द मुताल-इशारन त सलुकन मंज़ दरमियान तालुक।
नहो (सिंटेक्स) छि अकि अलाककि तौर पैठ अलामत कि निज़ामचि दलील त ग्रामर कि लिहाज़ सीथ इत्ला चि शकली हुन्द मुताल करान।
तम्य् कर्य् लुगत निगारी मुत्लिक मअलूमातन हंदेन अखराजातन हुंद तस्सवुर मुत्आरिफ तः अमि कोशिश हुंद दितुन हवालः यम्युक अकिस लुगत इस्तेमाल करन वालिस तलाश पज़ि करुन, तः तमि पतः पज़ेस डेटा समजुन ताकि मअलूमात हेकेन पॉदः सप्दिथ।
"कथबाथि हंदिस सूरति हालस मंज़ इदारन हुंद इज़हार छु यिमव पैगामतव ज़र्यि करनः यिवान यिमन मज़ बाहम मुल्लिकः कथ बाथि मंज़ शामिल एजेंटन हंदि तरफः बाहमी तोर समजनः यिनः वाजिनेन ज़बानन  निशि निनः आमच़ि बेन मुत्लिकः अलामातन हुंदिस मजमुअस पेठ मुश्तमिल आसान छु।
मालूमातन हंज़ विजवलाइज़ेशन (इनफोविज़ तोर मुखतसरि करदः) डेटा हिच गिंती तः डिजिटल नुमायंदगी पेठ मुंहसरि, तः पेटर्न हिच शिनाख्त तः बेज़ाब्तगी हुंद पता लगावनस मंज़ सारिफीनन हुंद मदद करान।
"यि इस्तिलाह छे आम तोर समाजियात तः दीगर समाजी उलूमन सीत्य् सीत्य् फलसफः तः हयातयातस मंज़ ति इस्तेमाल गस़ान।
तरकी पज़ीर मुआशिरि हेकन बुनियादी तौरस पैठ रिशति दारी ति मुशतरकि अक्दारस पैठ मबनी आसिथ येल कि ज्यादि तरकी याफति मुआशिरि छि मुखतलिफ नज़रयात जामा करान कि याग्ज:तीयिक एहसास या समाजी हम आहंगी मंज़ क्या किरदार करि अदा।
डोरखेमन कोर द डिवीजन ऑफ़ लेबर  इन सोसाइटी [1893] मंज़ मुआशरन हिन्ज़ तरकीयिक पननि नज़रयिक किस तौरस पैठ मेकनिकल ति ओरगेनिक यकज:तीक अस्तिलाहात मुतारिफ।
कोलोनिस डिकशिनरी ऑफ़ सोशियोलोजी P405-6।
वज़ाहत: यि छि समाजी हम आहंगी युस अनह्सारस पैठ मबनी छि यिम अफराद ज्यादि तरकी याफति मुआशरन मंज़ अकिस बेयिस पैठ थावान छि।
इबतिदाई कदीम फिलोस्फर जैसे स्क्रात ति अरस्तू छि यकज:तीयस अख फज़ीलत इखलाकिक फ्रेम वर्क किस तौरस पैठ बयान करान क्यज़िकि असिल ज़िंदगी गुज़ारनि खात्रि छ जरूरी कि सु दी आमाल अंजाम ति तिथ पैठ करि वर्ताव युस समाजस सीत यकज:ती आसि।
ब्योइथिकिसुक जदीद अमल छ इम्यूनल कांट किस केटेगोरियल इमपिरेटीव किस खयालस नुमाया तौरस पैठ मुतासिर।
नेबरिम मुलकिच स्टाडीज़ुक छुनि अमली तौरस पैठ कहिन ति वजूद।
साबकि बनेय एरिया  स्टाडीज़िक वकील,यिम जदीदियतिक नजरयन हिन्द प्रोपोनेंटिस आस।
1953 पैठे 1966 ताम कोर यिमो अलाकि ति ज़बान लिस परनावनस खात्रि 34 युनिवरसिटीज़न 270$ मिलियनुक तावुन।
दयिम बड ति अहम प्रोग्राम आय फोर्ड कि पति करनि।
ताहम, बाकियो छि इसरार कोरमुत ज़ि अकि लट येलि सि यूनिवर्सिटी किस कैम्पस मंज़ कायिम गेय त इलाकिक मुतालन कोर हुकूमतचि अजेन्सियो हिन्द तरफ पेश करदा एम खोत वारिया ज्याद वसी त गहरी फ़िक्रि हुन्द लाहि अमल घेरना शुरू, इथ किन अमरीकी मर्कजुक न।
दीगर बैन मुज़ामिन तहकीकि शौब यिथ किन ज़न खवातीनन हुन्द मुताल, जिन्सी मुताल, मोज़ूरन हुन्द मुताल, एलजीबीटी मुताल, त नस्ली मुताल(बशमूल अफ़्रीकी अम्रीकन मुताल, एशियन अम्रीकन मुताल लातीनो मुताल, चिकानो मुताल त मकामी अम्रीकन मुताल) छिन्नि अलाककि मुतालुक हिस्स मगर बाज़ अवकात छि अथ मंज़ शामिल गसान त अम्किस बहसस मंज़ ति।
डेमोग्राफी (गोड्नेथ लगावनअ सीथ छि डेमो-कदीम यूनान हिन्द डेमोसुक मतलब छि 'लुख' त ग्राफो सीथ ग्राफी यिमुक मतलब छि तहरीर, वजाहत त मीच') छि अबदियन, खास तौर पैठ इंसानन हिन्ज़ शुमारती मुताल।
कुन्ति तिबी इदार खातर छि बुनियदी अदाद व शुमार सीथ मरीज़न हिन्ज़ अबादियत, यिथ किन ज़न मरीज़ त जल्दी राब्तिच मालुमात त मरीज़ सिंद तिबी रिकाडुक डाटा।
आबादियती लफ्जुक मुराद छि आबादी हुन्द सौरुइ मुताल करुन।
मंज़ कालस मंज़ कोर इसायी फिकिर्मंदो आबादी हिन्ज़ मयारी ख्यालन गलत साबित करनस मंज़ वारिया वख्त सरफ।
प्रेन दौर किस गोडनिकिस अबादियती मुतालन मंज़ औस जॉन ग्रौंट सिंद तरफ मौत किस तादादस पैठ (1662) करन् आमुत कुदरती त सयासी मुशायिद यथ मंज़ ज़िन्दगी हिन्द जदुलिक कदीम शकिल मौजूद छि।
तिम्सिंद काम कोर थॉमस रोबर्ट माल्थस वारिया मुतासिर, यिम ज़न 18 सदी हिंदिस आखिरस मंज़ कोर तिम लिखित यि डर ज़ाहिर ज़ि अगर अबादी हिदिस इज़ाफस पैठ काबु आव न करनि त तेलि बडि गज़ा किस पैदवारस मंज़ इज़ाफुक रुझान यिम सीथ कहत त गुर्बतस मंज़ लगातार हुरेर गसि(वुछु मल्थुसियन हिन्ज़ तबाही)।
मर्दम शुमारी छः आबादी हिंदि तनासुब (डीमोग्राफिक डाटा) जमा करनुक ब्याख़ बराह रास्त तरीकह।
मर्दम शुमारी करनः पत्तः छः तजज़िया य्वान करनः ताकि यि अंदाज़ः यियि लगावनः ज़ी कीच़ा कम या ज़्यादह गंती आयह करनह।
आबादी हिंदि मौजूदः तनासुब ज़ानिन्कीन दोयमन बिलवास्ता तरीक़न मंज़ छेह लूकन बनेन, बायन, मालिस माजा तः शुरेन मुताल्लिक तफ़्सीलात प्रिच़निक्य् तरीकह शामिल।
आथ मंज़ छै: शरह अमवातिक नोमूना (बशमूल लाइफ़ टेब्ल, गोमपर्टीज़ मॉडल, ख़तरन हिंद मॉडल कॉक्स मुतनासिब ख़तरन हिंद मॉडल इक खोता ज़ियादि या कमी हिंद टेबल, ब्रास रिलेशन लजिट्स) ज़र खेज़ी (हर्न्स मॉडल, कोल- ट्र्सल मॉडल) खान्दर (सँगलीट मेन ईट मेरिच, पेज मॉडल) माज़ूरी (सोलीवान्ज़ मेथड, मल्टी अस्टेट टेबल्ज़), आबादी हुंद तख़्मीनह (ली- कार्टर मॉडल, दी लेज़ली  मेट्रीकस) ते आबादी मंज़ हुरेर सपदनुक रफ़्तार- (केफ्टिज़) बशमूल लाइफ टेब्ल गोमपर्टीज़ मॉडल।
उमरि-मताबिक फर्टिलिटी हुद शरह, अक़्स वरीस मंज़ ज़चगी दोरान 1000 ज़नानन  जिंदः बचि जेवनुक तेदाद (आम तौर 15-19, 20-24 व उम्र बेत्रि)।
ज़िंदगी हुंद तवकह, (या मुतवकह ज़िदगी), तिमन वरयन हुंद तेदातृद यिमन हंज़ि अकि दिनः आमच़ि उम्रि मंज़ फर्दि मौत चि सतह पेठ ज़िदः रोज़नुक तवकह करनः यियि।
अख साकिन आबादी, योसह साइज़स मंज़ तब्दीली हंज़ कायिल आसि नः (खाम पैदायिश हंज़ शरह तः अमवातन दरमियान फरक सिफर आसि)।
नोट करिव ज़ि खाम मौतुक शरह यिथ कनः  ज़न हेरि कनि बयान करनः आव तः पूरः आबादी पेठ छु लागो करनः आमुत हेकि अख गुमराह कुन तआसुर दिथ।
तिम अफराद यिम पन्निस नस्ली ज़ात चेन लेबलन तब्दील करान छि या यिम हंज़ नस्ली दरजि बंदी वक्तस सीत सीत हकूमती तेदाद व शुमारस मंज़ तब्दील गस़ान छे तिमन मुतलिक हेकि सोंचनः यिथ ज़ि तिम छि आबादी हंदि अकि ज़ेली ज़ुमरः पेठः दोयमिस ज़ुमरस मंज़ मुंतकिल गस़िथ।
येथ सेकशेनस मंज़ मौजूदा आदाद व शुमार छिया 2150 ताम दुनिया हिच आबादी मुताल्लिक अक़वाम मुताहिद ताज़ा तरीन (2004) तख़्मीना ज़ाहिर करान (सुर्ख़=ज़ियादा, संगतर रंग=दरमियाना सब्ज=कम)।
शरह अमवात छिया आबादी हिंदन अराकीन मौत कि अमलिकी वजूहात, नतीजा ता इक़दामन हिंद मुतालिया आसान।
मायग्रेशन महक़ूक़ छन इक जाया पीठ बेस जाया बेसनस, हज़रत, कि नाओ दौन यूतौम न सिह किन हदस ताम मुस्तकिल आसान।
ट्यूमोग्राफी छिया अज़ दुनिया चन मुख्तलिफ यूनिवर्सिटीन मंज़ बट्स पेमांस पीठ परनौन युवान। यूसा सोशल साइंस, स्टैटिक्स या हेल्थ स्टडीज़ कीन बुनियादी तरबियत याफ़्ता तालिब इल्मन पांस किन कशिश छिया करान।
आथ सिलसिलस मंज़ हैक काना साइंसी इनफार्मेशन, तकनीक कि अज़्मक़ जवाब मानीथ। अक़ीदा कि टीकाना लूजी छै "पन्नी जाबतन मुताबिक तरक़ी करान, पनीन सलाहियतन हिंद इरदाक करान येस महदूद दस्तयाब मादी वसाएलन ते टूलपर्न हिंजन तख़लीक़ी सलाहियतन ताम महदूद छः।
अमीक तालुक छः उलमा किस तथ मंबस सेती यस मालूमातन हिंदस इब्तेदा आहस, जमा करनस, तंजीम ज़ख़ीरस, बाज़ियाफ्त करनस, तशरीह व इतना वर्स तब्दीलस ते इस्तेमालिस मुताल्लिक छ।
ये छ ख़ास करथ तम व ज़िया पज़र साबित सिपदान यल्ला ये 1960 किस दहला किस वस्तस मंज़ ऐ आई मेखालूफ़ ते दोयमन सोवियत मुसनफ़्फ़नून हिंदस तैयार करमतस नज़रिया किस तनूज़ार्स मंज़ व छौंन।
इम्फार्मेटकस किस तालीम परोग्राम्स मंज़ छिया एदाद व शुमार दसी बा मानी मालूमात जा सिल कर्ना बाप्त इस्तेमालक नवी नवी आला बदी नैरान।
ये हैकून आथ टूमिन्स मंज़ मौजूदा अदारन अंदर इस्तेदलाला ते टूमींच वज़ाहत कर्ना बाप्त इस्तेमाल कर्थ।
रुआयची तौर असी अमिच काम छाप कर्ना यीना वालिस मवादिस सीती आसान मग़र यीमा महार्च छिया वोनी इलेक्ट्रॉनिक, बसरी (वैचोल) ऑडियो ते डिजिटल मवादिस मंज़ ते तेजी सान इस्तेमाल सिप्दान।
19 सदी मंज़ वतल्यू इदारा जाती तौर इन्फॉर्मेशन साइंस दोमन मजमूनन सीटी सीटी।
1731 मंज़ करी बेंजामीन फ्रेंकलिन  फिलाडेल्फियाहच लाइब्रेरी कंपनी क़ायम, ये आसी गोड़नच लाइब्रेरी यूसा आम शहरी न हिंदा अक ग्रुपेच मंज़ नेबर नेरथ वुसअत पाओ ता ये बने ये साइंसी तज़र्बातिन हिंद मरकज़ आता आया साइंसी तज़रबन सीटी सीटी नुमाइशन हिंज मेज़बानी ते कर्ना।
1801 मंज़र जोज़फ़ मेरी जैकवार्ड फरांसिस अदरक  कपर लूमक़ा कामा कारी निज़ाम कंडूल्स मंज़ थावना बाप्त पँचड़ कार्ड सिस्टम इजाद।
1743 ताम व उतौ कूर रिचर्ड हो वन रोटरी प्रेस तैयार ते 1844 मंज़ सूज सीमोल मोर्सन गॉड नेक आ आवामी टेली ग्राफी पैगाम।
1860 अंदर औ मंजर कार्ल्सरूहे टेक्निशे हॉखशूले केमेस्ट्री बाप्त इक मुंजम कि क़यामा बाप्त इमकानतन पैठ व खूस कर्ना ख़ातिरा कोंग्रेस बिलौना  नॉमेनक्लेचर्स अक़्ली।
दीमा वरी कोर लन्दन्स मंज़ रॉयल सोसायटी पनीन कैडलागिन हिंज इशाअत शुरू।
इंफॉर्मेशन साईंसक व आरिया मोरख पाल ओटलेट ते हेनरी ला फाउंटीन्स 1895 मंज़ अंदर नेशनल ऑफ बिबलोग्राफी) हक बानी कार आसाँस सीती सीती इन्फॉर्मेशन ते मौजूदा मान्नान।
दस्तावेज़ी माहिरीन छिया मख़सूस समाजी अफादीत बाप्त तकनीक ते टेक्नोलॉजी अख अक्स मंज़ मद गम करंच जरूप पेठ जोर दुआन।
"ता छा मयार कारी कताबियात लाफौंटेन ता ओटलेट बेन अल्को अम्मी अंजुमनन ता तहनद-ए-तआवुन बापत वार्याह तनज़ीमा क़ायम करथ विकाफ़ क्रिमझि।
अथ सोमबरना मिनज़ आसी मयारी काग़ज़ ताह ता कार्ड शामिल यमी दर्जा बिन्दी हिंदू इशारो हिस्सा बह पनना मर्ज़ी मुताबिक़ डेज़ इन क्रिमझि उलमा रैन मिनज़ थूना आसा आमझ , यमन मिनज़ दरस दुनिया पेठा मुख़्तलिफ़ ज़राईओ जमाह कर मुझ मालूमात आसा ता तिजारती मालूमात आसा तहरीरी दरख़ास्त देना वालेन इंडिकस कार्डो मुनज़्ज़ह कापी करथ जवाबी तौर सोज़ना यवान।
उम्मा हरीमाना हीझ़न मुख़्तलिफ़ मज़मूननि दरमियान रवायती हद बंदी ख़तमु गझ़हनी त अनारमीशन सायंसख वारयाह आलम गय दवीमन प्रोग्रामनि मिनज़ शामिल।
1980 किस दहलस मिनज़ आया तबदीलेन जवाब देना बापत ख़ुसूसी दिलचस्पी थावन वाली वार्याह ग्रुप बार्सस।
तावोस एम. जांग बी., सेमेनोव ए., वेजलैनेन जे. (2014)।
सोशल मीडीया कि ज़रीया इश्तिराक करूँ छः तेवताह "बा-असर" बनेवमत ज़ह नाशरीनन हरगाह कामयाब छः गझ तुमन पज़।
ह्-ए- असल गेविंदन यवहीए वजह छः ज़ह यमन नैट वर्कन छः तहिंज़न फ्रॉम कुर्द-ए-सलाहीझ़न हिंद एहसास गोमत।"
मरात देंस ता ग़ार मजाज़ सारफ़न हनज़ रसाये महिदूद करनसि पीठ कियाह राईए छॅया?
ये छः तथ वर्गिस बापत अख् अहम नुक़्ता वितलेवमत यस नज़म वज़बत डीजटलि लैंड एस्केपस मिनज़ डेज़ इन ता फ़न तामीर केन उसूलन पीठ तवज्जा मर्कूज़ थावथ छः।
अज़ छॅया "इन्फ़ार्मेशन औरलोड" कम करना बापत ख़ुद-कार मालूमात चह बाज़याफ़तक निज़ाम इस्तिमाल करना यवान।
मालूमात हासिलु खरनख अमलु छः तुमी साता शुरू सपदान यतहवी खानहा सारिफ़ सिस्टम्स मिनज़ खानहा सुवालु छः दाख़िल खुरान।
उम्मा बजायह हीखन इस्तिफ़सार खरना आमतस सवालस सेती मुख़्तलिफ़ सतहनि हिंद हश्र तहों वाली जवाबु त ओरअ यतह।
डाटा ओबजेक्टन हिंद दिरमदार छः एप्लीकेशन पीठ दर्थ आसान मसाला पाठी टेक्स्ट दस्तावेज़ात तस्वीर-ए- आयडीव ज़हनी नक़्शा या वेडो।
मंतिक़ छः रस्मी सेमंटकस फ़राहममालूमात मंगणक ताल्लुक़ छः मालूमात बाज़याफ़्त करनसि सेती।
सिस्टम्स मिनज़ अलामतन पीठ इस्तिदलाल लागू करना यन केआर करना बापत गझ।
"ये ता ओस अख् आम अकीद ह्-ए-ज़ह क़हत ता सहलाब हीओ क़ुदरती आफ़ात हिस्सा छॅया आसमानी अज़ाब.  ये हिस्सा छॅया आ सम्मांन पीठ ग़ाबी कोझि हनज़ ज़मीना पीठ कुन हकमरानन सेती नाराज़गी हनज़ाला. ओह कन्नी आसी अक्सर बजन आ फ़ातिन पतीए बग़ावत विथान ता किया ज़ह लोकिन ओस बासान ज़ह आसमानी हुक्म छः ज़ह हुकमरान गझ बदलन।
ये तसव्वुर छः कुनह हदस ताम बाद शाहिन ग़ाबी सरपरस्ती आसनकसि योरपी तसव्वुरस सेती कुनह हदस ताम वाठ खेवान ताहम छिना ये योरपी तस्वर्क पाठी बादशाहस हुकूमत कर्निक ग़ार मशरूत इख़तियार बख़्शान।
गाबी इनायत छः चीनी फ़लसफ़ा दानोव त आलमू हखमरानन हिन्दी दिसी ताक़तख ग़लति इस्तेमाल रोखावां बापत बतौर अखह तरीक़ा पाननोवमत अतह निज़ाम्स मिनज़ आसी जानचह खरनख दोयम तरीक़ा त मौजूदु।
"काबिल-ए-ज़िक्र छः ये ज़ह ये ख़ानदान रूद वार या हिस्स कालिस कायम ता अथ दौरान करी31 बादशाहो17 पेरिन हिंदुस् तवील वक्तस ताम हुकूमत।
"ताहम योत् योत् वक़्त गुज़रान गो हकमरानो लॉजी समाजा कुन द्वीमन तबकन सेती बदसुलूकी करनी यमा कन्नी समाजी बदसुलूकी अदम इस्तहकामन ज़नम पिरो'ओ।
यमूव कर हुक्मरानी करना कि गिरिज़ा ग़ाबी इनायत (मंडेट आफ़ हेवन तसव्वुर पंनस वज़ाहतस मिनज़ खड़ा. ता ये ख़्याल वितलूऊख ज़ह आसमानी इनायत बरक़रार थूना बापत छॅया हुकूमत जान पाठी करनी ज़रूरी।
"ताहम दियत यमूव केंझ् शहरी यन हनज़ह-ए-ख़ुश आमदी बापत केंझ्् शांग प्रस्तन पनीन लू किचन लू किचन रिया स्तन ज़ोहो उसूलन ता ज़ाबतन तहत हुकूमत करनसि इजाज़त।
यमूव करी जहाज़ साज़ी हनज़ महारत ता हासिल यमा सेती यमन आसमानी सिम्त शनासी हनज़ ज़ानकारी ता गय ता यमी बेहतरीन जहाज़ रान ता बने ये।
यमो मनज़ह-ए-छॅया अक्सर तख़लीका ख़ा नद आंचे तरक़्क़ी ता सयासी तहरेकिन पीठ तबसरा।
यहनज़ा अ तख़लीक़ा चहीह बुनियादी तौर हखमरान तबक़चा अहमीझ़ इहितराम त बोंमीं तबक़नि सेती तहंदन तालक़ातन पीठ ज़ोरु दवान।
यमन ज़िलनि मिनज़ यमी मुंतज़मीन हखोमत तरफ़ा मुक़ररु खरना आसी आमती तुमन ओ'स उम्मा बदला मरखज़ी त दाख़िली हखोमतस सेती पंने वफ़ादारी बिर क़रारु तहोनी।
आख़िर-ए-कार यला ज़ोहाव ख़ानदानक ताक़त कमगो अथ स्पद कुन रियासतस मिनज़ सफ़ाया. कुन रिया सतिक मानन ओस ज़ह ज़ोहाव छॅया कमज़ोर गुमती ता यहनज़ हुकूमत छा बा इन्साफ़।
यमन अस्ला हा तन दौरान आया वारीह इंतिज़ामी तबदीलेयह ता अख् तीवथ नज़ामा क़ानून आव बार्सस युथ मिनज़ ये बावर आव करना ज़ह कोनून छः प्रयुथ फ़रदस् बाला-ए-तर बशमूला हुकमरान।
हाँ ख़ानदान कि क्या मुक छः चीन किस तारीखस मिनज़ इक्का अज़ीम दूरच निशानदेही स्पदान युथ अंदर मलिका किस सयासी ढांचसि मिनज़ नुमायां तबदीलैहि आया।
अख् बोड मक़सद ओस यमन पांझ ख़ा नद अऩ्न ग़ाबी इनायत तसव्वुर दसी हुकूमती मन्सब बख़्शन ता तीय सांग ख़ानदानस ता दीया वन।
यमन नष ओस द्वीमन चीनी रिया स्तन मुक़ाबला वार्याह बोड इलाक़ा ता यस जुनूबस मिनज़ मुस्तक़िलन यहंदस क़बज़स तिल मौजूद ओस।
ज़ौ वनिता पता लियांग सनद वहशयाना रवैय्या बनेवो यहनज़ा शर्मिंदगी हिंद बाइस यमा सेती यमन पीठ यमी हुक्मरानी करना कि इख़तियार नष ख़ारिज कर्निक दबाव बड़ैउ'ओ।
ताहम ओस क़िबला ये ख़ान वाहिद सहि ला-तअल्लुक़ हुकमरान यमी बवान ख़ानदानस पीठ आसमानी मंडेटक दावा कोरमत ओ'स ता किया ज़-ए-तिस ओस अख् यूड फ़ौज पांस सेती बया ओस सहि खेतान लोको मनज़ह-ए- यानी अम्स ओस सोई पस-ए-मंज़र यस बाकीन लोकिन ओस यला ज़न द्वीमन चीनी मुख़ाफ़न यहनज़-ए-रवाईता या सक़ाफ़्त आसी ना।
"ये आसी ऊला पेठा आख़िरस ताम छुरा सियासत ता बादशाह सनद ह्-ए-तरफ़ा अस्मानी अकीदस कुन फेरणक साज़गार बनावंचि अमल बरक़रार थोंच अख् कोशिश।
बग़ावत कर्निक हक़ छिना कुनह सरकारी कोंकणस मिनज़ दर्ज।
चूँकि फ़ातिहा छः सोईए यस यमा कथा हिंद ताय्युन छः कोरमत आसान ज़ह कमी छः जनतिक मंडडीट हासिल कोरमत ता कमी छः वो रावरमत ओह कन्नी छॅया कुन्हा चीनी आलिम अथ विक्टर सनद-ए-अंसा फ़क अख् क़िस्म मानान। उम्मा कथा हिंद बेहतरीन नमूना छॅया ये चीनी कहावत ज़ह " ज़ीनन वो'लाम छः बादशाह बणान ता हॉर्न वो'लाम ख़िलाफ़-ए-क़ानून" (चीनीः “成者爲王，敗者爲寇”)।
वनना छः यवान ज़ह सीला सन्ज़ याद शाही ता छॅया 'मंडडीट आफ़ हेवन पाननोमत मगर सारो ये खोता क़दीमी रिकार्ड छः जो ज़ोन ख़ानदानक यमी 'मंडडीट आफ़ हेवन अख् पाएदार ता रियास्ती नज़रिया दियत।
"पतमूव ता ज़ियाद-ए-मर्कज़ीयत याफताह वेतनामी ख़ानदानोव पाननव'ओ-
"उम्मा पता किस दूरस मिनज़ आया ये ज़रूरत ख़त्म करना ता किया ज़-ए-जा पा निक इम्पैरियल हावसन कौर दावे ज़ह सहि छःजापानी आख़्ता बच देवी आमातेरासु हनज़-ए-इक्का अझ लकेरा हिंद हिस्सा।
योतामत ज़ह1868 मिनज़ मेजी संज़ा बहाली पता यला बादशाह आव दो बार ह्-ए-सयासी बीरू क्रेसी हिंदुस् मर्कज़स मिनज़ थूना आमत ओ'स बज़ात-ए-ख़ुद ओस बादशाहस मेजर ओलेगरिकी यस मुक़ाबला सेठाह कम ताक़त।
मीडीया स्टडीज़ चहीह अखह तरबियत त मतालाख शोबा यस मुख़्तलिफ़ मीडीया मवादु तारीख़ त मीडीया खेनि मुख़्तलिफ़ असनाफ़न हिन्दुनि असरातन मुतालिक़ छः ख़ासखरतह मास मीडयाहस मुतालिक़।
आसटरीलयाहन ख़ोर1960 खसि शुरूआती ख़ालिस दौरान गोडनचा लटा वखटोरीं यूनीवर्सिटियुन मिनज़ मीडीया सटीडीज़ मुतारिफ़ त1960 खसि मिनज़ ख़ालिस दौरान वातनोवखह सखींडरी सखोलन ताम।
"सानवी सकोलन मिनज़ आव फ़िल्म असिटेड यज़क बुनियादी कोर्स विक्टोरियन जूनियर सकंडरी निसा बिक हिस्सा बनावथ1960किस मिनज़ कालिस पर नाइन शुरू।
अख् मज़बूत जुज़ ता छः बदस्तूर वीसीई उम्मा पता बनेवो ये जारी।
बासान छः ज़ह न्यू साउथ वेल्ज़स मिनज़ छिना सानवी सतहस पीठ मीडीया एसटीडीज़ पर्नाव ना यवान।
छॅया मार्शल मैकलूहन ता हैरॉल्ड इनिस मीडीया एकोलोजी ता सयासी माशीयतस मिनज़ पनना देता बापत वोहमा सदी हिंद मशहूर कण्णाडियन इआलम।
खारलटन यूनीवर्सिटी त यूनीवर्सिटी ऑफ़ वेस्टर्न ओंटारयो ख़ोर 1945 ता 1946 हिस्स मिनज़ ममखना पाटही जरनलज़मख प्रोग्रामु ता असखोल शुरू।
अज़ छॅया ज़ियाद-ए-तर योनेवर्सिटीन मिनज़ मीडीया ता कम्यूनीकेशन इस्टेज़ीज़ पर्नाव इन ता अंडर ग्रैजूएट डिग्री पेश कुरान. वार्याह कण्णाडियन इआलम छॅया अथ अंदर पनुन फ़आल हिस्सा अदा कुरान. यमन मिनज़ ब्रायन मसोमी (फ़लसफ़ा, सक़ाफ़्ती उलूम), कम स्वाचिक (सकाफती मुतालः, हकूक निस्वान, उम्र रसीदन हुंत मुतालः), क्रीरी रेटिंशलर (फेमिनिस्ट थ्योरी), तः फ्रांक्वोइस कोरेन (तंज़ीमी मवास्लात)।
मीडियम छॅया प्रयुथ सहि शीए यूसा दुनिया या द्वीमन इंसा नन सेती सांस वातना वरस मिनज़ सा लस्सी कुरान छः।
मेक लोहान सनद वनन छः ज़ह कुनह "चीज़स टकरा करनच तीकीक छॅया मशीन टैक्नोलोजी"  हनज़ अहम खासियत उम्मा सेती गय इंसानी काम कार्स ता एसोसी उष्ण किस तंज़ीमस नौ शक्ल ता "आटो मशीन टैक्नोलोजी हनज़ ख़ासीयत छॅया अथ बरअक्स।" 
सारी कसमका मीडीया हुक्का "मविदच" ख़ासीझ़ हिंद मतलब छः ये ज़ह कुनह ता मेडीमक "मवाद छः हमेशा वातना वर्क दोयम ज़रीया मीडियम आसान।
अगर बिजली लाईट हिंद इस्तिमाल जुमा दोहा राझ फूटबाल बापत या तो हिंद मेज़ गा शिरा विना बापत येह करना तूही हीकोव बेहस करथ ज़ह इलैक्ट्रिक लाईटा हिंद मवादन कर ये सरगर्मी पेश।
योतामथ् इलैक्ट्रिक लाईट कान्हा ब्रांड नाव गा शिरा विना बापत इस्तिमाल येह ना करना तोता मत हीकोव ना ये बतौर मीडियम तस्लीम करथ।
मेडीमक असर छः मज़बूत बनाव ना यवान ता कयाज़ह-ए-अथ छः बया ता अख् मीडीया मवाद देना यवान।
गर्म मीडीया हुच शिरकत छॅया कम आसान ता सर्द मीडीया हुच शिरकत ज़ियाद ह्-ए।
"चीन चह कीमो नेकेशन यूनीवर्सिटी यूसा बरोंहा बीजिंग ब्रॉडकास्टिंग इंस्टीट्यूट नाव-ए-ज़ानना आसी यवान छॅया 1954 मिनज़ कायम आमझ करना।
बोर्डेवि सनद तजज़िया छः ज़ह टेलीविज़न छः तुम्ह खोता कम ख़ुद मुख़्तारी ता आज़ादी फ़राहम कुरान योताह आसी सौ निचान छः।
फ़िल्म एसटीडीज़ किस मादा नस मिनज़ छॅया बया इक्का लुटा फ्रैंक फोर्ट ता बर्लिन मुतहर्रिक तस्वीरी मीडीया हिस्स मिनज़ नौ-ए-तनोज़रचा तरक़्क़ी हिंदुस् बार्स अंदर ग़ालिब स्पदमती।
अथ निवह-ए-वित्ता हनज़ह-ए-निशानदेही मुताल्लिक़ छॅया गोडिंचन इशाइतन मिनज़ छॅया सुन्दुस इदारतस मिनज़ छपे मुझी हेल्मूट क्रौयज़र लिटरेचर एस्टडीज़ - मीडिया एस्टडीज़ (लिटराटुअरविसेनशाफ्ट-मेडिएनविसेनशाफ्ट) ये छः तसंदा तरफ़ा पेश करना आमत तरमीम कोरमत जल्द यस 1976 दौरान ड्यूसलडॉर्फर जर्मनिस्टेनटाग चुन पेश किशन हिंद ख़ुलासा।
"जर्मन इंस्टीच्यूट फ़ार मीडीया ऐंड कम्यूनीकेशन पालिसी यमुच् बुनियाद 2005 मिनज़ मीडीया स्कॉलर त्राव मुझ छॅया छः तुमन केंझ् लूट्स हाख़माइटर ख़ुद-मुख़्तार तहक़ीक़ी अदारण मिनज़ अख् यमी मीडीया ता मुवासलाती मसलन खा तुर्रा -ए-विकाफ़ छॅया।
छः अज़कल जर्मनी हंज़न मीडिएनविसेनशाफ्टेन योनेवर्सिटीन मिनज़ मुताला बापत सारवी खोता मक़बूल कोर्सो मुनज़्ज़ह अख्. वार्याहन दरख़ास्त देना वालीवो छः ग़लती कन्नी ये मूनमत ज़ह ये कोर्स कियाह दिया तुमन पानीए सी वी या द्वीमन मेडियाहन मिनज़ करीयर।
ये छः इलैक्ट्रॉनिक मीडीया हिस्स मिनज़ पांझ विरेन हिंद मरबूत प्रोग्राम ता दोन विरेन हिंद प्रोग्राम पेश कुरान।
"यला ज़न मुवासलाती उलूम लोकिन कथ बाथा हिंदुस् तौर तरीक़स पीठ तवज्जा फेरान छः पता सहि अदह-ए-सा लस्सी आस्थन या गारी सा लस्सी यला ज़न मीडीया एसटीडीज़ मुवासलातस सिर्फ सा लस्सी मुवासलातस तानीय महिदूद छः थवान।
मवास्लाती उलूम या उम्मा मनज़ह-ए-माख़ूज़ हीकोव यूनीवर्सिटी रोटर्डम, रैड बावड यूनीवर्सिटी, तलबर्ग यूनीवर्सिटी, यूनीवर्सिटी आफ़ आमस्टरडम, यूनीवर्सिटी आफ़ गरोनेंजन,यूनीवर्सिटी आफ़ टोवंटी, रूज़वेल्ट एकेडेमी, यूनीवर्सिटी आफ़ उट्रेश्ट,यू वी यूनीवर्सिटी आफ़ आमस्टरडम ता वेगी अंगन यूनीवर्सिटी ता रिसर्च सैंटरस मिनज़ प्रयुथ मुताला करथ।
पंजाब यूनीवर्सिटी लाहूरक मीडीया डिपार्टमैंट छः सेठा ही परविन यला ज़न।
अज़ पोर-ए-बर्तानिया हिस्स मिनज़ मीडीया एसटीडीज़ पर्नाव ना छः यवान।
ताहम छः बाज़ी यतहन प्रोग्रामनि हिंद तवज्जा मीडीया खेनि वारयाहन लंजन ख़ारिज खुरान—फ़िल्म, बुख पबलीशनग वीडीयो गेम्ज़ वीग़ारअ वीग़ारअ।
ये छः जुज़वी तौर सक़ाफ़्ती तारीख़ दांता मीडीया स्कालर प्रोफ़ैसर शेवा विध्या नाथन सुन्दुस हसूला अलमका मर्हूने मिन्नत ता सेती वर्कलन मीडीया पालिसी शुरू गझ ता अख़लाक़ीयात का नफ़र सिक्का बदौलत यस कीनो वेंचर सक सी ई ओ ता यू वी ए हिक्क साबिक़ तालिब-इल्म डेवड़ वर्कलन सनद-ए-अथा रटा बने ये।
रैड फ़ोर्डस मिनज़ छः मीडीया असिटेड यज़क मतलब विनय ता मजमूई तौर ये मानना यवान ज़ह कान्हा छः सहाफ़त नशरियात इश्तिहारात या वैब प्रोडक्शन कुन तवज्जा दिवान।
बर्गस्स्न्न करो यल ति बंद समाजस,एमएएनजे फरका यति जन बंद कानून्न्क नैतिकता ति धर्मुक निजाम औसा।
सोरोस, जॉर्ज "याज्ञता की उम्र" पबलिक आफियरस (2006)।
अधिनायकवदान कोर अलिम मजबूर सियासी बन्न खोतर यमि शीत आलोचनात्मक सोच नामुमकिन गयी ति अधिनायकवाद मूलकन माँज सपीज़ आलिम तलब।
बंद समाजन मंज आव दावा करन कुनि खास अल्ममुक ति अंतिम पजरक यमि सित अख पहलू कीकतुक आँव जबरन लागू करनि।
चुयोंकि चुनावस मंज हिसि न्न वोल सुंद सीचस हक आसानी सान हेरफेर करिथ जमहारयतुके सियासी दिसकुरस छुनि जरूरी बेहतर हकीकत समझावन।
हालांकि, पोपरन प्रजनेवनि यल समाज न जमहूरियतस सित, न सरमयदारी सित न  अहस्तक्षेप अर्थव्यश्थ सित बल्कि इंसान सिंदीस तनकीद नुमा दिमागस सित, थि ति सु सांप्रदायिक समूह किस बिथिस पेट सोंचान छु।
रीमुलेटोरी कॉलेज छि कानूनी इदार यिमन पेट अवामिच खिदमत करनुक इलजम छु।
मिसाल के तोर पर, ओंटारियोवस मंज हकि न कान्ह ति कारकुन ओंटारियो कॉलेज आफ टरेदस मंज मेमबराशप बगेर काम करिथ।
वेबर सिंढ खातरह छि सामज सास्त्र समाजुक ति व्यवहारुक शोब, इसलिए पजि अंतक्रिया सुद दिल वुछुन।
यि सब्द छु जयाद अमली ति बोद फ्लोरियन ज्नेनीकी सींद “सूशल फिनोमिन" खात:, तिकयाजि अख छुनि निस्क्रीय केंह, बत्कि छु फुरतेल ति प्रतिक्रियाशील।
यि छु यिवान वैकल्पिक साधन ति मान्न: यालि दितीयक नतीजि छु मेकलना।
यलि अख तालिबइलिम छ कोलेजस मंज असल कारकरदगी न करनुक चुनाव करान, तिमन छि आसानपोकि लॉ स्कूलस मंज गछुनछुमुशकील ति वकीलबनुन ति छु मु शक्ति।
वैल्यू रिलेशन छि सबग्रुप कमांडसन ति डिमांडसन मंज आमुत्त तकसीम करन:।
यिमे मुतालबे तुल वारिया मसलेह, युतनताम कानूनी रस्मु रिवाजस पेठ ति आव इमतिहान। 
यथ हदस ताम कि वारिया मज़हबी तंज़ीम छे अख अकिस खिलाफ मुकाबल करान तिम सारिफीनन हंज़ केंज़ तबकन हंज़ः खुसूसियातन हंज़ ज़ुरूरियातन पूरः करान तः इमन पूरः करनुक रुहजान थावान।
यि कथ छे असल पाठ्य़ मोलोम ज़ि दोरहाज़िर अमरीकाहस मंज़ सख्त गिरजा गर मज़बूत तः वुस्अत लबान छे, येलि ज़न आज़ाद ज़ेहन ज़वाल पज़ीर छि।
असर अंगेज़ अमल ( युस ज़ज़बाती अमलि मुताबिक ति जान्नः यिवान छु): 'यिम आमाल कांसि हंदेन ज़ज़बातन हंदि वजह सीत, निजी ज़ज़बातन खात्रि वरतावनः यिवान छि।
बे काबू रदि अमलस मंज़ छेनः कांह रोक टोक आसान तः अकलि हंज़ छे कमी आसान।
येलि ख्वाहिशात पूर छुं खस़ान त उंद्रुनी इंतिशार छु पाद गासान।
अख आम मिसाल छे तरज़िअमल तः अकली इंतिखाबिक्य् मफरूज़ः।
यिमन छेन तस्व्वुरान हंज़ निशानदीही आ'स अरिस्तूहन करमिच़ तः वुनि ति छि कह्या मुज़ाकरन हुंद मोज़ो।
मअश्यतिक्य माइक्रोलोजीकल नज़रियातन थावन अफरादन अकि ग्रुप केन हालातन पेठ गौर करान।
यि करनः सीत छु फराहम करन वालेन मुकाबलः करनुक सबब बनान तः अमि किन्य छु मअश्यतस मंज़ नज़मो ज़ब्त पादः गस़ान।
अकली इंतिखाबुक नज़रिया अगरचि माहिर मअश्यात कि ज़रयि तेज़ी सान नवआबादियात छु, मगर माइक्रो इकनामिक तस्सवुरातव निशि छि मुख्तलिफ।
रेवायती आमाल: तिम आमाल यिम रेवायत कि वजह सीत करनः यिवान छि, ति क्याज़ि तिम छि हमेशि मख़सूस हालातव खातिर अख खास तरीकः सीत करानः यिवान।
अख रेवाज छु अख त्युथ अमल आसान युस वाक्फियतस दरमियान आसान छु।
अख आदत छु बतदरीज हेछनस मुतलिक इकदामातन हुंद सिलसिलः तः बअज़ वक्त शुऊरी बेदारी हंदिय वरायी ति।
कूले संदि अथियिनःवालि ग्लास सेल्फ कि खयाल छु यि ज़ि येलि अस्य् दोयमेन हुंद मुशाहिदः करान छि तः यिमन पेठ छि गौर करान तः तिम क्या छि सानेन आमालन मुतलिक सोंचान तः एहसास छु असि पानस फरोग बखशान।
समाजी सरमायि छु तिमन लूकन दर्मियान तालुकातन हुंद "नेटवर्क यिम कुनि खास मुआशरस मंज़ रोज़ान छि तः काम करान छि, तः अथ मुआशरस छि मुअसर तरीकः काम करनस काबिल बनावान।"
19मि सदी हंदिस नेस्फस मंज़, डी टोकेविलन करि अमरीकी ज़िंदगी हंदिस बारस मंज़ तिम मुशाहिदात यिम समाजी सरमायन हुंद खाकः तः वज़ाहत करान नज़रि गस़ान छि।
मजमुई तोर तुलि कम्यूनिटी पन्नन तमाम हिसन निशि तआवुन मेलनुक फायदः, येलि ज़न फर्द पन्नेन उंजमनन मंज़ पन्नेन हमसायन हुंद मदद, हमदर्दी तः रफाकतुक फाय्दः तुलिथ।
सिटेन (1901:1) सिनद कोलह मुतॉबिक: छ सु "समाज युस तम्अ दुनी इमतियाज़ बय तजरुबस फ़रोग़ आसह दिवान, सू समाज छ कूनी शकह वरॉय समाज इनफ़िरॉदी तह मोजमोई सतहस पेठ अथ छलछानग़रि करान छ।"
यिमो तमाम तॉसुरातो कोर यिन वालिन दयहलिन मनज़ समॉजी सरमायी सोचु कि तरकियाती सोश्यल खातिर वारया हुरेर।
राबर्रट डी पुतनाम (1993) सिनद् मुतॉबिक छ समॉजी निज़ाम मआशरन तह मुलकी सतहस पेठ मद्द दिवान बॉहिमी अथवास किन रिशतन तह बेयि हकि ये वुकिनकिस जदीदी समाजस मनज़ मूजूद अनदरिम खरॉबियन होन्द तदोरुक करनस मनज़ मददगार साबिथ गस़िथ, मिसालि पाठ्य् जुरुम।
नैन लिनस सुन्द सोशल कैपिटलुक कांसेप्ट छू इन्फरादी नुकतयनज़र : "बाज़रस मंज़ मुतवाकह नफ़ास सीत सीत समाजी तालुकात मंज़ सरमायाकारी करयन।"
सरमायच इस्तिलाह छे माशी सरमायाहीच दोय्मियन शक्लन सीत छि मुशाहबत करिथ इस्तेमाल यिवान करन्ह, यिथपान्ठ समाजी सरमायस छु हियुवय (अगरचि पैमाईशस काबिल) फ़ायदहंज दलील छे यिवान दिननह।
रॉबिसन, श्मिड तह साइल्स (2002) कअर समाजी सरमायिचन मुख्तलिफ तारीफन हियुन्द जायज़ह तह येथ नतीजस पेठ वअत ज़ि वार्या लूकोव छि नह तारीफ हिन्ज़ रस्मी ज़रूरत पूरह करमच। 
तिहुन्द मश्वर छू ज़ि समाजी सरमाय गोस यून हमदर्दी सीत ताबीर करन्ह : बेयसिंद हमदर्दी हियुन्द मकसद छू समाजी सरमाय. बाकियन खात्र हमदर्दी थावन वअल छि समाजी सरमाय फ़रहम थवान।
समाजी सरमाय छू माशी नज़रियह मुताबिक समाजी सरमायदारी सीत ति समझान।
यी छू "तिमन लूकन कदर पअदह करान यिम जूडिथ छि, बेय वछन वालेन सीत सीत ती।"
रॉबर्ट डी. पुटनम मुताबिक, समाजी सरमाय मतलब छू " अफरादन दरमियान राबितह- समाजी नेटवर्कस बेय यिमन सीत पअदह गसनवआल्य बाहमी तह बरोसवआल्य असूल।"
यि छि हकूमतस पेठ बरोस करनच बनिम सतह तह शहरी शिरक़तच बनिम सतहस मंज़ विच्छनह यिवान।
पुतनम ति छू वनान ज़ि समाजी सरमायस मंज़ छे कमी हिन्ज़ बुनयादी वजह छू जनानन हियुन्द अफरादी कुवतस मंज़ दर्ज करुन, युस वक़्तह कियेन पाबंदी सीत मुंसलिक छु युस वालिदैन तह उस्तादन हिन्ज़ शहरी तंज़ीमन मंज़ शमूलियत करन्स मंज़ रूकावान छू।
फुकुयामा सुन्द मश्वर छू ज़ि समाजी सरमाय येती तरकी खातर फ़ायदह आसि दिवान, तति गसन यिमन गैर-ग्रुप अरकानन पेठ ति लागत आयद सपदयन येमकिस नतीज्स मंज़ आम फलाह तह बहबूद खातिर गैर इदारी नतीजह मर्तब गसान छि।
यि जहत छि कांसी अदाकार सिंज इन्फरादी या इजतमाई नेटवर्क किस तरतीब सीत हासिल गसन वआल्य फायदन पथ मर्कूज़।
बाकियन हिंदिस बरोसस तह तिहिन्दीस तावुनस बेय नेटवर्कस अंदर अकिस फर्द सिंज शिनाख्त कि जरियह यि छू सआरवय खोत बेहतर।
शीरी बरमन तः डीलन रेली यस सीत सीत माहीरीन इक्तिसादियात शंकर सत्यानाथ, नीको वाइटलेंडर तः हंस-जौचिम वोथ हंदेव तहकीकव छु शहरी उंजमनन फासिस्ट तहरीकन हंदिस उरूजस सीत जूडमित।
समाजी सरमायिक्य मनफी नतायिज छि अकसर वाबस्ती जोडनः आमित।
बांडिंग तः ब्रिजिंग समाजी सरमायि दारी यिकःवटः मीलिथ हेकन नतीज़खेज़ तोर काम करिथ अगर तवाज़ूनस मंज़ आसन, या हेकन तिम अकिस बेकिस खिलाफ काम करिथ।
इंसोलर तालुकातन हंज़ मज़बूती हेकि मुख्तलिफ असरातन हुंद बायिस बनिथ मसलन नसली पसमांदगी या समाजी तंहायी।
जरमनव कोर कोमी हकूमत तः सियासी जमाथन हंजन नाकामियन निश मायूस गस़िथ पन्नेन कल्बन, रज़ाकारानः उंजमनन तः पेशवरानः तंजीमन पनुन पान शामिस. यिथः पॉठ्य् सपुद वीमार रिपब्लिक कमज़ोर करनस तः हिटलर सुंद इक्तिदार आसान बनावनस मंज़ मदद हासिल।"
तिम आस्य् वीमार रिपब्लिकस मंज़ वारयाह इंतिशार पसंद।
"राबर्ट पंटम, छु पन्नि कामि मंज़, यि तजवीज़ पेश करान ज़ि समाजी सरमायि, तः अवामी एतिमादिच अथ सीत मुंसलिक तरकी तः कम्यूनिटीयन मंज़ नस्ली तनूह हेकि रुकावनः यिथ।
यकसानियतुक फुकदान कि सब्बह गय लूख पन्नेन करीब ग्रोहन तः रिश्तन निशि ति दस्तबरदार, येमि सीत हम आहंग कम्यूनिटी हंदि बरअक्स अकि जौहरी मुआशरिच तश्कील सप्ज़।
इंसानी सरमायि हेकि, कुनि वसायिलन ताम, रसायी हासिल करिथ युस पत्मि नस्ल ज़र्यि समाजी सरमायि ज़र्यि जमा करनः आमुत ओस।
हालाकि कोलमैनं कोर नि ज़िहीनी नि पिअर बौर्दिएउ पन्नि काथ बाथ मंज़ मुखातिब, यि छुनि बौर्दिएस हिन्ज़ बैहस्स सीथ मेल खैवान युस तेम अव्ज़ायिशनसल तालीम मंज़, मुआशरस ति सिकाफत मुतलिक अएस कोर्मुत।
इथ पअठ, यि छु अख सामाजी प्लेटफार्म, पानि, युस अकिस छे ज़आन करान समअजी हकीक़त निश तिम छ अमिक आदि बनान।
एमिच मिस्साल दिनि खअत्रि, अस छि फ़र्ज़ करान ज़ि कि अख इंसान छु चाहान असल  जगह मुआशरस मंज़।
क्या सिविल सोसाइटी छा अख काफी नज़र्यी।
आम मिसाल छ कि मुज्रिमाना गिरोह छ सामाजी सर्मायस, सिथ तालुकात बनावान येलि कि कोइर्स ति बोलिंग क्लब, अमिकिन ख़िताब, के तोर पर पुत्नाम लामेंतेद तिहुन्द कमि, छे समाजी सर्मयिस मंज़ पूरि करान।
अल्द्रीच छु बैयी लागु करान सामाजी  सर्मायस ख़यालात अफ्ति बहाली हिंदैन बुन्यअदि असूलन पैठ तबादालुक ख्याल करुण युस या ति इमदाद या बहाली मंज़ छ रुकावट बनान, जैसे की नुक्सानिच हद, आबादी हिन्ज़ कसाफत, हुकूमातुक मियार बैई इमदाद।
लुख यिम तिहिंज़ ज़िन्दगी छ य महसूस करित गुज़ारान कि यिम छ सामाजिक असूल बैयी छ तिम पनिन्न ज़िन्दगी टेंशन बगैर गुजारनि कबिल तिहिंदी क्रेडिट खअत्र, बच्चन हिन्द खअत्रि, बैयी खैरात रटान अगर ज़रूरत आसि।
"सर्मायिच" तमाम शकलि अस, मार्क्स खअत्रि, युस सिर्फ सरमायि दारन येथ अस बैयी तेम दुयूत सरमायि दारन मुआश्रस मंज़ मेहनत किस बुन्यादस पेठ ज़ोअर क्याज़िकि सु औस अकिस तब्कस तशकील करान युस पन्नि मेह्नातुक ताकत किन्नस पेठ मजबूर गसान छ, क्याज़िकि तिमन अएस वारिहन मय्नन मंज़ सर्मायिच कमि, लफ़ज़ि किस कुन्ति माय्नेय्य्स मंज़, दयिम सुर्तस मंज़ करुन।
पोर्टसन छ मिसाल किस तोरस पेठ आमि नस्ली गिरोहिक रोक्नन स्चोलार्शिपुक ज़िकर कोर्मुत।
बोन्डिंग ति ब्रिजिंग छ ज़एली पैमानस पेठ तजवीज़, गमित यिम छ 300 खोत ज़यादी इल्मी मज़ामीनो पक्नैय्मित।
ताहम कोहेसिवेनेस देर्मिनेनिंग कर्नुक छुनि काहअख मिकदअरी तरीकि बल्कि सोशल नेत्वोर्कुक अख मजमूअ युस रिसेअर्च्रो सदियों पेठ समअजी सर्मायी चलावनी खअत्रि इस्तिमाल छ करान।
ग्रुप येथ मंज़ ज़यादी लुख आसन, जैसे कि सियासी जमात, छ ज़यादी शिर्कत करान सरमायि किस रक्मस मंज़ कम्य लुख केन ग्रौपन खोति, जबकि वार्या ग्रुप येथ मंज़ कम्य लुख छे आसान मसलन, कम्युनिटीज, छे एहमियतस मंज़ हुर्रनावान।
आख ग्रुप किथ्कन छु रलान बाकी मोश्रस सीअथ यि छु समअजी सर्मायन, मुतअसिर करान मगर अकिस मुख्तलिफ अन्दज़स मंज़।
अथ कथि तस्लीम करान कि कह शख्स हैकिनि बैयी सिंज़ि हमदर्दी पेठ असअंदाज़ गसिथ सु इंसान युस बाकीयन बैयी तन्ज़ीमन या इदारन हिन्द खत्रि पानीं हमदर्दी बडावनि खत्रि कअम करीथ यिमन हिन्ज़ तिम नुमायिन्दगी करान छअ।
वाल्ज़ेर १९९२, अलेस्संद्रिनी २००२,नेव्तोन ,स्तोल्ले बैयी,फोले बैयी एडवर्ड्स १९९७,बैयी वाल्टर्स, की मुताबिक, कि सिविल सोसाइटी, या ज़यादि सही तोरस पेठ, त्रय्मिस शअबि किस ज़र्यस पेठ, युस अफराद आथ कअबिल छु आसान रिश्तिदार नेटवर्क कईम ति बरक़रार थावां।
लीयोंस कि  मुतअबिक न सिर्फ सिविल सोसाइटी छ सामाजी सर्मायीक ज़र्यी पअदि करनी खअत्रि दस्तावेज़ी शकल दिनि अमिच, समाजी सर्मायी छनि कुनिति शकली मंज़ ज़ाहिर गसान याति यिमन अवमिलन तैहत यिमकि त्रय्मिस शोब्किस तार्कि मुतहरिककरान छ।
मकसद छु माशी निजामकेन इनामात सीत पसमानदि अफ्रादन "कम्यूनिटी" मंज़ बेयि शामिल करिन।
एलेसनड्रीनी छु यमी कथि सीत इतिफाक थविथ वनान ज़ि, "ख़ास तौर पैठ ऑसट्रेलिया हस मंज़, नियोलिबराज़िम आव दुबारि अकलियत पसंदी किस तौरस पैठ पेश करनि ति वारिह्यो थ्योरिसटव बेय मबसरीनव कर अमिच शिनाखति बडिस पेमानस पैठ मुआशिरिकि खात्रि अकिस खत्रि किस तौरस पैठ  क्याज़िकि यिम छि समाजी सरमायस काम करनि खात्रि इसतिमाल करान।" 
बेनल अक्वामी तरकी मंज़,बेन फाईन (2001) ति जॉन हेर्रिस (2001) कोर पैदा गसन वैल अदम मसावात कि खात्रि समाजी सरमायिहस अख मुमकिन इलाज किस तौरस पैठिक  (सिविल सोसयटी तनज़ीमन ति एन जी ओज़न फरोग दयुन,मिसाल किस तौरस पैठ,तरकी किस एजंट किस तौरस पैठ) नमुनासब अपनावनस पैठ सखित तनकीद छ करमिछ -नियोलिबरल इकतिसादी तरकी हिन्द ज़रयि। 
ताहम,समाजी सरमायिकिस आला सता: जमहूरीयत कि खात्रि मद्दतुक वजाह बन्यो।
यिमन बुनयादी अनसारन ह्युंद एहतियाती जायज़ि छु अक्सर यि वनान कि खवातीन छनि मर्दन हिंद पैठ वोट त्रावान।
समाजी सर्मायि छि वारियः वसायिल ति नेट वर्क पेश करान यिन सियासी मशगूलियतस आसान बनावान छि।
खवातीन छ पंनिस पानस कम दरजि बंदी किस अंदाज़स मंज़ इन्तिज़ाम करान ति इत्तिफाक़ राय पैदा करनस त्वज: मर्कूज़ करनस ज्यादि इमकान थावान। 
मिसाल किस तौरस पैठ, अख शखिस युस केंसर सीत बेमार छु एमिस हेकि  मोलूमात,पोंसि,या इखलाकी मद्द मीलिथ एमिस छु एलाज बरदाश करनि ति ठीक ग्सनिच जरूरत।
बेय मज़ीद, हम्सायन ह्युंद समाजी सरमायि हेकि शुरेन ति नवउमरन मंज़ सेहतिच अदम मसावातस दूर करनस मंज़ मद्द करिथ।
तिम रिशति ति नेट वर्क यिम अख जग्राफियाती अलाकस मंज़ नसली अकलियाती आबादी कि ज़रयि बरकरार थावनि यिवान छि यती अकि नसली ग्रौप्न सीत तालुक थावान रिहाशाई हिन्ज़ अख बड तादाद दोयमिस फरदस ति हमसाय केन खसूसियात किस बुनियादस पैठ तौका खोति बेहतर सेहतिक नताईजिक बायिस हेकि बनिथ।
मिसाल किस तौरस पैठ, स्वीडेनस मंज़ 13 पैठ 18 विहिर परन वालेन शुरेन दिनि आमुत अकिस सर्वे किस न्तायज्स मंज़ आव यि लबनि ज़ि कम समाजी सरमायि ति कम समाजी एतिमाद छु नफसियाती अलामात,अज़्लाती दग,ति डिप्रेशनुक थदि शरहन सीत वाबसति।
अकिस मुताल्स मंज़,इंटरनेटिक मालूमाती इसतिमालस समाजी सरमायि किस इनफिरादी पैदावारस सीत मसबत तौरस पैठ मुनसलक छि,ति समाजी ताफ्रीही इसतिमाल मनफ़ी तौरस पैठ मुनसलक छु (अमि इस्तिमालिक आला सत: समाजी सरमायि छि कम समाजी सत: केन सीत मुनसलक)।
एमिक मतलब छ यि ज़ि इंसान हेकन खासन मुफादन त पसि मंज़र किस बुनियादस पैठ मुन्तखिब तौर पैठ बाकियन सीथ जुडिथ।
यि दलील छि जारी, हालाँकि सबूतन हिन्ज़ अहम तादाद छ समाजी सरमायस त इन्टरनेटस दरमियान अख मस्बती या असल तालुक इज़हार करान।
2006 हिच ताज़ तहकीक छ यि ति ज़ाहिर करान ज़ि इन्टरनेट इस्तिमाल करन वालेन लुकन हुन्द फहलामुत ज़ाल (नेटवर्क) छ अक्सर तिमन लुकन हिन्द मुकाबल वसि आसान यिम इन्टरनेट छिन्नि लगातार या बिलकुल न इस्तेमाल करान।
दुय्मि तहकीक सीथ छ यि पता लगान ज़ि नवजवान लुख छ इन्टरनेट राब्तस खातर अकि इज़ाफ़ी ज़रियिक तौर पैठ इस्तेमाल करान, बजाय यिम ज़ि इन्टरनेट राब्तन नी अख अकिस ब्रोंह्कन राब्तिच जाय।
तिम छ कालमेनस किठ कदान, यिमो खान्दानस मंज़ सिर्फ मौजूद मालिस-माजेन हुन्द तदादुक इस्तेमाल कोर, त तिमो कोर वर मौल-मौज त मुख्तलिफ किस्मन हिन्द वाहिद या कुन्नि मौल-मौज सिन्देन खान्दानन हिन्द ज्याद अलग हदुदन हिन्द नज़र न यिन वाल असर नज़रन्दाज़।
मॉर्गन त सोरेंसन (1999) छ कालमेनस सिदुई चैलेंज करान ज़ि इमन निष् यि वाज़िया कर्निच तरीकिच कमि ज़ि कैथोलिक स्कूलिक तालबिअलिम क्याज़ि छ पब्लिक स्कूलकेन तालबिअलिमो खोत ज्याद कामयाबी हिन्देन मयारकेन टेस्टन मंज़ बेहतर कारकर्दगी हुन्द मुज़ाहिरअ करान।
यि छि लबन् आमुत ज़ि, समाजी सरमाय हेकि कायदा नाफिद करन वालेन स्कूलन मंज़ अकि जमा काम करन वाल बारादरी बरक़रार थावनि खातर मस्बत असर अनिथ, येलि ज़न एमिच ज़रूरत खोत ज्याद निगरानी बुर नतीज त छि अनान।
यिम स्कूल छ अकि मुख्तलिफ किस्मिच समाजी सरमायिच तलाश करान, यिथ किन ज़न मालिस-माज त बाकि बड़ेन हिन्ज़ वसि समाजी नेटवर्कस मंज़ मौकन हिंदिस बारस मंज़ ज़ानकारी।
यिमन रियास्तन मंज़ छ यि हिवुय ज़ि मौल-मौज औस पन्नेन बच्चन हिन्ज़ तालीम सीथ ज्याद वाबस्त।
तालीम हिंदिस शौबस मंज़ समाजी सरमायस वरैय, उस्ताद त मौल-मौज यिम तालबिअलिम सिन्द तालीम मंज़ ज़िम्मिदरी छ अदा करान, इमन हिन्दन बच्चन हिन्ज़ स्कूली तालीम पैठ अहम असर हेकि इमन वजहन पैठ यकीन करिथ।
यिथ किन टेडिन त वेहर (2010) छि बयान करान ज़ि, "तालबिअलिम सिंज कामयाबी फरोग दिनस मंज़ छ सार्वियो खोत अहम वजहो मंज़ अकिस बच्च सिंज तालीम मंज़ मालिस-माज हिन्ज़ अम्ली शुमुलियत ज़रूरी।"
हिमायती नेटवर्क, समाजी सरमाय सिंज शकली हिन्ज़ तौर पैठ, छ नैय यिन वाल तलबाहन निष् मौजूद तहज़ीबि सरमायस चलावनि खातर ज़रूरी।
यक्जती छ खास तौर पैठ यथ माहोलस मंज़ अहम येति ज़न महाजिर मेज़बान समाजस मंज़ छि यिवान।
नस्ली हिमायत छ तालीमी कामयाबी जोर दिवान।
तमि सुंद समाजी सरमयिचि  दरजिबंदी हुंद जग्रफियायी तसवुर बापथ उज़ुर छु ज़ि लुक्न हंदि रिश्त छि तिहिंदि रोज़्नकि अलाक़ सअति बनावन  यिवान त तय स्प्दान।
पननिस मुतालस म्न्ज़, छुन सु यिम्न डानचन हंदेन  इन्फरादी  शरक्त करन वालेन पेठ नज़्र्र त्रावान, बल्कि वुछान ज़ि डांचि त स्माजी राबित यिम यिमव पेठ वोप्दान  छि, छि फ्ह्लान।
ब्याख शोबह येथ मंज़ स्माजी सरमायि ज्ग्रफियायी मुताल रंगि नज़रि गछान छु, छु  रज़ाकारन हिंदि शिरक्त त मुख्तलिफ सरकारन हिंदि मद्त कि्नि वेछ्नावन किनि वुछ्न यिवान।
आरामस त जमहु  स्मॉजी सरमाय्स म्न्ज़ छु अह्म तोलुक।
पतकिस मुतालस म्न्ज़ छु , किस्लेव (२०२०)   रुमानी रिश्त  यछुन त कुनुय ज़ोन आस्न्स म्न्ज़ रिश्त हावान।
यिथी हिह  नतीज आयि ब्योन ब्योन हिस्न हिंदिस ,बंग्लादेशस म्न्ज़ सरकार  सनदिस मुताल्स म्न्ज़ वुछ्न।
इपोह्न कोर यि  सनतकारन, यिम्न  रसाई ऑस या नऑस,   हंदि  बजायी ह्न्देन नतीज्न  मीज़ान करिथ।
ग्रुपचि यकजह्ती ( यथ ग्रुपुक स्मुत त स्मॉजी यकुत ति वनान छि )छु  तमि विज़ि वोत्लान यलि यि स्माजी ग्रुप केन रुकुनन अख अकिस सअति अख जमाथ बनिथ रलावान छि।
मुशतरक़ह हेक्व ज़्याद अस्ल पाठि, अकि जमाच हिंदि  मक्स्द बापथ कॉम करन विज़ि यकजह्ती या पननेन रुकुनन ह्न्ज़्न जज़्बॉति ज़ुरियातन हुंद पूर गछुन  वनिथ।
अम्युक ज़बरद्स्त रूप छु हावान ज़ि यि किथ कनि छु  जमाथ बनावन पेठ ख्त्म करनस ताम वकतस सति बदलान।
यि वज़ाह्त हेक्व आम पाठि पेठह कनि वनिम्तेन ग्रुप्न मुत्ल्क़ आम पाठि मानिथ।
अम्युक ज़बरद्स्त रूप छु हावान ज़ि यि किथ कनि छु  जमाथ बनावन पेठ ख्त्म करनस ताम वकतस सति बदलान।
ग्रुपुक  रलुन छु ज्माच  ह्न्ज़ कशिशि हियु, योस ब्कोलि हाग, स्माजी कशिश छे।
लोट एंड लोट( 1965) युस पानवनि ज़ाती्  कशिशि जमाच ह्न्ज़  यकजेह्ती मानान छु, तमि कर अदबस पेठ तह्कीक़ त वुछुन ज़ि, यिमन  फरदन हियु पोत म्न्ज़्र्र आसि( मिसाले नसल , ज़बान, पेशह, वुमर) तरीक़, अक्दार त शखसियत, छि अक्सर ग्रुप्स सति मुसबत तालुक थवान।
अमि अलाव छु हिवुय पोत  मनज़र मुख़तलिफ माम्ल्न पेठ मेमबरन हिशी राय आसनस ज़्याद्ह इम्कॉनी ब्नावान, ग्रुप म्क़्स्द ,रॉबितकि तरीक़ , येछिमति क़्याद्त सान।
यि छु  अक्सर  लोफिंग किनि स्प्दान, अख नज़रिय युस वनान छु ज़ि, ग्रुपकि इन्फरादी रुकुन छि दरअस्ल क्म कूशिश  करान, ति क्याज़ि तिम छि मानान ज़ि बाक्य करन यि क्मी पूरह।
ज़्याद मेटा एंनलिसिज़( मुताल यिम्न म्न्ज़ वारियाह्न मुतालन हिंदि नतीज आसन  छि ) छि हावान ज़ि यकतिस त कारकरदगी म्न्ज़ छु रिश्त आसान।
येलि ज़न यि कामि हुंद वक़फ आसुन मानान छि, यि छु कारकरद्गी साति वाठ खेवान, यकुत अख क़शिश आसन खोत क्म पाह्न।
वोनि गव केंचन ग्रुपन हेकि बाक्य्व खोत ज़्याद मज़बूत यकजेहती- कारकरदगी आसिथ।
केन्ह शहाद्त छे ज़ि यकुत हेकि तिमन ग्रुपन म्न्ज़ ज़्याद आसिथ यिम्न अख अकिस पेठ दारमदार छु, ब्नेस्ब्त तिम यिम आज़ाद छि।
बेयि छु यि ज़ि , थज़ि कारकरद्गी वालि ग्रुप छि् स्यठह्य पादावॉरियत वालि आसान।
यकुत थवन वालेन ग्रुपन हिंदि रुकुन छि ज़्याद पुरवोमेद आसान त यिम्न छे गॉर यकुत वालेव ग्रुपव खोत क्म स्माजी मुशिकिलात आसान।
यि आव वुछ्न ज़ि द्सिल त छान छि इक्व्ट ग्रुपन म्न्ज़ काम करिथ ज़्याद मुतमइन रोज़ान।
अकि मुताल सॉति ननियोव ज़ि यकुत हेकि कामि बा्पथ व्क़्फ आस्न साति ग्रुप फॉस्लह निनस म्न्ज़  बेहतरी अनिथ ,येमि विज़ि यि द्बावस तल आसि, तमि ज़्याद येमि विज़ि यि द्बाव्स म्न्ज़ आसि न।
मुताल साति ननेव ज़ि यिमन टीमन क्म यकुत त ज़्याद तॉजिली ऑस, तिमव होव ज़्याद यकुत त ताज्ली वाल्य्व खोत बदतर कारकरदगी।
ग्रुप कि सोंच्नुक नज़रियि छु तजवीज़ करान ज़ि  द्बाव छु ग्रुपस पननिस फॉस्ल्स पेठ स्न्जीद्गी सान सोंचनस थोस अनान।
ब्याख वजह छु ज़ि लुख छि ग़्रुपस मोलुल ज़ानान, त लेह्ज़ा द्बाव बापथ पानवनि रिश्त बेह्तर पाठि कायिम थवन बापथ आमाद आसान।
रुकुनन हिंदि पसन्दुक दरज छु ग्रुपचि यकजेहती हुनद इशारह मान्न यिवान।
बकोलि सरकार छि-  कमिशन्ड, स्टेट आफ इंग्लिश सिटीज़ थीमेटिक रिपोट्स, समाजी यकतिस छि पांछ मुख्त्लिफ रोख: मॉदियॉती हालात, मनफी रिश्त,चलवनि रिश्त,येक्जेह्ती, शामिलात त बराबरी।
ज़िंद्गी ह्न्ज़ बुनियादी ज़रुरियात छे मज़बूत स्माजी येनि वोन्न बापथ बुनियाद त समाजी तरक्की हुंद अह्म इशारह।
त्रेयिम रोख छु मुस्ब्त रलुन मेलुन, ह्योन द्युन , फरदन त बरादरियन   दरमियान रॉबित ज़ाल, या "बा-हरकथ स्माजी रिश्त"।
अथ म्न्ज़ छि लुक्न हंदि अकिस शहरस सॉति वाब्स्त आस्नुक एह्सास त मुशतरकह  तजरुबन हुंद ताक्त, पछान त अक़्दार, तिमन  दरमियान यिम मुखतलिफ पसम्न्ज़रन ह्न्दि छि।
स्माजियाती सतह्स पेठ छु अलबरट लारसन  समॉजी यकतिस,  'अख पछ - योस मुल्क केन शहरियन आसान छे, ज़ि तिम छि एखलॉकी बरादरी म्न्ज़ , येमि सॉति तिम अख अकिस पछ करान छि" वनान।'
समाजी बनावठ छे , अख मारकसी खयाल(ॖ मतलब  समाज) युस साम्रॉजी तरीक पादावार, साम्रॉजिय्त ब्रोन्ह पादावारकि तरीक़, त इकतिसॉदियात किस इदारॉती ज़िम्न्स , तारीखी सोमे्रस  पेठ तवजू द्युन वनान छु।
अलिमि समॉजियात्स म्न्ज़ छु स्मॉजी डांचि स्माज्स मंज़ समॉजी  बन्दोब्स्त युस टाकार छु, त फरदन ह्न्ज़ कारकरदगी तय करि।
 यि छु "समाजी निज़ामस" बरअक्स युस आगर डांचुक हवाल छु यथ म्न्ज़ मुखतलिफ डांचि छि।
यि छु स्माज केन मुखतलिफ इदारन दरमियान असूल त रिशत  तय करान।
 तनज़ीमन हिनदिस जदीद मुतालस म्न्ज़ छु अह्म ज़ि, कान्ह तनज़ीम हेकि पनिनि नर्म रविय त त्बदीली हुंद बितुर हाविथ वगार।
मेसो पेमानस पेठ, छु यि समॉजी ज़ाल किस डांच्स त फरद्स या तनज़ीमन सॉति तोलुक थवान।
मिसाले, जोन लेवी मारटिन छु नज़रिय दिवान ज़ि केन्ह मेक्रो पेमानकि स्क़ाफ्ती इदार( मिसाले, " डांचि" छु मॉहिरि इनसानियात कलाड लेवी - सट्राह्सस हिवि)।
एलेकस्स डी टोकवीले ओस " स्माजी डांचि" इस्तेलाह इस्तेमाल करन वोल गोडनियुक नफर।
गोडन्युकुय समॉजी डाण्चुक सय्ठाह मरबूत हवाल द्युत मारकस्न, येमि सयॉसी, सकाफ़्ती त मज़हबी ज़िन्द्गी पेदावार केन तरीक्न सॉति रलॉव (अख पूशी्द इ्कतिसादी डान्च)।
इमाइल दुरखेम छु , जिसमानियॉती त समॉझी निज़ामन, यिम हरबरट सपेनसर त बाकयव मशहूर  करि, मवाज़नत करिथ यि तस्सवुर दिवान  ज़ि वसीह समॉझी इदार त  तिम  अमल यिमव समॉझी कारकरदगी म्न्ज़ यकजहती बापथ मुखतलिफ़ हिस्स अख इक्व्ट त खोद पेदावरी सालिम बनोव, छि अख अह्म रोल अदा करान।
बाक्य छि स्का्फ़ती् डा्नचन हिन्दि तरतीब बापथ लेवी सटरास सुन्द मानान।
समॉजी डान्च त एज्न्सी रलावन  किस त्स्स्वु्रस  बा्पथ छि एनथोनी गिड्न्ज़ सुन्द डान्च्यॉती त पेरी बोर्ड्यु सुन्द अम्ली नज़रिय।
अथ ज़िम्न्स मन्ज़ छु, गिड्न सुन्द वेछ्नावुन, जेक्युस देरीडा स्नदिस दोगुन फ़ुटरावन किस ख्याल्स मुत्वॉतिर युस क्लासीकी समाजियॉती त  बशरियॉती वजूहात हावान छु ( खास पॉठि लेवी- सट्रास सुन्द डानचियॉती आल्मियॉती रुजहान)।
अम्युक आव जेक्ब एल. मोरीनो स्नदि दसि मुतालह करन।
समॉजियात छु जिसमानियातुक अख शोबह येमियुक मक़सद समॉजी वतीरचि साम त वेछनावुन छु।
स्माजियॉती जिस्मानियात छु स्माझी वती्रस मसलन जिनसियात किस तरीक्स, अलाकॉई लडायन, शिका्रस त समॉझी केमेन हनदिस आलेन म्न्ज़ रोज़नस तशखीस  करान।
यि छु पेशनगूई करान ज़ि जानवर करन तिम तरीक इ्स्तेमाल यिम इर्तिकाह्स म्न्ज़ काम्याब रूदिम ति छि।
वतीर छु लेहाज़ा आबादी म्न्ज़ पनिन जीन महफ़ूज़ थवनचि कूशिश।
अलट्मान्न कोर पनुन अख समॉझी जिसमियातुक नोव क्स्म शुरु, पनज़ेन हुन्द वतीर वुछ्न बा्पथ, आदाद शुमार वरताविथ, त आव 1965 ह्स म्न्ज़ रीजनल प्रीमेट रिसर्च सेनटरस मन्ज़ "सोशियो ब्यालजि्स्ट" बना्वन।
येलि ज़न "समाझियाती जिसमॉनियात" इस्तिलाह 1975 थस म्न्ज़ तमि विज़ि वसीह पाठि ज़ानन आयि, येलि विलसनन समॉझियॉती जिसमॉनियातस पेठ पनि्नि किताब: ʼदे निव सिथिसिज़ʼ इजरा कअर, येमि साति से्ठाह तनाज़ वोथ।
वोनि गव, वतीरस पेठ इरतिकाहुक असर रूद इर्तिकाह कि दरियाफ़्त पतय माहिरि जिसमानिया्तन त फ़लसफ़ियन बापथ दिलचसप।
एडवरड एच हेग्न छु ʼदि हेन्ड बुक आफ़ एवलूशनरी साईकालजीʼ म्न्ज़ लेखान ज़ि, स्मॉझी जिसमॉनियात छु, अमिकिस इनसानन पेठ लोगू गछ्नस पेठ तनाज़ बावजूद," बहिमि सदी हुन्द अख साइनसी फ़्तेह।" "
लेहाज़ा, आसह यिम नहजि गॉलिबन तथ माहोलस म्न्ज़ "पाननावनि" लायख यथ मन्ज़ ज़ुव ज़ॉच पॉद गयि।
लेहाज़ा, छि तिम अकसर फ़ित्री त इलहामी वतीरस म्न्ज़ दिलचसपी थवान त फ़रक खोत सकाफ़तन म्न्ज़ हिशर वेछनावनस म्न्ज़ ति।
यि वाल्देनन हुन्द तहफ़ुज़ बडरावि आबादी ह्न्ज़ रफ़तार।
ई.ओ. विल्स्न छु ओज़ुर करान ज़ि इरतिका करि न ग्रुप्न पेठ ति अ्मल।
अगर कि्फ़ायती जीनव साति मुतमइन करन यी, तेलि गछन फ़रदन पननि कि्फ़ायती जीनन ह्नदि परतव ज़िन्द रोज़नि, मगर  येलि किफ़ाय्त शार  गॉर किफ़ाय्ती खरचस पेठ ऑश करन तेलि मरन किफ़ा्यत शार, त बाक्य रोज़न  ज़िन्द।
समाजी जिसमॉनियातस म्न्ज़, छु समॉझी वतीरह अकि स्मॉझी जिसमॉनियॉती न्ज़रिय किनि अख मुस्तहक़्म लाएअमल लबिथ वेछनावन` यिवान युस वुछ्नह यिन वॉलिस वतीरस सॉति रलान छु।
समाजी केमेन त क्रलन दरमियान किफ़ायत शॉरी छे यिथय कनि वेछनावन आम्च।
ज़नान यिमन शुरि ज़ेवरावनकि मोक़ आसन, तिम छे आम तोर,  क्म पाह्न शुरेन क़्द्र करान, त हेक्न ज़ेवरनकि मोक़ घर बा्चन  बापथ खेन त हेफ़ाज़त खॉत्र तरतीब दिथ।
इनसानी वतीरकेन जीनज़न हुन्द मुताल छु आम तोर यिथि हिवि वतीरकि इशारह हावान, मिसाले बनावुन, ज़्याद हावुन, ज़ोर ज़बरदसती, त अक़्ल छे, वरासती आसान।
लेहाज़ा, येलि एफ़ ई वी गगर ज़ाचन म्न्ज़ जीनव पेठ्ह कडन यीय, नर गगर करन यखदम बाक़्य नर गगरन पेठ हमल, येलि ज़न वहशी क़सम पुर तशदुद वतीर बापथ वारियाह वख निवान छि।
1976 थस म्न्ज़ सोशियो बयालजी स्ट्डी ग्रुप मीटिनगि दोरान, यिथ कनि उलीसा सेगसट्रेल वनान छि, वोन चोमसकीह्न, सोशियो बयालजी दसि इनसानी फ़ितरथ मोलूम सपदन किस अहमियतस मुतलक़।
विलसनन ओस दावा कोरमुत ज़ि तमि वोन न ज़ान्ह, ज़ि क्याह गछि आसुन, सिरिफ़ यि मामल आसि।
कारबार छु रोन-ज़ोन करन या हारह कमावन बापथ पॉदावार हे्थ कनिथ( चीज़ त खदमात) करनचि कारकरदगी।
अगर कारबारस म्न्ज़ करज़ खसि, दिन वॉलि लगन नफ़र स्नदिस ज़ॉती सामानस पत।
इस्तेलाह छे अक्सर इस्तेमाल स्प्दान( मगर वकीलव या सरकॉरि मुलाज़िमव द्सि न) अकि कमपनी हुन्द ह्वाल दिन बापथ।
अख ज़ाती, नफ़ा बापथ कारपोरेशन छि शियर वालेन ह्न्ज़ आसान, यिमन अख बोड आफ़ डेरेक्टरस, कारपोरेशन चलावन त अमि बापथ मुलाज़िम रटन बापथ आसान छु।
अख इम्दादि बाह्मी छे कारपोरेशन निश ब्योन आसान, त अथ छि मेमबर आसान, शियर होलडर न, त तिमन छि फॉसल निनकि मुशतरक यखतियारात आसान।
लिमिटिड लाइबल्टी कमपनी ( एल एल सी), लिमिटिड लाइब्ल्टी  शेरिकोत, त बाक्य तरी्ककि कारबॉरि इदारह छि पननेन मॉलिकन या शियर होलडरन का्रबारचि नाकामी निश वखर क़ोनूनी तरीक मखसूस क़ोनूनी तहफ़ुज़ दिवान।
मेमबरन छि मखसूस रकमचि ज़मानत ( आमतोर मोमूली) अ्गर क्म्प्नी इनसालवनट लिकिविडेशन गछि, मगर नत, तिमन छिन कमपनी हिसाब इ्कतिसादी हकूक आसान।
अमि क़्समचि क्म्प्नी हेकि न वोनि् बरतानियाह्स म्न्ज़ बनावन यिथ, हताकि यिमन बापथ छु क़ोनु्नी मद चलान।
यि थविव याद" कमपनी ह्नदिस नावस पत एल टी डी आसुन छु हावान यि छि लिमिटिड कमपनी ( पबलिक लिमिटिड क्मपनी)  यि छे हावान ज़ि अमिकि शियर छि वारियाह्न निश आसान"।
अकिस गारन्टी किनि लिमिटिड कमपनी म्न्ज़, आसि यि गारन्टी।
प्राइवेट क्म्प्नी छिन पब्लिक्ली ट्रेडिड शि्यर आसान, त अक्सर छे शियरन हिन्दिस तबादुलस ममानियथ आसान।
तफ़रीही क्म्प्नी त मास मीडिया एजनसी छे नफ़ा , इनटिलेकचुअल प्रोपरटी कनिथ कमावान।
यिमन म्न्ज़ छि ठोस चीज़ मिसाले कार, बस, मे्डिक्ल चीज़, शीशि या जहाज़।
ज़यादतर सिटोर त केट्लाग क्म्प्नी छे डिसट्रिब्यु्टर या परचून कनान।
तिम छि खेलन साति वाबसत चीज़ त खदमात कनिथ नफ़ा कमावान।
जदीद शोबॅ आव इतालवी माहिरि रियाज़ियात लुका पसयोली स्नदि द्सि 1494 थस म्न्ज़ कॉयिम करनॅ !
फ़ाइनानस हेकोन बहसियति द्यारन हुन्द इनतिज़ामी साइन्स वनिथ ति वेछनावि्थ।
मॉलिख हेकन कारबार पानय चलॉविथ, या हेक्न अमि बापथ नॉज़िमन नोकरी पेठ थविथ।
बिज़नेस प्रोसेस मेनेजमेन्ट ( बी पी एम) छु अख अहम मखसूस इनतिज़ॉमी तरीकह युस खरीदार स्न्देन ज़रुरतन त तक़ाज़न ह्न्दि तमाम  पहलू इकवट करान छु।
वारियाह कारबार छि अल्ग पछानव द्सि चलाव्न यिवान यिथ कनि अख कारपोरेशन या अख शरिकोत ( लिमिटिड लाइबलटी या तमि वराई बनोवमुत )।
आम पा्ठि वनव, अकिस कारपोरेशनि म्न्ज़ शरीक, लिमिटिड पार्टनरशिपि म्न्ज़ लिमिटिड पार्टनर , त अकिस लिमिटिड लाईबलटी क्म्प्नी म्न्ज़ मेमबर छि करज़न मुतलक़ ज़ॉती लाईबल्टी निशि महफ़ूज़ आसान, युस कोनूनी तोर अल्ग " फ़रद " ग्न्ज़रन यिवान छु।
शरिकातकि् शर्त छि केन्छाह पार्टनरशिप एगरीमेन्ट द्सि चलान, अगर बनोवमुत आसि, त ओडाह तमि अलाककि कोनून द्सि, येति यि चलान आसि।
केन्च्न टेक्स निज़ामन म्न्ज़, हेकि यि मुबइन डबल टेकज़ेशनि पोछर दिथ, ति क्याज़ि गोड छे कारपोरेशन नफ़ाह्स पेठ टेकस दिवान, त पत येलि कारपोरेशन मालिकन नफ़ा बॉगरावान छे, फ़रदन छु पननि टेकस रिटरन पूर करिथ डिविड्न्ड ति शामिल करनि पेवान, यथ नोक्त्स पेठ टेकसुक दोयिम  ताह ऑयिद स्प्दान छु।
"गोयिंग पबलिक" इपतिदॉयी अवॉमी पेशकश ( आइ पी ओ) अम्ल सॉति, छु मतल्ब थवान ज़ि  कारबारुक अख हिस्स बनि अवॉमी मेमम्बरन हुंद।
हुमुराबी सुंद कोड छु १७७२ बी सी ताम पथ गछान, मिसाले अथ म्न्ज़ छि तिम  खास मद यिमन म्न्ज़ शिपिंग, बापारेन त द्राल्न दरमियान खरचि ति शॉमिल छि।
मक़ा्मी अलाक्स म्न्ज़ हेकि खसूसी लासनि हुन्द ज़रुरथ ति ऑसिथ त कारबार चलावन बापथ  टेकसन हुन्द ति।
केपटिल मारकेट वालेन ज़्यादतर मुलकन म्न्ज़ छु क्म अज़ क्म अख आसान।
बाक्य मगरबी मुलकन म्न्ज़ छि म्वॉज़्नॉती रेगयूले्ट्री इदार।
कारबारस मु्तल्क़ कोनूनन ह्न्ज़ि दडबनदी त बडवनि पीचीदगी छु कारपोरेट कोनूनन म्न्ज़ खसूसियत बडावन्स पेठ ज़ोर दितुमुत।
ज़यादतर कारबारन छि नाव, लोगो, त यिछय ब्रेन्डिग तकनीक यिम्न ट्रेड मार्किन्ग द्सि फ़ाइद वाति।
इकतिसादियात छु अख समाझी साइन्स युस मुताल करान छु ज़ि लुख किथ कनि छि क़्दरन सॉति वाबस्त;  खास पॉठि, पॅदावार, डिस्ट्रिब्युश्न , त चीज़न त ख़दमातन ह्न्ज़ खपथ वुछान।
तमि कोर तॉयीद ज़ि पतिमेव मॉहिरि इकतिसादियातव छि आम तोर दोलथ वेछनावनस पेठ मरकूज़ रूदिमति: दोलथ किथ छे पाद सपदान ( पॅदावार), बॉगरावन यिवान तॅ सरफ़ करनॅ यिवान, त दौलथ किथ हेकि हुरिथ।
अगर ज़न जन्ग ज़ीनिथ हेक्व न या अगर मुतव्क़ा खरचि फ़ॉइद खोत ज़यादॅ आसन,  तय करन वालि मद (यि ज़ॉनिथ ज़ि तिम आसन असूली) करनइ नॅ ज़ान्ह जन्ग (अख फ़ासल) बलकि छान्ड्न बाकय मुतबॉदिल।
इकतिसादी ख्याल छि यसल पाठि। बोटीयन शाईर हिसियोड त वारियाहन इकतिसादी तवारीखदानन ह्न्देन तहरीरन म्नज़ छि वनान ज़ि हिसियोड छु पानस "गोडनियुक मॉहिरि  इकतिसादियात" वनान।
ज़ ग्रुप, यिमन पत" मरकनटिलिसटस " त " फ़िज़ियोक्रेटस" वोनुख, यिमव त्रोव ज़याद स्योद पाठि मोज़ू किस वुसतस पेठ असर।
अमि मूजूब ओस मुलकचि दोलच हुन्द दारमदार अमिकि सोन त चानदि सोमब्रावनस पे्ठ।
फ़िज़ियोक्रेटस,  18 हिमि सदी हन्दि अकि फ़्रान्सीसी मुफ़्किरन त लिखारेव ह्नदि ग्रुपन बनोव इकतिसादियात बतोर आमदनी त पॉदावारी गोल रवानी हुन्द खयाल।
फ़िज़ियोक्रेटव कॅर ह्कूम्ती द्रोगि टेक्स बदल ज़मीनदारन निशि आमद्नी पेठ अकि टेक्सचि वकालथ।
स्मिथ छु ख्सूसिय्त कि इम्कॉनि फ़ॉय्दॅ म्ज़ू्रि ह्न ज़ि बाग्न्यि सॉति वेछ्नावान, ब्डेमॅच पॉदावॉरिय्त तॅ कारॅबारॅ सॉति न्फ़ा सॉति, चाहे क़्स्ब स त मु्ल्क़्स या मुलक्न दरमियान।
ज़मीनि ह्न्दिस क्म रोकबस पेठ तीज़ी सान ब्ड्वनि आबादी ह्न्दि दबावुक मतलब छु मज़ूरन कम बिटुन।
येलि ज़न एडम सिमिथ आमद्न पॉद करनस पेठ ज़ोर दिवान, डेविड रिकारो (1817) छु आमदन  ज़मीनदारन, कामगारन त सरमायदारन म्न्ज़ बॉगरावनस पेठ तव्जह दिवान।
रिका्रडो ओस गोडनियुक फ़रद येमि मुतवॉज़िन फ़ॉइद वोन त साबित कोर, ज़ि यथ तहत प्रेथ मुलख तिम चीज़ दरआमद करनस म्न्ज़  महारत प्रावुन गछि ,यथ म्न्ज़ पॉदावॉरी खरचॅ कम आसि, न कि सु रोज़ि पननिसय पादावारस पेठ मुनहसर।
मिलन कोर बाज़र केन दोन रोल्न कुन इशार: वसीलन हुन्द तायुन त आमदनी बॉगरावनि।
सिमिथन लियूख ज़ि " प्रेथ चीज़ुक अ्सली मोल…छु यि प्रावन्स म्न्ज़ मेहनथ त मुशकिल"।
से स्न्ज़ वज़ाहत छे सॉनिस वखतस ताम रूज़मच, योस लफ़ज़ "दोलथ" बदलाविथ बचेयि, मतलब ज़ि "दोलतस" म्न्ज़ हेकन गॅर मॉदी चीज़ ति ऑसिथ।
रोबि्नज़ सनदि बापथ, आव क्मी हुन्द हल क्डन, त तमि स्न्ज़ वज़ाहत छि असि यि वननस इजाज़थ दिवान, अकि सहल शवुरॅ सॉति, तॉलीमी इकतिसॉदियात, बचाव तॅ हेफ़ाज़ती इकतिसादियात, सेहतुक इकतिसादियात, ज्न्गी इकतिसादियात, त बेयि ज़रूरी, पॉदावार, बॉगरावुन तॅ सरफ़ करनुक इकतिसॉदियात छि इकतिसॉदियॉती सायनस्कि मोज़ू"।
हताकि यखराय आस्न निश दूर, ज़्यादतर मोमूलकि मॉहिरि इकतिसॉदियात करन रोबिन स्न्ज़ वज़ाहत क़बूल, अमि बावजूद ज़ि वारियाहव छु  इकतिसॉदी तरीकस त इफ़ॉदियतस पेठ सनजीद ओज़ुर तुलमुत, युस अमि वज़ाहतॅ तलॅ नेरान छु।
" इकतिसॉदियात" इसतेलाह ओस नीम कलासीकी मॉहिरि इकतिसॉदियातव तॅ अलफ़रड मारशलन ति " इकतिसॉदी सायनस" बापथ बा-हेस हम-माने त गोडनिकि " सयॉसी इकतिसॉदियातुक" मुतबॉदिल वनिथ मशहुर कोरमुत।
अमि कोर क्लासीकी इकतिसॉदियात किस वरासती कदरन ह्नज़ि मज़ूरि हनदिस नज़रियस, कदरन  हनदिस   महदूद ज़रूरत किस न्ज़रियस त अकि ज़याद आम सपलाई तरफ़कि  खरचिकि नज़रियि बापथ खॅर बाद।
अमिच अख दसती मिसाल छे इनफ़रॉदी ज़रूरतन मुत्ल्क़ सॉरिफ़ीनन हुन्द नज़रियि, युस यि ब्योन छु कडान ज़ि कॉमथ ( खरचॅ पॉठि) त आमदन किथ कनि कॉरि डिमॉन्ड किस मेकदारस पे्ठ असर।
ज्दीद इक़्तिसॉदियात छु नीम क़्लासीक़ी इक़्तिसॉदियात मगर यथ म्न्ज़ वारियाह न वेर छु युस या ति गोड्निकिस त्स्खीश स या पुश्न्य करान या आम ब्नावान छु, यिथॅ क्नि ज़ न  इकोनोमीट्रिक्स, गिन्द्नुक नज़रियि , बा्ज़ रॅचि नाकॉमी तॅ ना स ही मुक़ाब्लॅ, क़ौमी आम्द्न स पेठ दीरीनॅ असर त्राव न वालि नीम क़्लासीक़ी इक़्तिसॉदी मोड्ल।
अख इकतिसॉदी मुशकिल छु, इकतिसॉदी साइनस किस मुतालस म्न्ज़, येलि बेहतरीन नतीजॅ बापथ फ़ॉसल ( चॉअर) अख या ज़यादह वसील कोबू करॅन वॉलि गणडिथ ओसूली हालतन म्न्ज़ निन।   
किताबि दियुत मोखतसर वक़तस म्न्ज़ येलि कॉमथ मुसबतन दरिथ आ्सन क़ोमी आमदन  तय करन्स पेठ तवजह।
किनिसिन एकोनामिक्स्स आसि ज़ वॉरि्स ्द र।
यि छु आम पॉठि केमब्रज युनवरसिटी त जोन रोबिनसन सिन्ज़ि कामि सॉति वाबसत।
बेन बरनाके, फ़ेडरल रिज़रवुक ब्रुहिम चियरमेन, छु तिमन माहिरि इकतिसॉदियातन म्न्ज़ शॉमिल यिम अज़ आम पॉठि ग्रेट डिप्रेश्न केन वजुहातन हुन्द फ़्रा्यडमेन सुन्द तशखीस  तसलीम करान छि।
नज़रिय बनावन विज़ि, छु मक़सद तिथि केन्ह बदि कड्नि आसान यिम कम अज़ क्म ज़ानकॉरी ह्न्ज़्न ज़रूरतन म्न्ज़ आसान आस्न, पेशनग़ूईयन म्न्ज़ ज़याद सही आस्न , त प्रानेयव नज़रियव खोत मज़ीद तहकीक बापथ फ़ॉयद म्न्द आसन।
गोडनिकि बॉडि इकतिसॉदी माड्ल ऑसि बदलवनेन फ़रकन ह्न्देन माडलन त रिशतन पेठ  मरकूज़, मगर येलि रिशत वक़तस सॉति बदलान बासेयि ब्दि इकतइसॉदियातकि मॉहिरव, बशमू्ल नवि कीनयन, दिति बडेन बुनियादन ह्न्दि माडल नवि सरतरतीब।
कुनि विज़ि छु इकतिसॉदी नज़रियि सिरिफ़ मयॉरी आसन, तादॉदी न।
वोनि ग्व तजरुबॉती इक्तिसॉदि्यात छु ब्डान त कोदरती तजरुबात छि एस्तेमाल स्प्दान।
यिथेव तरीकव, हेकि अख नज़रियि क़बूलियथ प्रॉविथ, वोनि गव इमकॉनी सूरतस म्न्ज़, न कि सेक पॉठि।
पेशवरान मयारस त नतीजन ह्न्दिस हिवी न आसनस पेठ मबनी तनक़ीद छु तरफ़दॉरी, गलतियन त ज़याद अमूमियतस मज़ीद ठोर करान, हताकि ज़याद तर इकतिसॉदी तहक़ीकस छु हियु न आस्नुक इलज़ाम दिन आमुत, त मोतबर रिसालन छु  कोड त आदाद शुमार फ़राहम करिथ हिवुय न आसनुक इलज़ाम दिन आमुत।
अमली इकतिसॉदियातस  म्न्ज़ छु,  इन पुट त आवुट पु्ट लीनियर प्रोग्रामन म्न्ज़ इस्तेमाल करनि सयठाह आम।
अमि सॉति छु वारियाह काल पेठ वुछ्नॅ यिवान आमुत इकतिसॉदियातस  त कोदरती साइनसस म्न्ज़ फ़रख कम गोमुत, ति क्याज़ि यि छु तथ स्योद  परखावनुक इजाज़थ दिवान  यि् ज़न ब्रोन्ह कहावत  मानन यिवान ओस।
यिथय कनि छे मुखतलिफ़ आयि फ़ॉसल निनस ति तजरुबॉती टेस्ट सपदान।
सही मुकाबलयॉती बाज़रन म्न्ज़, छुन कान्ह शरकथ  करन वोल तियुत बोड ज़ि सु हेकि हिवेन चीज़न हुन्द क़ॉम्थ तय करिथ।
लोकुट इकतिसॉदीयात छु इनफ़रादी बाज़रन हुन्द मुताल इकतिसॉदी निज़ाम आसान बनाविथ यि ज़ानिथ ज़ि् ,येमि बाज़रुक मुताल चलान छु, छुन बाक़यन बाज़रन पे्ठ असर त्रावान।
आम बराबरी हुन्द नज़रियि छु मुखतलिफ़ बाज़रन त तिहिनदि वतीरुक मुताल करान।
येछिमचन त बाहमी कामेन दरमियान गछन चॉर करन यिनि।
रोगनी चोचेन हुन्द ओड कॉमथ छुन ओट त न सुबह त यिम छेन वो्नि बहम , बेयि कुनि तरीक इस्तिमाल बापथ।
पेदावॉरियत्स म्न्ज़ यिम चीज़ शामिल आसान छि मसलन बुनियादी मज़ूरि ह्नदि खदमात, सरमायि( पायदार चीज़न हुन्द पॉदावार, मुजूद कारखान) त ज़मीन( क़ोदरती वसायिल हेथ)।
क़ाबिलियत छे हुरान येलि पादावार लागथ बदलावन वराई सपदान छु, दोयिमेन लफ़ज़न म्न्ज़ " ज़ायि गछुन " कम करन यी।
आसान तरीक हेकि अख इकतिसादियात ज़ चीज़ पॉद करिथ (मिसाले "बनदूक" त "थनि")।
कमी छे हावन यिवान तथ शकलि म्न्ज़ लुकव ज़रियि यिम रज़ाम्न्द आस्न मगर पी पी एफ़( मिसाले एक्स) खोत ज़्याद त म्न्फ़ी सरफ़ क र न।
बोन वसवुन नोकत छु दोन चीज़न दरमियान ट्रेड आफ़ हावान।
पी पी एफ़स सॉति, कमी छे हावान ज़ि अख चीज़ ज़्याद करुन छु बाकय चीज़ क्म करान।
अथ दॉयि्रस म्न्ज़ अख नोकत ( ए), छु मुमकिन  मगर यि छु पॉदावारस म्न्ज़ नाअहली हावान ( लागतुक ज़ायि  करुन ), अथ म्न्ज़ छु अकि या दोननी चीज़न हुन्द शुमाल मशरिकी तरफ़स कुन करव किस नोकतस कुन पकिथ बडान।
यि छु वुछ्न आमुत ज़ि ख्तन दरमियान छु वारियाह बापार स्प्दान, हिशी त्क्नाल्जी त रल मिल न्ह्ज्व सॉति, थज़ि आमद्न वालिय्व मु्ल्क्व सान।
प्रेथ कुनि पॉदावारी निज़ामस म्न्ज़, हेकि अख मुतबादिल मज़ूरि ह्न्ज़ भागय आसिथ यथ म्न्ज़ मुखतलिफ़ कामि हिनदेन ग्रुपन महारत आसि, या मुखतलिफ़ तरीककि सरमायिकि अवज़ार त वखर ज़मीनि हुन्द इसतेमाल।
नज़रियि त मुशाहिद छि हालात यिथ कनि पॉदावारुक बाज़रुक भाव त पॉदावारी लागथ छे अख मुतवॉज़िन फ़ाइद हिसाब लागतुक लागुन चारान , ताकि ( नेसबतन) क्म कॉमती लागथ लगि कम कॉमती पॉदावारस। लोकटिस इकतिसॉदियात्स म्न्ज़ छु, यि कॉमथ बदि कडुन  पॉदावारस पे्ठ ऑयिद स्प्दान, तमि बाज़र बापथ येति सही मुक़ाब्ल आसि, यथ म्न्ज़ खरीदारन या कनन वालेन हुन्द तादाद यिमन कॉमथ सेक करनुक ताक़त आसि।
माय्क्रो इक्नामिक्स्स म्न्ज़, यि छु कॉ्मथ्स त पॉदावा्री तह्य्याह्स बाज़र बा्पथ सही मुक़ाब्ल्ह, यथ म्न्ज़ कान्ह हेन वोल या क्न्न वोल कॉमथ त्य करनुक ताक़त छुन थवान।
डिमाणड थेरि छे वनान ग़्राक छि अल्ग़ पॉ्ठि प्रेथ चीज़ बापथ असूली क़ाल्टी छारान, आम्द्न, क़ॉ्मथ त म्ज़ हिसाभ।
 डिमान्डुक क़ोनून छु व्नान ज़ि, क़ॉ्मथ त म्य्यार छि बाज़रस म्न्ज़ जुडिथ।
अमि अलाव , हेनुक बितुर छु क्म क़ॉमतव सॉति हुरान ( आमदनुक असर)।
स्प्लाइ छे चीज़ किस क़ॉम्त्स त म्य्यारस द्र्मियान तथ क़ॉम्त्स पेठ कननुक रिशत।
अगर बाक़य चीज़ तिथी रोज़न, स्प्लाइ छे क़ॉमथ त मय्यार्स तरजुमॉनी करान।
ज़रुरतकि तरफ़ , हेकि सपलय बदलिथ, मिसाले पॉदावारी लागतस म्न्ज़ बदलाव या तकनीकी   बेहतरी।
बाज़रुक मीज़ान छु तति सपदान येति फ़राहमी हुन्द तादाद डिमान्ड किस मेकदारस बराबर आसि,  फ़राहमी त मॉगि हुन्द मेलुन छु पेठ कनि शकलि म्न्ज़।
त्वाज़्नॅ थदिस क़ॉमत्स पेठ छु , मान्ग़यि  ह्नदि मेक़दारॅ नेसबतॅ  ज़्यादॅ मेक़दारॅ फ़राह्म   करनॅ यिवान।
यिछ ज़ियाद फ़रम छे कारपोरेशन, पा्र्टनरशिप त ट्रसट।
सही मुकाबल वालेन बाज़रन म्न्ज़ फ़राहमी त मॉगयि हुनदिस मुतालस, म्न्ज़ छि वारियाह पॉदावार दिन वॉलि, यिमव म्न्ज़ कॉह ति कॉमतन पेठ नुमाया असर त्राविथ हेकि न।
मुतालस तल अनिमतेन बाज़रि डॉचन ह्न्दिस सही मुकाबलस म्न्ज़ छि पे्ठोवली हुन्द मुकाबल, ईजारदॉरी, त मुतमामगी।
अमिकेन मुखतलिफ़ शकलन म्न्ज़, छे ग़ॉर यकीनियत हावनकि वारिया तरीक त मॉडल बनावन वॉलि एजन्ट छि अथ रदिअमलहावान।
वॉतीर किस इकसॉदियात्स म्न्ज़,  छु यि हेकमति अम्ली ह्नदि माडल बनावन बापथ एजनटव दॉसि अपनावन आमुत येलि तिम तिम बाक़न सॉति मेलान छि यिह्न्दि मफ़ादात केनह तिहिनदि बरअकस आसान छि।
अथ छे बज़ाहिर यिथेन  मुखतलिफ़ मोज़ूहन म्न्ज़ इकतिसॉदियात नेबर मि्साले न्युकलयाई हेकमत अमली, असूल, पोलटिकल साईनसस म्न्ज़ नुमायॉ लोगू सप्दुन।
यि छु फ़ाय्नानशल इन्सत्रूमेन्ट्न हुन्द क़ॉमथ, कमपनिय्न हुन्द फ़ाइननशल डानचि, फ़ायनानशल मारकेट्न हुन्द डानचि, फ़ायनानश्ल मारकेटचि अहलियत त ओछ आसुन , फ़ाइनानशल क्राय्सिज़ त सरकॉरि पालसी ति तसखीश करान।
खरीदार छि यि ज़ान्न वरॉई ज़ि अख कार छे " लेमन " अमियुक कॉमथ जान सेकड हेन्ड कारि हिनदि खोत कम करान।
दोनवय मुशकिल हेकन इशोरनस खरच बडॉविथ त अहलियत कम करिथ यि्होनद हयोन दियुन म्नज़ूर करिथ ("नामुकम्ल बाज़र")।
ज़ानकॉरी ह्न्ज़ नाबराबरी त नामुकम्ल बाज़रन हुन्द नतीज हेकि इकतिसॉदी नाअहली नीरिथ बलकि बाज़र, को्नून, पकनावनुक तदोरुक करिथ हेकि अहलियतस म्न्ज़ बेहतरी ति अनन यिथ।, यिथ कनि पेठ कनि वनन आमुत छु।
अवॉमी चीज़ छि तिम चीज़ यिम ज़न अकिस बाज़रस म्न्ज़ कम सपलई सपदान छि।
मिसाले, हवाहचि आलूदगी हेकि मनफ़ी ओन्द पोक बनॉविथ त तॉलीम मुसबत माहोल ( क्म जरॉयिम वगॉर)।
वारियाहन शोबन म्न्ज़, कॉमतुक कान्ह लगॉविथ रोख तादाद बापथ वॉजिब उल अदा थवुन , ब नेसबति कॉमतन ह्नदि, यिम मनगि त फ़राहमी बापथ कम वक़त बापथ बदलावन यिन।
यिछ्ह खास बाज़रस म्न्ज़ क़ॉमत्स लोर रोज़नचि मिसाल्ह छे लेबर मारकेटस म्न्ज़ म्ज़ूरि ह्न्ज़ रेट सही मुक़ाब्ल्स म्न्ज़ बाज़रन म्न्ज़ क़ॉमथ हेथ।
यिम्न मजमुहन म्न्ज़ छि क़ोमी आमदन त खरच, बेरोज़गॉरी हुन्द शरह,  कॉमतन हुन्द द्रोजर, कुल सरफ़ करुन, सरमायकॉरी, खरच त यिम्न ह्नदि ज़ुमर शॉमिल।
अमि सॉति छु अमि मोज़ूहुक अख प्रोन गॉर मुस्लस्ल वुसतुक मुश्किल हल गोमुत।
कीनेस छु वनान ज़ि इकतिसॉदी म्न्दी विज़ि हेकि चीज़न ह्न्ज़ डिमाण्ड नाकॉफ़ी ऑसिथ,  यमि सॉति गॉर्ज़रूरी बेरोज़गॉरी त पेदावॉरियतस नोकसान गछि।
नोव क्लासीक़ी लूक-इकतिसॉदियात, युस किनेस स्नदि खयाल निशि ब्योन छु, छु बाज़र ना-सही  ज़ानकॉरी निशि साफ़ करान।
लेबर फ़ोरसुक मतल्ब छे सिरिफ़ कॉम छाण्डन वॉलि काम्गार।
बेरोज़गॉरी ह्नदि कलासीक़ी माड्ल छि तमि विज़ि पॉद गछान येलि नोकरी दिन वालेन बापथ मज़ूरि सेठाह ज़याद आसि।
डान्च्यॉती बेरोज़गॉरी हेकि तमि विज़ि सपदिथ यमि विज़ि अख इकतिसॉदियात तिमव हालातव म्नज़ि गुज़रान आसि येलि स्न्न्तन त कामगारन ह्नदेन होनरन ह्न्ज़ म्न्ग आसि न।
हार न छे आम क़बूलियथ, मोल्स म्न्ज़ यकसॉनियथ, बागन्य, इस्तेहकाम, ओर योर पकुन, फ़राहमी मन्ज़ लचक, त लुक्न हनज़ि खोद एतिमॉदी म्न्ज़ दीरीनियत।
19 हिमि सदी हुनदिस अकिस नामावर मॉहिरि इक़तिसॉदियात फ़्रेनसिस अमासा वाकर स्न्देन लफ़ज़न म्न्ज़ ," पॉन्सॅ छु ति, यि पॉन्सॅ कॅरि" ( अस्ल्स म्न्ज़" पोन्सॅ छु ती यि पोन्सॅ करान छु")।
अमिच इकतिसॉदी कारकरदगी हेकि चीज़व बदल चीज़ हेन्स दिन्स बरअक्स आसिथ ( पॉसव रोस अद्ला ब्दली)।
येलि कुल्हुम म्न्ग इमकॉनी इकतिसादी पॉदावार खोत कम आसि, अथ म्न्ज़ छु पॉदावारी खला आसान येतेन पॉदावॉरी बितुर बेरोज़गार रोज़ि।
मिसाले, बेरोज़्गार घर बनावन वॉलि हेकोख सडक बनावन बापथ लॉगिथ।
मॉली पाल्सी हुन्द असर हेक्व बॉगरिथ कम करिथ।
केन्ह मॉहिरि इक्तिसॉदियात छि वनान  ज़ि बॉगरावुन छु हमेश अख मुशकिल येलि  ज़न  बाक़य अथ बोड मुश्किल छिन मानान,  येलि ज़न पॉदावार  कम आसि।
दोयिमि, लुक्न हिनदि चार्नुक नज़रियि, प्बलिक सेकटर वतीर माडल लूकिस इक्तिसॉदियात्स सॉति वाटान छि, खोद दिलचसपी वॉलेन वो्टरन, स्यास्त दानन  त नो्कर शाहन सॉति कथ बाथ शॉमिल करिथ।
अथ छु कारबारस म्न्ज़ न्फ़ा त बॉगरनस सॉति वाठ।
यि छु अकसर वनान ज़ि कारलेयलीयन द्युत इकनामिकसस " दे डिस्मल साय्नस"   नाव, रेवनालड थामस राबरट मालथ्स रदिअमल हावान, येमि 18 ह्मिस सदी ह्न्देन तहरीरन म्न्ज़ पेशनगूइ कॅर ज़ि गॅज़ाहचि फ़राहमी खोत आबॉदी बडन सॉति बडि क़हत त बोछि। 
सयासतस सॉति इकनामिक थेरी त अमलि हुन्द रिशत छु तज़ादुक मूल येमि सॉति इकोनामिकसकि अस्ली असूल छायि गछन छि, छु गलती सॉति अकसर अक़्दॉरि निज़ाम केन समॉजी म्क़सदन सॉति वुछन यिवान।
केनचव इकनामिक जरनलव छे इकनामिसटन हुन्द, सरकारन ह्न्दिस सयॉसी माहोल्स म्न्ज़ पालसियन मुतल्क़ इतिफ़ाकि राय वुछ्नॅचि कूशिशि तेज़ करिम्चह।
मरक्ज़ी बेन्क्न ह्न्ज़ि आज़ॉदी हुन्द हियु मसल,सेन्ट्र्ल बेन्क पाल्सी त सेनट्र्ल बेन्क केन नॉज़िमन हुन्द हि्वुय ख्याल या लोकि इकतिसॉदियातुक पाल्सी दॉयर मुल्कचि ( मॉली त इकतिसॉदी पाल्सी), छि बुथि लागयि त तनक़ीदुक फ़ोक्स। 
ज़ान्कॉरी ह्नदि इकतिसॉदियात किस अथ शोब्स म्न्ज़ छि दोनवय हिसॉबी इकतिसॉदियाती त हक़ीक़त वतीरॉती इकतिसॉदियात, वतीरॉती नफ़सियातकि पॉठि,त नीम क्लासीक़ी त्स्स्वुर छि  इकतिसॉदियात केन वारियाहन शोबन ह्नदि मुतालुक मोज़ु।
जोस्कोह्स ओस म्ज़्बूत खयाल ज़ि फ़रदी ईजारदॉरी म्न्ज़ अह्म कॉम आयि गॉर रसमी मुत्ताल ज़रियि करन  येलि ज़न रसमी माड्ल "ट्रोटिड आवुट एक्स पोस्ट" आसि।
ब्याख अख मोज़ू छु इर्तिका, युस ज़िन्द्गी ह्न्ज़ यकजेह्ती त बेनेर हावान छु।
तमिस्न्ज़ कॉम मिसाले जानवरन ह्न्ज़ त्वाअरीख छे खास पॉठि अहम  तिक्यज़ि यिम छि क़ोद्र्ती वाब्स्त्गी हावान, त पत ज़्याद काम्गॉरी कामि यिम जिसमॉनियात त ज़िन्द्गी ह्नदिस वसीह  आस्न्स मुत्ल्ल्क़ आस।
अद्वियात आयि खास्करिथ इस्लॉमी मुफ़्किरव द्सि मुताल्स तल अनन  यूनॉनि फ़्ल्स्फ़ी रेवाज्स तहत, येलि ज़न  कोद्र्ती त्वारीख अरसतू स्नदिस खयाल्स पेठ छि, खास्करिथ ज़िन्दगी ह्न्ज़  वरासत मानन बापथ।
जान स्म्मरडेम सुन्द बाज़ खास छु लिसॉनियातस म्न्ज़ दिलचसपी हावान त म्यक्रास्कोपिक डय्सेकश्न्स त स्टेनिन्ग म्न्ज़ नवेन त्कनीक्न म्न्ज़ मदथ करान।
पत 1838 ह्स म्न्ज़,   बोव शलेड्न त सशाव्न नोव आल्मी ख्याल ज़ि (1) ऑरगइज़्म्न ह्न्ज़ बुनियादी इकॉयी छि सेल त (2) इनफ़रॉदी सेल्न छि ज़िन्द्गी ह्न्दि तमाम ख्सूसियात, ह्ताकि तिम्व कॉर अथ ख्याल्स मुखॉलिफ़्त ज़ि (3) त्माम सेल छे बक़्य्व सेल्न  ह्नदि बागनय पेठ यिवान।
कारल लिनोईस्न कोर 1735 ह्स म्न्ज़ कोदरती दुनियाह बापथ अख दरज्बनदी हुन्द इजराह ( येमिक मुखतलिफ़ रोख तन पेठ इसतेमाल्स म्न्ज़ छि, त 1750 हस कॉरिन तिम्न तमाम ज़ुव ज़ॉचन ह्नदि नाव मुतारुफ़।
लिमारक ओस मानान ज़ि यिम हेछम्ति तरीक़ हेक्न ब्रोन्ह कुन जानवरन ह्न्देन बचेन ताम वात्नाव्न यिथ, यिम तिम्न ब्रोन्ह कुन वुस्स्त दिथ ठीख बनावन।
बुनियॉदी जदीद जीनटिकस बापथ बुनियाद पेयि ग्रेगर मेन्ड्ल स्न्ज़ि कामि सॉति, येमि पनुन परचि "वर्सुचे उबेर फ्लेंज़रहाइब्रिडेन" ("एकसपेरिमेनटस आन पलानट हाई्ब्रडाईज़ेशन"), 1865 हस म्न्ज़ पेश कोर, यथ म्न्ज़ जिसमियातकि उसूल हावन आयि, यिम जदीद जिसमॉनियातकि बुनियाद बनेयि।
नवि क़सम केन आरगनई्ज़्म माड्लन मसलन वाईरस त बेकटीरिया, त सॉती आव 1953 हस म्न्ज़  जेम्ज़ वाटसन त फ़्रेन्क क्रिक स्नदि तरफ़ डबल - हेलिक स्ट्र्कचर दरियाफ़त करन, येमि मोलिक्यूलर जेनेटिकस किस नविस  दोरस म्न्ज़ वातुन होव।
छेकरस, आव 1990 तस म्न्ज़ हि्यूमन जीनोम प्रोजकट शूरू करन येमियुक म्क़सद आम इह्यूमन जीनोमचि मेपिन्ग  करनि ओस।
ज़मीनि पेठ गयि ज़िनदगी आब पेठ शुरू त खोशकी पेठ यिन ब्रोन्ह रूज़ अथ म्न्ज़ लगभग त्रेन लछन वरियन।
न्यूकलियस छु अकि या तमि ज़्या्दह प्रोटानव त न्यूट्रानव  सॉति बन्योमुत आसान।
एटम किस प्रेथ खास एलिमेन्ट्स म्न्ज़ छि मुनफ़रि द प्रोटान न हुन्द तादाद आसान, यथ एटामिक नमबर वनान छि, त अमि केन प्रोटानन त न्युट्रानन  हुन्द मजमुअ  छु एटमुक मास नमबर।
कारबन हेकि, मिसाले अकिस सटेबल आइसोटोप( कारबन-12 या कारब्न -13) या बतोर अख रे्डियो आइसोटोप ( कारबन-14) आसिथ, यिमव म्न्ज़ दोयिम रेडियो मीट्रिक डेटिन्ग  मन्ज़ इस्तिमाल  करन हेकि यिथ( खासकरिथ रेडियो  कारबन डेटिनगि म्न्ज़) आरगनिक मवादचि वॉस वुछन बापथ।
आइकनिक बोन्ड्स म्न्ज़ छु ओपोज़िटली चारजिड अयान्न दरमियान एलेकट्रोसटेट कशिश आसान, या दोन एट्म न दरमियान यिम्न बिलकुल मुखतलिफ़ एलेक्ट्रोनेगेटिवटी असान छे, त छे अयानिक क्म्पाउन्ड्न दरमियान  बुनियादी मेलुन।
आइकनिक बोन्ड्न बरअक्स, छु अख कोवेल्न्ट बोन्ड एट्मन ह्न्ज़्न जोरेन  दरमियान एलेकट्रान्ज़ मुशतरक करान।
ह्यड्रोजनचि अख प्रेथ जायि मिसाल छे आब केन मालिक्युल्न दरमियान वुछन यिवान।
आब छु ज़िन्द्गी ह्न्दि बा्पथ ज़रूरी तिक्याज़ि यि छु अख पुरअसर सोल्वनट, सोलवनट गुलनावनस अहल मिसाले सोडियम  त कलोराइड अयान या अख एकवस सोलुशन  बनावन बापथ।
तिक्याज़ि ओ- एच बोन्ड छि पोलर, आक्सीजन ए्टमस छु नगेटियु चार्ज त दोन हाईड्रोज्न एटमन छु अकुइ पोज़िटिव चार्ज। 
आब छु एडहीसिव ति , तिक्याज़ि यि छु कुनि ति पोलर या चारजिड नान वाटर मोलिक्युल कि्स सतहस सॉति लॉरिथ गछान।
लिकिविड आब खोत तुलक्तरिचि क्म डेन्सि्टी आब केन मोलिक्युल्न ह्न्ज़ कम डेनसिटी यिम शीनुक लेटीस डान्च बनावान छि, यमि सॉति आब केन मोलिक्युल्न द्र्मियान वारियाह जायि रो्ज़ान छि।
लेहाज़ा, छे लिकिविड आब गेसस म्न्ज़ ( या ऑबी बुखारातन) म्न्ज़ तबदील करन बापथ हाइड्रोज्न बोन्ड फ़ुटरावन बापथ वारियाह तवानॉयी ज़रूरथ। 
बगेर आबकि, छि तक़रीबन सॉरी मोलिक्यूलन म्न्ज़ यिम प्रेथ आरगनइज़म ब्नावान छि कारबन आसान।
मिसाले, अख कुन कार्बन एट्म हेकि चोर सिन्ग्ल कोवेल्न्ट भॉण्ड्स मिसाले मीथेन, ज़ डबल  कोवेल्न्ट बोन्न्ड्स मिसाले कारब्न डाइआकसाय्ड, या अख त्रोगुन कोवे्ल्न्ट बोन्ड कारबन मोनोआकसायड बनॉविथ।
अख कारबन बेक बोन हेकोन बाक्य्व एलिमेनटव सॉति ब्दलाविथ  मसलन आक्सीजन (ओ), हाइड्रोज्न( एच), फ़ोसफ़ोरस( पी), त स्ल्फ़र(एस), युस तमि कमपाउन्डुक वतीर बदलावि।
यलि ज़ मोनोसेक्राइड्स मिसाले गुलिकोज़ त फ़्र्क्टोज़ इक्व्ट करन यिन, यिम हेक्न डाइसेकराइड ब्नॉविथ यिथ कॉनि ज़न स्क्रोज़।
यिम लिपिड छि आरगनिक कमपाउण्ड यिम ज़्यादतर नान पोलर त हाइड्रोफ़ोबिक छि।
ग्लाइसरोल त फ़ासफ़ेट ग्रुप छु इक्व्ट पोलर त हायड्रोफ़लिक ( या हेड)  मालिक्युलुक  रीजन बनावान  येलि ज़न फ़ेटी एसिड नानपोलर त हाइ्ड्रोफ़ोबिक (या लट ) हुन्द हिस बनावान छि। 
प्रोटीन छि मेक्रो मालिक्युलन म्न्ज़ सेठाह डायवरस, यिम्न म्न्ज़ एनज़ाइम्ज़, ट्रान्स्पोट प्रोटीन्ज़, लार्ज सिगनलिन्ग मलिक्युल्ज़, एन्टी बाडीज़ त स्ट्र्कचरल प्रोटीनज़ छि।
साइड चेनन ह्न्ज़ पो्लरटी त चार्ज छि अम्युनो एसिड्न ह्न्ज़ि चेनि पेठ असर त्रावान।
बुनियॉदी डानचि छु म्ख्सूस एमीनोप एसिड्न हुन्द तरतीब यिम कोएलनटली पेपटिक एसिडव ज़रियि पानवनि वाटिथ छि।
अल्फ़ा हेलिकस त बीटा शीटन  हुन्द वटुन छु प्रोटीनस अम्युक त्रे डाइमेश्न वोल या त्रेयिम डान्च दिवान।
प्यूरीनेस्स म्न्ज़ छि गुआनी ( जी) त एडनाय्न ( ए) येलि ज़्न पायरिमिडीनज़स म्न्ज़ साय्टो सायन (टी), यूरेसिल(यू) त थाय्मायन (टी) छु।
अकिस सेल मेमबरेन्स म्न्ज़ छि लिपिड बिलेयर, कलेसटेरालज़ हेथ यिम फ़ोस्फ़ोलिपिड्स्न म्न्ज़ बिहिथ मुखतलिफ़ दरजहरारतन म्न्ज़ फ़्ल्युडिटी बरक़रार थवान छि।
सेल मेमब्रेन छि वारियाहन सेलूलर अमलन म्न्ज़, मिसाले सेल एडहिशन , सेल एनरजी जमा थवन्स, त सेल सिगनलिन्ग, एकसट्रा सेलूलर डानचन सतह दिन्ह, यिथ कनि ज़्न सेल वाल, गलाइकोकेलेक्स त सायटोस्केलटन।
अलबर्ट सुन्द म्सव्दह छु वेछनावान ज़ि किथ छि " सेल्युलर  बिल्डिन्ग ब्लोक्स " अन्हार बनावन्स कुन प्कान।
कुलि चेन सेलन छि इज़ॉफ़ी आरिजिनेल्ज़ आसान यिम यिम्न जानवरन ह्न्ज़्न सेलन निश अलग छि कडान यिथ क्नि ज़न सेल वाल युस कुलिकेन सेल्न मदथ करान छु, कलोरोप्लास्ट्स  यिम आफ़्ताबुक गाश तवानॉयी शूगर बनाव्न बापथ इस्तेमाल करान छि,  त वेक्युलस युस ज़्खीर त डान्चियाती मदथ फ़राहम करान छु त सॉती रिप्रोडकशन्स म्न्ज़ त कुलिकि ब्यालि फ़ुटरावन्स म्न्ज़ ति शॉमिल छुह। 
थरमोडाय्नमिकसकि गोडनिकि क़ोनून हिसाब, छे एन्रजी महफ़ूज़ रोज़ान, ति गव, यि हेकि न ब्नावन या खतम करन यिथ।
नतीजन, अकिस आरगनइज़म्स छु एनरजी हुन्द एन्ट्रोपी हुन्द लो स्टेट थवन बापथ मुसलस्ल ज़रूरथ।
आम तोर,  छु केट्बोलइज़्म एनरजी रिलीज़ करान, त एनाबोलिस्म छु एन्रजी सरफ़ करान।
कुलहुम रदिअमल छु बायोकेमिकल किस अकिस सिलसिस म्न्ज़ सपदान, यिम्व म्न्ज़ केन्ह रेडाक्स रिएकश्न छे।
एस्टेल- कोआ छु साइट्रिक एसिड साइक्ल्स म्न्ज़ अचान, युस मिटोकोनड्रियल मेट्रिक्स्स म्न्ज़ सपदान छु।
आक्सि्डेटिव फ़ोसफ़ोराइलेशन छे एले्कट्रोन ट्रन्स्पोर्ट चेनि पेठ मबनी आसान, योस चोन प्रोटीन क्मप्लेक्स्न ह्न्ज़ सीरीज़ छे यिम एलेक्ट्रोन  अकि कमपलेक्स पेठ दोयिमिस ताम मुनतक़ल करान छि, त यिथ क्नि एन्र्जी रिलीज़ करान एन ए डी एच त एफ़ ए डी एच पेठ युस प्रोटोन ( हाइड्रोज्न अयान्ज़) अन्दरिमिस मेटोकोनड्रियल मेम्ब्रेनस म्न्ज़( कीमियोसमोसिस), युस प्रोटोन मोटिव फ़ोर्स पॅद करान छु।
अगर आक्सीजन मूजूद आसि न, पयरूवेट हेकि न सेलुलर रेस्प्यरेशन सॅति मेटोबोलाइज़ गछिथ बलकि गॅछि अथ खुमब खसनचि अमल।
खुम्ब छु एन ए डी एच पेठ एन ए डी +  आक्सिडाइज़ करान ताकि यि यी गलाइकोसिस्स म्न्ज़ बेयि इस्तेमाल करनॅ।
स्केल्ट्ल मसलन म्न्ज़, छु वेस्ट प्रोड्क्ट लेकटिक एसिड।
एनारिओबिक ग्लाइकोलिसिस्स दोरान, छु एन ए डी +   तमि विज़ि रिज्नरेट गछान येलि  हाइड्रोज्न पाइरुवेट्स सॅति रलिथ लेक्टेट बनावान छु।
रिकवरी दोरान, यलि आक्सीज्न बहम छु गछान, एन ए डी +  हाइड्रोज्नज छु लेक्टेट पेठॅ ए टी पी बनावान। 
ज़्यदतर सूरतन म्न्ज़ छु, आक्सीज्न वेस्ट प्रोडुक्ट पॉठि रिलीज़ सपदान।
यि छु प्रोटोन -मोटिव फ़ोर्स बापथ एनलाग्स, युस एरोबिक शाह खसि वसि म्न्ज़ इनरमेटाकोनड्रियल मेम्बरेनस म्न्ज़ पॉद सपदान छु। 
आटोक्रीन सिगन्लन म्न्ज़ छु, लिन्गाड तॉथि सेलि असर त्रावान योसॅ यि रिलीज़ करान छे।
इयूकार्योट्स म्न्ज़( ति गव जानवर, कुलि, फ़्नगल त प्रोटेस्ट सेलॅ), ज़ॅ मुखतलिफ़ क़्समॅचि सेलॅ बागयि छे: मिटोसिस त मियोसिस।
सेलन ह्न्ज़ि बागनयि पतॅ, छे प्रेथ कन्ह डाटर सेल नवि साइकलुक इन्टरफ़ेज़ शुरू करान।
यिम दोनव्य  सेल डिवजन छि प्ननिस लाइफ़ साइकल किस कुनि नोक्त्स पेठ जिनसि्याती रिसाइकल बापथ इस्तेमाल सपदान।
मिटियास्स किस अमल्स त युकारयोटिस्स म्न्ज़ मियोसिस्ज़्स बरअकस, छु बाइनेरी फ़िशन प्रोकायोट्स्स्स म्न्ज़ सपदान सेलि पेठ स्पिनड्ल बनावानॅ  वरॉयी।
मेन्डिलिय्न वरासत,  छि खसूसन अख अम्ल, येमि ज़रियि जीनज़ त ट्रेट्स वालदेनव पेठॅ बचन ताम वातान छे।
गो्डे छु ज़ि जीन्टिक खसूसियात, यिम्न वोनि एलील्ज़ वनान छि, छि अलग त यिम्न छि मुतबाॲदिल शकल (ति गव लाज्वॅरदि बर-अक्स सफ़ेद या थोद मुखालिफ़ छोट) प्रेथ कान्ह  वरास्त दोय्व म्न्ज़ॅ अकिस वालदेन सुन्द।
मेन्ड्ल्न वोन ज़ि गेमेटी ब्नन्स दोरान छि , प्रेथ जीनकि एलील्ज़ अख अकिस निश अलग गछान ताकि प्रेथ गेमेट पकनावि सिरिफ़ अख एलिली प्रेथ जीन बापथ, यि ज़्न ला आफ़ सेग्रिगेश न्स म्न्ज़ वनन आमुत छु।
न्युक्लियोतिडस छि अख अकिस सॉति बेयि अकि चेनि सॉति कोवेल्न्ट बोन्ड ज़रियि जुडिथ आसान अकि शुगर न्युक्लियोटायड त बेयिकि फ़ोसफ़ेट सॉति, यमियुक नतीज फ़ोसफ़ेट बेकबोन छे।
बेस छे दोन ग्रुपन म्न्ज़ बॉग्रन यिवान: पायरिमिडायन्ज़ त प्युराइन्ज़।
डी एन ए छु दोन स्ट्रेन्डसन हनदि अकि विज़ि अलग ग्छन सॉति बनान।
अख क्रोमोज़ोन छु मुनज़म डानचि यथ म्न्ज़ डी एन ए त हिसटोन्ज़ छि।
प्रोकोयोट्स्न म्न्ज़ छु , डि एन ए गॉर तर्तीबवार शकलि सायटोप्लाज़्म बोडी म्न्ज़ यथ न्युकलायड वनान छि।
डी एन ए ह्स म्न्ज़ जमा ज़ानकॉरी छे जीनोटायप ज़ान्कॉरी दिवान , येलि ज़्न प्रोटीनन हन्ज़ सिनथिसिज़कि नतीज यिम ओरगनइज़म डान्चि म्ज़बूत वसीह  करान छि, या यिम एनज़ायिम  केटलायज़िन्ग स्पेसिफ़िक  मेटबोलइज़्म पॉठि कॉम करान छि।
जेनिटिक कोड्स तहत छि, यिम आर एन ए सट्रेन्ड्स प्रोटीनन म्न्ज़ एम्युनो एसिड्न ह्न्ज़ तरतीब तय करान अकिस अमल्स तह्त येथ ट्रान्स्लेशन वनान छि, युस रिबोज़ोम्न म्न्ज़ स्पदान छु।
जेनोज़ोमन ह्न्ज़ तरतीब त तशखीस हेकि हाय थ्रूपु्ट डी एन ए तरतीब त बायो इन्फ़ोरमेटिकस इसतिमाल करिथ पू्र जीनोम्ज़्न हन्दि डान्चि सोमब्रिथ तशखीश करिथ बॉदि कड्न यिथ।
प्रोक्रयोट्सन ह्नदि जीनोज़ोम्ज़ छि लो्कटि, क्म्पेकट त डायवरस आसान।
चोर अह्म तरीक छि यिम वुस्स्त हावान छि: म्ज़्बूत इराद, फ़रख, मोरफ़ोय़ी जीनसिज़ त बडुन।
स्टेम सेल छि अनडिफ़ीरनशियेटिड या पारशली डिफ़िरनशियेटिड सेल यिम दोन वखर क़समन  ह्न्ज़्न सेलन त इन डेफ़ि्निटली बेयि ज़याद यिमय सटेम सेल बनावन बापथ प्रोलिफ़ेरेट करन।
एपोपटोसिस, या प्रोगराम ड सेल डेथ, ति छे मोरफ़ोगिनिसिसस दोरान सपदान , यिथ कनि ह्युम्न एमब्रियोह्स म्न्ज़ वुसत्स म्न्ज़ डिजिट्न म्न्ज़ सेलन हुन्द मरुन , येमि सोति इनफ़रादी ओन्गजि त टे्नडि यल गछान छि।
यिम टूल किट छि फ़ाय्लाह्स म्न्ज़ सेठाह रछरिथ आसान, म्तलब ज़ि यिम छि क़दीमी त जानवरन म्न्ज़ ग्रुप्न म्न्ज़ अल्ग कडिथ।
होक्स जीन्ज़ छि यि त्य करान ज़ि कतेन छि रिपीटिन्ग पाट, मिसाले वारियह सोरफ़न ह्न्दि वरटिब्रा, एमब्रियो या लारवा बडन्स सॉति बडान।
अख टूल किट जीनी हेकोन बेयि तरी्क्कि पेटरन सॉति वेछनॉविथ,  येलि डारविन सुन्द ग्रावन्ड फ़िन्च बी एम पी जीन सोति ब्डरावन आव, या येलि सोरफ़न बतोर डिसटललेस( डी एल एक्स)  ज़्न्ग रावि , जीन बनेयि अनडर एक्सप्रेस्ड या नाटएक्स्प्रेस्ड एट आल तथ जायि येतेन बाक़य रेपटाय्ल पननि ज़्न्ग बनावान गय।
यि खयाल छु हावान ज़ि एव्ल्युशन छु सपदान येलि इनटर ब्रीडिन्ग आबॉदी म्न्ज़ एलेली फ़्रीकनसीयन म्न्ज़ तबदीली गछि।
येलि सिलेकटिव ताक़्त गॉरहॉज़िर या मुसबत्न कमज़ोर आस्न, एलेली फ़्रीकनसी ति खस्न हियोर कुन या बोन कुन प्रेथ जनरेशिनि विज़ि ति क्यज़ि एललीज़्न छु सेम्पलिन्ग एरर गछान।
रिप्रोडकटिव आयसोलेशन ति छि जेनिटिक डायवरजनस बडावान।
येलि अख लीनेज दोन म्न्ज़ बॉगरन यिवान छे, यि छि अख नोड बनान ( या अलग गछुन ) पोलिजेनिटिक कुलिस पेठ।
अकिस कुलिस म्न्ज़, कान्ह ग्रुप यथ टेकसन नाव वनव ( मिसाले इन्सान,प्रीमेट्स, ममाल्ज़ या वरटिब्रेट्स) त अ्ख टेक्सोन युस अमिकेन त इरतिकॉयी डिसेनडनटन हुन्द बन्योमुत आसि गव कलेड, यथ नत मानो फ़ायलेटिक टेकसन वनान छि।
अकि ग्रुपकि स्पीशी छि इनग्रुप्स सॉति न्ज़दीकी सान जुडिथ आसान  मगर छु फ़ायलोजिनिटिकली अमि नेबर यिम्न आव्ट ग्रुप वनान छि, युस कुलि बापथ रेफ़्रेन्स पोइन्ट दिवान छु।
पेरिज़िमोनी किस असूल्स पे्ठ मबनी( या ओकाम्ज़ रेज़र), कुल यथ तरफ़दॉरी कर वछुव अथ म्न्ज़ केन्ह इरतिकॉई तबदीली तमाम ग्रुप्स म्न्ज़ त्मा्म ट्रेट्स पाननावन बापथ ज़रूरथ।
अथ निज़ामस म्न्ज़, छे प्रेथ कुनि ज़ नाव दिन यिवान, अख जीन्ज़ त ब्याख अमिचि ज़ॉच बापथ।
मॉहिरि जिसमॉनियात छि जेन्टिक कोडन ह्न्ज़ युबिक़्युटी अख शहादत तमाम बेकटीरियाह्न ह्न्दि मुशतर्क़ आवयि ह्न्ज़, आरकाइया, त इयुकार्योट्स।
पत, 1.7 खरब वरीह ब्रोन्ह हियोत, मल्टी सेल्युलर आरगनइज़मव नमूदार सपदुन , डिफ़्र्नशियेटिड सेल हेथ यिम खसूसी कारक्रदगी करान छे।
ज़मीनी कुलि रूदि तीति कामयाब ज़ि यिहुन्द छु लेट डिवोनिय्न खतम गछनस म्न्ज़ सेठाह दियुत मानन यिवान। 
अमि तबॉही निश वाप्स बचावस दोरान, बनियोव एरकोसार्स सेठह यसल वर्टिब्रेटस, अख एरकोसार्स ग्रुप, डायनोसार्स, ओस जूरेसिक त क्रेतेशियस दोर्स म्नज़ ग़ॉलिब।
बेकटीरियाह बसेयि ज़मीनि, आबस, एसिडिक गरम चेशमन, रेडियो एकटिव वे्सटस, त ज़मीनि ह्न्दिस डीप बायो सिफ़ियरस म्न्ज़। , 
आरकिया छु प्रोक्रयोटिक सेल्न ह्न्देन बाक़य्न डोमेनन पेठ मुशतमिल आसान त यिम्न आव गोड बेकटीरिया वनन , नाव थोवहख आर्चिबेक्टीरिया( आरचिबेकटीरिया  स्लतनतस म्न्ज़), योस इस्तिलाह वोनि इसतेमाल सपदान छन।
आरकिया त बेकटीरिया छि आम तोर बाडव त शकलि म्न्ज़ हिवी, ह्ताकि केन्ह आरकियाह्न छे मुख्तलिफ़ शकल, मिसाले चपटह त चुकून्ज्ल हेलोक्वाड्रेटम वालस्ब्यचि सेल।
आरकिया छि इराकारयोटस खोत ज़्याद तवानॉयि इसतेमाल करान: यिम छि आरगेनिक कमपाउन्ड पेठ, मिसाले शूगर, पेठ अमूनिया, मेट्ल आइयान्ज़ या हाइड्रोजन गेसस ताम ।
गोडनेथय वुछिन यिन वॉलि आरकिय ऑसि एक्सट्रीमोफ़ाइल्ज़, शदीद माहोलन म्न्ज़ रोज़न वॉलि, गरम चेश्मन म्न्ज़ त साल्ट लेकन म्न्ज़ बाक़यव आरगनइज़मव वरायी।
आरकाइया छि ज़मीनि पेठ ज़िन्द्गी हुन्द नुमाया हिस।
यिमन इकवट पान्चन कलेड्न छि प्रो्टिसट्स वनान, यिम ज़्न ज़्याद माइक्रासकोपिक युकाराइ्टिक आरगनइस्म छि यिम कुलि, फ़्न्गाइ या जानवर छिन।
ज़्यादतर प्रोतिटिस्ट्स छि युनिसेलर, यिम्न मैक्रोबिय्ल युकाराट्स ति वनान छि।
डीनोफ़लेगलेट्स छि फ़ोटोसिनथिटि त सम्न्द्रन म्न्ज़ लबन येति तिम  बुनियॉदी आरगनिक मवाद पॉद करनचि बुनियॉदी कॉम करान अह्म रोल अदा करान छि।
सिलिएट छि एव्युलेट्स यिमन सीलिया वारियाह वाल ह्यु डान्चि छु।
एक्सकेवेटस छि प्रोटिस्ट्न ह्न्दि ग्रुप यिम अलपल 1.5 खरब वरिह ब्रोन्ह यूरोक्र्यो्ट्स्न पतय फ़्हलनि हेतिन।
स्ट्रेमेनोपाइल्ज़, यिमव म्न्ज़ ज़्याद तिहिन्दियव दोन फ़्लेग्लाह्न ह्न्देन ज़ेठेन पेठ ट्युबलर  वाल्व ह्न्दि आसन, ब शमूल डायटोम्ज़ त ब्रावन एलगाइ हेथ। 
रिहिज़ेरियन छि त्रेन मेन ग्रुप्न पेठ मुशतमिल: सेरकोज़ोआन्ज़, फ़ोरामिनीफ़ेरान्ज़ त रेडियोलेरियन्ज़।
एल्गी छे वारियाहन ब्योन क्लेड्स्न मिसाले ग्लाकोफ़ाइट्स, यिम माइक्रोस्कोपिक ताज़ आब्चि एल्गी छे यिम प्रानेन अजदादन युनिसेलर प्लानटे शकलि छि।
ज़्मी्नी कुलि ( एमब्रफ़ाइट्स) आयि गो्ड टेरेस्टीरियल माहोल्स म्न्ज़ अलपल 450 ता 500  लछ वरीह ब्रोन्ह वुछन।
अथ बरअकस, छि बाक़य त्रे कलेड्स नान वेसक्युलर कुलि ति क्यज़ि यिम्न छिन ट्रेचेड्स।
यिम छि तिम्न अलाक़न म्न्ज़ लबन यिवान येति आब बहम छु।
बेयि नान वेसक्युलर कुलि छि टेरेस्टीरियल, केन्ह छि साफ़ आबस म्न्ज़ रोज़ान त सम्नद्र्स म्न्ज़ न कान्ह।
गाइम्नोसपरम्ज़्न म्न्ज़ छि कानिफ़र, साइसेड्स, गिन्क्गो त ग्निटोफ़ायट्स।
यिम छि यि अकिस अमलस तह्त करान यथ एबज़ारबटिव हेट्रोट्राफ़ी वनान छि,  येति यिम गोड डाइ ज्स्टिव एनज़ायिम त्रावान छि यिम गज़ॉ्यी  मोलिक्युल फ़ुटरान छि सेल मेमब्रेनव सॉति श्रोपराव्न ब्रोन्ह।
फ़्नगायि, त ज़ बाक़्य वाबसतगी, चोआनफ़लेगिलाइट्स त जानवर, हेकोख ओपिसथोकान्ट्स  ग्रुप्स म्न्ज़ थविथ।
मल्टी सेलूलर फ़्नगाइ, छे बेयि तरफ़, अख बाडी यथ माइसीलियम वनान छि, युस इनफ़रादी टियुबुलर फ़िलेमेन्ट्स्न हुन्द मास छु यथ हाइफ़े वनान छि युस नियूट्र्न्ट्न हुन्द श्रोप्रावुन मुमकिन बनावान छु।
केन्ह ज़िमन त्राविथ, छि जानवर आरगेनिक म्वाद खेवान, आक्सीज्न चेवान, ओर योर फ़ीरिथ हेकान, जिन्सियात सॉति नसल बडरॉविथ हेकान, त खॉली सेल्व पे्ठ बडान, ब्लास्टूला, एमब्रोयिक डेवलपमे्न्ट्स दोरान।
जान्वर हेकोख वुस्स्तकेव ख्सूसियातव हिसाब दोन ग्रुप्न म्न्ज़ ब्योन कडिथ।
प्रोटोस्टोमन म्न्ज़, छु ब्लास्टोपोर ऑस थज़रावान, येमि पत बेह बनान छु।
जानवरन ह्न्दि जिसम छि सोमि आसान, योस सिम्ट्री या रेडिक्ल या ब्यलेट्रल आसान छे।
छेकरस, जानवर हेकोख जायि हन्दि क़स्म तिम्न सॉति मुनसलक माहोल सेसिन्ग बापथ एनटिना या शिकार रटन बापथ द्न्द। 
जानवरन ह्न्ज़ अकसरियत( 97 %) छि इनवरब्रेटस, यिम  तिम जानवर छि यिम्न न आसान त न कन्डिथर ( यथ आमतोर बेकबोन या स्पाइन व्नान छि) युस नोटका्ड पेठ आमुत छु।
वारियाह इनवरटिबल टेक्साह्न छु सेठाह तादाद त ज़ॉच आसान सारिवय खोत तमाम सवरट्रिब्रा फ़ीलियम खोत ज़्याद आसान। 
6000 खोत ज़्याद वायरस ज़ॉच छे व्ज़ाहत सान वेछनावन आमच।
येलि ज़्न न अकिस इनफ़ेकटिड सेलि म्न्ज़ या अकिस सेलि म्न्ज़ छि वायरस आज़ाद पारटिकलन हनदिस सूरत्स म्न्ज़ आसान, या वाइरान्ज़्न ह्न्दिस, युस जेनिटिक मवाद ( डी एन ए या आर एन ए ) सॉति बनान छु, अख प्रोटीन  यथ केपसिड, त केन्चन  मामलन म्न्ज़ नेबरिम लिपिडन हुन्द लिफ़ाफ़।
ज़िनदगी ह्न्दिस इरतिकॉयी तवारीखस म्न्ज़ वायरसन हुन्द आगुर छु गॉर वाज़ेह: केन्ह हेकन प्लाज़मिड पेठ आम्ति आसिथ- डी एन ए ह्कि पीस यिम सेल्न दरमियान पकान छि- येलि ज़न बॉक़य बेकटीरिया पेठ वोतलान छि।
वायरस हेकन वारियाहव तरीक़व फ़्हलिथ।
नोरोवायरस त रोटा वायरस, छि वायरल गेसट्रोएनटाय्टसुक आम वजह, यिम फ़ीक्ल- ऑरल वति ट्रान्स्मिट सपदान छि, अथ पेठ ऑसस ताम या खेन त आब्स म्न्ज़।
शूट सिसटम छु सटेम, पनवथरन त पोशन पेठ मबनी आसान।
सेमिपरमियेबल मेमब्रेनस ओर योर आबुक पकुन छु मेम्ब्रेन्स म्न्ज़ आबकि इमकान सॉति तय सपदान।
ज़्यादतर कुलेन ह्न्दि ब्यलि छि डोरमेन्ट आसान, अख हालथ येथ म्न्ज़ ब्यालिचि मोमूलचि हालथ मुलतवी रोज़ान छि।
इमबाइबेशन छे जरमिनेशनुक गोड्न्युक क़दम, येमि सॉति आब श्रपान छु।
यिम मोनोमरस छि सटारच, प्रोटीन त लिपिड यिम कोटयलिडान्ज़ या एन्डो सपरमचि हाइड्रोलिसिस पेठ अनन यिवान छि। 
अमिकि आरग्न छि पोश यिम आमतोर सपरम्न त ठूलन म्युल करिथ रिप्रोड्कश्न मुम्किन बनावान छि।  
क्रोसपोलिनेशन छे अकि पोशिकि एनथर पेठ बेयि पोशकिस सटिगमाह्स ताम हिवि ज़ॉच म्न्ज़ पोलिनन हु्न्ज़ मुनतक़ली। 
यिन तबदीली हेक्न जेनिटिक, केमिकल त फ़िज़क़ल वजुहातव सॉति स्पदिथ।
फ़ोटोरिसि्पटर पोटीन छि मोस्म दोह राथ, दोह, गाशुक आसुन त अम्युक आगुर हिश ज़ान्कॉरी दिवान।
वारियाह पोश कुलि छि मोक़ूल व्क़त्स पेठ गाश ह्सास कमपाउन्ड्व किनि यिम गाश रात  किस ज़ेछरस  हिसाब रदेअमल करान छि, अख हालथ यथ फ़ोटूपीरेडइज़म वनान छि। 
जानवर हेकोख या ति रेगिलेटरस या कनफ़रमरस ज़ुमरन म्न्ज़ थवि्थ।
अथ बरअक़स, जानवर मिसाले गाडह त मिनिमोनडक यिम अनदरूनी माहोल ( मिसाले जिसमुक दरजेहरारथ) नेबरिमिस माहोल्स सॉति रलावान छि।
मिसाले गगर छि पननि बाडव हिसाब खरगोशव खोत त्रोगन गज़ाह खेवान बसलमेटाबोलिक  रेट पर यूनिट हिसाब व्ज़न छु गगरन म्न्ज़ खरगोश्व खोत ज़्याद आसान।
वोनि गव यिम जानवर छा्ठ वायान त वुडान छि तिम्न म्न्ज़ छि रिलेशनशिप नोन लीनियर आसान।
क्म वुडन रफ़तारि म्न्ज़,  गछि अख परिन्द हाइ मेटबालिक रेट ह्वाह्स म्न्ज़ रोज़न बापथ क़ॉयिम थवुन।
छेकरस, ताज़ आबकेन जानवरन छि बोडी फ़्ल्युड्स आसान यिम ताज़ आब बाप्थ हाइपरोसमोटिक छि।
अगर जानवरन ज़्याद केमिकल एनरजी वोल गज़ाह खियोन पेयि, अमि म्न्ज़ ज़्याद तवानॉयी लिपिड पॉठि ब्रोन्ह कुन इसतेमाल बाप्त सटोर रोज़ान त अमि म्न्ज़ केन्ह एनरजी म्सलन गलाइकोजन  दसती इसतेमाल बापथ ( मिसाले, देमागचि एनर्जी बापथ)।
यिमव डाइज्स्टिव ट्रेकटव अलाव छे, वरटिब्रेट जानवर्न एसिसरी गलेन्डस आसान यिथ कॉनि लिवर ( जिगर ) पेनक्रियास (  तिल प्योत) डाइज्सटिव सिसटमुक हिस्स।
मयाद त्राविथ छु, खेन मिडगट्स म्न्ज़ अचान, युस अनद्रमन हुन्द गोडनियुक हिस्स छु ( या ममालन म्न्ज़ लोकटेन अनद्रम्न हु्न्द) त पचावनुक त श्रोपरावनुक नुमाया मुक़ाम।
शूशिनॉरिस म्न्ज़ छु गेस तबादल्ह लछि बदेन लोकटेन हवाह ठेलन म्न्ज़ सपदान; ममालन त रेपिटायलन म्न्ज़ छि एलविओली, त जानावरन मन्ज़ छि यिमन एट्रिया वनान।
यिम छि शुशिनॉरेन म्न्ज़ अचान येति यिम लोक्टेन सेक्नडरी त टरशरी ब्रोनकय म्न्ज़ बॉगरन यिवान छि यिम वारियाहन लोक्टेन टि्यूबन ब्रोनकियोलज़न म्न्ज़ बटान छि।
दोन क़सम्न हॉन्दि सरक्यूलेट्री सिसतटम छि, यल्ह त ब्न्द।
जानवरन म्न्ज़ छि दोन क़सम्न ह्न्दि टिशू आसान : सिसटमिक टिशू त शह हेनकि ( या  पलमोनरी) एज़ा।
जानावरन त ममालन म्न्ज़,छि सिसटमिक त पलमोनेरी टिशू तरतीबवार जुडिथ आसान।
सकेलटल मसल श्रोकनि छे नियोरोजनिक ति क्याज़ि यिम्न छु मो्टर न्यूरान पेठ साइनेपटिक इनपुट ज़रूरथ आसान।
श्रोकुन हेकव टविच वनिथ, स्मेशन या टीटानस, यि एकश्न बितरि किस रफ़तारस पेठ मुनहसिर छु।
श्रोकनुक मेकनइज़म छु त्रेन हिवेन मसल टिशूहन म्न्ज़ हिवुय आसान।
बाक़य जानवर मिसाले मोल्सक्स, त नीमाटोडस्न छे ओबलीकली सट्रेटिड म्छ्ह आसान,  यिम मोटेन त तनेन फ़िलमेन्ट्स्न ह्न्ज़ पत असान छि यिम ज़्न ट्रानसवरसली खोत हेलिकली तरतीबस म्न्ज़ आसान छि, यिथ कनि ज़्न वरटिब्रेट स्केलिटल या कारडिक मसल।
यिम छि ज़ानकॉरी वातनावान त रटान तिम्न जायन यिम्न साइनेपसिज़ वनान छि।
सेल्ह यिथ कनि न्युरान्ज़ या मसल सेल्ज़ हेक्न त्म्बलिथ या खूचिथ येलि तिम्न बेयि न्यूरान पेठ सिगनल वाति।
वरटिब्रेटन म्न्ज़, छु नरवस सिसटम सेनट्रल नरवस सिसटम ( सी एन एस) येथ म्न्ज़ देमाग  त रेकअडिजि, त पेरिफ़ीरियल नरवस सिसटम ( पी एन एस) , युस तिम्न नरवन पेठ मुशतमिल आसान छु यिम सी एन एस बाक़य जिसम केन हिसन सॉति रलावान छु।
पी एन एस छु त्रेन सब सिस्ट्म्न म्न्ज़ बॉगरॉविथ, सोमाटिक, आटोनामिक त पूरह नरवस सिसटम।
सिमपेथेटिक नरवस सिस्ट्म छु तिम्न एमरजनसी हालातन म्न्ज़ एनरजी इकवटह सोमब्रावन बापथ हरकत्स म्न्ज़ यिवान, येलि ज़्न पेरासिमपेथेटिक  नरवस सिसटम आरगनइज़्म आराम्स म्न्ज़ आसन विज़ि हरकतस म्न्ज़ यिवान छु। 
नरवज़न यिम स्योद देमाग पेठ नेरान छे छि क्रेनियल नरवज़ वनान येलि ज़्न यिम थॉरि कणडि पेठ नेरान छि तिमन सपाइनल नरव्ज़ वनान छि।
इनसानन म्न्ज़ छु खास पॉठि, नुमाया एनडोक्रीन गलेण्ड्स थायराइड गलेणड्स।
हारमोन्ज़ हेक्न एमीनो एसिड्न हुन्द मियुल, सटीरियोरायडस, इयाकोसिनोयडस, ल्यूकोट्रीनज़ या प्रोसटेगलेणडिन्ज़ आसिथ।
यिम छि मीयोसिस सॉति हेप्लोइड गेमीटस बनावान।
अकसर मामलन म्न्ज़ छु, अख त्रेयिम जरम ताह, मेसोडर्म ति यिम्न दरमियान पॉ सपदान।
गेसट्रूलेशन छे पॉद सपदान, येमि सॉति मोफ़ोजेनिटिक हरकथ सेल मासस त्रेन जरम ताह्न, यिम एकटोडरम, मेसोडरम त एन्डोडरम सॉति बनान छि, म्न्ज़ तबदील करान। 
सेलूलर डिफ़रनसिएशन छे एकसट्रा सेस्लुलर सिगनल सॉति यिथ कनि ज़्न वुस्सतकि ज़ु्म्र यिम नज़दीकी सेलन, यिम्न जक्सट्राकाइन सिगनलिन्ग वनान छि, या हमसायि सेलन  क्म दूरी पेठ, यिम्न पेराक्रीन सेल वनान छि।
पाननावुन इम्यून सिसटम छु अख  सही बनोवमुत रदि अम्ल प्रेथ स्ट्युमलसस मोलिक्युल परज़नावुन हेछिथ युस अथ ब्रोन्ह बुथि प्योमुत आसि।
बेकटीरियाहन छु अख रुडिमेनटरी इम्युन सिसट्म एनज़ाइमन ह्न्दिस सूरतस म्न्ज़ युस वाइरस इनफ़ेकशन निशि हेफ़ाज़त करान छु।
जा वालेन वरटिब्रेटन, इनसानव सान, छु ज़याद पीचीद दफ़ॉयी निज़ाम, यथ म्न्ज़ पेथोजिन  ज़्याद अहलियत सान पाननावुन छु। 
गणडिथ अमली तरीक़, मिसाले, छि जेनेटिकली वुछिथ त सटीरियो टाइपड वतीर युस हेछिन वरॉइ सपदान छु।
ज़िनदन ह्न्ज़ बरा्दरी( ब्योटिक) आरगनइज़म युस बे ज़ुवन सीति छु( एब्योटिक) जुज़( मिसाले, आब, गाश, रेडियेश्न , दरजहरारथ, नमी, माहोल, एसिडिटी त ज़मीन) यिम्न माहोलियतु  इको  सिस टम वनान छि।
कुलि या अख अकिस खेथ, छि जानवर मवाद निज़ामस म्न्ज़ ओर योर प्कनावनस मन्ज़ अहम रोल अदा करान। 
ज़मीनि हुन्द फ़िज़क्ल माहोल छु आफ़्ताचि तवानॉयि त टोपोग्राफ़ी सॉति सूरत प्रावान।
वेदर ( मोसम) छु दोह दिशुक दरजिहरारथ त अम्युक असर, येलि ज़न मोस्म दीरीन मोस्मी अवस्त, खास करिथ 30 हन वरिय हुन्द अव्स्त छु।
नतीजतन, ओदुर माहोल छु स्बज़स कुलेन कटेन वोपदावान।
क्म मुदतस अन्दर आबॉदी हेकव आबॉदी ह्नदि ब्डनुक शरह रलाविथ, युस ज़ियोन, मो्थ त अकि जायि पेठ दोयिमि जायि गछुन  म्दे नज़र थविथ वुछन यिवान छु।
अख बयालजिकल मियुल छु असर युस बरादरी म्न्ज़ इकवट रोज़ान आरगनइज़्म अख अकिस पेठ त्रावान छि।
दीरीन मिलिस छि सेमबोसिस वनान।
कुनि ति खेन ज़ाल्स म्न्ज़ छि मुखतलिफ़ ट्रोफ़िक सतह, यथ म्न्ज़ बोनिमिस सतहस पेठ बुनियॉदी पॉद करन वॉलि छि ( या आटोट्रोफ़स) यिथ कनि कुलि त एलगी यिम तवानॉयी त इन आरगेनिक मवाद आरगनिक क्मपाउणडन म्न्ज़ तबदील करान छि, यिम ज़न बाक़य बरादरी इसतेमाल करिथ हेकि।
छेकरस, जानवर हेकोख जायि हन्दि क़स्म तिम्न सॉति मुनसलक माहोल सेसिन्ग बापथ एनटिना या शिकार रटन बापथ द्न्द। 
केनचन साइक्लन म्न्ज़ छि  ज़खीर यथ म्न्ज़ चीज़ रोज़ान छु या वारियाह काल बापथ थव्न  यिवान छु।
गरमी हुनद सारिवय बोड पॉद करन वोल छु ग्रीन हावुस गेस, येमि म्न्ज़ 90 % कार्ब्नडाआकसाइड त मीथेन छु।
बायोडावरसिटी छे माहोलियॉती निज़ाम्न ह्न्ज़ि कारकरदगी पेठ असर त्रावान, योस लुक्न ज़रूरतकि वारियाह खदमात बहम करान छि।
रेवायतन, बोटनी म्न्ज़ छे  फ़नगाइ त एलगी हुन्द मुताल्ह माइकोलाजिसटव त फ़ाइकोलाजिसटव द्सि शॉमिल करन आमुत, यिमन त्रेन आरगनइज़म केन ग्रुप्न हुन्द मुताल छु बेनुलअक़वॉमी बोटनिकल कान्ग्रेस चेन दिलचसपीयन म्न्ज़ शॉमिल।
मेडिवल फ़िज़ीक बाग, यिम अकसर अबाद्तगाह्न सऑति आसान छि, यिम्न म्न्ज़  छि अद्वियॉती कुलि आसान।
तिम बाग़ छि कुलेन हनदिस दरसी मुताल्स म्न्ज़ मदथ करान।
वुहिमि स्दी हनदेन ऑखरी दोन दहिलेन म्न्ज़, कॉर मॉहिरि नबातातव मोलिक्युलर जेनिटिक त्सखीशिचि तकनीक खर, बशमूल जीनोमिकस त प्रोटोपमिक्स त डी एन ए तरतीब कुलेन ह्नदि दरज ब्न्दी बापथ।
जदीद नबातातियात छु पनिन मूल कदीम यूनान खास तोर थ्योफ्रास्टस (c. 371–287 BCE) मंज़ तलाशन करान, युस उरिस्तू सूंद अख तालिबि अलिम ओस तः येम्य् अम्यिक्य् वारया उसूल ईजाद कर्मित छि तः बयान कर्मित छि तः साइंनसी बरादरी मंज़ छि सु "फादर ऑफ बॉटनी" नावः ज़ान्नः यिवान।
डीमेटीरिया मेडिका आव वसीह पॉठि 1500 वरीह खोत ज़्याद वक़त्स परन।
16  हिमि सदी म्न्ज़ बाग, आयि वारियाहन इतालवी यूनिवरसिटियन म्न्ज़ बो्टनिकल गारडन बनावन।
यिम्व सॉति बोटनी अख दरसी मोज़ू बनावन्स मदथ लोग।
अथ सॉरिसय व्क़त्स दोरान रूज़ बोट्नी अदवियातव खोत पसत।
बोकन कोर पनुन अख कुलेन हनज़ि दरजबन्दी हुन्द  निज़ाम तय्यार।
खसूसियातन ह्नज़ चॉर त तरतीब हेकि मसनूइ आसिथ अह्म कीय्न म्न्ज़ यिम सिरिफ़ परज़नावन बापथ छे ( डायगनोसटिक कीज़) या यिम कोदरती या फ़ेलिटिक  टेकसासाइनोपटिक कीय्न म्न्ज़ न्ज़दीक आसन।
अमि सॉति गयि अख मय्यारी ब्य नोमियल या दोन हिस्न हुन्ज़ नाव सकीम क़ायिम  येथ म्न्ज़ गोडनियुक नाव जिनुस्चि तरजुमॉनी त दोयिम जीन्स्स सॉति ज़ाथ परज़नावान ओस।
कुलिचि एनोटोमी ह्न्ज़ ज़ानकॉरी, मोरफ़ोलोजी त लायफ़  साइकल  ब्ड्न सॉति प्यव हेस  ज़ि कुलेन त म्स्नूइ लिन्नैय्स जिनसी निज़ाम्स दरमियान छि वारियाह हिशर।
केथरीन इसाउ ( 1898-1997) स्न्ज़ कुलेन ह्नज़ि एना्टामी पेठ कॉम छे वुनि जदीद बोटनी ह्न्ज़ अहम बुनियाद।
यि तस्सवुर ज़ि कुलेन ह्न्ज़ि बरादरी हुन्द बनुन, यिथ क्नि ज़्न टेम्परेट बडेन वथरन ह्नदि जनगल छि माहोलियाती वरास्त सॉति तबदील सपदान  आव हेनरी चेण्ड्लर कोवल्ज़, अरथर टेनसले त फ़्रेडरिक कलेमेन्ट स्नदि द्सि बनावन।
1948 ह्स म्न्ज़ केनिथ वी थिम्मन स्नदि आक्सिन कुलि केन हार्मोनन हुन्द दरियाफ़त तॅ पछान करनॅ सॉति सपुद नेबॅरि किनि कीमिया लगावनॅ सॉति कुलि सॅनदिस पोठनस पेठ कोबू करुन मुमकिन।
20 हिमि सदी म्न्ज़ कुलेन हनज़ि ब्योकेमिसट्री म्न्ज़ वुस्सत आयि जदीद आर्गेनिक कीमियॉयी तकनीकव द्सि बारसस, यिथ कनि ज़्न सपेकट्रोसकोपी, क्रोमो्टोग्राफ़ी त एलेकट्रोफ़ोरिसिस।
यिमव तकनीकव सॉति गव पूर कुलेन या प्लान्ट सेल कलचर यिम बायोरिएकटरस पेठ सिनथिसाइज़ पेस्टिसाइडस, एनटी ब्योटिक्स या बाक़य फ़ारमासिटिकलज़, त बेयि जेनेटिकली  तरमीम शुद फ़सल यिम छोन बडरावन बापथ अम्ली लगहॉरी हुन्द बायोटेकनालजिकल वरताव मुमकिन।
जदीद सिस्ट्मेटिक्स छु कुलेन दरमियान फ़ोलिजेनेटिक रिशत हावान त बदि कडान। 
ब ह्सियति फ़ोटोसिनथिसिसुक अख पॉदावार, कुल छु आकसीजन माहोल्स म्न्ज़ त्रावान, अख गेस युस क्म अज़ क्म सॉरिस्य ओन्द पकिस सेल्युलर शाह खसि वसि बापथ ज़रूरथ छु। 
त्वॉरीखी तोर, आयि तमाम ज़िन्द चीज़ या त जानवर नत कुलि दरजब्न्द करन त बोट्नी कोर तिम्न सारिनय आरगनइज़मन हुन्द मुताल यिम न जानवर मानन यिवान छि।
" कुलिचि" पूर वज़ाहत छे सिरिफ़ " ज़मीनी कुलि " शॉमिल करान या एम्ब्रियोफ़ाइटस, यिमन म्न्ज़ ब्यॉलि कुलि(ज्म्नोस्परम्ज़, पाइन्ज़ हेथ, त पोशि कुलि) त फ़्री स्पोरिन्ग्टोग्राम्ज़ फ़रन हेथ, कलब मोसिस, लिवरवोरट्स, हारन वोरटस त मोसिज़। 
एमब्रियोफ़ाइटसन हुन्द जिनसियॉती हेप्लोयिड दौर, यथ गेमिटोफ़ाइट वनान छि, छु डिप्लोयिड एम्ब्रियोस्प्रोफ़ाइट अमि केन टिशूहन अनदर क्म अज़ क्म ज़िन्द्गी ह्नदिस अकिस हिस्स म्न्ज़, ब्यॉलि कुलिस म्न्ज़ ति, येति गेम्टोफ़ाइट पान्ह मूल्ह स्पोरोफ़ाइट द्सि फ़बान छु। 
पलेलियोबोटनिसटस छि क़दीम कुलेन हुन्द मुताल फ़ोसिल्न म्न्ज़ करान ताकि कुलेन हुन्द इरतिकॉयी तवॉरीख हेकि ज़ानन यिथ।
अथ छि मॉहिरि महोलियात गोडनिचि ट्रोफ़िक लेवल वनान।
मॉहिरि नबातात छि वीडस्न( क्छुक) हुन्द मुताल ति करान, यिम ज़िरातस म्न्ज़ अख बोड मुशकिल छि, त कुलेन ह्न्ज़ बयालजी त कोबू, ज़िरात्स त कोद्र्ती माहोलियॉती निज़ामस म्न्ज़ पलान्ट पेथोजिन्स्न पेठ ति।
बुनियॉदी डानचि छु म्ख्सूस एमीनोप एसिड्न हुन्द तरतीब यिम कोएलनटली पेपटिक एसिडव ज़रियि पानवनि वाटिथ छि।
केन्ह गुलकोज़ छु् सटारचस म्न्ज़ तबदील गछान युस कलोरो प्लास्ट्स म्न्ज़ जमा गछान छु।
जान्वरन ह्नदि बरअक्स ( यिम्न न कलोरो प्लास्ट आसान छु)  कुलिय्व त यिहिनदिय्व युकारियोट रिश्तदारव छि कलोरोप्लासटस वारियाह बायो केमिकल रोल दितिमति, सिनथिसाइज़िन्ग हेथ तमाम फ़ेटी एसिड्स, त वारियाह एमुनो एसिड ति।
वेसक्युलर ज़मीनी कुलि छि लिगनिन ब्नावान, अख पोलिमर युस एकज़ाइल्म ट्रेचिड्स त वेसलन ह्न्देन सेकन्ड्री सेल देवारन म्ज़बूत करान छु, युथ न यिम आब किस दबावस तल वसिथ यिन,  येलि अख कुल आब चवान छु।
बाक़्य, यिथ कनि ज़रूरी तील , पुदन तील त नेमि तील छि खोश्बू आसन सब्ब फ़ॉइ्द म्न्द, मज़ त मसाल पाठि( मिसाले केप्सेसिन) , त दवहन म्न्ज़ फ़र्मेसिटिकल पॉठि यिथ क्नि अफ़ीमि टूरेव म्न्ज़ अफ़ीम।
मिसाले, द्गि हुन्द दवाह एस्प्रिन छु एसिट्ल ए्सिटर सेलिकलिक एसिडुक, युस अस्ली वीरि कुलिकि देल पेठ नेरान छु, त वरियाह ओपाइट पेन किलर  म्सल्न हीरोइन  छि ऑफ़ीनि टूरिय्व पेठ मोरफ़ीन क थ  बनान।
म्क़ॉमी अमरीकी्यव छि सास वादव वरियव पेठ मुखतलिफ़ कुलि दॉदि त बेमारि ब्लराव्न बापथ इसतेमाल करिम्ति।
ख्ण्ड, स्टार्च, सूत, लिनन , हेम्प,केन्च्न क़समन ह्न्ज़ रज़्ह, ल्कर  त पा्टिकल बोड, पप्यरस त क़ागज़, सबज़ियन हुन्द तील , मोम त कोदरती रब्बर छि कुलेन ह्नदि टिशू या यिहिन्द दोयिम पॉदावारन हुन्द कारबॉरि तोर अहम आस्न्चि मिसाल।
सेल्युलोज़ सॉति बनेमतेन पॉदावारन म्न्ज़ छु रेयोन  त सेलोफ़ेन, वाल पेपर पेस्ट, बायोब्टनाल त गन काटन।
केन्ह मॉहिरि माहोलियात छि खोद दरियाफ़्त वालेन लुक्न निशि एथिनोबोटनिस्ट्व ज़रियि सोमबरॉवमतिस आदादो शुमार्स पेठ इनहिसार करान।
कुलेन हुन्द दारमदार छु  केनचन  एडाफ़िक ( ज़मीन ) त महोलियातस म्न्ज़ मोसमी ज़ुमरन पेठ, मगर यिम छि अथ म्न्ज़ तरमीम ति करिथ हेकान।
यिम छि पननेन हमसायन सॉति मुखतलिफ़ स्पेटियल ग्रुप पेमानन पेठ, आबॉदी त बरादरी योस नबातात बनावान छे रलान मेलान।
ग्रेगोर मेन्डल्न कोर दरयाफ़्त वरासती कोनून , वरासत्स म्न्ज़ मीलिमत्यव निशानेव सॉति यिथ क्नि ज़्न पिसियम सेटीवम ( मटर).
वोनि गव, केन्ह जेनेटिक फ़रख छि कुलेन त बक़्य आरग्नइज़मन दरमियान।
क्नककि वारियाह क़सम छि वारियाहव इनटर त इनट्रा म्खसूस जनगली त तिहिन्दि हाइ ब्रड्र रलनुक नतीजि। 
वारियाहन ज़मीनी कुलेन म्न्ज़ छि नर त मा्दह गेमेट्स वखरह फ़रदव दसि स्पदान।
ओलवन म्न्ज़ स्टेम ट्युबर बनिनि छे अख मिसाल।
एपोमिकसिस ति हेकि अकिस ब्यॉलिस म्न्ज़ गछिथ,  ब्योल पॉद करिथ यथ म्न्ज़ एमब्रियो अमि किस पॉद करन वॉलिस हियु आसि।
अख एलोपोलिप्लाय्ड कुल हेकि दोन वखर ज़ॉचन म्न्ज़ हायब्र्डाइज़ेशनुक नतीज आसिथ।
केन्ह यिथ कनि लान्छ कुलि पोलिप्लाय्ड हेक्न  तोति पॉद करिथ नबातॉती तोर या सीड एपोमिक्सिस सॉति, कलोनल हिवेन ह्न्ज़ आबॉदी बनावान। 
आम डेन्डिलियोन  छु अख ट्रिप्लोय्ड युस मुम्किनह ब्यालि एपोमिकटिक ब्यलि सॉति बनावन छि।
तोमुलह ( ओराज़ा स्तीवा) हकि केन्ह तरतीब छि बाक़यव नेसबतन कम ज्नोम त ब्राचिपोडियम  डिसटेचियोनन हुन्द तरतीब, तिम्न जेनेटिकस, सेल्युलर त मोलिक्युलर अनाजचि, ग़ासन  त  मोनोकोटसन ह्न्ज़ बयालजी फ़िकरी तारन बापथ अहम बनावान।  
पाल्ख,  मटर, मुठ त अख मोस फ़िज़िको मिट्रेला पेटनज़ छि आम तोर पलान्ट सेल ब्योलोजी हुन्द मुताल करन बापथ इसतेमाल सप्दान।
जीनी इज़हार हेकि रिप्रसर प्रोटीन,  युस डी एन ए किस सायलेनसर रीजनस म्न्ज़ आसान छु त डी एन ए कोड्स इज़हार निशि बचावान छु,  ति कोबूहस म्न्ज़ यिथ।
केन्ह इपिजनटिक तबदीली छे वरासती, येलि ज़न बाक़य जरम सेलन म्न्ज़ रिसेट करन यिवान छे।
जानवरन ह्नदि बरअक्स, छे वारियाह प्लान्ट सेल, खास करिथ तिम यिम पेरेनचाय्माचि छे, छेन टरमिनली अल्ग करान, त नोव वखर कुल पॉद करन बापथ टोटीपोटनट रोज़ान।
एल्गी छु अख पोलिफ़ायलेटिक ग्रुप, त छि वारियाहन बागयन म्न्ज़ आसान, केन्ह बाक़यव खोत ज़याद कुलेन नज़दीक।
चेरोफ़ायट कलास चेरोफ़ायसी त ज़मीनी कुलेन ह्न्ज़ सब सलतनत एमब्रियोफ़ायटा छि इकवट मोनोफ़ायलटिक ग्रुप या कलेड्सट्रेपटोफ़ायटीना बनावान।
पिट्रिडोफ़ायटिक वेसक्युलर पलान्ट छि ट्रू एकज़ायलम  त फ़लोयम युस स्पोर्स जरमिनेटिन्ग सॉति बेयि पॉद सपदान छु, फ़्री लिविन्ग  ग़ेमेटोफ़ायटस यिम  सिलूरियन पीरेडस दोरान बनान छि त वखर वरासतन म्न्ज़ पतकि सिल्युरियन  त गोडकि डीवोनिय्न  दोरान वुसत लबान छि।
यिह्नदि कम गॉमति जेमिटोफ़ायटस यिम सोरोफ़ायट स्पोर बनावन वालेन हिसन म्न्ज़ रटिथ आसान छि ( मेगासप्रेनजिया)    मेगा स्पोरसव पेठ बनान छि, अख  हालथ यथ एनडासपोरी वनान छि। 
गोडनियुकुय ब्यॉलि कुल छु ताज़्ह डीवोनियन फ़ेमिनिय्न स्टेज पेठ वुछन आमुत।
ह्वाह, मेचि त आब पेठ प्रॉविमति कीमिया छि कुलिकि मेटबालइज़म्चि बुनियाद बनावान।
हेट्रोट्रोफ़्स बशमूल तमाम जान्व र, तमाम फ़न्गयि , तमाम मुकम्ल पेरेसायटिक प्लान्ट, त नोनफ़ो्टुसिनथिटिक बेकटीरिया छि फ़ोटू आटो ट्रोफ़्स द्सि पॉद करिमति आरगनिक  मोलिक्युल्ज़ निवान त तिम सेलह त टिशू बनावनस म्न्ज़ इसतेमाल करान।
सब सेल्युलर अयोन्ज़्न,  एलेकट्रानज़ त मोलिक्युलन हुन्द ट्रानसफ़र, यिथ कनि ज़न आब त एनज़ाइम्ज़ छि सेल मेमब्रेनन दरमियान सपदान।
कुलि  सनदि ज़रूरतकि जुज़्चि मिसाल  योस कुलिस मुनतक़ल करन्चि ज़रूरथ छे ,छि नायट्रोजन , फ़ोसफ़ोरस, पोटेशियम , केलशियम  त सलफ़र।
यि मुरक़ब छु ट्रापिक ल्नजेन त मूलुक गाशस त ग़्रेवि्टी दरमियान रदि अमलस सॉलिसी  करान। 
कोदरती साइटोकिनिन ज़िएटिन आव मकॉयि, ज़िए मेज़स म्न्ज़ दरियाफ़त करन, त छु प्युरीन एडनाय्नुक हॉसिल।
यिम छि जरमिनेशन्स ब्डरावनस म्न्ज़ शॉमिल त ब्यॉलिस म्न्ज़ छोप फ़ुटरावन वॉलि, कुलि किस क़दस म्न्ज़ कोबू बापथ अम्युक तनुक ज़ेछर त पोशन पेठ कोबु करिथ।
अथ ऐइव यि नाव अमि किनि दिन तिक्यज़ि यि ओस गोड एबसिश्न कोबू करन वोल मानन यिवान। 
फ़ाय्टोहारमोनज़न हुन्द बयाख दरजि छु ज्स्मोनेट्स, गोड्नेथय ज्समेनियम तील पेठ अलग  करन आमुत युस कुलेन म्न्ज़ ज़्खमन हुन्द रदिअमल , पेथोजिन  हमल्ह किस रदिअमलस यल त्रॉविथ जीनन ह्न्ज़ ज़रूरथ आसान छे।
नान वेसक्युलर कुलि, लिवरवोरट, हारनवोर्ट त मोसिस छिन झ्मीन्स सनवनि कुलि व्सक्युल्रकुलि मूल पॉद करान त ज़्यदतर कुलि छि फ़ोटूसिनथिसिज़स म्न्ज़ शरकथ करान।
प्रेथ कुनि निज़ाम्स म्न्ज़ छे सेल, बेयिकि सेल बनावन्स अह्ल आसान त लनजि त मूल ति।
येलि ज़न अख निज़ाम रॉवि, ब्याख हेकि अथ बडरॉविथ।
वेस्क्युलर कुलेन म्न्ज़ छि एक्ज़यलम त फ़्लोयम यिम जोडन वॉलि टिशू छि यिम लनजेन त मूल्न दरमियान वसील मुनतक़ल करान छि।
 प्नवथर छि आफ़ताबुक गाश जमा करान त फ़ोटोसिनथिसिज़ करान।
एनजियो सपर्म्ज़ छि बयोल पॉद करन वॉलि कुलि यिम पोश पॉद करान छि त यिम्न सॉति छि बियलि आसान।
केन्ह कुलि छि जिन्सियात सॉति पॉद करान, केन्ह जिनसियात वरॉयि, त केन्ह दोनवयी तरीक़व।
बयॉलजिकल दरजब्न्दी छे अकि क़समचि सायनसी टेकसोनामी।
येलि ज़्न सायनसदान हमेशि आरग्नइज़्म किथ कनि यिन दरज बन्द करन तथ सॉति एतेफ़ाक़ छिन करान, मोलिक्युलर फ़ायलोजेनिटिकस, योस डी एन ए तरतीब आदादशुमार रनगि इस्तेमाल करान छे, छि वारियाह्न नविरन त इरतिकॉइ सोनचुक बॉयिस बनेम्च, यि ज़्न ब्रोन्ह कुन ति जॉरी रोज़ि। 
बोटनिकल आरगनइज़म ह्नदि नाव छि एलगी, फ़नगाइ त कुलेन बापथ बेनुलअकवॉमी कोड आफ़ नोमिनकलेचर ( आइ सी एन ) कोडन म्न्ज़ थवन आमति, यिम इनटरनेशनल बोटनिकल कान्ग्रेस द्सि मानन आमति छि।
अकि कुलियुक साइनसी नाव छु अमिकेन जीन्न त जीनन म्न्ज़ ज़ॉचन ह्न्ज़ तरजुमॉनी करान, येमि सॉति प्रेथ आरगनइज़म्स अख आलमी नाव पेवान छु।
यि मियुल छु ज़ॉच हुन्द नाव।
अकि आरगनइज़मन ह्नदि ग्रुपुकिस इरतिकॉयी रिशतस त वरास्तस छि फ़ाइलोजनी वनान।
मिसाले , पेरेसकिया चि ज़ॉच छि कुलि या ज़ण्ड यिमन नुमया पन वथर छि।
खसूसियातन पेठ रिशत मुत्तयन करन्स म्न्ज़ छु हेस थवुन, तिक्यज़ि कुलि हेक्न अख अकिस सॉति शकलि रलिथ  रल इरतिका सॉति यथ मन्ज़ खसूसीयात आज़ादान तोर वोतलान छि।
सि्रिफ़ बनेमति खसूसियात, यिथ कनि ज़न थॉरि कोण्ड बनावन वॉलि केकटाइन ह्नदि एरोलिस, छि शहादथ दिवान ज़ि यिम छि अकी अज्दाद्न ह्नदि सिलसिल पेठ यिवान। 
फ़रख छे यहय ज़ि जीनेटिक कोड छु बज़ाति खोद वरग पॉठि अमि दसि खसूसियातन हुन्द इसतेमाल करन बजायि इरतिकॉयी रिश्त तय करन बापथ इसतिमाल सपदान।
जेनेटिक शहादथ छे तजवीज़ करान  ज़ि मलटिसेलड आरग्नइज़्म्न हुन्द असली इरतिकाई  रिश्त छु यिथ कनि बोन कनि कलेडोग्रामस म्न्ज़ हावन आमुत छु- फ़नगइ छे कुल्य्व खोत ज़्याद जानवरन सॉति न्ज़दीकी सान रलान।
यि तशखीस करान ज़ि कुलि ज़ॉच किथ कनि छि अख अकिस सॉति रिश्त थवान , छु मॉहिरि नबातातन कुलेन ह्नदि इरतिकाहचि अम्ल वार पॉठि फ़िकरी तारन्स म्न्ज़ मदथ करान।
हताकि इनसान छि हमेश पान्स अनदिपकि लबन यिन वालेन जानवरन हनदिस कोदरती इतिहासस म्न्ज़ दिलचसपी थवान, त छुख अमि ज़ानकारी हुन्द इसतेमाल केन्ह ज़ॉच पालतु बनावन बापथ कोरमुत, त ज़ूलाजी हुन्द रसमी इपतिदा हेकव अरिसतु स्नदि पेठ मॉनिथ।
जदीद ज़ूलाजी हुन्द आगुर छु रिनेसन्स त इपतिदॉयी जदीद दौर, यथ म्न्ज़ कारल लिनाइय्स, एनटोनी वेन  लीवेनहोयिक, राबरट हुके, चारलिस डारविन, ग्रेगर मेनडल त बाक़य वारियाह छि यिवान।
फ़्रानसस म्न्ज़ छे गोफ़न ह्न्ज़ मुस्सविरी, श्क्ल्ह खनिथ, त बुत यिम 15000 वरीह प्रानि छि त गुरि हानगल वगॉर वज़ाहत सान हावान छि।
जन्ग्ली जानवरन ह्न्ज़ क़दीम ज़ानकॉरी छे जनगली त पालतु नज़दीक मशरिक़्स, मेसोपोटोमिया  त मिस्र केन जानवरन ह्न्ज़ हक़ीक़ी अक़ॉसी करिथ हावन आमच, यिम्न म्न्ज़ पोशि रछिनि कि रेवाज तत्कनीक, शिकार त गाड रटनि ति हावन आमुत छु।
अरिसतु, छु 4 मि सदी क़बल मसीह म्न्ज़, जानवरन ज़िन्द आरग्नइज़्म पॉठि वुछान, तिहिन्दि डानचुक, वुस्स्तुक त अह्म चीज़न हुन्द मुताल करान।
400 हथ वरीह पतॅ छु, रोमन फ़िज़िशन गेलीन जानवरन तिहिन्दि जिसमचि अनदरूनी बनावठ वुछन तॅ मुखतलिफ़ अन्गन त हिसन ह्न्ज़ कारकरदगी वुछनॅ बापथ खश करान, ति क्याज़ि तमि विज़ि ओस नॅ इनसानन डाइसेकश ( खश) करनुक इजाज़थ।
योरपस म्न्ज़ रूज़ एनाटोमी पेठ गलेन स्न्ज़ कॉम सारिवय थज़ यथ न 16 हिमि सदी ताम कन्सि ओज़ुर कोर।
येलि ज़न गोड यि शरीफ़ नेचुरलिसटन हुद शोब ओस, 18 हिमि, 19 हिमि त 20 हिमि सदी म्न्ज़ बनेयि ज़ोलोजी सयठाह पेशवरान सयनसी शोभ।
यिम हालात त, एमब्रोयालोजी त प्लियोनटोलोजी ह्न्दि नतीज, आयि 1859 हस म्न्ज़ चारलिस डारविन स्नदिस ए्वोलूशन बाइ नेचुरल सिलेकश्न कि न्ज़रियि  ज़रियि य्खजा करन अथ  म्न्ज़ थॉव  डारविनन थेरी आफ़ आरगेनिक एवल्युशन नवेन बुनियादन पेठ ब्रोन्ह कनि, तिम अमल वे्छनॉविथ यिम्व सॉति यि सपदान छे, त अमि बापथ दिचन मुशॉहिदॉती शहादत।
डारविनन दिच मोरफ़ोलोजी त फ़िज़ियालजी अख नव सिम्मत, यि आम बयालजिकल  नज़रियस म्न्ज़ इसतेमाल करिथ, आरगनिक एवलुशन किस नज़रियस म्न्ज़।
अख गोड्निच ज़रूररथ ऑस आरग्ननिज़्म परज़नॉविथ खसूसियातव, फ़रखव त रिशतव हिसाब ग्रुपन म्न्ज़ थाव्नि, अथ छि टेकसोनामिसट शोब वनान।
तमि स्नदि खयाल ऑसि जानवरन हन्ज़ि मोरफ़ालोजी पेठ मरकूज़।
यिम ग्रुप छि तन डारविन स्नदिय्व मुशतरक़ असूल्व हिसाब मुसलसल बनावन बापथ  बदलावन आमति 
होमो छु जीनस, त सेपाइन्स खास इपिथेट, दोनवय छि मीलिथ ज़ॉच हुन्द नाव बनावान।
गलब वॉलिस दरज ब्नदी ह्नदिस निज़ामस छि लिनेनियन टेकसोनोमी वनान। 
सेल्न हुन्द डानचि त कारकरदगी फ़िक्रि तरुन छु त्माम बयालजिक्ल सायनसन हुन्ज़ बुनियाद। 
यि छु, आरग्न किथ कनि छि  इनसानन त जानवरन ह्नदेन जिस मन म्न्ज़ आरगनिक निज़ाम्न सॉति कॉम करान, त यिम किथ कनि छि आज़ादान पॉठि कॉम करान, अथ पेठ तव्वजह दिवान।
फ़िज़ियालजिकल मुत्ताल छि प्लान्ट फ़िज़ियालजी त एनमल फ़िज़ियालजी ह्न्देन दोन शोबन म्न्ज़ बॉगरावन आमुत, मगर फ़िज़ियालजी ह्नदि केन्ह असूल छि आलमी, कान्ह ति खास आरगनइज़म ऑसित्न। 
मिसाले, अथ म्न्ज़ छि खसूसी आरग्नइज़म याने मेमालजी, आरनिथोलोजी, हरपिटालोजी या एनटोमोलोजी म्न्ज़् खसूसी तरबियथ याफ़त साइनसदान आसान, मगर यिम छि यिम्न आरगनइज़मन इरतिकाहस मुत्तलक जवाबन ह्न्दि बापथ अकि नि्ज़ाम पॉठि इसतेमाल करान।
इथोलोजिसट छि खास पॉठि नेचुरल सिलेकश्न कि न्ज़रियि हिसाब वतीर किस इरतिकाहस त यि् समज्नस म्न्ज़ दिलचसपी थवान। 
येति तहक़ीक़ दान मोलिक्युलर बयालजी ह्न्ज़ तक्नीक अमलावान छि, युहुन्द जेनेटिकस त बायोकेमिसट्री ह्न्देन तरीकन सॉति रलावुन छु आम।
बयालजिकल सिसटम छु ज़िन्द  हय्यतन हुन्द, दोनवय प्रॉनि त मूजूद, ह्न्ज़ वुस्स्त त वक़तस दोरान ज़िनद ज़ुव ज़ॉचन दरमियान रिशत हावान।
फ़ाइलोजेनिटिक ज़ॉचन त हायर टेकसाज़ ह्नदि कुलि छि तरीक़न हुन्द इरतिका वुछन बापथ इसतेमाल सपदान ( मिसाले, एनाटामिकल  या मोलिक्युलर खसूसियात ) त आरगनइज़मन ह्न्ज़ बागनय( बयो ज्गराफ़ी)।
बयालजिकल सिसटमेटिकस छु ज़ॉचन ह्न्ज़ बागनय त्रे खास लनजि इस्तेमाल करिथ करान।
तजरुबॉती सिसटेमिकस छु इरतिकॉइ इकॉयियन पेठ मबनी जानवरन यिम अख ज़ाथ बनावान छि बदि कडिथ दरजबन्द करान त इरतिकाहस म्न्ज़ यिहिन्ज़ अहमियत वुछान।
सयारचि बायोडाइवरसिटी त अमिकि आरग्नइज़्म वेछनावान।
टेकसोनामी छे पेठ कनि दिन आमतेन मोज़ूहन ( अ) पेठ (ड) ह्न्दि स्सिटमेटिक मोज़ूहुक हिस्स।
वोनि गव, जदीद इसतेमाल हिसाब, हेकोख इम सॉरी अख अकिस हिवि मॉनिथ। 
केन्ह छि दावा करान ज़ि सिस्टमेटिकस छि सिरिफ़ खास पॉठि व्क़तस दोरान रिशतन सॉति तालुक़ थ्वान, त यि हेकि फ़ायलोजेनेटिक्स हियु आसिथ युस वेठि पॉठि आरगनइज़म्न ह्नदिस वरासतस सॉति तालुक़ थवान छु।
साइनसी दरज बनदी छे ज़ानकॉरी रिकार्ड करनस त यि बाक़यन साइनस दानन त आम लुकन ताम वातनावनस म्न्ज़ मदथ करान।
बयालजी म्न्ज़ छे, अख ज़ाथ दरजबन्दी ह्न्ज़ बुनियॉदी इकॉयि त आरगनइज़्मचि अख टेक्सोनामिक रेन्क, त बायोडावरसिटी ह्न्ज़ अख इकॉयी ति।
अमि अलाव छि, पलियोनटोलो्जिसट क्रोनो स्पीशीज़ुक इसतेमाल ति करान, ति क्यज़ि फ़ोसिलन ह्न्ज़ रिप्रोडकशन हेकि न मोइन करन यिथ।
तमाम ज़ुव ज़ॉचन( वाइरसव वरॉयि)छि " बाइ नोमियल" ज़ नाव दिन यिवान।
मिसाले, बोआ कोन्सट्रकटर छु 4 व जीन्स बोवाहव म्न्ज़ अख ज़ुव ज़ाथ, येलि ज़न कोन्सट्रिकटर ज़ॉच हुन्द नाव छु।
बेयि, तिम्न आरगनइज़म्न म्न्ज़ यिम जिनसियात सॉति ज़ेवरान छि, छु ज़ॉचन ह्न्दि रिप्रोडकशनुक त्स्सवुर फ़ुटान, त प्रे्थ कलोन छु अख माइक्रोसपीशी।
ज़ुव ज़ॉच आयि अरिसतू स्नदि व्क़्त पेठ 18 ह्मि सदी ताम फ़िकस्ड केटेगरी हिसाब वुछन यिम ज़्न वरासत हिसाब तरतीब दिथ हेकोख, वजूदस म्न्ज़ आसनचि  अख चेन। 
यि ज़ानुन रूद 20 हिमि सदी ताम जेनेटिक्स त पोपूलेश्न इकालजी ज़रियि चलान।
अरनेस्ट मायरन दियुत रिप्रोडकटिव आइसोलेशन्स पेठ ज़ोर, बाक़यन ज़ुव ज़ॉच्न ह्नदि त्स्सवुरकि पॉठि,  सख त नामुमकिन टेसट।
यि तरीक़ आव ज़ुवज़ॉच परज़नावनकि" क्लासिक मेथड" हिसाब वरतावन, यिथ कनि इरतिकॉयी न्ज़रियि किस इपतिदाहस म्न्ज़ लिनायस। 
असूलव हिसाब छु, माइक्रोबयालजिसटव क़यास कोरमुत ज़ि बेकटीरियाहन ह्नदि क़सम या आरकाइया 16S रिबोसोमल R N A हेथ छे जीन तरतीब अख अकिस सॉति 97% हिशी यि ज़न DNA - DNA  हायब्र्डायज़ेशन सॉति वुछन गछि युन ज़ि यिम छा अकी ज़ॉच हनदि किन न। 
जदीद तरीक़ छि कमप्युटेशन तरीक़ तरतीबुक हिशर वुछान।
अख डाटा बेस बारकोड लायफ़ डाटा सिसटमुक ( BOLD),  यथ म्न्ज़ 190,000 ज़ॉचन हुन्द  डी एन ए बार कोड आसन छु।
मिसाले, फ़नगायि पेठ मुत्तालस म्न्ज़, न्युकलियाटायड्न ह्नदि खसूसियातन हुन्द मुत्ताल यिम क्लेडिसटिक ज़ु ज़ॉच पॉद करान छि, अमि सॉति छि तमाम फ़नगायि ज़ॉचन बापथ बिल्कुल सही नतीज नेरान।
तोति कर अथ तरीक़स बाक़यव मुखॉलिफ़त, यि ज़ानान ज़ि" टेकसोनोमिक इनफ़्लेशन " पीजोरेटिव त बरअक्स खयालातन  लेबलिन्ग करान यथ " टेकसोनामिक कनज़रवेटिवइज़म " वोनुख , दावा करान ज़ि यि छे सयॉसी तोर ज़ॉचन ब्योन क्डन त ज़ुव ज़ॉचन ह्न्दिस सतहस  पेठ लोकट आबॉदी तसलीम करन यी, ति क्यज़ि अमियुक माने छु ज़ि यिम हेक्न आसॉनी सान IUCN रेड लिसटस म्न्ज़ खतरस म्न्ज़ मानन यिथ त यिम्न बापथ यियि हेफ़ाज़ती कोनून त फ़्ण्ड।
अगर सायनसदानन हुन्द माने यि छु ज़ि अकिस जनस्स म्न्ज़ छु तमामन ज़ॉचन पेठ केन्ह लागू सपदान , तिम छि ईमन खास नाव त लगि वरॉयि इसतेमाल करान।
यूत ज़न नव ज़ानकॉरी ब्रोन्ह कुन यिवान गछि, नज़रियि यिन रलावन त रद्द करन।
टेकसोन वारियाहन, अकसर नवेन,  मन्ज़ बॉगरावुन, टेकसा छि ब्योन करन्स वनान।
इसतिलाह कासीसिपीशीज़ छि बाज़े वाइरसन ह्नदिस तीज़ी सान म्युटेटिन्गि वनान।
रिन्ग सिपीशियन म्न्ज़, येलि नज़दीकी आबॉदीय्न   ह्नदि रुकुन वसीह लगातार बॉगरन  दॉयिरस म्न्ज़ कामयॉबी सान पानवनि इनटरब्रीड करन , मगर ज़्यादह  दूरिचि आबॉदी छन यि करान।
रिन्ग सपीशी छि लेहाज़ा कुनि सपीशी कोनसॅपट बापथ युस रिप्रोडकटिव आयसोलेशिनि पेठ मुनहसिर आसि मुशकिलाथ पॉद करान। 
स्पेसिफ़िकेशिनि हुन्द दारोमदार छु रिप्रोडकटिव आयसोलेशिनि ह्न्दि्स मीज़ानस पेठ आसान, अख कम कोरमुत जीन फ़्लो।
बेकटीरिया छि बेयि ज़ॉच ह्नदेन बेकटीरियाहन सॉति प्लाज़्मिड्स ओर योर बदलावान, ज़ॉहिरन दूरि रिशत वालेन सॉति यिम वखर फ़ोलिजेनेटिक डोमेनन म्न्ज़ आसन, ति हिन्दि रिशतुक  त्सखीश मुशकिल बनावान, त बेकटीरियल स्पीशियन हुन्द त्स्सवुर कमज़ोर करान। 
कुल्हुम खतम गछनस छि वारियाह वजह आतिशफ़िशानन हनज़  कारकरदगी सान , मोसमी तबदीली, सम्नद्री त महोलियॉती केमिसट्री म्न्ज़ तबदीली, त यिम छि अमि सॉति ज़मीनि हनदिस माहोल्स, अनदिपकिस, सतहस त आब्स पेठ नुमाया असर त्रावान।
केन्ह वुछन वॉलि छि दावा करान ज़ि खसूसियॉती त बदि कड्न त दरजब्न्द करन किस ज़रूरत्स त अम्ल फ़िकरि तरन किस ज़रूरत्स म्न्ज़ छु तज़ाद।
शुमॉली एमरीकाहस म्न्ज़ छु अख कलासीक़ी मामल ज़ि तहफ़ुज़स तल शुमॉली स्पोटिड रातमोगुल युस गॉर तहफ़ुज़याफ़्त केलिफ़ोरनिया स्पोटिड आवलस सॉति बार्ड आवल्स सॉति हायब्र्डायज़ छु करान, येमि सॉति अख कोनूनी बहस शरू गोमुत छु।
अख हय्यथ योस सारिनय रुकुनन म्न्ज़ मुशतरक छि, लोक्टि छि वालदेनव पेठ तबदीली वरासतस म्न्ज़ रटान।
सु छु अख दरजब्न्दी हुन्द टेकसोनामिक वरासती खयाल क़ॉयिम करान युस मुताल वालेन खसूसियातन त येछिमतेन कोदरती रिशतन पेठ मबनी आसान छु।
जीन बेपटि्सटे लमारक छु प्ननि 1809 चि ज़ोलोजिकल फ़िलासफ़ी म्न्ज़ वनान ज़ि स्पीशियन हुन्दट्रान्सम्युटेश्न, यि तजवीज़ करान ज़ि अख स्पीशी हेकि वक़तस सॉति बदलिथ, यि ज़्न अरिसतू स्नदि सोचि निश अल्ग गछुन छु।  
जिन्स ( प्लूरल ज्नरा) छु अख टेकसोनामिक दरर्जि युस ज़ि्न्द, फ़ासिल आरगनइज़्म त वाइरस्न ह्न्ज़ि बयालजिकल दरजब्न्दी म्न्ज़ इसतेमाल सपदान छु।
ति गव, पेथीरा लीयो ( लायन ) त पेनथेरा ओनका ( जागुआर) छि ज़ ज़ॉ्च यिम जिन्स पेनथीरा हस म्न्ज़ छे।
अख नबातॉती मिसाल हेकि हिबिसकस एरनोटिएनस, अख जीन्स हिबिसक्स हवा्यी ह्न्ज़ मक़ॉमी मखसूस ज़ाथ।
दसतियाब नाव छि तिम यिम इनटरनेशनल कोड आफ़ ज़ुलाजिकल नोमिनक्लेचर हिसाब  शाया करन आमति छि त छिन  वेसे इनटरनेशन्ल कमिशन  आन नोमिनकलेचर ( I C Z N ) दसि दबावन आमति; कुनि टेकसन बापथ गोडनिकि नाव मिसाले अख जीनस) गछि तेलि " वेलिड" मानन युन ( ति गव मूजूदह  या तसलीम कोरमुत) टेकसनुक नाव। 
अलिमि नबातातस म्न्ज़ ति छि यिथी खयालात मगर वखर लेबल हेथ।
वोनिगव,  दोन या मुखतलिफ़ जेनराहन छि वारीयाह नाव दिन आमति( आम तोर गॉर इरादी तोर )
अख नाव येमियुक मतलब ज़ चीज़ आसि छु अख होमोनियम।
वोनिगव, अकिस सलतनत्स म्न्ज़ छु अकिस जीन्स अख सायनसी नाव युस अख जेनरिक नावकि पॉठि इसतेमाल सपदिथ हेकि वननुक इजा्ज़थ( या बेयिस दरज्स म्न्ज़कि टेकसनुक नाव ) अकिस सलतनत्स म्न्ज़ युस मुखतलिफ़ नोमिनक्लेचर दसि चलान आसि।
मिसाले, ( नान अवियन ) रेपटायलन म्न्ज़, यिम्न ल्गभग 1180 जेनरा छि, वारियाह्न (300) यिम्न सिरिफ़ अख स्पीशी छु, ~ 360 ठन छि 2 त 4 सपीशी, ~ 200 त्न छि 11-50 स्पीशी, त सिरिफ़ 27 ज्नराह्न छि 50 खोत ज़याद स्पीशी।
कम सपीशी छि अकिस जिनसस सॉति यि छु हना बह्स तलब।
कुम्ब्स सॉति क्या छु आसान - या अगर अख वेछनावन आ्मुत कुम्ब तसलीम करन यी- छु टेकसोमिसट्स अम्लॉविथ बदि कडिथ तजवीज़ करन यिवान।
अक्सर छुन कान्ह बराबर एग्रीमेन्ट आसान, मुखतलिफ़ टेकसोनोमिस्ट्न सॉति छु  प्रेथ कान्ह वखर पोज़िशन रटान।
मायकल नोवेसेक ( 1986) छु यिम्न पननी जायि बरान।
दरज वेछनावन बापथ छुन कान्ह मक़सदी असूल, मगर आम जानवरन पेठ इतेफ़ाकि राय छु मुमकिन।
अलिमि नबातातस म्न्ज़ छि वोनि कलास खाल्य बहस्स तल यिवान।
गॉर रसमी तोर, हेक्व फ़ायला आरगनइज़्मन ह्न्ज़ ग्रुपिन्ग त्स्स्वुर करिथ योस जिस्म किस प्लान किस खसूसियत्स पेठ मबनी आसि।
लेहाज़ा फ़यला हेकोन रर्लॉविथ या अल्ग कडिथ अगर यि ननि ज़ि यिमन छु पानवनि रिशत या छुख न।
बड त जानसन स्नदि वज़ाहत मूजूब छु, अख फ़्यलम अख अमिकेव तमाम ज़िन्द नुमायनदन हुन्द मुशतरक़ रिशत हिसाब वाज़ेह करन आमुत।
वो्नि गव, यि छु खसूसियातन पेठ मबनी, त यि हेकोन आसॉनी सान फ़ोसिलन पेठ लोगू करिथ।
ह्ता कि,यि सॉबित करुन ज़ि फ़ासिल छु फ़यल्म किस क्रावुन ग्रुपुक, छु मुशकिल, ति क्यज़ि यि गछि क्राउन ग्रुपुक वॉहिद खसूसियत हावुन।
बोन कनियुक टेबल छु पुरअसर( हता कि मुतनाज़्ह) केविलियर - सिमिथनि निज़ामस पेठ " प्लेन्टी" अरचिएप्लासटिडाह्स  सॉति बराबरी करान, अख ग्रुप यथ म्न्ज़ विरिदिप्लानटाय त एलगलरोहोडोफ़ायटा त गलाउकोफ़ायटा बागनय छि। 
बागनय पिनोफ़ायटा हेकि तमाम ज्यनो स्परम्न (बशमूल सायकेड्स,जिन्क्गोस त जीनोटॉफ़ायट्स) या सिर्फ़ बोन कनिकि पॉठि कानिफ़्रन बापथइस्ते माल सपदिथ।
प्रोटिस्टा छु अख पोलिफ़ायलेटिक टेकसोन, युस वुनकेनस कम क़बूल छु।
कारल लिनेयसन (1707- 1778) त्रॉव जदीद बयालजी नोमिन्क्लेचरचि  बुनियाद , युस वोनि नोमिनकलेचर कोड्स, 1735 ह्स पेठ चलान छु।
1937 हस म्न्ज़ कोर इडोर्ड चेटानन इसतिलाह " प्रोकरयोटे"  त " यूकारयोटे" यिम आरगनइ वखर कडन खॉतर मुतारुफ़।
राबर्ट विटाकरन कोर फ़्न्गयि हुन्द अख इज़ॉफ़ी स्लतनत तसलीम।  
बाक़य ज़ स्लतनत, प्रोटिसटा त मोनेराह्स म्न्ज़ ऑ्स युनि सेलर त स्योद सेलर कोलोनी।
बाक़्यन निज़ामन म्न्ज़, यिथ कनि लय्न मार्गुली सनदिस पानचन सलतनतन ह्नदिस निज़ामस म्न्ज़ ऑसि सिरिफ़ ज़मीनी कुलि ( एमब्रियोफ़ायटा) त  प्रोटोकटिसटा यथ वसीह वज़ाहत ऑस।
एलेकट्रोन मायक्रोस्कोपी म्न्ज़ तकनीकी वुस्स्त सॉति आव क्रोमिस्टा प्लेनटी स्लतनत पेठ ब्योन कअडनुक मोक।
छेकरस, आयि केन्ह प्रोटिस्ट्स वरॉयि मिटोकोन्ड्रिया दरियाफ़्त करन।
यि सूपर किन्गडम ओस मेटाकारयोटा सूपर किन्गडम्स बरअ क्स, पान्चन युकारयोटिक    स्ल्तनतन इकवट ग्रुप बनॉविथ( एनिमेलिया, प्रोटोज़ोआ, फ़नगायि, प्लेनटी त क्रोमिसटा)।
केविलियर - सिमिथ्न कॉर न बुनियॉदी इयुबेकटीरिया- आरचिबेक टीरियह्चि बागनय योस वूसी त बाक़यव  त हालिया तहक़ीक़ ज़रियि वनन आयि, अमिचि अहमियत कबूल।
केवेलियर सिमिथ छुन टेकसामोनोफ़ायलेटिक आसनचि ज़रूरथ सही आसनचि ("होलोफ़ायलेटिक" तमिस्नदि हिसाब) ज़रूरथ क़बूल करान।  
फ़ाइलोजेनिटिक मुतालन कोर केविलियर सिमिथ्स यि वुछनस म्न्ज़ मदथ ज़ि तमाम फ़यला युस आरकि्ज़ोआन्स त स्सवुरस पऑद  ओस (ति गव क़दीम एटोकोनड्रायिटइकारायटस )ह्न ओस हक़ीक़तस म्न्ज़ पनुन मिटोकोनड्रिया रावरोवमुत, तिम नविस आरगनल्स : हाइड्रोजनोसोमज़्न म्न्ज़ बदलॉविथ।
R N A  आर एन ए मुताल्स पेठ मबनी, कारलवुइज़्न सूनचि ज़िनदगी हेकि त्रेन बाग्न म्न्ज़ बॉगरन यिथ त वोनुन यिमन " त्रे नुमाया स्लतन्त"माड्ल या "यूक्रिन्गड्म" माड्ल।
वूइज़्न बॉगरॉवि प्रोकारयोट्स( यिम्न ब्रोन्ह किनगड्म मोनेरा वनान ऑसि) दोन ग्रुप्न म्न्ज़, यिमन युबेकटीरिया त आर्चबेकटीरिया वनान छि, अथ पेठ ज़ोर दिवान ज़ि यिम्न दोन ग्रुपन दरमियान छे वारियह जीनिटिक फ़रख त यिम्न त तमाम युकारायटसन द्रमियान ति।
तिमव मोन ज़ि मोनोफ़ायलेटिक ग्रुप गछन दरजबन्दी म्न्ज़ रसमी रेन्क मानन यिनि त यि ज़ि -येलि ज़्न यि ब्रोन्ह गॉरअमली( " दर ज्न वा युकारयोटिक किन्ग्ड्म्ज़" ज़रूरी बनावान छु)- यि छु वोनि मुम्किन ज़ि यूराकायरोट्स यिन " सिरिफ़ केन्च्न नुमाया ग्रुप्न म्न्ज़ बॉग्रावन यिथ यिम गॉलिब्न सॉरी मोनोफ़यलेटिक छि।
यि छु यूकारायटसन यिम्न्य शेन "सूपर ग़्रुप्न" म्न्ज़ बॉगरावान।
कुलि छि जानवरन त फ़न्गयि सॉति दूरि रिशतस म्न्ज़ मानन यिवान।
दहन बरखलाफ़ ओज़रन म्न्ज़ छे हक़ीक़्त ज़ि यिम छि ओबलिगेट इनट्रा सेल्युलर पेरेसायट्स यिमन मेटबोलइज़्म छुन त होस्ट सेलि नेबर रेप्लिकेशनस अहल छिन।
गोडनिकि ज़ छि प्रोकारयोटिक मायक्रो आरगनइज़म, या ज़्यादतर सिनग्ल सेल्ड आरगनइज़म यिहनज़ सेल डिसटोरटिड छे या नोन मेमबरेन बाउन्ड नियूकलिय्स छे।
हेलोफ़ाइल्ज़, आरग्नइज़्म युस स्यठाह न्मकीन माहोल्स म्न्ज़ पलान छु, त हायपरथरमोपोलिस, आरग्नइज़्म यिम इन्तिहॉयी गरम माहोल्स म्न्ज़ पलान छि, छे मिसाले आरकिया।
साय्नोबेकटीरया त म्यकोप्लाज़्म छि बेक्टीरियाहन ह्न्ज़ ज़ मिसाल्ह।
इरतिका छु तबदीली पीरेन दोरान वरासती बयालजिकल खसुसियात्न म्न्ज़।
इरतिका छु तमि विज़ि सपदान येलि इरतिकायी अमल यिथ कनि कोदरती सिलेक्शन ( जिन्सी सिलेकशन हेथ) त जेनिटक ड्रफ़ट ब्दलाव्स पेठ अम्ल करान छु, येमि कि नतीज केन्ह खसूसियात आबॉदी म्न्ज़  आम या अनकाह ब्नान छि।
इर्तिकाहुक सायनसी न्ज़रियि छु कोदरती सिलेकशन सॉति अल्ग पॉठि चारलिस डारविन त अलफ़्र्ड रस्स्ल 19 हिम सदी म्न्ज़ बाग तस्स्वुर करान  त छू डारविन स्नज़ि आन दि ओरिजिन आफ़ दे स्पीशीज़ किताबि म्न्ज़ वेछनॉविथ।
लेहाज़ा आबॉदी ह्नज़न पीरेन हुन्द वालदेनन ह्न्देन अवसाफ़्न पाननावुन येमि सॉति तिम पनेन माहोलन म्न्ज़ प्रथान रोज़न त ब्चकॉशी करिथ हेक्न, छु एन मुम्किन।  
फ़ोसिलन ह्न्दिस रिकाडस म्न्ज़ छु गोड्नि कि ब्योजीनिक ग्रेफ़ाय्ट पेठ माय्क्रोबिय्ल मेट फ़ासिल, त फ़ासिलाय्ज़्ड म्ल्टीसिल्र फ़ासिल आर्ग्निज़्म।
अमि छॉन्ड व्ज़ाह्त कोद्र्ती माहोलचि फ़िज़िक्ल ला हिसाब यिम सरिन्य बोज़्न यिन वालेन चीज़्न बापथ हिवी ऑसि त यिम्न न फ़िक्स्ड कोद्र्ती ज़ुमरन या डिवाय्न कोस्मिक आड्रचि  ज़रूरथ ऑस।
बयालजिकल कलासिफ़िकेशन  योस 1735 ह्स म्न्ज़ कार्ल लिनायिस्न मुतारुफ़ कॉर छे अस्ल पॉठि स्पीशियन हुन्द वरासती रिश्त क़बूल करान , मगर तोति स्पीशिय्न डिवय्न प्लान किनि फ़िकसड मानान।
यिम खयालात आयि नेचुलिस्ट्व ज़रियि क़्यास आरॉयी ज़ॉनिथ खॉरि्ज करन यिम्न न कान्ह शहादथ ऑस।
एसे आन दि प्रिन्स्प्ल आफ़ पोप्लेश्न ( 1798) अज़ थोम्स रोब्र्ट मालथ्स सॉति केन्ह मुतॉसिर गछिथ छु डार्विन वनान ज़ि आबॉदी हुन्द बडुन नियि "ज़िन्द रोज़्न बा्पथ ज्दोजहदस" कुन यथ फ़ेवरेबल तबदीली रोज़्न त बाक़्य खतम गछन।
डारविनन कोर पनुन " नेचुरल सिलेकश्न" नज़रियि 1838 ब्रोन्ह कुन बनावुन शरु त सु ओस यि "बअड किताब" लेखान येलि तमिस अल्फ़्र्ड रसल वेलस्न 1858 ह्स म्न्ज़ यहय न्ज़रियि सूज़।
अमि बापथ बनोव डारविनन पनुन पेन ज्नसिस न्ज़रियि।
यि हाव्न खॉतर ज़ि वेरिय्न्ट किथ छि बनान , बनॉव डि व्रीज़्न अख म्युटेशन थेरी येमि सॉति डारविन सुन्द  नज़रियि मानन वालेन त डि व्रीज़्न सुन्द बायोमीट्रिकस मानन वालेन द्र्रमियान मुचुकरी गयि।
जेम्ज़ वाटसन  त फ़्रेनसिस क्रिक सनदि स्ट्र्क्च्र आफ़ डी एन ए शाया स्पदन सॉति होव रोज़ालिन्ड फ़्रेन्क्लिनन 1953 ह्स म्न्ज़ वरासतुक  फ़िज़िकल मेकनिइज़।
1973 थस म्न्ज़ लियुख ब्यालजिस्ट थियोडोसिस डोबज़नसकीह्न " बयालजी म्न्ज़ छुन कुनि चीज़स मतलब  सिर्फ़ लाय्ट आफ़ एवल्युशन वरॉयि" ति क्याज़ि अमि ओन सु रिशत ब्रोन्ह कुन  युस गोड  नेचुरल हिट्री म्न्ज़ ज़ानकॉरी रोस बासान ओस त युस यथ सय्यारस पेठ ज़िन्द्गी ह्नदि बोज़्न यिन वॉलि पज़र हावान छु।
वुछन यिन वालेन नविशन यिम आर्ग्निज़्मुक डानचि त वतीर बनावान छि, छि फ़ेनोटाय्प व्नान।
मिसाले, ताप दोदुमुत सिकिन छु अकिस फ़रद स्नदिस जीनो्टायिप त ताप्स द्र्मियान रॉबित सॉति ब्नान, लेहाज़ा छिन स्नटेन शुरेन म्न्ज़ ब्रोन्ह कुन प्कान।
डी ए्न ए छु 4 व क़्स्म्व सोति ब न्योमुत ब्यो पोलिमर।
डी ए्न ए हकि मोलिक्युल यिम अख कुनि चल्वनि इकॉयी छि यिम्न छि जीनज़ वनान, वखर जीनन छे वखर तरतीबी बुनियाद आसान।
अगर लोकस्स म्न्ज़ डी एन ए तरतीब फ़रदन दरमियान ब्द्लि, अल्ग तरतीबि छि एलीलीज़ वनान।
वोनि गव, यि एलिली त कामि ह्न्देन नविशन दरमि्यान सहल ख्त किताब्त छे केनचन माम्लन म्न्ज़ कॉम करान , त ज़्यादतर नवि्शि छि पीचीद त तादॉदी लोक्य सॉति कोबू  स्प्दान ( मलटिपल इनट्रेकटिन्ग जीनज़)
डी एन ए मीथायलेशन मार्किन्ग क्रोमेटिन, खोद रोज़न वोल मेटाबा्लिक लूप, आर एन ए कि मुदाखलत  सॉति जीनी स्लैसिन्ग त त्रु डायमेनशनल प्रोटीन कनफ़रमेशन ( यि्थ क्नि ज़न  प्रियोन्ज़) छि तिम शोब  यिम आरग्नइज़्म  स्तहस पेठ दरयाफ़त सपदिमति छि।
मिसाले, निच बनावन सॉति माहोलियॉती वरास्त छे आरगनइज़म्न ह्न्ज़ पननिस माहोल्स म्न्ज़ मुत्वॉतिर त मुस्लस्ल का्रकरदगी सॉति वा्ज़ेह सपदान।
म्युटेशन त जीनीफ़्लो दसि नवेन क़सम्न ह्नदि बावजूद छि, अकि स्पीशीहकि ज़्यादतर जीनोस्म तिम्न मन्ज़, फ़रदन म्न्ज़ हिवी।
आबॉदी म्न्ज़ छु फ़ेनो टायपिक ब्दलावुक बोड हिस जीनोटायपिक ब्दलाव सॉति स्पदान।
फ़रख छु तमि वि्ज़ि खतम गछान येलि अख नोव एलीली फ़िकज़ेशन किस पोइनट्स पेठ वातान छु- येलि ज़न यि या ति आबॉदी म्न्ज़ गॉब गछान छु या प्रानेन एलीलियन पूर पॉठि बदलावान छु।
येलि म्युटेशन स्पदान छे, यिम हेकन जीनुक प्रोडक्ट बदलॉविथ, अथ अमलि निशि रुकॉविथ, या कन्ह असर न त्रॉविथ। 
जीनचि एक्सट्रा कापी छे नवि जीन बनाव्न बापथ खाम मवाद बहम करान।
वरासती जीनव पेठ हेक्न नवि जीन बनावन यिथ येलि अख डुपलिकेट कापी म्युटेट करिथ नॉव  अमल करि।
जीनन ह्न्ज़ नॉव पुयि हेकि डुप्लिकेट जीनन ह्नदि लोकटि हिस त शॉमिल करिथ, यिम्व छलव सॉति यिन पत नवि सोमबरन त अमल बनावन यिथ।
दुबारः कम्बिनेशन तः दूबारः तरकीब छेनः एलील फ़्रीक्वेंसीयन मंज़ कांह तब्दीली अनान, अल्बतः अमि बजाय् छि  तब्दीली हावान ज़ि क्वोम  एलील छि अकिस तः बेयिस सीत्य् वाबस्तः, तः एलीलन हंदेन नवेन कम्बिनेशन सीत्य् बचि पॉदः करान.
गोडनियुक कोस्ट छु ज़ि सेकशुली डायमार्फ़िक स्पीशियन म्न्ज़ छु दोयव म्न्ज़ अख जिन्सय बच दिथ हेकान।
तोति छे जिनसी तरीक़य इकारयोटस त मलटीसेलूलर आरगनइज़्म्न म्न्ज़ आम बच कॉशी हुन्द तरीक़।
स्पीशियन दरमियान जीन मुनतक़ली म्न्ज़ छु हाइ्ब्रड आरग्नइज़म  त होरिज़नटल जीन ट्रानसफ़र ति शॉमिल।
बेकटीरिया पेठ जीनन हुन्द होरिज़नटल ट्रानस्फ़र यिथ क्नि ज़न  सेकारोमेसिस केरेवाइसाय त अडज़ुकी बीनवीविल कोलोसोब्रूक्स चिनिसिस छु स्पदान।
मुखतलिफ़ नविशि छे मुखतलिफ़ सरवायवल त रिप्रोडकशन  रेट्स थवान ( डिफ़रनशल फ़िटनेस)।
नतीजतन , तिम आरगनइज़म यह्न्ज़ नविशि तिम्न हरीफ़न पेठ सबक़त दिवान छे, छे पननि नविशि ब्रोन्ह कुन पीरेन मुन्तक़ल करान ब नेसबति तिह्नदि यिम न फ़ाइदम्न्दी हावान छे।
नेचुरल सिलेकशनुक मरकज़ी तस्सवुर छु आरग्नइज़म्न ह्न्ज़ इरतिक़ॉइ फ़िटनेस।
मिसाले, अगर अख आरगनइज़्म जान पॉठि ज़िन्द रोज़ि त तीज़ी सान रिप्रोड्युस करिथ हेकि, मगर शुरि आसनस कमज़ोर त लोकटि, यि आरगनइज़्म दियि यिन वाजनेन पीरेन क्म जेनिटिक दियुत त अथ आसि क्म त्न्दरुसती।
यिम नविशि तनदरुसती,  ज़िन्द रोज़ुन त फ़ेकुनडिटी ब्डरावन तिह्न्ज़ मिसाल।
वोनि गव,  अगर अमि सॉति सिलेकशन्ची सिम्मत बदलि न, यिम नविशि पथ कालि राविम्च आसन हेक्न न तथि सूरत्स म्न्ज़ बेयि बनिथ ( वुछिव डोलो सुन्द कोनून )।
गोडन्युकुय छु डेरेकशनल सिलेकश्न, युस व्क़त्स दोरान नविशन ह्नदिस मोल्स म्न्ज़ तबदीली छु- मिसाले, आर्गनइज़मन हुन्द वार वार ज़ेठुन।
छेकरस, सिलेकशन मुस्तहक़म करनस म्न्ज़ छे दोनवनी तरफ़न हनज़न नविशन ह्न्ज़ शिदत ख्लाफ़ सिलेकश्न, येमि सॉति अवसत मोलस म्न्ज़ फ़रक़ कम गछान छु त क्म वुसतियत गछान छे। 
कोदरथ वसीह पॉठि समजुन छे सायनसदानन केन्ह म्खसूस ताक़त डिलीनियेट करन्स अहल बनावान यिम इकवट मीलिथ नेचुरल सिलेकश्न बनावान छि।
वोनि गव, रिकमबिनेशनचि शरह छे कम ( अलप्ल्ह ज़ वाक़यात फ़ी क्रोमोज़ोम फ़ी जनरेशन)
अख एललीज़न हुन्द सेट युस अकसर ग्रुप्स वरासत्स म्न्ज़ मेलान छु , तथ छि हेप्लोटाइप वनान।
यि ड्रफ़्ट छे तमि विज़ि खतम गछान येलि एलेली फ़िकस्ड बनान छे, या आबॉदी म्न्ज़ गॉब गछन सॉति या बाक़य एलेलि अमि बद्ल यिन सॉति।
मोलिक्युलर इरतिकहुक न्ज़रियि छु त्जवीज़ करान ज़ि इरतिकॉइ त्बदीली छे जेनेटिक ड्रि्फ़ट सॉति न्युट्रल म्युटेशनुक नतीज आसान।
वोनिगव, अमि मोडलुक ताज़ तरीन त बेहतर छु जदीद न्युट्रल नज़रियि, येतेन अख म्युटश्न लोकचि आबॉदी म्न्ज़ असरदार आसान छे योस ज़्याद आबॉदी म्न्ज़ न्युट्रल आसुन ज़रूरी छन।
आबॉदी म्न्ज़ फ़रदन्हुन्द तादाद छुन अह्म, मगर अमि बदल अख मीज़ान यिथ कनि आबॉदी हुन्द मीज़ान।
जीनी रफ़तारि हुन्द आसुन या न आसुन छु बुनियादी तोर इरतिकाहुक रोख ब्दलावान।
यी मु्खॉलिफ़ दबाव-ओज़ु र आव वारियाहस काल्स इरतिकाहस म्न्ज़ अन्दरूनी रुजहानन रद्द करन बापथ इस्तेमाल करन, योताम न मोलिक्यु्लर दौरन न्युट्रल एवल्युशन्स म्न्ज़ दिलचसपी पॉद कर। 
मिसाले, म्युटेशन तर्फ़दॉरी छे अकसर कोडोन इसतेमाल वालेन माडलन म्न्ज़ इसतेमाल सपदान।
मुखतलिफ़ शॉमिल त खॉरिज करन्चि तरफ़दॉरी मुखतलिफ़ टाकसहन म्न्ज़ हेकि वखर जिनोमन ह्नदिस इरतिकाहस कुन निथ।
म्युटेश्न तरफ़दॉरी हुन्द रोल त अथ मुतल्क़ मुजूद सोच छु हालडेन त फ़िशर सुन्द नज़रियि हावान।
आरगनइज़म हेक्न सिलेक्शनस ति रदिअम्ल हॉविथ अख अकिस सॉति इशतिराक़ करिथ, आम तोर ऑशिनावन मदथ करिथ या बाहमी फ़ॉयद बापथ समिथ।
मेकरोएवल्युशन छु तथ इरतिकाह्स कुन इशार करान युस ज़ॉचन ह्नदिस सतहस या अमि थोद सपदान छु, खास ज़ॉच त खतम गछनस म्न्ज़, येलि ज़न माइक्रो एव्ल्युश्न ज़ॉचन या आबॉदी म्न्ज़ लोकटिस इरतिकाहस कुन इशार करान छु, खास करिथ एलीली रफ़तारस त पान नावनस म्न्ज़।
हताकि, मेक्रो एवल्युश्न्स म्न्ज़ छि तमाम ज़ॉच अहम आसान।
अख आम गलतफ़हमी छे ज़ि इरतिकाहस छु अख म्क़सद आसान,तवील मुद्दती पलान या "तरक्की" हुन्द रुझहान आसान, यिथ कनि आरथोजिनिसिस त एव्ल्युशनइज़म पछि म्न्ज़ वनन आमुत छु; वोनि गव हक़ीक़तन, छुन इरतिकाह्स कान्ह तवील मुद्दती म्क़सद आसन त यि छुन ज़रूरी तोर बजि पीचीदगी पॉद करान।
बेयि इस्तेलाह पाननावुन हेकि आरगनइज़्म कि बक़ा बापथ अहम रुजहान ऑसिथ।
अख पाननोवमुत रुजहान छु आरगनइज़मन हुन्द तरक्की हुन्द तरतीब युस आरगनइज़मन ज़िन्द रोज़न त बचि कॉशी करनचि इमकॉनी अहलियत बखशान छु।
बाक़्य नुमाया मिसाल छे बेकटीरिया एसचीरियाकोली हुन्ज़ सायट्रीक एसिड तजरुबगाह्न म्न्ज़ ब्तोर न्युट्रियन्ट इस्तेमाल करनचि  यि अहलि्यत, फ़लेवरोबेकट्रिमुक  अख बेहतरीन एनज़ायम  युस नायलोन बनाव्न किस अकिस पॉदावारस पेठ यिम बेक्टीरिया वोपदवान छु, त सोयिल बेकटीरियम  सिफ़न्गोबियमुक अख बिकुलह्य नोव पाथवे ब्नावुन युस सिनथिटिक पेस्टिसायडन डिग्रेड करान छु।
नतीजतन , डानचि यिम्न हियुवुय अन्दरूनी निज़ाम छु  तिम्न हेकि मुनसलक़ आरगनइज़म्न म्न्ज़ मुखतलिफ़ कारकरदगी आसिथ।
वोनिगव ,  ति क्यज़ि तमाम  ज़िनद आरगनइज़म छि कुनि ह्द्स ताम रलिथ, तिम आरगन ति यिम्न न कन्ह डान्चियॉती हिशर बासान छु, यिथ कनि ज़न आरथोपोड त वरटिब्रेटन ह्न्ज़ , सिक़्युड त व्रब्रेट आयज़,  लिम्ब्स  त विन्ग्स, यि हेकि मुशतरक़्ह होमोलोगोअस जीन्स पेठ मुनहसर ऒसिथ युस तिहिन्ज़ि एसमबली  त कारकरदगी कनट्रोल करान छु, अथ छि डीप होमोलोजी वनान।
मिसालन म्न्ज़ छे, प्ज़ीडोजिन्ज़, अनेन गो्फ़न म्न्ज़ रोज़न वाजिनेन गाडन  म्न्ज़ अछन  ह्न्ज़ ना कारकरदगी, न वुडन वालेन परिनदन म्न्ज़ पख़्ह, सोरफ़न त वेलन म्न्ज़ हिप बोन्ज़, त जिन्सी नविश योस गॉर जिन्सियात सॉति न्स्ल पकनावन वालेन म्न्ज़  छे।
अख मिसाल छे अफ़रीकन लिज़ारड होलस्पिस गुनथेरी, यस ख्रपन म्न्ज़ चूरि रोज़न बापथ सय्स्ठाह फ़्लेट क्लह बन्योमुत छु, यि ज़्न तिहिन्देन रिशतदारन म्न्ज़ वुछन यिवान छु।
बयाख मिसाल छि, गलाइकोलिसिज़ त एक्सनोबयाटिक  मेटाबालइज़्म  पेठ एनज़यमन हुन्द दॉखल , युस आरग्नइज़्म केन अछन  ह्न्देन लेनज़न म्न्ज़ ब हसियति सटरकचरल प्रोटीन क्रिस्टलीन दिवान छु।
यिम मुताल छि हावान ज़ि, इरतिका हेकि वुस्त्स बद्लॉविथ  नवि डन्चि बनावन बापथ, यिथ कनि ज़्न  एमब्रियानिक बोन  सट्रकचर युस  ममालन म्न्ज़  मनज़िमि कन बनावन बदल  बाक़यन जानवरन म्न्ज़ द्न्द वटि बनावान छु।
दोयिमेन ज़ॉचन म्न्ज़ यिम तबदीली छे पत गोडनिकेन स्पीशिय्न  म्न्ज़ ति यिम पाननावान।
मिसाल के तोर  पर,कुलेन त मायक्रोहिज़्ल फ़्न्गायि दरमियान  छु सेठहय इशतिराक़ आसान युस तिहिन्देन मूलन तल वोपदान छु त तिमन मेचि म्न्ज़्ह न्युट्रियन्ट्स श्रोपरावन्स म्न्ज़ मदथ करान छु।
हिवेन स्पीशियन ह्न्देन आर्गनइज़्मन दरमियान ति छु म्युल वुछ्न आमु्त।
येतेन छि सोमोटिक सेलह मखसूस सिगनलन रदिअमल हावान  यिम तिमन बडनुक, यिथय कनि रोज़नुक  ओर मरनुक हेदायथ दिवान छि।
"स्पीशियन" हुन्द त्स्सवुर वेछनावन्स छे वारियाह व्तह।
स्पीशियन ह्न्देन त्स्सवुरन हिन्ज़ वखरगी बावजूद, हेकोख यिम वारियाह वजूद त्रेन वसीह फ़लसफ़ियान तरीकन म्न्ज़्ह अकिस म्न्ज़ थविथ: इन्टर ब्रीडिन्ग, एकोलोजिकल  त फ़ोलीजेनेटिक।
अमिकि वसीह त दीरीन इसतेमाल बावजूद,छुन बी एस सी बाक़यन ह्नदि पॉठि तनाज़व वरॉयि, मिसाले  यिम त्स्सवुर हेकोख न प्रोकरयोटसन पेठ लो्गू करिथ, त अथ छि स्पीशी प्रोबलिम वनान।
जीनी रफ़तार हेकि यि अमल नवि जीनकि क़्सम बाक़यन आबॉदिय्न म्न्ज़ ति फ़हलावन सॉति सुस्त करिथ।
यथ मामलस म्न्ज़, हेक्न न्ज़दीकी सान जुडिथ स्पीशी  लगातार इनटरब्रीड करिथ, मगर हायब्र्ड यिन मुखॉलिफ़ वुछिनह त सपीशी रोज़न अल्ग।
सिपीशियन छि वारियाहि फ़िरि वुछिन आमति, दोनवनी कनट्रोलड लेबारटरी हालातन ( वुछिव सपीशिय्न लेबारटरी तजरुब) त कोदरतस म्न्ज़।
जानवरन म्न्ज़ छि एलोपेट्रिक स्पेसिएशन आम, योस तिमन आबॉदिय्न म्न्ज़ सपदान छे यिम गोढ ज्गरॉफ़ियॉयी तोर अल्ग थल्ग छि आसान , यिथ कनि ज़्न  रोज़न जयि ह्न्ज़  हिस  बनदी  त हिजरत।
स्पेसिएशनुक दोयिम तरीक़ छु पेरीपेटरिक, युस  तमि विज़ि सपदान छु यलि आरगनइज़म्न ह्न्ज़ क्म आ्बॉदी नविस  माहोलस म्न्ज़ अल्ग थल्ग छे गछान।
त्रेयिम तरीक़ छु पेरापेटरिक सपीसिएश्न।
आमतोर छि यि तेलि सपदान  येलि पेरेनटल सपीशियन ह्न्ज़ि रोज़न जायि ह्न्दिस माहोल्स म्न्ज़ सेयठह तबदीली यियि।
मेटल - सेनज़िटिव पेरेनटल आबॉदी सॉति इनटर ब्रीडिनग खलाफ़ सिलेकश्नन अनि  मेटल रेज़िसटनट कुलेन ह्न्देन पोशन ह्न्दिस व्क़त्स म्न्ज़ अख सिल सिल वार तबदीली, येमि सॉति पानय मुकम्ल रिप्रोडकटिव आइसोलेशन पॉद गयि। 
यि फ़ार्म छे अनकाह ति कयाज़ि जीनी फ़्लोहुक लोकुट तादाद ति हेकि आबादी ह्नदेन हिस्सन म्न्ज़ जेनेटिक फ़रख दूर करिथ।
यि छुन जानवरन म्न्ज़ आम ति क्याज़ि जानवरन ह्न्दि हाइब्र्ड छि आखत आसान।
अमि सॉति छि प्रेथ पेरेनटल स्पीशियव पेठ करोमोज़ोम्ज़ मियोसिज़स दौरान रलवनि जोरि ब्नावान , ति क्याज़ि प्रेथ पेरेनटल क्रोमोज़ोम छु जोरेन म्न्ज़ आसान।
यक़ीनन , क्रोमोज़ोम्न हुन्द दोगुन गछुन हेकि रिप्रोडकटिव आइसोलेशनुक आम वजह आसिथ, ति क्यज़ि नेस्फ़ दोगनि क्रोमोज़ोम रोज़न  डबल्ड क्रोमोज़ोम्न सॉति ब्रीडिन्ग विज़ि अनमेचड।
ल्गभग सॉरी जानवर त कुलि यिम ज़मीनि पेठ रूदिमति छि, छि वोनि नायाब , त खतम गछुन छु तमामन स्पीशियन हुन्द अनजाम बासान।
 अनदाज़न 99 फ़ीसद स्पीशिय्न, यिम ज़मीनि पेठ आसि, हनदि नायाब गछन बावजूद , छि अख खरब  ज़ॉच वुनकेन्स ज़मीनि पेठ यिम्व म्न्ज़्ह सिरिफ़ अख सासुक अख फ़ीसद  वेछनावन आमुत छु।
सरिवय गोड ज़मीनि पेठ  ज़िनदगी ह्न्ज़ गॉर मुतनाज़ेह  शहादथ , इयोरचेअन दौरस म्न्ज़ येलि कुमलेमति हाडियनइयान पेठ जियालजिकल क्रस्ट सखत गछुन हियुतुन ।
आसट्रेलियन दरयाफ़त्स पेठ कथ करान छु बलेर हेजिज़ लेखान,     " अगर ज़मीनि पेठ ज़िनदगी क़दरे जलद  शरु गयि, तेलि हेकि यि पूर क़ायनात्स म्न्ज़ ति आसिथ।" 
ज़मीनि पेठ मूजूद सपीशियन  हुनदि तादादुक तखमीन्ह छु 10  अरब  पेठ 14 अरब , यिमव म्न्ज़ 1.9 अरबन नाव दिन आमुत छु त 1.6 अरब  आज़ ताम  सेन्ट्रल  डा्टा बेसस म्न्ज़ द्रज करन आमति छि, त 80 फ़ीसद छिन वुनि वाज़ेह  करन आमति। 
आरगनइज़मन हनदि मुशतरक़ ज़ुरियाथ आयि गोढ आरगनइज़मन  मुतलक्क़ 4 व आसान हक़िक़तव निशि कडन : गोडनेथय, तिम्न छे जगराफ़ियायी बागन्य योस मकॉमी पाननावन पेठ वेछनॉविथ हेकोन न।
चूरिम , आरगनइज़म  हेकोन यिम हिशर वरासती ग्रुप्न म्न्ज़ हिशर वुछिथ दरजबनद करिथ, अकि शजराइ नसबकि पॉठि।
यि खयाल छु तथ  खयाल्स सॉति तालुक थवान युस डारविनन दियुत मगर पत आव  मनसावन्ह।
जदीद त खतम गॉम्तेन स्पीशियन हुन्द तवोज़ुन करिथ , हेकन  प्लेनटोलोजिस्ट तिम्न सपीशियन ह्न्ज़ लीनेज वुछिथ।
हालहाल्य, मुशतरक़ वरासत  छे आरगनइज़मन म्न्ज़ बायोकेमिकल हिशरह सॉति वनि आमच।
मिसाले, म्युटेशन तर्फ़दॉरी छे अकसर कोडोन इसतेमाल वालेन माडलन म्न्ज़ इसतेमाल सपदान।
सायनो बेकटीरियल  हिवेन आरगनइज़म्न हनदि वलन यिन सॉति बनेयि एलगी त कुलेन म्न्ज़ कलोरोपलसट्स।
रिन्ग सपीशी छि लेहाज़ा कुनि सपीशी कोनसॅपट बापथ युस रिप्रोडकटिव आयसोलेशिनि पेठ मुनहसिर आसि  मुशकिलाथ पॉद  करान। 
केमब्रिय्न धमाके केलिये बहुत से  ट्रिगर बताये गये हैं, जिनमे फ़ोटोसिनथिसिज़ से एटमोसफ़ियर मे आकसिज्न का जमा होना  भी हे।
मसनूइ सिलेकश्न छि बेनुलअकवॉमी सिलेकश्न अकिस  आरग्नइज़्मचि आबॉदी म्न्ज़।
प्रोटिन मोललि खसूसियात हेथ  छि ल्गातार म्युटेशन  त सिलेकश्न  सॉति ( मेसाले माडिफ़ायड एनज़ायिम  त नवि एनटी बयाटिकस ) अकिसडायरेकटिड  इरतिका किस अमल्स म्न्ज़।
मुखतलिफ़ अनेन गाडन ह्न्ज़ि  आबादी  ह्न्दि इकवट ब्रीडिन्ग सॉति छि केन्ह अमली बचि अछि हेथ ज़ामति, ति क्यझि म्युटेशन छे मोखत्स्र आबॉदि म्न्झ सपदान  य्स ब्योन ग़ोफ़न म्न्ज़ छे।
वरियाह इनसॉनी बेमारि छन स्टे्टिक फ़ीनोमिनन (अकी क़रारॅ रोज़्न वोल माहोल)  बलकि इरतिकह्स (न्वेर ब्नावन्स) अह्ल।
यि छु मुम्किन ज़ि असि छि द्सतियाब एण्टीबयाटिकन हनज़ि पुर असर ज़िनदगी ह्नदि खॉतिमुक मुक़ाबल करान तॅ पननेन पेथोजनन हनॅदि इरतिक़ा तॅ इरतिक़ॉयिय्तचि पेशन्ग़ूइ करान, तॅ तिमॅ हेकमति अमली तय्यार करान यिमव सॉति यि सोप या खतम करनॅ यी, येमि बापथ मोलिक्युलर सतहस पेठ इरतिकाहुक अम्ल पकनावन वालेन पीचीदॅ ताक़त्न ह्न्ज़ गहरॅ ज़ानकॉरी ज़रू्रथ छि।
त मि  कॅर इन्सॉनि इनजीनेरिन्ग़ ह्न्ज़ पीचीदग़ी हल करनचि कूशिश।
केन्चन मुलक्न म्न्ज़ युनाइटिड सटेस्स म्न्ज़ साइन्स्स त म्ज़हब्स दरमियान टेनश्न  छे एवल्युश्न कोनट्रोव्रसी त मज़ह्बी तनाज़ सियास्त्स त तॉलीमि पेठ हॉयिल कोरमुत, येमि सॉति मूजूद  क्रिएश्न - एव्ल्युशन त्नाज़्ह वोथमुत छु युस सयासत त अवॉमी तॉलीमि पेठ मरकूज़ छु। 
1925 हुकि सकोप ट्राय्ल फ़ॉसल्न   बनोव यि मोज़ू  एमरीकी सेक्णडरी  बयालजी किताबन म्न्ज़ अनकाह मगर यि आव पत 1968 ह्स म्न्ज़ एपरस्न वी अरकनसास स्न्दिस फ़ॉसल्स  पत कोनूनी तहफ़ुज़ हेथ रिइनट्रोड्यूस करन।
कोदरती सिलेकश्न छु डिफ़रनशल सरवायवल त फ़र्द  स्न्ज़ रिप्रोडकश्न  फ़ेनोटाय्प फ़रख आस्न किनि।
त्माम पोपुलश्न्न म्न्ज़ छि आरग्नइस्म आसान। 
जेनेसोम्न ह्नदिस माहोलियती दॉयर्स म्न्ज़ छि  मोलिक्युलर बयालजी सेलन म्न्ज़, बाक़यन सेलन , फ़रदन  त एब्यटिक महोलन म्न्ज़ आसान।
कोदरती सिलेकश्न छे माडरन  बयालजी ह्न्ज़ कनॅ कनि।
नेचुर्ल बयाल्जी  हुन्द त्स्स्वूर छु  वरास्ती नज़रियि वरॉयी, ति क्याज़ि डारविन स्नदि लेखन विज़ि  ऑस वुनि   माडरन  जेनेटिक  थेरी बननय।
कलासीकी ओज़ूर आयि 18 हिमि सदी म्न्ज़ पेरी लुइस मप्रटिय्स  त बाक़्य्व क्योहो डारविन स्न्दिस बुडिबब एरामस डारविन सॅन्दि तरफ़ तुलनॅ।
अमि नज़रियचि कामयॉबी कॅर जयालजिकल  व्क़्तॅचि बेदॉरी पॉद त दितिन खयाल  ज़ि न बोज़्नॅ यिनॅ वाजेनि पीरेन म्न्ज़ न स्पदन वाजिनि त्बदीली हेकि स्पीशिय्न म्न्ज़ फ़रख पॉदॅ करिथ।
 सू ओस तमि विज़ि "बिग बुक" लेखान येलि प्नुन तहक़ीक़ बाव्नॅ बापथ अलफ़्र्ड रसलवेलस्न्न यि असूल आज़ादानॅ तोर ब्नोव तॅ अकिस म्ज़्मून्स म्न्ज़ वेछनोवुन युस तमि डार्विन्स चारलिस ल्यल्स दिनॅ बापथ सूज़।
त्रेयिमिस 1861 किस एडशन्स म्न्ज़ छु डारविन वनान ज़ि बाक़य, मसलन  विलियम चारलिस वेल्ज़ छु 1813 ह्स म्न्ज़ त पेट्रिक मे्थिवज़ 1831 ह्स म्न्ज़ यिथी खयालात दिवान , म्गर तिम छिनॅ कुनि नुमाय्न्द सायनसी मेगज़िनस म्न्ज़ शआया करिथ  यिह्न्ज़ वज़ाहथ करान।
चारलिस ल्य्ल्स सेपतमबर 1860 म्न्ज़ लेछिमचि अकिस चिठि म्न्ज़ छु डारविन " नेचुरल सिलेकशन " इसतिलाह इस्तिमाल करन्स पेठ अफ़सूस ज़ॉहिर करान ,  त इसतिलाह " नेचु्रल प्रिज़रवेश्न" स तरजीह दिवान।
वोनिगव , नेचरल सिलेकशन रूद मेकनइज़म  रॅनगि मुतनाज़ेह , केनछाह  अमि किनि ज़ि यि आव कमज़ोर मानन लिविन्ग आरगनइज़मन  ह्नदि खसूसियात हावन्स म्न्ज़, त केनछाह  अमिकिनि ज़ि एवल्युश्न क्य्व हिमायतियव  ति वोन अथ " अनगायडिड"  त गॅर तर्क्की याफ़्त नेचर, अख रदि अमल युस तसलीम करनॅकिसत स्व्वुर्स  खलाफ़ ओस।
20 हिमि सदी  कॅरि एवलूशन  त मेणडल स्नदि  वरासती क़ोनून ,  मुबयनॅ माडरन सिनथिसिज़ इकवटॅ त सायनसदानव मोन आम पॉठि नेचुरल  सिलेकशन।
जे बी एस हालदेनन दियुत " नेचुर्ल स्लेकश्न  कास्ट" तसव्वुर।
हताकि,  नेचुरल सिलेकशन छे " बलाय्ण्ड" अथ ज़िम्न्स म्न्ज़ ज़ि फ़ेनो टायपस म्न्ज़ तबदीली हेक्न वरास्ती नहजि आस्स्न या न आस्नॅ बावजूद  रिप्रोडकटिव फ़ॉयदॅ दिथ।
अगर तिमॅन हनजि यिम फ़रद्स रि प्रोड्कटिव एडवानटेज दिवान छे, ति वरासती आसन , वालदेनव पेठॅ शुरेन म्न्ज़ पकन , तेलि आसि डिफ़रनशल प्रोडकशन , याने  तेलि आसि यिनॅ वाजिनि पुयि म्न्ज़ अख तेज़ खरगोश्न त अहल एलगी हुन्द क़दरे थोद शरह।
यि छु म्क़्स्द्स बावथ दिवान मगर नेचुरल सिलेकशन्स म्न्ज़ छुनॅ इनटेनशनल कोड।
अमि सॉति आयि डारक रर्न्गॅ मोथ्स बेहतर बचॅ कॉशी करन्स वथ, त सिरिफ़ 50 ह्न वरियन म्न्ज़ गोडनिचि डार्क मोथ रट्नॅ यिनॅ पतॅ आसॅ स्न्न्ती मानचटरस म्न्ज़ तमाम मोथ क्रेहनि।
अगर अख आरगनइज़म बाक़य्न स्पीशियन खोतॅ नेसफ़ वॉनस ति कडि, मगर  दोग्नॅ ब्चॅ बडन्स , अमिकि जीन छि दोयिमि पीरि म्न्ज़ वारियह  लबनॅ यिवान।
"सरवायवल आफ़ दि फ़िटेस्ट" त इम्प्रूवमेन्ट इन "फ़िट्नेस केन तसवुरन म्न्ज़" गछि फ़रख करन युन।
हालदेनन वोन अथ  अमल्स " सबसचूश्न " या बयालजी म्न्ज़ छि अथ आम पॉठि " फ़िकज़ेशन " वनान।
म्दथगार म्यूटेशन योसॅ आबॉदी ह्न्देन केन्च्न मेमबरन म्न्ज़ सपदान छे , सो छे नक़ल करनकेन कुल क़सम्न पेठ मुनहसिर आसान। 
अथ तजरुब्स म्न्ज़  छु " इमप्रूवमेन्ट इन फ़िट्नेस " न्क़्लॅ केन  खसूसी वेरियनटन यिम अकि नवि वेरियन्न्ट बापथ युस नेक्स्ट हायर डरग कनसनट्रेशन रीजन्स म्न्ज़ फ़ॉनफ़लन्स अहल आसन।
रिचार्ड लेनस्की सुन्द कलासिक ई कोली दीरीनॅ इरतिकॉयी तजरुबॅ छु मुकाबलजॉती माहोल्स म्न्ज़ (" इमप्रूवमेन्ट इन फ़िटनेस" " सरवायवल आफ़ दि फ़िटेसटस दोरान")।
आम  न आस्न वाजिनि डिसरपटिव सिलेकश्न  छे मुनतक़ली ह्न्दिस व्क़तस दौरान ति असर करान येलि मूजूदॅ तरीकॅ सब आपटिमल आसि , मगर नहॅजि अकि खोतॅ ज़्यादॅ रोख बदलावि।
केन्ह बयोलोजिस्ट छि ज़ क़ॅसम तसलीम करान : वायेबलटी ( या सरवायवल) सिलेकशन , युस आरग्नइज़मन हयॉती ब्डरानचि अमल करान छु, त फ़ेकनडिटी ( या फ़रटिल्टी या रिप्रोडकटिव) सिलेकशन , योस ह्यॉती म्न्ज़ रिप्रोडकशन शरह ब्डरावान छु।
ज़ुरियातन हनज़ि सिलेकशन त इनट्राजेनोमिक तज़ाद छि, जीन स्तहस पेठ सिलेकश्न अमि अमलॅचि सही वज़ाहत पेश करान।
इकालजिकल सिलेकश्न छे अख कोदरती  सिलेकश्न जिनसियात वरॉयि बेयि कुनि  सॉति, यिथ कनि ज़ुरियातन ह्न्ज़ चॉर, मुक़ाबलॅ त इन्फ़ेकटिसायड।
 वोनिग्व, केन्च्न  स्पीशियन म्न्ज़ छे, सॉथी स्न्ज़ चॉर नरव द्सि, यिथ कनि  सायगनेथड गाडन म्न्ज़।
 1928 ह्स म्न्ज़ पेनसिलीन  दरयाफ़्त गछन पत छि बेकटीरिया बेमारेन ख्लाफ़ एन्टीब्याटिक इसतेमाल सपदान।
जेनेटिक वेरियेश्न छे म्युटेशनुक नतीजॅ,  केरियोटाइपन म्न्ज़ जेनेटिक रिक्मबिनेश्न  त तबदीली ( तादाद,   हयथ, बाडव, कोसमोज़ोमन  हुन्द अनदरूनी तरतीब)।
वोनिगव , वरियाह्न  म्युटेशनन  छि नान कोडिन्ग़ डी एन ऍ ह्न म्न्ज़ नहनावनकि असरात।
यिम्न म्न्ज़ तबदीली छे आम  तोर  फ़रदन ह्नदिस फ़ेनोटायप्स पेठ असर करान ति क्याज़ि यिम छे बाक़्य वारियाह्न बाक़्य जीनन ह्न्ज़ कारकरदगी  प्कनावान। 
येलि म्युटेश्न थॅज़ फ़िट्नेस बनावान छि , नेचुरल सिलेकश्न छे यिम्न फ़ेनोट्यपन मदथ करान  त मिसॉली नहजि छे आबॉदी म्न्ज़ फ़हलान।
वोनि गव , यि छे स्पीशियन ह्नदिस त्स्सवुर्स सॉति ज़ि हाइब्र्ड छि  एवल्युश्न आफ़ रिप्रोड्कटिव आइसोलेशन्स   बरखलाफ़  त हरीफ़  , अख मसलॅ युस   डारविन त्सलीम करान छु। 
फ़ेनोटायप छु अकि आरग्नइज़्मकि  जेनेटिक मेकअप ( जीनोटाइप ) त तमि  माहोल सॉति मुतयिन स्पदान यथ म्न्ज़ आरगनइज़्म रोज़ान छि। 
अख मिसाल छे इनसानन म्न्ज़ ए बी ओ ब्ल्ड टायप एनटीज्न, यथ म्न्ज़ त्रे एलेली फ़ेनो टायप चलावान छि। 
यि तरीक़ॅ हेकि एलली फ़िक्स गछनस ताम चलिथ त सॉरय आबॉदी छे फ़िटर टायप फ़ेनोटाप मुशतरक़ॅ करान। 
मुसतहक़म करन वाजेनि चॉर छि अम्ली जेनेटिक फ़ीचर रछरावान , यिथ कनि ज़्न प्रो्टीन कोडिनग जीनज़  प्कनावन वोल तरतीब , व्क़्त्स दोरान डिलीट्रियस वेरियनट्न  पेठ दबाव त्रॉविथ।
बेलनसिन्ग सिलेकश्न ह्नदि फ़ार्म छिन फ़िकज़ेश्न करान ,  मगर छि आबॉदी म्न्ज़ इनटरमीडियेट फ़्रीकनसी  क़ॉयिम थवान।
एलेलिक वेरियेशन क़ॉयिम थवन बापथ हेकि डिसरपटिव या डाइवर सिफ़ायनग  सिलेकश्न सॉति स्पदिथ, योस जेनॉ टाइपन हेमायथ करान छे यिम कुनि सिम्मत्स म्न्ज़( ति गव , ओवर गलब्स मुखॉलिफ़) त हेक्न बाइ माडल न्हज्न ह्नदि अक़दार बॉगरॉविथ।
वोनिग्व, अकि व्क़्तॅ पतॅ येलि न नॅव म्युटेशन ऑसि, जेनेटिक वेरिय्न्ट छि यिम्न जायन जेनेटिक ड्र्फ़्ट सॉति खतम गछान।
यिम्न दोन अमलन हुन्द नतीजॅ छु, दोनवनी यमि शरहॅ म्युटेशन सपदन त नेचुरल सिलेकश्न किस ताक़्त्स पेठ आसान, योस अमल  मुटेशनन हुन्द गॅर फ़ॉयदॅम्न्द आसुन हावान छे। 
यि चान्स ज़ि यिथि रिशफ़्ल छि दोन एललीज़्न दरमियान दूरेरस पेठ मुनहसर।
अख म्ज़बूत सिले्कटिव सवीप छु अकिस य़ीनोसोम खॅतस म्न्ज़, येति पोज़िटिव तरीकॅ सिलेकटिड हेप्लोटायप ( एलली त ह्मसायि) सिरफ़ तिम्य अहम मानान छि यिम आबॉदी म्न्ज़ आसन।
बेक्ग्राउन्ड सिलेकश्न छे सिलेकटिव सिलेकश्न्स बरअक्स आसान।
फ़लसफ़ी डेनियल डेनट स्नदेन लफ़्ज़्न म्न्ज़" डार्विन सुन्द कोदरती चॉर हुन्द खतरनाक खयाल "छु " युनिवरस्ल एसिड" युस न  कुनि बान्स म्न्ज़ महदूद करिथ हेक्व , ति क्यज़ि यि छु जलदय नीरिथ  चलान, त अनदिपकिस म्न्ज़ फ़हलान।
यिम छि शरायित: वरासत, किस्मिच तब्दीली, तः महदूद वसॉयिलन हन्दि बापथ कम्पिटिशन।
हरब्र्ट स्पेनसर त इयूजिनिक्स चि वकालत करर्न वोल फ़्रानसिस गेलट्न छु वनान ज़ि नेचुरल सिलेकश्न छे अख ज़रूरी अमल , येमि सॉति ज़ेहनिय्त त तह्ज़ीब बडान छे, योस कालनी बनावन्स, इयूजीनिक्स त स्मॉजी डारविनइज़म्स जवाज़ दिवान छे।
अमि बुनियॉदी खयालन छु बहसियति सानि मुलकॅचि बुनियाद वारियाह केन्ह प्रोवमुत।"
इरतिकॉयी नफ़सियातॅचि अह्म मिसाल, खास करिथ नोआम चो्म्स्की स्न्ज़ गोडनिचि कॉम त पत स्टीव्न पिन्कर स्न्ज़, छु नज़रियि ज़ि इनसॉनी ज़ेहनन छु कोदरती ग्रामर हेछुमुत।
तमि वुछ ज़ि आरग्नइज़्म ( मटर कुलि) छि " यूनिटस आफ़ इनहेरिटेनस " सॉति खास नहजि अपनावान।
जीन आरगनइज़्म सॉति डानचि त कारकरदगी, बदलाव, त बॉगरुन छि सेल्व त आरगनइज़्म सॉति( डोमिनेनस) त आबॉदी ह्न्दिस ज़िम्न्स म्न्ज़ वुछ्नॅ सॉति मुतालस तल यिवान ।
जेनेटिक अमल छे आग्निज़्म्न ह्न्दि महोलॅ तॅ वतीरॅ बनावनॅस पेठ असरॅकि तजरुबॉती मिलि सॉति पकान, यथ आमतोर नेचर वरसिस नरशर वनान छि।
ज्दीद जेनेटिक सायन्स, छु यि अमल समजुन यछान, योस कॉम अगसतिनेनिय्न फ़्रिरर ग्रेगर मेन्ड्लन 19 हिम सदी म्न्ज़ बाग शरु कॅर।  
त्मि सुन्द दोयिम क़ोनून छु ती यि मेणडलन शाया कोर।
19 हिमि सदी म्न्ज़ अख हरदिलअज़ीज़ नज़रियि , युस चारलिस डारविनन्न 1859 ह्स म्न्ज़ दियुत ओस सपीशिय्न ह्न्दिस बुनियादस मुतल्ल्क़, युस  वरासत किस रल्स  पेठ ओस: ज़ि फ़रद छु नहजि वालदेनव पेठ प्रावान। 
पननिस परचॅस "Versuche über Pflanzenhybriden" ("प्लांट हाइब्रिडाइज़ेनशन पेठ तजरुबात"),  ह्स म्न्ज़ युस 1865 ह्स म्न्ज़ नेच्र्फ़ोर्स्केन्ड्र विरीन ( सोसाइटी फ़ार रिसरच इन नेचर) बरूनस ब्रोन्ह कनि थवनॅ आव , वोन मेण्डलण मटर कुलेन म्न्ज़  केनह नहजि आसन्स मुतल्क़ यिम तमि मेथमेटिकली वेछनावि।
विलियम बेटसन, युस मेंडल सन्ज़ि कामि हुन्द अख हामr ओस, तम्य् कोर 1905 हस मंज़ लफ़्ज़ जेनेटिक्स तायार (सिफत जेनेटिक्, छु यूनानी लफ्ज़ जेनेसिस निशि माख़ोज़—γένεσις, "आगुर", छु अमि नावः ब्रोंठ मूजूद ओस्मुत तः ओस गोडिनिच फिरि 1860 ह्स मंज़ हयातयाती मआनेयस इस्तेमाल सपदुमुत।
पतॅ यिनॅ वालेन 11 ह्न वरियन, कोर तमि दरयाफ़्त ज़ि फ़्क़्त मादनॅय योत छि एक्स  क्रोमोज़ोम आसान त नरन छि एक्स  त वाइ दोनवय क्रोमोज़ोम आसान।
जेम्ज़ वाटसन त फ़्रानसिस क्र्क्न कोर 1953 ह्स म्न्ज़ डी एन ए हुक डा्नचि सरॅ, रोसालिन्ड फ़्रेन्कलिन त मोरस विलकिन्ज़ सुन्द एक्स रे क्र्स्ट्लोग्राफ़ी इसतेमाल करिथ येमि सॉति ननेव ज़ि डि एन ए ह्स छु हेलिक डानचि ( ति ग्व कोर्क स्क्र्व ह्यु)।
ढानचि छु आसान न्क़्लुक तरीक़  तजवीज़ करान, ज़ि अगर पन अलग करनॅ यिन, नवि शरीक स्ट्रेण्ड्स हेक्न बेयि बनावनॅ यिथ यिम प्रानेन ह्नदिस तरतीब्स पेठ आस्न। 
यिनॅ वालेन वरियन म्न्ज़ कॅर साइनसदानव यि समझनॅचि कूशिश ज़ि डी एन ए किथकनि छु प्रोटीन बनावनॅचि अमल कोबू करान। 
नवि दरयाफ़्त मोलिक्युलर वरासस्त कि स्म्जॅ सॉति गव तहक़ीक किस मॅदान्स मन्ज़ धमाकॅ।
अख अहम कथ ऑस 1977 स म्न्ज़ फ़्र्डरिक सेनगर स्न्ज़ चेन - टरमिनेटिन्ग डी एन ए सीक्योनसिन्ग।
पननेन तजरुबन यिम तमि पोश्न ह्न्दिस रनगस पेठ करि , वुछ मेनडलन ज़ि प्रेथ मटर कुलिकि पोश या लाजवरिदि या सफ़ेद आसान - म्गर यिम्न दोन रनगन म्न्ज़ बाग न।
वारियाहन स्पीशियन, इनसानव सान, छि यहय वरासती तरीक़ॅ।
येलि आरगनइज़्म अकिस जीन्स पेठ हेट्रोज़ाइगस आस्न, अकसर छु अख एलिली ग़्ल्बॅ वोल आसान ति्क्याज़ि अमि स्न्ज़ॅ खसूसियात छे  अमिकिस फ़ेनोटाइप्स डोमिनेट करान, येलि ज़न बाक़्य एलिलीय्न रिसिसिव वनान छि ति क्यज़ि अमिचि खसूसियात छे कम गछान त छ्नॅ बोज़नॅ यिवान।
अकसर छु अख "+" अलामथ आम नान-म्युट्न्ट जीन हावनॅ बापथ इसतेमाल स्पदान।
अख आम शकल योसॅ क्रोस ब्रीडिनग हुन्द नतीजॅ हावनॅ बापथ इसतेमाल सपदान छे, छे पुनेट स्कोयर।
केन्ह जीन छिनॅ पान्य फ़बा न, जेनेटिक वाठ हॉविथ, अख मोज़ु युस पतॅ वेछनावनॅ आमुत छु।
बयाख जीन छु यि कोबू करान ज़ि पोश्न कुस रन्ग आसि किन स्फ़ेद आस्न। 
वारियाह नहजि छ्न ख्सुसियात ( लाजवरिदि या सफ़ेद पोश) बलकि छि मुस्लसल रोख( इन्सॉनी थज़र त चॅमि हुन्द  रन्ग)।
यथ डिग्री ताम पीचीदॅ नहजेन आरगनइज़्म जीन द्युत दिन तथ छि वरासती वनान।
डि ए न ए छु न्युकलियोटाइड्सन ह्न्ज़  रज़ आसान  यथ 4 क़सम छि: एडिनाइन ( ए), साइटोसाइन ( सी), गुआनाय्न ( जी) त थाइमाइन ( टी)।
वाइरस हेक्न न मेज़बान सनदि वरॉय रिप्रोड्युस  करिथ त छि वारियाहव  जिनिटिक अमलव सॉति बेअसर रोज़ान , तवय  छिन ज़िनद आरग्निज़्म बासान।
डि एन ए हुक डानचि छु  वरासती फ़िज़कल बुनियाद : डी एन ए नक़्ल छु् स्ट्रेन्ड वेछनॉविथ त प्रेथ स्ट्रेन्ड वरतॉविथ नवि शरीक स्ट्रेन्डुक सिनथिसिज़ बनावान। 
डी एन ए स्ट्रेन्ड छि अकसर स्यठह ज़ीठि आसान , बोड इनसॉनी क्रोमोज़ोम छु मिसाले ज़ेछरस म्न्ज़ 247  लछ बेस जोरि आसान।
डी एन ए छु आम तोर सेलन ह्न्दिस न्युकलियस्स म्न्ज़ लबन यिवान , मगर थसेगर छु नोन क्रोमोसोमल जीन न्युकलिय्स  नेबरॅ क्नि दरयाफ़्त करन्स म्दथ दिवान।  
येलि ज़न हेपलाइड आरग्नइज़्म्न  क्रोमोज़ोमॅचि अकॅय कापी आसान छे , अकसर जानवर  त वारियाह कुलि छि डाइ पोल्ड, यिम्न म्न्ज़ ज़ क्रोमोज़ोम त प्रेथ जीनॅचि ज़ॅ कापी छे। 
इनसानन त वारियाहन जानवरन म्न्ज़ छि 'वाइ' क्रोमोज़ोमन म्न्ज़ जीन यिम नर खसुसियात दिवान छि।
अथ अमलस, छि थमिटोसिस वनान, छु रि-प्रोड्कशनुक असान तरीकॅ त यि छु गॅर जिन्सी रिप्रोडकशनुक  बुनियाद।
युकोरयेटिक अरग्नइज़्म छु अकसर जिनसी रि- प्रो्ड्कशन इस्तिमाल करान बचि पॉद करन खॉत्र्ह, यथ म्न्ज़ मॉलिस माजि हुन्द वरास्ती जेनेटिक मवाद छु।
केन्ह बेकटीरिया छि कोन्जुगेश्न मनज़ि गुज़रान , दोयमिस बेक्टीरियह्स लोकुट गोल डी एन ए पीस दिवान।
यिथ कनि हेक्न हम जिनसी करन वॉलिस जोरस नवि क़समकि जीन बनिथ।
क्रोसओवर्स दोरान छि क्रोमोज़ोम डी एन ए हुक ज़ेछर ओर योर पिलनावान , त  क्रोमोज़ोमन दरमियान जीन एलिली पुर असर पॉठि छोकनावान।
गोडनिचि केटोलाजिकल क्रोस ओवरचि नुमॉइश आयि हेरेट क्रेगटन त बारबरा मेकक्लिनट्न स्नदि ज़रियि 1931 ह्स म्न्ज़ हावसनॅ।
ज़्यादॅ दूरी बापथ क्रोस्स ओवरचि इमकॉनियत छे वारियाह थॅज़ यिम्न रिशत आसि नॅ। 
एम्यूनो एसिडन ह्न्ज़ खास तरतीब छे तमि प्रोटीन बापथ अख वखरॅ त्रे डायमेनशनल डानचि बनावान, त त्रे डायमेनशनल प्रोटीनन ह्न्दि डानचि छि अमिचि कारकरदगी सॉति वाठ आसान।
प्रोटीन  स्ट्रक्चर छू डयनमिक आसान प्रोटीन हीमोग्लोबिन छू थाडा  अलग रूपस  मंज  जुकान  कअज़कि ये छू मम्लियन  खूनस  अंदर  ऑक्सीजन मोलेकुलन   रिटन्स , तरवनुस  ता नकल हमलस  मंज़ मदद कराएं.
मिसाल , सिकल सेल एनीमिया छु अख  इंसाने  बीमइर  युस हीमोग्लोबिन किस  β-ग्लोबिन  किस अकेस हिसस चे बदलनेक वजा सेथ घछन , येम सेत  एक एमिनो एसिड छू बदलान  युस  हीमोग्लोबिन किस  जिस्मानी खुसूसियत छू तब्दिल कारान.
कहे डीएनए सेक्वान्स छ आरएनए मन्ज़ नकल एवा करना मगर  प्रोटीन मुसनुवात मंज़ चुन तब्दिल एवा  करनी एथन आरएनए मोलकुलुं छू गैर-कोडिंग आरएनए वानान.
एख  दिलचस्प मिसाल छ करेहेन   बेरर  हुन्द  झात हुन्द  रंग.
लेकिन  ये  करेहुँ मुस  पउद  करन  वेल  प्रोटीन छे दरजेहरारतस   प्रति हसास  आसान [ याने  दरजेहरारतक हसासियत के वजा सेथ छे तब्दील गछान ते ज़याद  दरजेहरारत किस माहॉलुस मन्ज़   ख़राब गछान ऑर तुमन  जायँ येतेन बेयर हिन्द जिसमूक   दरजेहरारत ज़ायद छू आसान तुमन जायन चून मुस करेहुँ  आसान.
मग़रिबे रोमन  साम्राज् किस  खतम गछनिक पत गौ यूनानी तसवुरतन  हुन्द  ईलम  मग़रिबे   यूरोपस कुरं वास्ते (400 ता  1000 ईस्वी) किस दूर मूँज ख़राब ,मगर इस्लामी  सुनहरी दोरुस दोरान्न रुद मुसलमान दुनियस मुंज   जिंद.
नू साइंस छू आम तौर पैठ  3 बाड़न  हिसन मंज़ तकसीम आमुत करना,युस कुदरती एलमन पेट मुश्तमिल छू (मिसाल हयायात ,केमिस्ट्री, तबियत )यम वसी  पठ फित्रत मुताला छू करान समाजी इलुम ( मिसाल, मायशियत, समाजियत )यम लुकं ते मशेरकु मुताला छे कारान,और रस्मी अलुम ( नजरयति कंप्यूटर   साइंस ) यम  कवदेस ताहत पकन वालन अलामतान सेथ  छे निमटन.
सइंसेस मेन्ज़ नु ईलम छू सइंसदान हिन्द तहकीक सेत ब्रुकन पकाएं सइंसदान छू दुनिया किस बारस मनज बेचैन अऊर लुकुन हिदें  मसयलन हल कनिक खवाहिशमंद आसान.
खास तउर पेट ये अउस  इल्मुक सु केसम येम सेत  लुकु पाँवन अख अक्स सेत बातचीत ते बय इश्तराक अस करान.
हलाकि एथेन चीज़ें हिन्दऐस इलमुस दरमियान  आय न कहां शुरी इम्तियाज़ करना, युस हेर सांप्रदायिस मंज़ दुरुस्त छू, अउर देगर एकसमान किन  सांप्रदायिकन  इलमुस एटपाठ दलील ते कानूने निजाम.
हलाकि अमु कुर आख सरकेर कलंडर ते तयार येत मंज़ 12 रथ 30 दुह ते 5 दुह.
एमी वजा किन, छू ये दावा आवान  करना की यम लुख छे सही पेठ फलसफी अस्मत, अउर ब्य गुड्नीक लुख ते येमु "नेचर" ते "कन्वेंशनस" मंज फ़र्क़ क्र.
एम बरअकस कुदरत  किस इल्मउस  कुदरत (मसनवी या टेक्नोलॉजी , ग्रीक तकनीक)  पुराननेव सइंसदान वुछ  ऑख जायद मुनासिेब  दिलचस्प सामजकिन कम अमदीने वालेन लउकून खतिर.
आटोमुक नज़रया कुर यूनानैक फलसफी ल्यूसिपस ते तेमसिंद शगिरद डेमॉक्रिटसन.
सॉक्रेटिक तरीक येथ पेठ अफलातून सेंद मकालू जिरया दस्तावेज करन, मफ़रूज़ खत्म करनुक जल्दियाते तारेक एथ पठ छे कयासाराये खत्म अयवा  करने येमु तज़ादूक बैस छू बनान.
सुकरात केर प्रीन फिजिक्स सच तेलीमात सिर्फ कायसारए ते खुद तनकेयदि छे कमी पेठ तनकेदुक  शिकार.
अरस्तू बनु  पत टेलीलॉजिकल फ़ल्सफ़ुक़ अख मुनाज़िम प्रोग्राम हरकत ते तब्दीली चीज़ें हिज़ गुडाय मुजूद सलिहितन पेठ बयान करने अमेच एमी मुतबिक अम्म कम किसमक चीज छू.
सुकरात दूत  येत केथ पेठ जूर जे फलसफ़ छे इंसान सेंद ज़िन्दगी गुजरने खेतर बहतरीन तरजे  अमल (अख मुतालेए  अरस्तू क्र तखसीम अख़लाक़ीयेत  ते पोलिटिकल  फलसफा).
अरिस्टार्कस सुन्द मॉडल आव बढ़िस पय्मानस मुस्तरद करने कज़की ये ख्याल अव करने की ये  छू फिजिक्स केन कानूनन हिंज  खिलाफवरज़ी कारान.
500 दहाई मंज़ बीजान्टिन स्कॉलर जॉन फिलोपोनस टूल अरस्तू सदन फिजिक्स तालीमतें पट सवाल.
अरिस्टोटलेस 4 वजह एमओ वुन की युस ये सवाल छू "क्याज़ "अथ गैसीय जवाब असून 4 अलग तरीकें मंज़ ताकि अस हको चीज़ें सइंटिफिकल्ल्य वनिथ
हालांकि, अरस्तू  सेंद असली तेहरेर रू बिलखिर मग़्रिबे यूरोपस मंज़ और अफलातून सुन्द अकु मातं गो वासी पयमानस् पेट मशहूर टिमियस,युस सिर्फ अफलातूनी मुकलमी उस और क्लासिक कुदरती फलसफा हम्द कहे असल कामें मंज़ अख लातुनि करयं खातेर दस्तयाब इब्तेदाहे करनवस्ति.
वरिया शमी  नेस्टोरियन ते  मोनोफिसाइट्स हियु ग्रपाव कुर तरजम.
पी. 465:"येल कारन वस्ती पेठ इब्न अल-हयातम ते बाये मरकज़ी देहरे हूँ असल रसूक जायज़ हेन तेल ये सक्रंम सुन्द दावा करने की या सा अउस   इब्न अल-हयातम सुन्द हकिकि बाने".
एविसेना छू दवा इशाअत मंज़ सरवायु खुत अहम् मने अवा  अमु दुनवायु क्र क्लीनिकल ट्रेल ते तजरुबातेँ हुन्द इस्तेमाल करथ तेजरुबति दवा छे मशक मांज अख नुमाया रोल अदा.
एएम अलव क्लासिक यूनानी तेह्रर अव अरबियस ते लतिनी ते अरबियस मेंज तरजम शुरू  करने यम सेत मगरीबी यूरोपस मेज अख आला बहस गऊ.
अल्हाज़ेन सेनज केताब ऑफ ऑप्टिक्स अये 1240 बूट पुर यूरोपस मंज फइलवने येथपेठ विटेलो सिंद पर्सपेक्टिव मांज एमकी शामिल असनुक सबूत छू.
कदिम तेह्ररेन हिंद आमद सत 12वीं सदे हिंज नशातएसानि हुंद बाइस और मगरीबी यूरोप मांज  कैथोलिकइस्म  ते अरिस्टोटेलियनवाद सेंद तरकेब  कि वजा सेत बानुव जियोग्राफी साइंसक अख नु मरकज़.
नुक्तीनेज़रक अख मॉडेल हुअव पत नुक्तीनेज़र जाना नाशसेनकउ फनकारु क्र असतेसाल ते मुताला.
ये अुस नज़रियस पेठ मबने कि सयारन हिन्द मादार  छू जयाद बडू आसान काय्जकी एमन हुन्द मदारे हरकत छू वरया दूर आसान  येमन टॉलेमी सेदेस मॉडेलुस सेत इतिफाक  येमन.
एम क्र  महसूस कि मंज़र अक नुक्त सेत ये तमाम रोषनी क्रिस्टल बाल हिन्दस  अकेसे  नकतस पेट नकेश अमृत करने.
केप्लर क्रन अरिस्टोटेलियन मेटाफिजिक्स ते देचेन पननी ये हमाहेंगे हंज देरेच तालाश करार.
गैलीलियोन अउस पोप सेंद दालिल  इस्तेमाल करेमैच अउर यम असां "दूँ  वॉर्ड्सिस्टमन सेत डायलाग छे कामे मंज सिम्प्लेटों सेंद अवाज़ी मंज़ तरुमूत", एएम कर्र Urban VIII नाराज़
डेसकार्टेस दुत इंफिरादि सुचेस पेठ जूर अउर देचीन दलिल की कुदरतुक मुताला करने खातेर गुच्छ हेसबुक इस्तेमाल करने ना की जियोग्राफी हुन्द.
ये नु साइंस लूग पानस "कूदरत की 1 कानून " तूर पेट बयां करने.
बेकन किस अंदाज़ेस मंज़ क्र लाइबनिज़ फ़राज़ कि मुख्तलिफ किस्में हिन्द चिज़ छै कुदरत किन यकसा आम क़ानूनं मुतबिक कैम करा हेर  किस्मकेन फ्रांसिस चीजें खतिर  छुं कह खास रस्मी या हतमी वजूहात आसान.
बेकन सेंद कथे मुताबिक, "1 साइंसक असली ते जायज़ मकसद छू इंसानी ज़िंदगी नयु इजादातु ते दवलत सेत नवाज़ुन",2 अउर ऍम क्र सइंसदाँ मायूस गैर रूहानी, या फलसफी ख़यालात कि तुमन लुकन सेत थोड़ा ज़याद यक़ीन थावान येमु इंसानी खुश्येन मंज़ हिस न्यू , 3 "ठीक ठीक बुलंद कयास आरायेन  हुन्द वुनल".
बेख अख अहम पेषरेफ़त छू बडवेन खांद आभदी मंज़ साइंसच मकबूलियत अस.
रुषन कायल फलसफ़यव क्र क साइंसे पश्वरन हुन्द अख  मुख्तसर तरिक इंतेखाब  गैलीलियो ,बॉयल, ते न्यूटन बूंयेदी तुर पेठ बतुरी रहनुमा अउर गवा किस  तूर   पेठ तेम वक़त प्रेत कह तेबी ते मश्रति मोदनस मेंज़ कुदरत ते कुदरति किं कानून हुन्द तसवुरक वहिद इस्तिमाल.
ह्यूम ते भकियू   स्कॉटिश रोशन ख्याल मुफरिकेनु कुरुक  "1 साइंस ऑफ़ मन " 2  तैयार ,येमुक तवारीखे तूर पेठ मुसनिफनेगार  जेम्स बर्नेट, एडम फर्ग्यूसन, जॉन मिलर ते विलियम रॉबर्टसन ज़िकर करमुत छू ,अउर अमव सारविवु क्र साइंसे मुताला किरथ ज़िमइन  के  कदेम ज़ामानस  मंज़ कुथ असहय इंसानसुन्द  बरताव असहय कदीम सकाफते जदीदियत चे तईं करं वेल कानून किन बारस मंज़ मज़बूत अघ्ये सेत.
जॉन हर्शल ते  विलियम व्हीवेल बनुवख  अख मुनज़्ज़म तरेकाकार एमवे बनाव  पथ टेरम सइंसदाँ.
अलग अलग  , ग्रेगर मेंडलेन 1865 मंज़  पनुन पेपर, "वर्सुचे über Pflanzenhybriden" ("प्लांट हाइब्रिडाइजेशन पेठ तजरुब  ")पक्ष करूँ, यथ मंज़ हयायति वरास्तें हुन्द खाक अवा पक्ष करने,युस जिद्दी जिनियात हुन्द बुनयाेज़ की तूर पैठ केम छू कारा.
19 सदी हिंदस आखिरे आश्रस मंज़  एटम  छे तकफ़ीफ़क इजाज़त देंवाल मज़हिर दरयाफ्त , एक्स-रे छे दरयाफ्तन कुर
 एएम अल्वे ,एएम सदी हिंदाव जंगव ज़िरया हुसल अफ़ज़ाई गेम्स टेक्नोलॉजिकल  इनोवेशन हिंज वारिया  इस्तिमाल सेत नकेल व हमाल(ऑटोमोबाइल ते एयरक्राफ्ट) ,ICBM हिन्ज़ तैराकी,अख स्पेस रेस ,अख नुक्लेअर एआरएम रेस.
ऐम अलाव ,ऐम सदी हिन्दूव जांगू हिन्द हौसला अफ़ज़ाई  सेत पुद घछन वेल  तकनीकी ईजादात कि वासे इस्तेमालचे नकल हमलए (ऑटोमोबाइल ते  विमान),आईसीबीएमच  तरकी, अख खलाये रूड, अख ऑटोमी हथियारचे  वेत मंज़  गु इन्क़ेलाब बरपा.
1964 मंज़ कॉस्मिक माइक्रोवेव बैकग्राउंड रेडिएशन हिनद दरयाफ़्त  सेत आय स्टेडी स्टेट थ्योरी मुस्तरद करन , जॉर्जेस लेमेत्रे सेंद बिग बैंग  थ्योरी बनाये इमची मुस्तरदी हुन्द बैसे.
20वीं सदी हिन्दस आखरी क्वार्टरस मंज़  इंटीग्रेटेड सर्किट किस वासी पैमानुस किस इस्तिमलस ते कम्युनिकेशन सॅटॅलाइट सेत मिलथ इनफार्मेशन टेक्नोलॉजी मंज़ इंक़ेलाब बरपा अउर स्मार्टफोन समियत ग्लोबल इंटरनेट बेय मोबाइल कंप्यूटिंग मंज़ गऊ इज़ाफ़.
दूंवी कुदरती ते समाजि इल्म छे तजरुबाति इल्म , कायज़्की ईहुंद इल्म छू तजरुबाति मुषहीदास पेठ मब्नी , एम् हालातन मंज़ काम करन वेल दुयम मुहकीकेँ हिन्द ज़िरए एमएच सदाकतच छानबीन करनच सलाहियत थावन.
मिसाल ,फिजिकल साइंस हेकहुँ फिजिक्स ,केमिस्ट्री ,एस्ट्रोनॉमी ते एअर्थ साइंस तक़सीम करथ.
तुत ,फिलोसोफिकल पर्सपेक्टिव्स ,कन्जेक्टर्स ते परिपपोसिशन्स,येम अक्सर नज़र अंदाज़ अये करने युस कुदरती साइंस मंज़ ज़रूरी छे आसान.
अथ मंज़ छू मैथमेटिक्स ,सिस्टम्स थ्योरी ,ते थ्योरेटिकल कंप्यूटर साइंस.
इसलिए रस्मी इलुम छू ईख तरजि शुभ अउर एएम वजा सेत ,येथ कएथ पेठ छू इख्तेलाफ कि क्या ये चा हिकेकतें अख  साइंस.
एएम दूत जवाब:"जिनब ,नु पुद गासन वाले बाच सेंड कह फ़ायद छू?".
एम्म दूत जवाब:सर अकिस  नवजात बच्च सेंद क्या फ़ायद छे.
ये गोव पार्टली थ्रू यिल अस कुदरती फेनोमेनन छी वूचन ,बे एक्सपेरिमेंटेशन्स सेथ यमम कोशिश छी कारन की तम बड़वान कुदरती ेववत कंट्रोल्ड कंडीशन अंदर युस सही छी तारिक हिसाब (ऑब्ज़र्वेशनल साइंसेस मंज़ ,यिथ पाठ एस्ट्रोनॉमी या जियोलॉजी ,एमओ कर प्रेडिक्टेड ऑब्जरवेशन इ हक़ जाइ हथ कंट्रोल एक्सपेरीमेन्टिच )
ये छू  जुज़्वी तूर पेठ कुदरती मज़ाहिर हिन्द मुषहीद ज़िरया अवा करन ,बल्कि येम तज्रूब ज़िरया ते युस कंट्रोल सूद हलतन ताहत कुदरती वाकात नज़म व नज़्म-ओ-ज़ब्त मुताबिक बनानेच कोशिश कारान (ऑब्ज़र्वेशनल साइंस मंज़ ,येथ पेठ एस्ट्रोनॉमी या जियोलॉजी , अख पेशगोई शुद मुशाहिद  छू अके कंट्रोल शुद तज्रबेच जाये नेवान.
अगर हाइपोथिसिस बचाव टेस्टिंग निष् , ये फ्रेम वर्क ये अपनावन अकिस  साइंटिफिक थ्योरी , मुंतकि तुर पेठ माकूल ,सेल्फ-कंसिस्टेंट वेल  मॉडल ,या कहे कुदरती मज़ाहिर हिदें रूप बयां करने खातिर फ्रेम वर्क ये  अपनानी.
आथ रैग मंज़ ,नज़रियात छू एमनि साइंसे असूलन पेठ बनानी एवा येथ पेठ हाइपोथिसिस.
ये मोहतात तजरुबाति डिजाइन,शफ़्फ़ाफ़ियत ते तजरुबाति नतीजन  हुन्द  मुकमल जायज़ नइं खातिर अमली सेत सेत कुंते नातेजेक ज़िरयइ हासिल करने इथ.
आदादओशुमार,हिसाबुक अख शाख़,ये छू एवा खुलास ते तजज़िया  खातिर इस्तिमाल करने,युस सइंसदानं पानं तजरुबाति नतेजेन  हुन्द एतिबार ते तग़ीरक ज़ायज़ी निनुक इजाज़त छू देवान.
इमूक मुक़ाबल इये हक़ीक़तपसंदी सेत करने ,ये नज़रिया की साइंसच कबयाबे हुन्द इंहिसार छुन अथपेठ, की इलेक्ट्रान ह्वु गैर मन्क़ूल चीज़ हिंदस  बारस मंज़ दुरुस्त छू.
ये छू ज़रूरी कायज़्की नंबर ऑफ़ प्रेडिक्शन एएम थेओरिएस वानन छू इनफिनिट,एमिक मतलब छू कि एएम हेकक नई फिनिट अमाउंट एविडेंस सिर्फ डिटेक्टिव लॉजिक सेत.
ये छू ज़रूरी काय्जकी इमान पेशगोईन हुन्द तेदाद छू लामहदूद येमुक मतलब छू ज़ि येम इन सिर्फ डेडक्टीवे लॉजिक इस्तिमाल करेथ गौहन हुन्द महदूद मिक़दार हिकुनै जानिथ.
क्रिटिकल रेशनलाईज़्म छू 20 सदी हुन्द साइंसुक  मुतज़ाद  नुक़्तानज़र,युस गुडनिक फिर ऑस्ट्रियाई-ब्रिटिश फ़लसफ़ी कार्ल पॉपरन बयां कुर.
पॉपरन कुर  साइंस नज़रियात हुन्द नुक़्तानज़र की  तूर पेठ तौसीक़ करून ग़लती सेत तब्दील क्रंच तज्वीज़ देच्च अउर तजरुबाति तरीक की तूर पेठ जालसाज़ी  शामिल  करथ जाय ने.
भीकख अख नुक़्तानाज़र,इंस्ट्रूमेंटलिस्म,नजरयात हिंदस फ़ायदान पेठ जूर देवा ताकि तुम करन वज़ाहत ते पेशगोई.
इंस्ट्रूमेंटलिस्मस तज़दीक़ छू कंस्ट्रक्टिवे इम्पीरिसम,एम मुताबिक साइंस नजरयत हिन्द कामयाबी हिंज बुन्यादे मेआ'र छू ये कि आया तुम क्या छू वानान मुशाहिदा करन वालन हस्तियें हिंदेस बारस मंज़ छू  पुज़्ज़.
पेरथ नमूनेस छू पानीं अलग अलग सवालात,मक़ासिद,ते तशरीहअत आसान.
यानी अएक  नए नमुनूक इंतिखाब छू मुशाहिदात पथ मब्नी आसान हलाकि येम  मुशाहिद छू प्रेनुस तमसेल किस पसमन्ज़र्स खिलाफ आसान.
एमूक बुनियादी नुक्त छू ये,की कुदरती ते सुपरनैचरल वज़ाहतेन मंज़ ये फ़र्क़ करन,अउर साइंस यै महदूद  थावना मेथोडोलोजिकललय  पथ नेचुरल एक्सप्लनेशन्स ताम.
यानी,कुंते नज़रियेस चुन जाहिंते सख़्ती सेत यक़ीनी समजन येवा, कायज़्की साइंस छू फॉलिबिलिस्मेच तस्वीर कबूल कारान.
साइंसुक इल्म छू  मुख़्तलिफ़ रेसेअर्चेरव  ते अलग साइंस ब्रांचो सेथ  हासिल  गछान,ये छू खासनेक पेठ युस वाठ हिन्द कुत ज़याद छू.
युस फिलॉस्फर बैरी स्ट्रॉयड छी एम् ट्रोवे अथ मंज़,की वरीय सही डेफिनेशन "नॉलेज "छी कंटेस्टेड ,स्केप्टिकल बे एंटेरटेनिंग असून ये हक़ असिथ की अक्ख छी गलत ये छी कम्पेटाब्ले सहिस सेथ
फ़लसफ़ी बैरी स्ट्राउड वून मज़ीद, अगरचे इल्म खातिर छू बेहतरीन  तारीफ़क  मुक़ाबल एवा करने लकिन शक शुकूक वे शुबहात हुन्द इज़हार केरथ की आँख गलत छू सही गछिनास सेत  कम्पैटबिलटि तवा.
ये छू ख़ास तौर पठ ज़्यादा साइंस किन  माक्रोस्कोपिक शुबन मंज़ आसान (मसाले साइकोलॉजी,फिजिकल कॉस्मोलोग्य ).
तेत पेठ एक्टिव मैगज़ीन हुन्द कुल तदादस  मंज़ सापुद  मुसलसल इज़ाफ़ा.
अगरचे जन्‌ल्‌ज़बानान मंज़ छू,लेकिन 91 फ़ीसद इंडेक्स शुदा मज़ामीन छू अंग्रेज़ीस  मंज़ शाए गछान.
नई साइंटिस्ट,साइंस एंड विए ते साइंटिफिक अमेरिकन ही साइंसे  मैगज़ीन छू ज़्याद वसीअ पराँवालें  हिन्द ज़रूरतें पुर कारान अउर  तहक़ीक़ हिन्द मक़्बूल शुबान हुन्द  ग़ैरतकनीकी  ख़ुलासा फ़राहम  करा , बशुमूल काबिलएज़िक्र दरयाफ़्तन  ते  तहक़ीक़ हिन्द बाज़ शुबान मंज़ पाश राफ्ट.
मुख़्तलिफ़ क़समन हिन्द तिजारती इश्तिहारात अपूजे  पठ धोखुस  ताम,अएन  अथ ज़ुमरेस मंज़.
मिसाल की तौर पइठ,क्रिस्टीन लैड (1847-1930) PH.D. प्रोग्राम्स मंज़ दाखिल गछनेस काबिल बतौर "सी लैड;क्रिस्टीन "किट्टी" लैड क्र 1882 मंज़, ज़रूरियात पुर लकिने एमस आया 1926 मंज़, डिग्री देन,एम् करियर पथ एथ मंज़ अलजेब्रा ऑफ़ लॉजिक (वुछु ट्रुथ टेबल), कलर विज़न, बाय साइकोलॉजी.
लेट 20th शताब्दी मंज़ ,अत छी वरीय ज़याद ज़रूरत ज़ायन बे एलिमिनेशन छी कारन इंस्टीटूशनल डिस्क्रिमिनेशन सेक्सस पेठ ज़नान सइंसदान बड़ाई वारिया  ,लकिन वारिया जेंडर डिसपार्टीज़ रुईद वरीयान इलाकन मंज़ ;अर्ली 21th शताब्दी मंज़ निस्पे खोत ज़याद बायोलॉजिस्ट छी ज़नान ,लकिन 80%PhDs फिजिक्स मंज़ आय दिन मर्दन
20 सदी हिन्देस आख़रस मंज़ गू वरया  इज़ाफ़ ख़्वातीनेन  हिन्द फ़ाएल भरती मंज़ ,ते जिनसे भेदभाव खतम गाछनी सेत सपुद ख़वातीन सइंसदानं हुन्द तदादस मंज़ वरया  इज़ाफ़, लकिन कह शोबान मंज़ छू सिंफी तफावत मुजूद,21 सदी  हिन्दु शरूस  मंज़ नसाफ कुत  ज़याद आस  ख़्वातीन बायोलॉजिस्ट,एल्की जिन फिजिक्स 80% अव मर्दन  देन.
मेम्बरशिप छू सरने खातिर यल,एम खातिर छू साइंसे असनात हिंज ज़रूरत,या इंतिखाबु ज़रि दें वॉल एज़ाज़ हेकअसत.
साइंस पालिसी एथ पेठ ईमन मसायलान हिन्दस पुर डोमेन  सेत निम्टान  यमन मंज़ क़ुदरती साइंस शामिल छे.
नुमायाँ तावरेकन मसलन मंज़ छे चीनच ग्रेट वाल ऑफ़ चीन शामिल,युस वरयहन  ख़ानदानन हिन्द रियासते  हिमयात हिन्द ज़िरया दूँ सासन वरयन मुकमल गे,ते बई थे ग्रेट कैनाल ऑफ़ थे यांग्त्ज़े रिवर,युस संशु औ  (孫叔敖 7th cent) दुरान हाइड्रोलिक इंजीनियरिंग हेंज़ अख  बुड कामयाबी.
एइम कास्मिच अमलन, यम हुकूमत,कॉर्पोरेशंस,या फेडरेशनस छे चलावन,छे काम फंड्स मुक्तस करा.
बाज़ सनअतन मंज़ छू सरकेर फंडिंग हुन्द तनासुब ज़्यादा,ये छू हावे सोशल साइंस ते हमनीटीएस तहक़ीक़ पेठ.
वार्या अवामिल हिकेन साइंसच सियासत केन  पाल्हुआं हिन्द तुर पथ काम करथ , येथ पेठ पॉपुलिस्ट एंटी-इंटेल्लेक्टुअलिस्म,छू मज़हबे अक़ायदें पथ खतरा संजन अयवा,पोस्टमॉडर्निस्ट सब्जेक्टिविज़्म अउर कारोबारी मफ़ादात खातिर  खूफ.
अख तजरुब छू अख  तरिकार युस कुंते हाइपोथिसिस रद्द या सपोर्ट छू करा.
तजरबात हेकन टेस्ट केन स्कोरन बढ़ायेत और तालिबएइल्म हकन अथ मवाद ज़्यादा मशग़ूल ते दिलचस्पी देनस मंज़ मदद करत,युस तुम हिचुन छे आसान,खास  तौर पेठ येल वक़्तेस सेत इस्तिमाल ये करने.
तजरुबातां मंज़ छू आम टुर पठ कंट्रोल्स शामिल आसान,युस वाहिद आज़ाद वेरिएबल अलाव बयां वेरिएबल्स किस असरस काम छू करा.
रिसचर मुजूद नज़रियात या नयन मुफरूज़ान किन हिमायत या गलत सबत करने खातिर तजरुबान हुन्द इस्तिमाल करान.
अगर तजरुब ऐय एहतियात सान करने,तेल कारन नताएज आम तूर पेठ हाइपोथिसिस  तरदीद या ताईद.
मेडिसिन ते समाजी अलुमन मंज़,तुजरुबाति तहक़ीक़ हुन्द फैलाव मुक्तलिफ़ शुबन मंज़ मुक्तलिफ़ असा.
अक्स मुतालस मंज़ आम तुर पइठ तजरुबक  नकली छुन शामिल आसान, लकिन अलग अलग मुतालत हकूक स्य्स्तेमाटुक रिव्यु ते मेटा-एनालिसिस ज़िरया जमा करैत.
युस यी अमल छू क्रिटिकल कन्सिडरेशन ,एक्स इन्सानस गैस ने मुश्त गासूं की इ छी सब्जेक्टिव ओपिनियन _"प्रेजुडिसेस"बे "लेनिएन्सी"निष् _बे इ गैस असून क्रिटिकल पानी हाइपोथिसिस खतर
तन्क़ीदे ग़ौरओख़ौज़चे अथ अमले मंज़ इंसानस गुछ न मश्रवन  की सु छे सब्जेक्टिव ओपिनियन की तरफ मायल असा-'1 प्रेज्यूडिस' 2 और '3 नर्मि' 4-एथ पीठ छू  अथ हाइपोथिसिस बनानेक पानेस तरिकास बारस मंज़ तनकीदुक निशाँ बनवून पवा.
बेकन अुस ओथ तरीक याछान युस दूबर कबीले मुशाहिद या तजरुबान पेठ इन्हसार क्र.
मिसाल की तौर पैठ,गैलीलियो गैलीली (1564-1642)क्र वकतेच दुरुस्त पैमायश और वइस पेवेन जिसमेच रफ्तार हुन्द बराबर दुरुस्त पैमायश,और नताएज अख़्ज़ करने खातिर तजरुब क्र.
अख आसल मिसाल छे मंशियातन हेंज़ आज़माइश.
युस नतीज द्राव रेप्लिकेट संपलिक हक़ एवरेज असिथ ,या हक़ आखः रेप्लिकेट इन्कन्सीस्टेन्ट असिथ बाकियो संपलिक नतीजों सेथ ,ये हक़ डिस्कार्ड ग़ासित की ये छी नतीज एक्सपेरिमेंटल गलत हुन्द (कहीं स्टेप छी टेस्ट प्रोसीजर हक़ गलती असिथ युस ोमीटत करने सैंपल मंज़)
अख मंफ़ी कन्ट्रोल छू अख मंफ़ी नातेज दें खातिर जान एया.
अक्सर छू मांफ़ी कंट्रोलक वैल्यू छू टेस्ट केन नामुन केन नातेजन सेत सब्ट्रैक्ट करने खातिर" बैकग्राउंड" वैल्यू समझन एव.
अक्सर छू मांफ़ी कंट्रोलक वैल्यू छू टेस्ट केन नामुन केन नातेजन सेत सब्ट्रैक्ट करने खातिर बैकग्राउंड वैल्यू समझन एव.
तालिबएइल्मन हकु फ्लूइड सैंपल देथ एथ मंज़ प्रोटीनच नामालूम मेक़दार(आव तालिबएइल्म) दें.
तालिबएइल्म हाकिन प्रोटीन मेयरक मुख्तलिफ कम करन वल वरिया पॉजिटिव कन्ट्रोल नमून बनवैत.
ये अस्से(परख) छू अख कोलोरिमेट्रिक अस्से (परख) येथ मंज़ स्पेक्ट्रोफोटोमीटर हैक पता लागिवेत की अक्स सैम्पल्स मंज़ कात्य  प्रोटीन मोलेक्युल्स ते डाई मोलेक्युल्स छू,अथ मंज़ छू अख रंगीन काम्प्लेक्स बनान युस प्रोटीन मॉलिक्यूल ते डाई मोलेक्यूलेन हिंज इंटरेक्शन सेत  बनान छू.
अथ मुामलस,तजरुब शरू गछत छू एवा २ या दूय खुत ज़याद नामुनन हिन्द ग्रुप बनवन एवा येम प्रोबबिलिस्टिकल्ल्य एक्विवैलेन्ट छे आसान,एमूक मतलब छू की ख़सलतन हिंज मेज़रमेंट गाछ आसान हुवे ताममान ग्रूपन मंज़,और अगर अकुए अलाज ये देन तिल गछन ग्रुप अमय अंदाज़ जवाब दें.
अकफिर एक्विवैलेन्ट ग्रुप बनावेथ, तजरबेकार छू एमन सेथ यक्साँ सलूक करंच कोशिश करा सियवाये तथ अकिस वेरिएबल्स युस अलग करुन अस यिछान.
या छू तथ काथे यक़ीनी बनावन की रज़ाकारस पेठ कह ते असर छू पनने इलाज की वजा सेथ आसान और ये छुं  तथ इल्मस रद्दएअमल आसान की एमूक इलाज छू एवा करने.
ये हाइपोथिसिस छू कुने रुज्हानच वज़ाहत कारान या कुनै अमली हिंदस नताएजस पेठ  पेशेनगोई हुन्द वजूहात वानान.
नुल्ल् हाइपोथिसिस छू येथ मंज़ न कह  वज़ाहत या पेशगोई  हुन्द ताकत आसानी या येमच दलील हुन्द तहक़ीक़ ये करने.
यथ हदस ताम मुमकिन गाछ,तेम करन  सिस्टम खातिर डाटा ईत पेठ जमा करनच कोशिश की तमाम वेरिएबल्स इन समजौनी,और येत बाज़ वेरिएबल्स मंज़ तब्दील गचनक असर तक़रीबन मुस्तक़िल रोज़ा अस ताकि बाकि वेरिएबल्स हुन्द असर ये वुचने.
मिसाल की तैर पइठ,एस्ट्रोनॉमी मंज़ छू ये वजिया तैर पइठ नामुम्किन,येल हाइपोथिसिस हिंज जाँच ये करने  "1 तारक छू ह्य्द्रोजनेक मुंहदिम आबूर",2 हाइड्रोजन अख बुड आबूर सेथ  आगाज़ करथ,पत तजरुबतजरुब करथ वरिया वरियाँ हुन्द इंतिज़ार पत छू सितार बनान.
एएम वजा सेत,फील्ड एक्सपेरिमेंट छू बाज़ औक़ात तजरबेगाहन हिन्द तजरुबव खुत ज़याद ख़ारिजी एतिबार की तैर पइठ वुछना.
एएम वजा सेत,फील्ड एक्सपेरिमेंट छू बाज़ औक़ात तजरबेगाहन हिन्द तजरुबव खुत ज़याद ख़ारिजी एतिबार की तैर पइठ वुछना.
ईमन हालतन मंज़,ऑब्ज़र्वेशनल स्टडीज छू आसान वरिया क़दर.कायज़्की यम छे अक्सर एथ हाइपोथिसिस तजवीज़ करान, यम हुन्द टेस्ट हकव बेतरतीब तजरुबन सेत या तेज़ डाटा जम्मा करथ.
एएम अलव,ऑब्ज़र्वेशनल स्टडीज (मिसाल की तैर पइठ,बायोलॉजिकल या सोशल सिस्टम्स मंज़ )अक्सर इथ वेरिएबल्स शामिल करा यमन हिन्ज़ मिक़दार वनें या कन्ट्रोल कारून मुश्किल छू.
बगैर स्टैटिस्टिकल मॉडल छू ऑब्जेक्टिव राँडोमिजातिओं हिंज अकक्सी कारान,स्टैटिस्टिकल एनालिसिस छू सब्जेक्टिव मॉडल्स पैठ इंहिसार कारान.
मिसाल की तैर पइठ,एपिडेमीओलॉजिकल स्टडीज ऑफ़ कोलन कैंसर  छू मुसलसल हावन ज़ि  ब्रोकली हुन्द इस्तिमाल छू एएम खातिर फ़ाएदा मुँद,हातकी तजरुब सेत छुं कह फ़ाएदा ना.
कुंते राँडोमिज़ेड ट्रायल खातिर,कह वेरिएशनन हुन्द तवक़्क़ो  छू येवा करने,यक़ीनन,लकिन राँडोमिजातिओं छू यक़ीनी बनावन कि तजरुबात ग्रूपन हुन्द मैं वैल्यू छू करीब आसान,सेंट्रल लिमिट थ्योरम ते मार्कोव इनक्वालित्य हिन्द वजा सेत.
एथन हालतव निश बेचने खातिर युस कुं तजरुबस वरीय कम  कारआमद बनावन,तेम फिजिशियन यम मेडिकल ट्रायल हेवन छू-U.S. फ़ूड एंड ड्रग एडमिनिस्ट्रेशन हिन्द मंज़ूरी खातिर वानान,एमन सोवरइटस हिंज मिक़दार और बेतरतीब बनावन यमन हिंज शनाख़्त ये करने.
यते छू आमतैर पइठ ग़ैर अख़लाक़ी(और अक्सर ग़ैर क़ानूनी),ग़ैर मेयारी या नुक़्सान-देह इलाज किस असरात पेठ बेतरतीब तजरबात करने येथ पइठ इंसानी सेहतस पेठ संख्या खेनक असरात.
हु सकता है फिजिकल लेबोरेटरी मंज़ हैक पार्टिकल एक्सेलरेटर या वैक्यूम चैम्बर असत,जब की मेटाल्लुरझे लेबोरेटरी मंज़ आसान मेटलें हिमज कास्टिंग या रिफाइनिंग या इमान हिन्द ताक़त टेस्ट करनक सामान.
माहिरनं खातिर छू अख महदूद जगा हिन्द तैर पेठ लैब बावजूद,टर्म "लेबोरेटरी" छू ज़याद वर्कशॉप स्पेसेस यथ पइठ लिविंग लैब्स,फैब लैब्स,या हैकेरसपसस,इस्तिमाल.
माहिरनं खातिर छू अख महदूद जगा हिन्द तैर पेठ लैब बावजूद,टर्म लेबोरेटरी छू ज़याद वर्कशॉप स्पेसेस यथ पइठ लिविंग लैब्स,फैब लैब्स,या हैकेरसपसस,इस्तिमाल येवा करने,यमन मंज़ लुख समाजी मसीलें पथ काम छे कारान या प्रोटोटाइप खातिर मिलान छू,बाहमी तआवुन सेत केम कारान या वसाएल शेयर करा.
ये तजरबेगाह अये तेम वक़त बनानी येल पाइथागोरस क्र आवाज़ हिन्द टोन्स ते स्ट्रिंग हिन्द वाइब्रेशन क्र तजरुब.
16सदी हिंज ज़ेर ज़मीन अल्चेमिकल लेबोरेटरी गाय गलती सेत 2002 मंज़ दरयाफ़्त.
लेबोरेटरी हिन्देन खतरन मंज़ हेक ज़हर,इन्फेक्शस एजेंट,आतिशगीर,धमाकाख़ेज़ मवाद,या रेडियोएक्टिव मटेरियल ,मूविंग मशीनरी,एक्सट्रीम टेम्परेचर,लेज़र,स्ट्रांग मैग्नेटिक फ़ील्ड्स या हाई वोल्टेज शामिल असत.
अमेरिकास मंज़ ऑक्यूपेशनल सेफ्टी एंड हेल्थ एडमिनिस्ट्रेशन (OSHA),वुचुक मुनफ़रिद ख़ुसूसीयात लेबोरेटरी हिंज जाय.लैबोरेट्रीज मंज़ ख़तरनाक कैमीकलज हिंंज पेशावरान नुमाइश हिन्द खातिर छू  अख मेआर  तय्यार करने अमृत.
एएम अल्वा,थर्ड पार्टी रिव्यु ते छू अख मकसद "आउटसाइड व्यू " फ़रहाम करने खातिर इस्तिमाल येवा करने,युस एमन इलाक़न ते मसाइलन पेठ अख तेज़ नज़र फ़राहम येवा करने यम आदत कि वजा सेत मामूली या नज़र अंदाज़ हकें गछथ.
तर्बियत छू ज़रूरी  लेबोरेटरी हिन्द सेफ ऑपरेशन खातिर.
मिसाल की तोर ,एक्स रिसर्च जामथास छी शुडूले यित तेम रिसर्च छी कारन पनिय मुताबिक एक्स हफ्तस मंज़ एक्स दोहास ,बकिया दुहन छी एम् कारन प्रोजेक्ट्स पेठ काम
मिसाल की तैर पेठ ,अक्स रिसर्च ग्रुप्स छू अख सचेडूले असा,येत तेम हफ्तस मंज़ एक दुह पैन्स दिलचस्पी हिंदुस मौज़ूअ पेठ तहक़ीक़ कारन लकिन बकियाँ दुहन छू तेम ग्रुप प्रोजेक्ट्स पेठ किम करा.
लोकेटर छू अख लेबोरेटरी हुन्द मुलाज़िम असा युस झनक इंचार्ज असा की यम वक़त कुस रुकूँ कतई छू,प्रेथ रूकूनूस छू बैज सेत अख सिग्नल एमिट गछान इमा सेठ छू लोकेटर पता लगन.
एथ्नोग्राफिक स्टडीज ज़िरया,अख दरयाफ्त छू ये कि, अहलिकार मंज़,हेर तबक़स(रेसेअर्चेर,अड्मिनिस्ट्रटोरी)छू आसान अकए  मुख़्तलिफ़ डिग्री हुन्द हक़,युस हेर लेबोरेटरी मंज़ मुख़्तलिफ़ छू असा.
अमलेस दरमियान मुख़्तलिफ़ इंटरेक्शन वोचथ,अस हेकव तंज़ीम मंज़ एमन हिंज समाजी हैसियत हुन्द तअय्युन कारथ.
लिहाज़ा अथ समाजी दर्जा बंदी हुन्द नतीज छे ये कि लोकेटर छू अमले केन मेम्ब्रन ते एमन हिन्द हुक़ूक़न बुनयाड्स पेठ मालूमात डिग्रीयें हुन्द इंकिशाफ़ कारान.
सोशल हायरार्की हुन्द तअल्लुक़ छू टेक्नोलॉजीज हिंदस रवय्यों सेत ते आसा.
मिसाल कि तैर पेठ,अख रिसेप्शनिस्ट समाजी बैजस कारामद,कायज़्कि ये छू बाकि अमलुस दुहास तलाश करने खातिर मदद करा.
नेचर,वासी तेर मनु मंज़,कुदरती,फिजिकल,मटेरियल वोर्ल या कायनात."
कुदरत,वसीअ तर मानीस मंज़,फ़ित्रे,फिजिकल,मटेरियल वर्ड या यूनिवर्स.
अगरचे इंसान छू कुदरत हिसस,इंसानी सरगर्मी छू अक्सर दूयमेन कुदरती फिनामिना निष् अलग ज़ुम्रस सेंद तैर पेठ समजन यवान.
मजमूई तैर पाइट क़ुदरतुक तसवुर,फिजिकल यूनिवर्स,छू अख ओर्जिनल नोशन,एमएच शुरवात गाय दुन्हिकाव केह कोर एप्लीकेशनव हिंदाव लफ़्ज़ाव प्रे सॉक्रेटिक फिलोसोफर्स(हलाकि अथ लफज़ेस छू डायनामिक डायमेंशन तेल,खसुसि तैर हेराक्लीटस )कारन  मुस्तकिल तैर पथ करेंसी हासिल.
इमक मतलब छू अक्सर"कुदरती माहौल" या बयाबानन सेठ येवा नेन-जांगले जानवरन,कानें,जंगल ते आम तैर पइठ तेमन चीज़ें यम इंसानी मदाखलत सेत काफी हदस ताम तब्दील गायन ये यम इंसानी मुदखेलत बावजूद बरकरार रोजान.
इ छी वरीय ज़याद प्रोमिनेन्ट मौसमी फीचर एम्म छी एमिक ज़े पोलर रेजिओन ,यम नैरो टेम्पेरटे रेजिओस मंज़ छी ,बे छी बूड़ एक्विविटोरैल ट्रोपिक सुब्त्रोपिकाल रेजिओनुक
इमक नुमाया आबओहवहच ख़ुसूसी छू एमक ज़े(2) बेड पोलर रीजन,ज़े(2) रेलटीवेली नैरो टेम्पेरटे ज़ोन्स,अउर अख वसि इक्वेटोरियल ट्रॉपिकल ता सुब्त्रोपिकाल रीजन.
रिमाइंडर छू कॉन्टिनेंट्स ते इसलैंड्स पेठ मुश्तमिल असा नॉर्थेर्न हेमिस्फर मंज़ छू ज़याद तेर आबाद ज़ेमांस सेत.
अंदरूनी हिसस छू एक्टिव रोज़न प्लास्टिक मेंटल कि अक मोच तह और शिस्तेर सेत बारथ कोर सेत युस मैग्नेटिक फील्ड पोअद छू करा.
कान हिन्द यूनिटों छे गुड़ यते सतहास पेठ या जमा कारथ या पेठमे काने मंज़ बर्थ जाय येवा बनावन.
आउटगैसिंग ते वॉलकनिक एक्टिविटी छू इब्तिदाई माहौल पुद करा.
बर्रएआज़म हुन्द बनूँ ,पात फटन पथ बाये बनूँ,कायज़्की ज़मीनेच सतहा शकल बदलानस छू हाथ बाद वरहि लगन,कुन सात छू ये मिला ते अख बर्रएआज़म बनवान.
न्योप्रोटेरोज़ोइक एरा दौरान,ठण्ड दर्जे हरारत आउस ज़मीनूक ज़याद तर हिस ग्लाइडस ते आइस शीट्स सेठ बेराथ.
आखरी मास्स एक्सटिंक्शन गए 66 मिलियन वेरया बोनट,येल मेटोरिटे टकराव मुमकिन तैर पेठ नॉनवियन दिनोसौर्स ते बाकि बड़े जंवरें एक्सटिंक्ट गचनूक वजा छू,लकिन लाकेट जानवर येथ पेठ मैमल्स बाचाय.
इंसाने ज़िन्दगी हिन्द आमद पात,एग्रीकल्चरच तरकी ते बाकि सिविलाइज़ेशन बनाव इंसानी ज़िन्दगी भाकियू ज़ूर्यातव निष् ज़याद तेज़,एम् क्र आलमी अबू हवहस ते बकियाँ जुरयातें हिंज फ़ितरतस  पेठ ते असर.
अख जावेज लेयर गैसेन हिंज युस ज़मीनस  लपेटान छू,छे ग्रेविटी हिन्द जरिया पैन जाय मैजूद.
ओजोन लेयर छू  ज़मीनस किस सतहस ताम वातनवेल अल्ट्रावायलेट (UV) रेडिएशन हुन्द मिक़दार ख़तम करा.
ज़मीनी मौसम छू अट्मॉस्फेरेकइस बांमेस हिसस मंज़ असा,और कन्वेक्टीवे सिस्टम रींग केएम करथ गर्मी दुबार तकसीम करा.
समंदरे करंट या अट्मॉस्फेरे अगर न हीट एनर्जी तक़्सीम कार,तेल गाछ ट्रॉपिक्स ज़याद गछन ते पोलर रेगिओंस गछन ज़याद सरद.
सतही कुल कटाव छू मासूमच वेरिएशन पेठ इन्हिसार तैयार करमुत,और अचानक तब्दील छू केह वरयनइ ड्रामाये असर करा दुनवनि कुल ते जानवर पेठ येम पनुन खुराक खातिर एमकिस नासुनुमा पठ मुन्हसिर छे.
तरेखि रिकॉर्डें हिन्दुस् बुनयादूस पेठ,ज़मीन छू माज़ीस मंज़ शदीद मुसम्मी तब्दीली सेत गुज़रुमूत,बेशमूल आइस अजस.
वरीय तेम इलाक़,यम ट्रॉपिकल क्लाइमेट पेठ पोलर क्लाइमेट ताम और मसरिक पेठ जुनूबस ताम.
ज़मीन यूथे पैन्स मदारस पेठ नाचान छू  एक्सपोज़र छू बदलान.
आभ छू ज़मीनूक 71% हिसस कवर करा.
ओसियन किस लैक्टिस हिसस छू से ,गुलफ्स,बाय्स या बाये नाव वणन वानान.
ये छुं मालूम कि टिटनस लेकिन छू दरयाबव पथ आब एवा,हलाकि टिटनस हिंज सत्ता छू असा दरयाबां हिंज बीएड सित तराशन आमच.
मन मेड बॉडीज हिंज अख वासी अक्साम छू तालिबान हिन्द तैर पेठ दर्जा बंद करने अमत,बेशमूल अबे बाग़ात एम देसिग्ने छू असा करने अमित एस्थेटिक ऑर्नमेंटशन खातिर,गाड तालाब यम तुजरती गाडन हिन्द ब्रीडिंग खातिर छू असा बनावनि अमत,ते सोलर तालाब एम थर्मल एनर्जी हिन्द स्टोर खातिर छू असा डिज़ाइन करने अमत.
लकटन देरयबान छू बकियाव नवो ते एवा वानान,यमन मंज़ स्ट्रीम,क्रीक,ब्रूक,रिवुलेट,ते रील,कहें ते असूल छुं युस एएम कथ हिंज वज़ाहत करहे की दरयाबेस कथ छू वानान.
स्ट्रक्चर ते कम्पोजीशन छू मुख्तलिफ एनवायरनमेंट फैक्टर ज़िरया एवा डेटर्मिने  करने येम पाँवन अकिस बीएस सेत जुड़थ छू असा.
इकोसिस्टमक  मरकज़ी कॉसेप्ट छू यथ काथे पीठ कि जानदार छू पैन्स मुकामे माहौलस मंज़ हेर दुमस ऑर्गनज़मस सेठ इंटरैक्ट करा.
ज़िन्दगी छू महज़ आँख कैरेक्टरिस्टिक स्टेट ऑर्गैनिस्मेन हिंज
ब्रोडर झओफीसिओलॉजिकल नज़रिये मुताबिक,बायोस्फियर छू ग्लोबल इकोलॉजिकल सिस्टम एथ मंज़ सरे ज़ू जांच रोज़न छू,बे तेमन हुन्द तलूक ,बे ईमान हैज़ इंटेरटीओं लिथोस्फेरे (रॉक्स) एलिमेंटव् सेत ,हीड्रास्फीयर (वाटर),ते अट्मॉस्फेरे (एयर).
वसीअ तरीन जोफिजियोलॉजिकल नुक्ता नज़र सेत,बायोस्फियर छू ग्लोबल इकोलॉजिकल सिस्टम,युस तमाम जानवरन ते तेहदन तालुकें कनेक्ट छू कारान,बेशमूल लिथोस्फेरे(रॉक्स),हीड्रास्फीयर(आब),ते अट्मॉस्फेरे (हवा).
2 मिलियन स्पीशीज जानवरन ते कुलन हिंज ज़िन्दगी छू अमत िडेंटीफ़्य करने,और मुजूद स्पीशीज हिंज असली तेदादक तख्मीं छू कई मिलियनव पेठ 50 मिलियन ताम.
तेम स्पीशीज येम ने बदलवानेस माहोलस सेत पानं ज़िन्दगी हैक बद्लावेथ गाय एक्सटिंक्ट(ख़तम).
यले कुलन हिंज ज़िन्दगी मंज़ बनयादि शक्लव फोटोसिथेसिस हिंज अमल तैयार क्र,आफताबच एनर्जी ये हार्वेस्ट करने ताकि टीम हालत इन पद करने यम सेत ज़िन्दगी हिन्द ज़याद पेचीद शकलन हुन्द इजाज़त गाछ.
मिक्रोऑर्गैनिस्मस छू सिंगल सैलेड ऑर्गैनिस्म यम आम तैर पेठ माइक्रोस्कोपिक छे,इंसानी अछ हकनि ईमान वूचत.
तेम पत,ये गु क्लियर कि प्लान्टए युस ओर्जिनले  डिफाइन एथ मंज़ कह उँड़ेलाटेड ग्रुप्स छू,ते फूंजी ते बै एलगी कह ग्रुप आय नाव किंगडम मंज़ तरवाने
एएम पत,ये गु वजिया कि प्लान्टए येथ पेठ ये बयान छू अमृत करने,अथ मंज़ छू कई गैर मुतलक़ा ग्रुप शामिल,फुनगी ते एलगी हिन्द केह ग्रुप आये खड़ने ते आये  नएस किंगडमन मंज़ शामिल करने.
कह "नेटिव फ़्लोरा" असली पेठ सदियों बोनट अक ख़ित्ता या बर्रएआज़म पेठ धुमेस ख़ित्ता या बर्रएआज़मस मंज़ हिजरत करन वालो लुकाव जरिया मुतरफ करने,और बनाये एएम जाय हिन्द मुकामी ,या नेचुरल फ़्लोरा अख लाज़मी हिसस येत तेम मुतरीफ आस करने अमित.
जानवर हैज़ अकिस ज़ुमरेस मंज़ हकें कई ख़ुसूसीयत असत युस तेमन आम तैर पेठ भाकियू जानवरु निष् अलग करा.
जानवर हैज़ अकिस ज़ुमरेस मंज़ हकें कई ख़ुसूसीयत असत युस तेमन आम तैर पेठ भाकियू जानवरु निष् अलग करा.
तेम ते छू अलग आमित करने कुलव,एलगी,ते फुनगी निष् कायज़्की एमन मंज़ छुं सेल वाल असा.
अख 2020 स्टडी युस पब्लिश गए नेचर आव लबनी मास्स (ह्यूमन -मेड मैटेरियल्स )क्र  ज़याद वजन सेठ बकियाँ जंवरें हुन्द वज़न पर ,कुन प्लास्टिक क्र आता मास्स गेन ते तरेयेन ज़मीन ते मरीन एनिमल्स वज़ंस मंज़ एक्ससीड 
नेचर मंज़ शाए गछन वाजनी 2020 हिंज अख तहक़ीक़ मंज़ छू पता लुगमुत कि एन्थ्रोपोजेनिक मास्स ( ह्यूमन-मेड मैटेरियल्स ) हुन्द वज़्न छू ज़मीनस पेठ मुजूद तमाम जींद बायोमास निष् ज़याद,सिर्फ प्लास्टिक छू तमाम ज़मीने ते समुन्दरे जानवरन हुन्द वजन कुत ज़याद.
ताहम एएम तरक़्क़ी हिन्द बावजूद,ह्यूमन सिविलाइज़ेशन रोज़  माहुलस मंज़ गछन वाजनी तब्दीलयेन सेठ नज़दीके तालुक तवा.
इंसानव कुर वरियां कुलन ते जानवरन हिन्दुस एक्सटिंक्शन मंज़ मदद,तकरीबन 1 मिलियन स्पीशीज छू अक्स डिकेडस मंज़  एक्सटिंक्शन गाछनेकिस कांग्रेस पेठ वतमेत.
ये छू कुदरती वासिलन हिन्दुस मार्केट् केन कीमतें मस्ख़ करा ते सेत हि सानें कुदरती रिसोर्सन मंज़ कम अंडरइन्वेस्टमेंटक बाइस बनान.
गवर्नमेंट छुं एएम इकनोमिक  एक्सटर्नालिटीज़ रुकेमेत.
केह सरगर्मी,यमन मंज़ हंटिंग ते फिशिंग छू इस्तिमाल येवा करने सुस्तेनाने ते लेसुरे खातिर,अक्सर मुख्तलिफ लुकाव.
ये नेचर छू वरीयहव फन,फोटोग्राफी,शायरी,ते बाय ते देगर अदब ज़िरया हवने ते मानान अमाछ ये छू सु  ताकत ज़ाहिर करा युस लुकें हिंज फितरत ते खूबसूरती छू जोड़ा.
नेचर ते विल्डरनेस छू वर्ल्ड हिस्ट्री खातिर ज़रूरी कायज़्की ये छू  मुख्तलिफ एरान मंज़ ज़रूरी सब्जेक्ट रुदमुत.
एएम वजा सेत मोस्ट फंडामेंटल साइंस छू आम तैर पैठ "फिजिक्स"-यमक नाव बुनते पहचाने ये,येमूक  मतलब छू "स्टडी ऑफ़ नेचर".
वुने छू कायल एवा करने कि कयनातुक  विज़िबल कॉम्पोनेन्ट हुन्द कुल  4.9% टोटल मास्सक छू तस्कील देवन.
वुने छू कायल एवा करने कि कयनातुक  विज़िबल कॉम्पोनेन्ट हुन्द कुल  4.9% टोटल मास्सक छू तस्कील देवन.
पुर ऑब्सेर्वबलै कायनात मंज़  मटरक बेहेवियर ते एनर्जी हुन्द बरताव असल पेठ तयशुदा फिजिकल-लॉज़न हिंज पैरवी करा.
ज़मीन किस अट्मॉस्फेरेस ते स्पेसेस दरमियान छुं कह ते हद,कायज़्की अट्मॉस्फेरे छू वर वर काम गछन बड़वान ऊँचाई सेत.
ज़मीन छू सोलर सिस्टमक कुन सायर येथ पेठ लाइफ मुमकिन छू,एविडेंस छू अमत लबनी की मार्सच सरफेस  पेठ छू अस्मत ब्रू काळा आबक कतरे.
अगर छे ज़मीन छू कुने सोलर सिस्टम्स मंज़ युस ज़िन्दगी सपोर्ट छू करा लकिन कह एविडेंस छू की पुत कॉल मार्सच सुरफइस पथ छू आब मुजूद असमत.
अगर ज़िन्दगी मार्स पथ एक्सिस्ट ऐसे गाछा,ये छू मोस्टली लोकेट गाछा अंडरग्राउंड येथ लिक्विड अब आस.
ऑब्जरवेशन छू एक्टिव एक्वीजीशन इनफार्मेशनच प्राइमरी सोर्स पठ.
मेज़रमेंटक इस्तिमाल छू मुख्तलिफ लउकून हिन्द ज़िरया मुख्तलिफ अवक़ात ते मुक़ामात खातिर असा ऑब्ज़र्वेशनल रिकॉर्डिंग ते कपरिसों करने खातिर तैयार करने अमृत.
सइंटीफुस इंस्ट्रूमेंट आय डेवेलोप करनी की इंसानी क्षमता बाड़ ऑब्ज़र्वेशनक ,यिथ पेठ वज़न करनिसच मशीन ,गारे ,टेलिस्कोप ,मिक्रोस्कोपस ,थर्मामीटर ,कामर्स ,बे टेप रिकॉर्डर ,बे कारिख ट्रांसलेट परसपटिब्ले बाकि एवेंटो निष् यम छी ुनबसेराबलले ,यिथ पाठ इंडिकेटर डीएस ,वाल्टमीटर ,स्पेक्ट्रोमीटर ,इंफ्रारेड कामर्स ,ोस्किलोस्कोपस ,इंटरफेरोमीटर ,गीजर काउंटर्स ,बे रेडियो रिसीवर्स
साइंटिफिक इंस्ट्रूमेंट्स आये बनावन  ह्यूमन एबिलिटीज मैल मदद ऑब्जरवेशन मंज़ ,येथ पथ वेगहिंग स्केल्स,क्लॉक्स,टेलेस्कोपस,माइक्रोस्कोप,थर्मामीटर,कामर्स ते टेप रिकॉर्डर ते बाये ट्रांसलेट परसपटिब्ले फॉर्म इवेंट्स एम ुनोब्सेर्वेद छू सेंसेस मंज़ एथ पथ इंडिकाटॉर डाइज,वोलटनेटेर,स्पेक्ट्रोमीटर,इंफ़्रारेड कामर्स,ऑसिलोस्कोप,इंटरफेरोमीटर,जिगर काउंटर्स ते रेडियो रिसीवर्स.
मिसाल कि तैर पेठ,ये छुं पॉसिबल एयर प्रेशर चेक करुन अक्स ऑटोमोबाइल किस टायर अगर न केह एयर वापस कडु,एथ पेठ  प्रेशर तब्दील करत.
क्वांटम मैकेनिक्स:क्वांटम मैकेनिक्स मंज़,युस लक्टेन ऑब्जेक्टन सेत  डील छू करा,ये चुन पॉसिबल की अस करू ऑब्सेर्वे सिस्टम-सिस्टम चेंज करने बगैर,ते "आब्जर्वर" गाछ एएम सिस्टमुक कंसीडर करने.
क्वांटम मैकेनिक्स:क्वांटम मैकेनिक्स मंज़,युस लक्टेन ऑब्जेक्टन सेत  डील छू करा,ये चुन पॉसिबल की अस करू ऑब्सेर्वे सिस्टम-सिस्टम चेंज करने बगैर,ते आब्जर्वर गाछ एएम सिस्टमुक कंसीडर करने.
पात येल वाकत याद इन करने ,मेमोरी गैप्स इन बरने "प्लॉसिबले" डाटा सेत,दिमाग छू एमा तरीक़ येवा बनवनी ताकि सु गाछ आठ मॉडल्स मंज़ फिट ;अथ छू रेकंसट्रक्टिवे मेमोरी वाना.
साइकोलॉजी मंज़ छू अथ कन्फर्मेशन बायस वाना.
मिसाल की तैर पेठ,आँख आब्जर्वर छू अक्स माल्स पैन्स बाचस लाया,तेम पेत क्र ऑब्सेर्वे ये एक्शन हथि,ये एक्शन छू असल या खराब.
रेसेअर्चेर छू "क्रिएटिव ते स्य्स्तेमाटिक केम मेट हवा ताकि तेमसेनदे नॉलेज मंज़ गाछ इज़ाफ़".
इंस्ट्रूमेंटन,प्रोसीजरन या एक्सपेरिमेंटन  हिंज वैलिडिटी टेस्ट करने खातिर,रीसर्च क्र रेप्लिकेट तेमन  एलिमेंट यम एमव प्रोजेक्टव या तमाम प्रोजेक्ट्स.
ये मटेरियल छू प्राइमरी-सोर्स किरदारुक.
एक्सपेरिमेंटल कायम मंज़,अथ मंज़ छू डायरेक्ट या इंदिरेक्ट ऑब्जरवेशन रिसर्च सब्जेक्टन हिंज असा,मिसाल कि तैर पेठ लेबोरेटरी मंज़ या फ़ील्ड्स मंज़,डाक्यूमेंट्स मेथोडोलोग्य,रिजल्ट्स,ते कन्क्लूसिओं एक्सपेरिमेंट,या कह नु तश्री पेश करा प्रीवियस रिजल्टक.
एक्सपेरिमेंटल कायम मंज़,अथ मंज़ छू डायरेक्ट या इंदिरेक्ट ऑब्जरवेशन रिसर्च सब्जेक्टन हिंज असा,मिसाल कि तैर पेठ लेबोरेटरी मंज़ या फ़ील्ड्स मंज़,डाक्यूमेंट्स मेथोडोलोग्य,रिजल्ट्स,ते कन्क्लूसिओं एक्सपेरिमेंट,या कह नु तश्री पेश करा प्रीवियस रिजल्टक.
तहक़ीक़ हुन्द असली डिग्री छू अकादमिक जर्नल्स मंज़ शया एवा करने और आम तैर पथ हम मर्तब रिव्यु ज़िरया क़ायम एवा करने.
ये रिसर्च छू साइंटिफिक इनफार्मेशन प्रोवाइड करा ते थेओरिएस एक्सप्लनेशन खातिर,येम नेचर ते दुहिकन प्रॉपर्टीज.
साइंटिफिक रीसर्च हकुन मुख्तलिफ क्लासिफिकेशन मंज़ सबडिवीदे करथ अकॉर्डिंग अकादमिक ते एप्लीकेशन डिसिप्लिन ज़िरया.
हमनीटीएस स्कॉलर छूं आम तैर पेठ सर्च करा सवाल की अल्टीमेट करेक्ट जवाबच,एएम खुत, छू एक्स्प्लोर करा इश्यूज ते डिटेल यम तथ आनदअंद छू.
हिस्टोरियंस छू प्राइमरी सोर्स ते बाकि एविडेंस ताकि तेम करने स्य्स्तेमाटिकल्ल्य इन्वेस्टीगेट अक्स टॉपिक,पत लेखिन हिस्ट्री परनेन.
रिसर्च छू टॉपिक किस बरस मंज़ गुड़ए मुजूद इल्म सेत आमच अहमियत जुड़थ दुरुस्त साबित करने येवा.
आम तैर पेठ,हाइपोथिसिस छू तेमन पेशेनगोईन खातिर इस्तिमाल कर युस टेस्ट ऑब्सेर्वे करथ तेम तजरुबुक आउटकम दे.
ये मोहतात ज़बान छू इस्तिमाल एवा करने क्याजकी रेसेअर्चेरव वुछ कि अल्टरनेटिव ह्य्पोथेसेस हेकव कंसिस्टेंट ऑब्जरवेशन सेत.
आर्टिस्टिक रिसर्च छू स्कूल ऑफ़ डांस एंड सर्कस (डांस ओच सर्कुशोगस्कोलन, डीओसीएच) डिफाइन करमच,स्टॉकहोल्म एएम पत मन्नेर-"आर्टिस्टिक रिसर्च गाछ इन्वेस्टीगेट करने इन ते गाछ नॉलेज हासिल करने पर्पस खातिर इस्तिमाल करने इन बाये आर्टिस्टिक डिसिप्लिन्स खातिर इस्तिमाल करथ.
आर्टिस्टिक रिसर्च हुन्द मक़सद छू नॉलेज एनहान्स करन ते आर्ट्स प्रेजेंटेशन समजेनेस बढ़ाव दुन.
हाकन टोपा सेंद मुताबिक आर्टिस्टक रीसर्च मंज़, "1 शायद दयमें शुबन हिन्दस मुक़ाबलस मंज़, इंटुइशन छू  इस्तिमाल येवा करने युस ईडेंटीफ़्य  वरियां नियन ते अनएक्सपेक्टेड प्रोडक्टिव मोडलीटीएस "2.
बैकग्राउंड रिसर्च मंज़,मिसाल कि तैर पेठ , जियोग्राफी या प्रोसीज़रल रिसर्च.
बैकग्राउंड रिसर्च मंज़,मिसाल कि तैर पेठ , जियोग्राफी या प्रोसीज़रल रिसर्च.
लिटरेचर रिव्यु छू  फ्लॉस या होल्न हिंज निशानदे निशानदही करा येम मुताला खातिर जवाज़ फ़रहाम छू करा.
रेसेअर्चेर छू पत अनलयसे ते इन्टरप्रेट डटस करा स्टैटिस्टिकल मेथड्स ज़िरया,येथ एम्पिरिकल रिसर्च नव सेठ जाने छू एवा.
ताहम, केह रेसेअर्चेर हुन्द नज़रिये रिवर्स एप्रोच खातिर ,आर्टिक्युलटिंग फिंडिंग्स सेत शुरू गाछा ते तेम हुन्द डिस्कशन ,आक तहक़ीक़ी मसले येमेच निशानदही हिन्द तरफ "हूर" पैवं येम नतीज ते अदब हिन्दुस् जाइज़ेस मंज़ बरुकूँ येवा.
युस आला दर्ज़िच तहक़ीक़ एस ये अस एवं इस्तेमाल करने एक्सप्लोरेटरी तहक़ीक़ करनुक तारिक ये अस बुनियाद इन वालीन मैदाश्च तहक़ीक़ हाइपोथिसिस.
क्वालिटेटिव रिसर्च छू अक्सर अक मेथड एक्सप्लोरेटरी रिसर्च   हुन्द,युस बेस छू लेटर  क्वांटिटेटिव रिसर्च ह्य्पोथेसेस खातिर.
क्वांटिटेटिव रिसर्च छू तअल्लुक़ फिलोसोपिकाल ते थ्योरेटिकल स्टान्स ऑफ़ पोसिटिविज़्म सेत.
क्वांटिटेटिव रिसर्च छू कंसर्नड टेस्टिंग ह्य्पोथेसेस सेठ युस डेरीवे छू अमृत करने थ्योरी या दिल्चस्पी हुन्द रुझनुक साइजक अनदाज़ लगानुक काबिल छू आसान.
अगर इंटेंट ये गेनेरलीज़े करने रिसर्च पार्टिसिपेंटव् पेठ लार्जर पापुलेशन ताम,रेसेअर्चेर छू मुंतख़ब करने खातिर नामुन इस्तिमाल कारन.
सेकेंडरी डाटा छू सु डाटा युस गुंडे मजूद,येथ पेठ सेन्सस डाटा,येम  रिसर्च खातिर दूबर इस्तिमाल करथ.
नॉन एम्पिरिकल रिसर्च छुं अब्सोलुटे अल्टरनेटिव  एम्पिरिकल रिसर्चक कायज़्की एम हकें यग्जेल इस्तिमाल इन करन ताकि एम् करन मजबूत रिसर्च एप्रोचस.
नॉन एम्पिरिकल रिसर्च छुं अब्सोलुटे अल्टरनेटिव  एम्पिरिकल रिसर्चक कायज़्की एम हकें यग्जेल इस्तिमाल इन करन ताकि एम् करन मजबूत रिसर्च एप्रोचस.
रिसर्च एथिक्स मैनेजमेंट छू इन्कन्सीस्टेन्ट तमाम मुल्कां मंज़,और अथ सेत नेमटन खातिर छुं आलमी तैर पेठ कबूल शुद तरीक़ छुं.
रेगर्ड्लेस्स एप्रोच ,एथिकल थ्योरी हिंज एप्लीकेशन टू स्पेसिफिक कंट्रोवर्सिअल टॉपिक्स छू एप्लाइड एथिक्स वानान ते रिसर्च एथिक्स हकूक एप्लाइड एथिक्स शकिले हिन्द तैर पइठ ते वुछेत,कायज़्कि एथिकल थ्योरी छू अप्लाई एवा करने रियल वर्ल्ड सिनेरियोस मंज़.
रिसर्च एथिक्स छू मोस्ट डेवलप्ड कांसेप्ट मेडिकल रिसर्च मंज़, येथ मंज़ सरवये कुत काबिल ज़िक्र 1964 हेलसिंकी  डिक्लेरेशन छू.
मेटा रिसर्च छू पानस तअस्सुब,तरीकारन हुन्द ख़ामियन,और देगर गलतियां ते इनएफ़्फीसिएंसेस पता लगानुस मुतालिक.
परिफेरय स्कॉलर्स छू फेस करा चैलेंजेज एक्सक्लूशन ते लिंगुइसीसम रिसर्चस मंज़  ते अकादमिक पब्लिकेशन मंज़.
कम्पेरेटिव पॉलिटिक्स खातिर,मगरबी यूरोप ,कनाडा,ऑस्ट्रेलिया ते नई ज़ीलैण्डस पेठ वरीय ज़ोर दें सेत वाहिद मुल्कां मंज़ मग़रिबे ममालिक हैज़ ज़याद नमाइन्दगी करने येवा.
अकस तंग दायर सेत मुताला किस नतीजस मंज़ छू जेनेरलिज़बिलिटी हिंज कमी गछत,मतलब छू ये कि रिजल्ट्स हकें ने दुमि आबादी या रेगिओंस मंज़ एप्लीकेबल गछत.
आम तैर पैठ पीर  कलेग छू जैज़ी नेंचे अमली मंज़ एमा शुबक एक्सपर्ट शामिल आसान यमन सेत एडिटर संदेस केस ते साथ हिन्द ज़िरया तैयार करद इल्मी कमें अनबीएसएड ते इम्पर्तिऑल नुक्ते नज़र नें खातिर जयजी खातिर मशवर कारन, और ये बेलमावज़ा करने येवा.
मिसाल की तैर पैठ,ज़याद तर इंडिजेनस कम्युनिटीज छू कंसीडर करा की ग्रुप खातिर मुनासिब मालूमात ताम रसिये हुन्द तईं तालुकात सेठ करने एवा.
सिस्टम छू विडइली वैर्य गछान फील्ड ते बाय छू ये हमेशा चेंज गाछा रोज़ा,अगर अक्सर आहिस्त आहिस्त.
एएम रिसर्च हिन्द फॉर्म छू एवा वुचने डटबसेड एक्सप्लिसिटली ठेसेस ते दिसेर्ततिओन खातिर मिलान
पब्लिकेशन हिन्द टीम केसम येम इल्म या तहक़ीक़ शरकत तैर पेठ कबूल एवा करने शोबन दरमियान प्रिंट पेठ इलेक्ट्रॉनिक फॉर्मेटिंग ताम छू वरया मुख्तलिफ असा.
बिज़नेस मॉडल छू मुख्तलिफ इलेक्ट्रॉनिक एनवायरनमेंट निष् असा.
वरीय सीनियर रेसेअचेर ( एथ पेठ ग्रुप लीडर्स ) छू पनि टामुक अख खास हिसस रेसच फंड्स हिन्द एप्लीकेशन देनेस मंज़ गुज़रा.
साइंटिफिक मेथड छू इम्पीरिकल मेथड नॉलेज हासिल करनुक यम कम आज कम 17 सादि पेठ साइंसच तरके नुमाया करमच ( पतमें सदि हिन्द कहे कबीले ज़िक्र प्रैक्टिशनर सेत ).
एम छू साइंटिफिक मेथडक आसूल,येथ पेठ जिन तामाम साइंस इदारान पेठ लोगो आसान वाले इकदामात हुन्द अख कथि सीरीज सेठ मुमताज़ छू.
हाइपोथिसिस छू कंजेक्टोरे,युस नॉलेज पेठ मबनी असा युस सवालन हिंदस जवाब्स दुरान हासिल छू असा करने आमच.
टर्म "साइंटिफिक मेथड" गए इमर्ज 19 सदि मंज़ ,येल साइंस  सिग्नीफिकेंट इंस्टीटूशनल डेवलपमेंट गई ते टर्मिनोलॉजीज़ बानाव क्लियर बौंडरीएस साइंस ते नॉन साइंस दरमियान,येथ पेठ "साइंटिस्ट" ते "पसेउडोस्किएन्के", अप्पेअर गो.
गॉच 2003 ,बे टो 2010 एम्म मून ने फेयरबैंड्स क्लेम ;मुश्किल हल करने वाले ,बे रेसेअर्चेर्स छी प्रूडेंट पानीं रिसोर्स सेथ पानीं खोज दौरान
गौच 2003,ते टो 2010,गए न फेयरबेंड दवा सेत मुत्तफ़िक़,प्रॉब्लम सॉल्वर्स, ते रेसेअचेर्स प्याज़ पनिन रिसोर्सेज मुतालिक हुशार रोज़ुन.
साइंटिफिक मेथड्स मंज़ छू युबीक्विटोस एलिमेंट इम्पीरिकिसम.
युस साइंटिफिक तारिक छू ए छू कारन क्लेम की रेवेलशन ,सियासती या मज़हबी डोग्मा ,एप्पेल्स तो ट्रेडिशन ,कमण्ली हेल्ड ब्लफ्स ,कमान सेन्स ,या कर्रेंटली हेल्ड थेओरिएस एम् छी वाना सिर्फ छी यही मुमकिन तारिक यिम सेथ अस सचाई हको वनिथ
साइंटिफिक मेथड छू काउंटर क्लेम करा कि रेवेलशन,पोलिटिकल या रिलीजियस डोग्मा, ट्रेडिशन अपील्स ,कम्यांलय हेल्ड बेलिएफस,कॉमन सेंस,या  कर्रेंटली हेल्ड थ्योरइस छू आके पॉसिबिलिटी ट्रुथ डेमोंस्ट्रेटे करनस.
16 सदि बरूकूं,फ्रांसिस बेकन क्र एक्सपेरिमेंट्स हिंज वकालत,ते क्र परफॉर्म गिआम्बतिस्ता डेला पोर्टा, जोहान्स केपलर ते गैलीलियो गैलीली.
इ मॉडल हको अस वुछिथ साइंटिफिक रेवोलुश"
ये मॉडल छू येवा साइंटिफिक रेवोलुशन हिंज बुन्याद कि पिअठ वुचने येवा.
अख कयास हैक ये असित कि अख नु दवा हैक अथ आबादी मंज़ लउकून हुन्द बेमारी हुन्द इलाज कारथ एथ पेठ दवा केन क्लीनिकल ट्रायल मंज़ छू करने अमृत.
येम प्रेडिक्शन छू टेस्टें हिन्द रिजल्टच एक्सपेक्टेशन.
एक्सपेक्टेड वेर्सुस एक्चुअल छू यम कैथ हिंज निशानदिहि करा कि कुस हु हाइपोथिसिस छू  तजरुबुक रजल्टइंग डाटा  बेटरि एक्सप्लेन करा.
DNA X-ray डिफ्रैक्शन पैटर्न्स फ्लोरेंस बेल्ल तेमसेनद PH.D.s थीसिस (1939)आस सिमिलर (तेथ असल न केह यथ ) "फोटो 51",लकिन ये रिसर्च गाय इन्टर्रुप्त वर्ल्ड वॉर 2 सेत.
जून 1952 _वाटसन गोव कामियाब वूचनास मंज़ X -रे पिक्चर TMV इच युस हवन ओस डिफ्रैक्शन पैटर्न यम सेथ हेलिक्स गोव ट्रांसफॉर्म "
जून 1952 -वाटसन गु कामयाब TMV सेंद X-ray पिक्चरस  मंज़ युस हवा छू कंसिस्टेंट डिफ्रैक्शन पैटर्न हेलिक्स हिन्द ट्रांसफॉर्मेशन सेत.
DNA छुं हेलिक्स.''
मिसाल की तैर पेठ,हेलिक्सच बैकबोन स्ट्रैंड्स हुन्द  नंबर ( क्रिक छू बासा 2 स्ट्रैंड छू,लकिन वॉटसीन छू खबदार करा सु क्र ज़याद क्रिटिकल्ल्य एक्सामिने ),बेस पेअर हिंज लोकेशन ( छू बैकबोन या ओसीडे बैकबोन  )वगेरा
लकिन विल्किन्स गु फ्रेंक्लिन: सेंद गछने पत ये करनेस पेठ राज़ी.:"
लकिन विल्किन्स गु फ्रेंक्लिन सेंद गछने पत ये करनेस पेठ राज़ी.
सु ते क्रीक करुक मॉडल तैयार,सु इनफार्मेशन इस्तिमाल करथ युस गुड़ाय डीएनए हिंदस कम्पोजीशन किस बरस मुजूद अस,खास तैर पेठ चरगाफस रूल ऑफ़ बेस पैरिंग.
अहम या हैरान कुन रेसुल्व खातिर ,बाकि सइंसदान छू पानें नेमतें रिजल्ट्स हिंज नकिल करंच कोशिश करा,खास तैर पेठ अगर येम रिजल्ट आसान पनि केएम खातिर अहम.
हम मर्तब छुं सर्टीफी करा रिजल्ट किस करेक्टनेस,सिर्फ ये,रेविएवेर संदस खयालस मंज़ ,एक्सपेरिमेंट आउस साउंड ( तजरुबकार हिन्द तरफ सेत फ़रहाम करदा तफ्सील किस बुन्यादेस पेठ.
पेटेम एलिमेंट छू आम तैर पेठ एजुकेशनल सिस्टमस मांज अज "साइंटिफिक मेथड" परनवनि येवा.
मिसाल की तोर ,यिल आइंस्टीन कुर डेवेलोप स्पेशल ते गेनेरक थेओरिएस ऑफ़ रिलेटिविटी ,एम् कुर्ने कुएं ते तारिक रेफुटे या नेवतओंस प्रिंसिपल
मिसाल की तैर पेठ,येल आइंस्टीनन स्पेशल ते जनरल थेओरिएस ऑफ़ रिलेटिविटी तैयार केर ,तेम   करना कुंते तरकस मंज़  नेव्तोन सुन्द  असूल रद.
सिस्टेमेटिक,मेज़रमेंट हिंज केयरफुल कलेक्शन खातिर या रिलेवेंट क्वान्टीटीएस छू ओफ्टीन क्रिस्टिकल डिफरेंस बिटवीन पसेउडोस्किएन्के,येथ पेठ अल्केमी,ते साइंस येथ पेठ केमिस्ट्री,या बायोलॉजी.
यम ऑपरेशनल डेफिनेशन छी एम् छी एवं अकसर कम्पायर करने स्टैण्डर्ड सेथ :युस ऑपरेशनल डेफिनेशन छी "मास्स"इ छी रैली गासन की अस किथ पाठ करो अथ इस्तेमाल आर्टिफैक्ट्स मंज़ ,यिथ पाठ अक्ख किलोग्राम प्लैटिनम-इरीडियम छी लेबोरेटरी मंज़ फ्रांसिस मंज़
कुंते चीज़ें हिन्दस ऑपरेशन तारीफ अक्सर मेयारत हिन्द सेत मुवाज़ीं पेठ मुन्हसिर असा.बेडिस पैमानुस पेठ ऑपरेशनल तारीफ बिलखीर कुन नामुनक हिन्द इस्तिमाल पथ मुन्हसिर कारन,येथ पेठ फ्रांस मंज़ लेबोरेटरी मंज़ अक्स खास किलोग्राम प्लैटिनम-इरीडियम.
साइंटिफिक क्वान्टीटीएस छू अक्सर करतेरीज़ेड येवा करन तेम हिन्दव मैसूर यूनिट्स यम हकूक डेस्क्रिबे कन्वेंशनल फिजिक्अल यूनिटव् सेत  येल तेम  कम्युनिकेटिंग करन केएम सेत.
ये छू सासबढ़व् वरऐं हिंज मेज़रमेंट,चलडन,इंडियन,पर्शियन,ग्रीक,अरबिक,ते यूरोपियन एस्ट्रोनॉमर्स ताकि तेम करन प्लेनेट ज़मीन हिंज मोशन हुन्द फुल रिकॉर्ड.
नेव्तोनियन थ्योरी ते मुशाहिदस दरमियान मरकरी हुन्द प्रेस्शनक मुर्शिद येवा करना ते ऑब्जरवेशन छू सु चीज़ युस अल्बर्ट आइंस्टीन एमसीनडस नजरियास जनरल रिलेटिविटी मंज़ बूठै टेस्ट रइंग पेश आव.
सइंसदाँ छू फ्री असा कह ते चीज़ इस्तिमाल करने खातिर येथ टीम निष् ऐसे-तेम हिंज क्रिएटिविटी,बयां फील्ड हुन्द आइडियाज,इंडक्टिव रीजनिंग,बैसिअन इनफरेंस ते बाय वरीय -जयर मुताला रुझानक मुम्किन फेनोमेनन हैज़ वजाहत कारन.
सइंसदाँ छू अक्सर इमन टर्मन कुन ऐस थ्योरी किस हवाल देनेस मंज़ इस्तिमाल गच्चा युस मालूम हक़ाइक़ हिंज परवे करा लकिन एएम बावजूद छू सिंपल ते इजी तो हैंडल.
ये छू ज़रूरी कि टेस्ट हुन्द प्रेडिक्शन  हुन्द आउटकम गाछ  फिलहाल नामालूम असा.
अगर प्रेडिक्शन छुं एक्सेसिबल ऑब्जरवेशन ते एक्सपीरियंस ज़िरया ,तेल छुं हाइपोथिसिस टेस्टाबले, तेल रोज़ सु गैर साइंस.
एमूक मतलब छू ये की डीएनएक X-rayडिफ्रैक्शन पैटर्न गाछ x शेप्ड असून.
बाज़ अउवकातेन तुजरुबाट छू येवा गलत तारकव करने या असल पैठ छुं यवा करने यथ पैठ अख अहम तजरुब छू एवा करने.
ये तकनीक छू यूज़ से यवा करने बिटवीन मल्टीप्ल सैम्पल्स,या ऑब्जरवेशन या पापुलेशन  हिन्द दरमियान तज़ादक इस्तिमाल करा,ताकि ये हकु वुचुत कि काय एएम च रोज़ा शामे या वैर्य छू गचन.
उनसर हुन्द तजज़िया असर मंज़ अहम उनसर डिस्कवर करनेच अख तकनीक.
यहाँ तक कि नई यॉर्क पैठ पेरिस ताम एयरोप्लेन नें औस अख सु तजरुब युस प्लान्सच तामीर  खातिर इस्तिमाल गचन वूल एरोद्य्नमिकाल हाइपोथिसिस हैज़ टेस्ट आव  करने.
फ्रेंक्लिन वुछ फुरि तैर अथ मंज़ गलती येम वाटर कंटेंट सेत  वबिस्त अस.
अक्स दिलचस्प हाइपोथिसिस तैयार करनेस मंज़ अक्स सइंसदाँ सेनज नाकामी ज़ैर गोर टॉपिक हिंज दुबारा वजाहत करनेच बायस बानी.
बाकि सइंसदाँ हकें पानें रिसर्च शुरू केरथ ते हाकिन अथ अमली मंज़ दाखिल गछथ.
अहम तैर पेठ,एक्सपेरिमेंटल ते थ्योरेटिकल रिजल्ट्स गछन साइंस बारादरी अंदर दुमेन ज़िरया दुबारा पेश करने यूँ
युता एक्सप्लनेशन बेटर असे प्रेडिक्ट करा ,तुत असे ये यूज़फुल,और इमकान छू ज़याद कि ये हिक पानें मुतबदीलान खुत बेहतर साबुत जिस्मच वज़ाहत केरथ.
साइंस मॉडल छू अथ हदस ताम मुख्तलिफ असा कि तजरुबाते तैर पइठ तजरुब करने अमृत और कुता आरसे ताम,और साइंस बारादरी मंज़ ईमान हैज़ कुबूलियत.
अगर एम् कस्माक एविडेंस मेलन ,तेल ये नु थ्योरी प्रोपोज़ करने,या (ज़याद आम तैर पाइठ) ये छू अमृत लबनी की पुरान थ्योरी हैज़ मॉडिफिकेशन छू सुफ्फिसिएंट नेस एविडेंस खातिर.
मिसाल कि तैर पेठ,नेव्तोन सिंद कानून छू पर्फेक्ट्ली एक्सपालिन करा थाउजेंड इयर्स पेठ प्लेनेट किन  साइंटिफिक ऑब्जरवेशन.
एक लिट् यिल स्त्रुक्टुरेल्ली पुर बे बंद सिस्टम मश्वरान हुन्द अथ मंज़ आसान वारिया डिटेल्स बे तालुकात आसान बाना ,इ छी अस देवन ेन्डरिंग रुकावट युस अथ खिलाफ छी आसान "
एमएच कबयाबी हैक चमकीथ लकिन अस अरज़ी.
प्रायोरिटी मेथड-युस कफोरमित्य प्रमोट क्र लकिन फोस्टर सुन्द ओपिनियन छू समथिंग लिखे टेस्ट्स,युस कन्वर्सेशन ते कपरिसोन्स सेत  पोद  गच्चा "युस चीज़ काबिल इस्तिदल छू."
एहि अस एमएच राह ,या नज़दीक ,युता सचाई छी ये चहे या मै या सलीम बारादरी
ये छू अक डेस्टिनेशन अस फार,या नज़दीक,येथ पेठ खुद पनुन या मेन खातिर या गिवेन फिनिट कम्युनिटी.
अब्दुक्तिओं सेत,पेयर्स डिस्टिंगुइशिस इंडक्शन अज इन्फ्रिंग,टेस्ट पेठ बेस्ड,हाइपोथिसिस मंज़ सचिये हुन्द तनासुब.
पीयर्स, चार्ल्स एस. (1902),कार्नेगी एप्लिकेशन, मेमॉयर 27 :के ड्राफ्ट डी एमएस एल75.329330,"कोंसेकुएंटली, डिस्कवर खातिर महज़ अख वका तेज़ कारन युस जल्द या लेटर पेश अमृत,अगर न अस पानेस ट्रबल ऐसे कर्म वेरय खातिर  दिक.
कोंसेकुएंटली ,युस कंडक्ट छू अबदुक्शनक ,युस छी सवाल हेयरटूस बरस मंज़ बे छी ये गोड्नुइक सवाल हेयरेटिक बरस मंज़ ,इ कुर गवर्नड इकोनोमिकल कन्सिडरातिओं "
हाइपोथिसिस,गैर मेहफ़ूज़ गछनिक वजा सेत, यूथ काम आज काम छू प्रैक्टिकल इम्प्लीकेशन मेन्टल टेस्टच ,साइंस मंज़,पानस साइंस टेस्ट पेठ क़र्ज़ देवा.
अल्बर्ट आइंस्टीन (1936,1956)अख हैक वानथ "थे इटरनल मिस्ट्री ऑफ़ थे वर्ल्ड इज़ ईट्स कम्प्रेहेंसिबिलिटी".
येम आसुमप्टीओं मेथोडोलॉजिकल हिन्द छू नटुरालिस्मच बुन्याद,येथ पथ साइंसच बुन्याद छू.
साइंस प्रैक्टिस किस बारस मंज़ इमक ऑब्जरवेशन हिन्द बुनयादी तैर पाइठ सोशियोलॉजिकल ते ईमान सेत  कत चुन कारन या येन प्रैक्टिस करने डोमेन टाइम्स ते बकियाँ कल्चर.
एम् क्र चैप्टर 1 डीक्यूशन गोलगी बॉडीज ते तेम हिन्द इनिशियल रिजेक्शन आज अन आर्टीफस्ट स्टैनिंग तकनीक खातिर, ते केप्लर ते ब्राहे सुन्द डिस्कशन"आलग " आफताब  लुसून ते खहसुन डिसपिटे सामे फिजियोलॉजिकल फेनोमेन.
एसेंस मंज़,एएम वन कि कुंते स्पेसिफिक मेथड या साइंस नॉर्म खातिर,कह अख गाछ तारीखे एपिसोड छाडन, येत विओलेशन ऐसे कंट्रीब्यूटर सइनेछ प्रोग्रेस मंज़ करमुत.
साइंस पोस्टमॉडर्निस्ट कृतिकेव् छू पानस शदीद तनज़िक शिकार बनावन.
बोथ साइंस ते मैथमेटिक्स,गचन अंदरूनी कंसिस्टेंट असून और ये छू गलत साबित करनेस काबिल गाछ असून.
मिसाल कि तैर पेठ,साइंसक टेक्निकल कांसेप्ट  गु टाइम्स सेठ बुड,ते तिमेलेस्स्नेस्स ओस हॉलमार्क मैथमेटिकल टॉपिकक.
यूजीन विग्नर सेंद पेपर,मैथमेटिक्स उनरीसोनाब्ले इफेक्टिवनेस नेचुरल साइंस मंज़,छू वेल नोन अकाउंट तेम इशू युस नोबेल प्राइज विनिंग फिजिसिस्ट सुंद.
साबुत ते तर्दीदें मंज़ लाकतोस देत सेवेरल बेसिक रूल सुबूत छेड़ने खातिर ते काउंटर एक्साम्प्लेस तो कंजेक्टोरे.
एएम सेठ गाछ ये वजाहत कि सइंसदाँ कायज़ छू अक्सर ये अज़हर कारन कि तेम आस खुश किस्मत.
महवाह, एनजे: लॉरेंस एर्लबौम एसोसिएट्स.
ये छू सो नसीम निकोलस तालेब  "एंटी -फ़रगिलिटी" छू वाननकह सिस्टम इन्वेस्टीगेशन छू फ्रागिले इंसानी गलती हिंदस फेसेस पेठ,ह्यूमन बायस,ते रंडोमनस्स,साइंटिफिक मेथड छू मोरे रेसिस्टेंट या टफ-ये छू एक्चुअली एएम रंडोमनस्स सेत बेनिफिट गच्चा वरीय तरीकाव( ये छू एंटी-फ्रागिले).
एम  अनएक्सपेक्टेड रिजल्ट छू रेसेअर्चेर यथ कथ पेठ मज़बूर करा की तेम  करने कोशिश गलती ठीक करने खातिर तेम हुन्द कायल छू की तेदुस मेथड्स मंज़ कातेन छू खामी.
साइंटिफिक थ्योरी छू अख एक्सप्लनेशन नेचुरल वर्ल्ड  आस्पेक्टच ते यूनिवर्स युस रेपेटदलय टेस्ट ते वर्फी छू येवा करने साइंसे मेथड्स सेत,यूज़िंग ऑब्जरवेशन  प्रोटोकॉल,मेज़रमेंट ते रिजल्टें हिंज इवैल्यूएशन.
एस्टाब्लिशड साइंटिफिक थेओरिएस छू सख्त जाँच पडतालुक मुकाबल करमुत,ते छुक साइंस इल्म मुजसेम करमुत.
स्टीफन जे गोल्ड छू लिख्मुत"... कि फैक्ट ते थ्योरी छू डिफरेंट थिंग न कि यकीन कि बड़वन सर्टेंटी सेत.
टेरम साइंटिफिक थ्योरी हुन्द मनि छू(अक्सर छू थ्योरी ब्रेविटी सेत कॉन्ट्रैक्ट एवा करने) यथ पेठ साइंस डिसिप्लिन मंज़ इस्तिमाल गचन थ्योरी छू आम मुक़ामी इस्तिमाल सेत नुमाया तैर पथ मुख्तलिफ असा.
एवरीडे तक़रीरें मंज़ थ्योरी छू अक अथ वजाहतूक ईशर देवा,युस अक्स गैर मक़सद ते क़यासे आरही पेठ मबनी अंदाज़च नुमायंडगई कारन जब की साइंस मंज़ छू ये एच वजाहतस  बयां कारन यमक तजरुब छू अमृत करने और ये छू बडइस पैमानुस पेठ दुरुस्त तस्लीम करने अमृत.
केह थेओरिएस छू वेल एस्टाब्लिशड कि एमन हिंज बुनयादी तैर पेठ तब्दीली हुन्द इमकान(मिसाल की तैर पेठ,साइंटिफिक थेओरिएस येथ पेठ ऐवोलुशन,हेलिओसेंट्रिक थ्योरी,सेल थ्योरी,थ्योरी ऑफ़ प्लेट टेक्टोनिक्स,डिजीज जर्म थ्योरी वगैरा).
साइंटिफिक थेओरिएस छू टेस्टाबले ते छू फलसफिअब्ले प्रेडिक्शन.
तमाम साइंस इल्मच वजाहते खुसूसियत,बेशमूल थेओरिएस,गलत या काबिल आज़माइश पेंशनगये करनच सलहत असा.
ये छू वेल सपोर्ट अमृत करने वरीयाहव इंडिपेंडेंट स्ट्रैंड सेत,अक बुन्याद बजाये.
बायोलॉजिकल इवोलुशन थ्योरी छू ज़याद"सिर्फ अक थ्योरी निष् ".
ये छू एविडेंस प्रोवाइड करा या हपोथेसिस सेत या अथ खिलाफ.
अथ लगन वरिया वैरे ,कायज़्की ये छू वरीय डिफिकल्ट या कॉम्प्लिकेटेड ताकि ये केर सुफ्फिसिएंट एविडेंस गठर.
एएम एविडेंस  ताक़त छू ेवलुएट एवा करने साइंटिफिक कम्युनिटी ज़िरया,ते मोस्ट इम्पोर्टेन्ट एक्सपेरिमेंट छू मुख्तलिफ आज़ाद ग्रुपव रेप्लिकेट करमुत.
केमिस्ट्री मंज़,छू वरीय एसिड बेस थेओरिएस येम हाइली दिवेर्जेंट एक्सप्लनैशन छू प्रोवाइड करा एसिडिक ते बेस हिंदस नेचर किस बरस मंज़ ,हलाकि एएम छू वार्य फायेदमंद चिमीकल बिहेवियरच प्रेडिसिशन मंज़.
थ्योरी हिंज एक्सेप्टेन्स छुं यथ कथ पेठ मुन्हसिर करा कि इमक सारे मेजर प्रिडिक्शन्स इन टेस्ट करने,ये छू आलरेडी स्ट्रांग सुफ्फिसिएंट एविडेंस सपोर्ट असा करमुत.
सलूशनन माँ पाय मेजर या माइनर चंगेस हिंज ज़रुरत थ्योरी खातिर,या कहां,अगर अख स्टैटिस्फैक्टरी एक्सप्लनेशन आये लबनी थ्योरी हुन्डस एक्सीसिटिंग फ्रेम वर्क्स  मंज़.
अगर थ्योरी ए मॉडिफाई करने या बाकि एक्सप्लनेशन आय इन्सुफिसिएंट लबनी नवस रिजल्ट्स नज़दीक,तेल पाय नव थ्योरी हिंज ज़रूरत.
ये छू तावय बेस्ट अवेलेबल एक्सप्लनेशन वरीयान फिनामिना खातिर,येथ पैठ जानएमूक प्रेडिक्टिव पावर छू  वैरिफ़िएड अमृत करने बाकि कॉन्टेक्ट्स सेत.
तब्दीलियव पत,एक्सेप्टेड थ्योरी क्र ज़याद फिनामिना एक्सप्लेन बाये असेस ग्रेटर प्रेडिक्टिव [पावर (अगर न या क्र, चंगेस इन ने अडॉप्ट करने),ये नु एक्सप्लनेशन छू ओपन फूठर रेप्लिकेमेन्ट या मॉडिफिकेशनन.
मिसाल की तैर पैठ,इलेक्ट्रिसिटी ते मैग्नेटिस्म छू वैन 2 झने इन वाले आस्पेक्ट शामे फेनोमेननक,येथ एलेक्ट्रोमैग्नेटिस्म छू वनान.
ये आव नुक्लेअर फ्यूज़नच डिस्कवरी  ज़िरया रेसोल्वे करने,अफ्ताबच  एनर्जी हुन्द बनयादि ज़िरया.
खसुसि इज़ाफियत पैठ ब्राइट ऐथेर येल त्रवेत,आइंस्टीन वन कि टाइम डीलशन ते लेंथ कंट्रक्शन हकूक मैसूर करथ  कुंते शय मंज़ रिलेटिव मोशन इनरशया  आसान-ऑब्जेक्ट छू कांस्टेंट वेलोसिटी मंज़ रोज़ा,युस स्पीड छू विथ डायरेक्शन,यल सु आब्जर्वर मैसूर आस कर.
आइंस्टीन तमाम हवालजत फरमें मंज़ इनवारीअन्स प्रिंसिपल आम करनच कोशिश क्र,चाहे तेम इनरटीएल आस या तेज़्ज़.
इवन बेवज़न एनर्जी छू ग्रेविटेशनल मोशन एक्सेरत करा अक्स ऑब्जेक्ट्स पेठ" कर्विंग "ज़िरया  जोमेट्रिकल "सरफेस" 4D स्पेस- टाइम.
ताहम,साइंस कानून छू डिस्क्रिप्टिव एकाउंट्स कि कुदरत  केह शर्तें तहत केथ पथ बर्ताव छू करा.
अख सूमों मिसकन्सेप्शन छू कि साइंटिफिक थेओरिएस छू रउदीमेंटरी आईडिया यम एवन्तुआलय साइंटिफिक लॉज़ मंज़ तब्दील छू गच्चा येल एनफ डाटा ते एविडेंस छू अक्सुमुलेट गच्चा.
बोथ थेओरिएस ते लॉज़ हेकन पोटेनटिअल्ली एविडेंस सेत  गलत साबित कारथ.
फर्स्ट आर्डर लॉजिक छू फॉर्मल लैंग्वेज हिंज मिसाल
सु फिनामिना युसथेओरिएस ज़िरया  एक्सप्लेन ये करने,अगर तेम डायरेक्टली हकव न सेंसव सेत ऑब्सेर्वे करथ(मसक की तैर पेठ,आटोमस ते रेडियो वेव्स), येन थ्योरेटिकल कॉन्सेप्ट्स ट्रीट करने एथ.
मुहावरा "थे रेसिवेद व्यू ऑफ़ थेओरिएस "छू  एवा ये बयां करने खातिर इस्तिमाल  करना.
मॉडल बयां करने खातिर  हैक कहा ते लैंग्वेज इस्तिमाल करथ,तहाम,थ्योरी छू मॉडल(या सिमिलर मोड़ेलें हिंज कलेक्शन), न की मॉडेलच डिस्क्रिप्शन.
मोडलक पैरामीटर, मिसाल कि तैर,न्यूटन सुन्द लॉ ऑफ़ ग्राविताशन,एम काथ हिंज तायन करा कि मक़ाम ते रफ़्तार कीथ पेठ छू बदलन वकतस सेत.
लफ़ज़ "सेमेटिक" छू सु वे युस रियल वर्ल्डच मॉडल रिप्रजेंटेशन छू.
इंजीनियरिंग प्रैक्टिस छू " मैथमेटिकल मॉडल " ते "फिजिकल मॉडल्स"दिरमियाँ फरक करा,फिजिकल मॉडेलच बनच लउकत ये कम करने लकिन तेम खातिर छू गुड़  मैथमेटिकल मॉडल बनानच ज़रुरत कंप्यूटर सॉफ्टवेर पकगे सेत,येथ पैठ कंप्यूटर कि मदद सेत  डिज़ाइन आला.
कह आसुमप्टीओं छू ज़रूरी एम्पिरिकल क्लेम खातिर (मिसाल कि तैर पैठ,ये तसवुर कि हकीकत छू मुजूद).
ये छू इंतिहाये आसान युत, ये छू थ्योरी हिंज नज़र दुरुस्त प्रिडिक्शन करथ ,ये छू तेम कथे हुन्द सबूत,शूरवस मंज़ गचत कह ते असुंप्तिओंस दुरुस्त छूया जाँच करने आमच शर्तें तहत तकरीबन दुरुस्त छू.
थ्योरी छू एक्यूरेट प्रेडिक्शन कारान येल आसुमप्टीओं अस वैलिड,ते छुं एक्यूरेट प्रेडिक्शन करा येल आसुमप्टीओं इनवैलिड अस.
ऑक्सफ़ोर्ड इंग्लिश डिक्शनरी (ओईडी)और ऑनलाइन विक्षनरी छू इंडीकेट करा एमकिस लैटिन सोर्स अस आसुमरे("एक्सेप्ट करन,पान नूं ,अप्नावउँ,कायब करन"),युस कंजक्शन ऑफ़ अड़ -("तो,टुवर्ड्स,आट")ते छू मजमा.
ये टर्म आस ओरिजनली रिलीजियस कॉन्टेक्स्ट एम्प्लोये करमच येथ पाइठ " जन्नत हासिल करने खातिर",खास तैर पाइठ"वर्जिन मर्री हुन्द जन्नतस मंज़ रिसेप्शन,जिस्म बदउनवानी निष् महफूज़",(1297 CE)ये औस सिम्पली इस्तिमाल आमुत करने "एसोसिएशन मंज़ रिसीव"या" पार्टनरशिप मंज़ अप्नावन".
कन्फ़र्मेशन पज़ तेम सत  काउंट करुन अगर तेम रिस्की प्रेडिक्शन रिजल्ट छू ,ये पेज़्ज़ वानुन ,अगर,ज़ीर बहस नज़र्या सेत नावाकिफ तेल पज़्ज़ अस तावका करुन, अस पेज़्ज़ ऐथ वकाच तावका कारन युस थ्योरी सेत इनकंपतिबले  अस,अख सु इवेंट युस थ्योरी रदद क्र.
अख सु थ्योरी युस ने काबलि फ़हम इवेंट सेत रदद गाछ ,छू गैर साइंस.
कह जेन्युइन टेस्टाबले थेओरिएस,येल तैम फालसे छू एवा लबनी, छू अपहेल्ड येवा करने तेहदेव अडमीरेर ज़िरया-मिसाल की तैर पेठ पोस्ट हॉ इंट्रोडक्शन सेत(फैक्टव पत)कह अक्सिल्लरी हाइपोथिसिस या आसुमप्टीओं,या थ्योरी हुन्द रएंटरप्रेटिंग पोस्ट हॉ एथ पैठ ताकि एएम बचन तरदीद निष्.
पॉपर केर स्टेटमेंट सुम्मेरीज़े ये वनेथ कि साइंटिफिक  थ्योरी हुन्द  स्टेटसक  सेंट्रल क्रिटेरिओं छू एमूक "फलसफिअबिलिटी"या रेफ़ताबिलिटी या टेस्टबिलिटी.
साइंस कव वरियाहव फिलोसोफर्स ते हिस्टोरियन छू,ताहम, छुक अरगव् करमुत कि पॉपर सिंज थ्योरी हिंज डेफिनिशन छू फलसफिअब्ले स्टेटमेंटन हुन्द सेट छू युस गलत छू काय्जकी,येथ पैठ फिलिप किच छू वनमुत कि, अगर कह "थ्योरी", हिंदस बरस मंज़ सख्ते सान पॉपपेरियन नज़रिए इख़्तियार करन  यूरेनस सेंद ऑब्जरवेशन येल गुड़ 1781 मंज़ डिस्कवर अव "फ़लसफ़िएड" करने तेम असे  न्यूटन सेन्ज सेलेस्टियल मैकेनिक्स.
फेकंडित्य:"अख ग्रेट साइंटिफिक थ्योरी,न्यूटन सिंद पैठ,क्र रिसर्चक नय एरिया येल…
कुंते वक़त,हैक ये वरीय ज़याद सवाल तुलेथ युत कि ये फ़िलहाल जवाब हेक देथ.
थेओरिएस हिंज बाकि डेफिनिशनन,पॉपर समथ,किचरन क्र ये क्लियर कि थ्योरी मंज़ गाछ स्टेटमेंट असून यथ  मंज़ ऑब्ज़र्वेशनल कोंसेकुएंसेस आसान.
अथ कागज़ पेठ कदें हुन्द अख निज़ाम कि तैर पैठ मर्तब ये करने और ये छू ज़याद सही मंएस  मंज़ अख नज़री,ये छू यता मुकमल तैर पैठ एमें शर्तें मंज़ पेश करने ऐथ.
स्पेसिफिक मैथमेटिकल आस्पेक्ट क्लासिकल इलेक्ट्रोमैग्नेटिक थ्योरी हुन्द छू " लॉज़ ऑफ़ एलेक्ट्रोमग्नेटिस्म" वानन,मुस्तकिल ते रेप्रोदुसिबले एविडेंस युस ताथ सपोर्ट कर.
मुवखीर ज़िक्र  आँख मिसाल रेडिएशन रिएक्शन फाॅर्स  हैक अस्त.
सइंसदाँ छू सु पर्सन युस साइंटिफिक रिसर्च कंडक्ट छू करा ताकि दिल्चस्पी हिदें शुबान मंज़ इल्म बूंठ पकनवां.
मुख्तलिफ एरस हिन्द सइंसदाँ (तमो बांठ,नेचुरल फिलोसोफर्स,माथेमैटिशंस,नेचुरल हिस्टोरियंस,नेचुरल थिओलॉजियन्स,एंगिनीर्स,ते बाये तेम येमो सइंसेच डेवलपमेंट मंज़ मदद क्र)छू सोसाइटी हिन्दन मुख्तलिफ जायन,ते सोशल नॉर्म्स,एथिकल वैल्यूज,ते इपिस्टेमिक विरचे एम सइंसदाँ सेत एसोसिएट-ते तेम हुन्द एक्सपेक्टेड,छू तब्दील गच्चा वकतेस सेत.
वरीय प्रोटो-सइंसदाँ इस्लामिक गोल्डन आझ हिन्द छू पोलीमठस कंसीडर येवा करने, जुज़्वी तैर पैठ मॉडर्न साइंटिफिक डिसिप्लिनव मुताबिक कुंते चीज़ कि  कमी  कि वजा सेत.
प्रोपोज़िशन छू पुरेली अर्रिवे लॉजिकल मीन्स ज़िरया गच्चा,तजवीज़ हकीकत की हवाल सेत बिलकुल खली छू.
डेसकार्टेस छुं केवल पायनियर अनलयतिक ज्योमेट्री हुन्द,लकिन एएम देच थ्योरी ऑफ़ मैकेनिक्स ते और जानवरन हिंज हरकत ते ओरिजिन्स किस बारस मंज़ ते मॉडर्न नजरिया ते वजिया कुरमुत.
एएम दूत कम्प्रेहैन्सिव फार्मूलेशन क्लासिकल मैकेनिक्स ते करन रौशनी ते ऑप्टिक्स पथ इन्वेस्टीगेशन.
एएम क्र डिस्कवर कि में(फ्रॉग)हिंड्स स्पाइनल कॉर्ड्स पेठ लगन वूल चार्ज हके एएम सेंदस जिस्मस मंज़ फोटोक खिचाव पद हैक करथ.
Lazzaro Spallanzani छू वन ऑफ़ दा मोस्ट इन्फ्लुएंटीएल शख्सियत एक्सपेरिमेंटल फिजियोलॉजी ते नेचुरल साइंस मंज़.
ताहम,अथ कथ हुन्द तायन करने खातिर छुं काह ते बाक़ायदे अमल कि कुस छू सइंसदाँ ते कुस छुं.
निसिफ खुत ज़याद रेस्पोंडेंट छू करियर पुरसुए याचं एकेडेमिया मंज़ करन,कम कलिल छू इंडस्ट्रीन मंज़ कम याचं करन,गवर्नमेंट ते नॉनप्रॉफिट एनवायरनमेंट.
तेम छू हकीकत  बारस मंज़ अख मजबूत क्यूरोसिटी हुन्द मुज़ाहिरे कारन.
कह सइंसदाँ छू ख़वाहिश असा की साइंस नॉलेज गाछ लुकुन हिन्द सेहत  कि बेनिफिट खातिर ,मुल्कां खातिर,दुन्यास खातिर या इंडस्ट्रीयव खातिर(अकादमिक साइंटिस्ट ते इंडस्ट्रयल साइंटिस्ट).
कॉस्मोलोग्य ते बायोलॉजी शामिल,एस्पेशलय मॉलिक्यूलर बायोलॉजी ते ह्यूमन जीनोम प्रोजेक्ट.
एदड शमरो मुताबिक छू खातीं मुक़ाबल छू मर्दन हिंज तदाद छू डबल.
रिलेवेंट फिनामिना मंज़ छू एक्सप्लोसिव,गामा रे बर्स्टस,क्वासर्स,ब्लेज़र्स,पल्सर्स,बाय कॉस्मिक माइक्रोवेव बैकग्राउंड रेडिएशन.
एस्ट्रोनॉमी छू ओल्डेस्ट  नेचुरल साइंसक.
पुरान ज़मान छू एस्ट्रोनॉमी हिन्द डिसिप्लिन्स वरीय दिवेर्से अस्मत अस्ट्रोमेट्री,सेलेस्टियल नेविगेशन,ऑब्ज़र्वेशनल एस्ट्रोनॉमी ते कैलेंडर मेकिंग.
ऑब्ज़र्वेशनल एस्ट्रोनॉमी हुन्द फोकस छू तेथ डाटास पेठ युस एस्ट्रोनॉमिकल ऑब्जेक्टन हिन्द  ऑब्जरवेशनव सेत हासिल छू असा करने अमृत.
एएम दूंवी फील्ड छू अख अकिस कॉम्प्लीमेंट करा.
स्ट्रिक्ट डिक्शनरी डेफिनिशनन हिन्द बेस पेठ,"एस्ट्रोनॉमी"छू "स्टडी ऑब्जेक्टें ते मटरन हिंज एम  ज़मीन  किस अट्मॉस्फेरे किस  निबरम छू बाय तेम हिंज फिजिकल ते चिमीकल प्रॉपर्टीज" ,"एस्ट्रोनॉमी "एस्ट्रोफिजिक्स"छू एस्ट्रोनॉमी हुन्द ब्रांच युस डील छू करा"बिहेवियर,फिजिकल प्रॉपर्टीज,ते डायनामिक प्रोसेस सेलेस्टियल ऑब्जेक्टन हिंज ते बाय फिनामिना."
कह फ़ील्ड्स,अस्ट्रोमेट्री छू पुरेली एस्ट्रोनॉमी बजाय एस्ट्रोफिजिक्स.
एमव ऑब्जरवेशनव सेत प्लेनेटन हिंज हरकत हुन्द लूग गुड़ी पता,ते अबतब च फितरत हुन्द ते,जून हुन्द ते ज़मीनुक ते, यूनिवर्स आव एक्स्प्लोर फिलॉसॉफिकल्ल्य करने.
अख खास तैर पैठ अहम् इब्तिदाई तरकी गए मैथमेटिक्स ते सइंसेटिफिक एस्ट्रोनॉमी मंज़,युस बेबीलोनियनस,एम फाउंडेशन त्रव एस्ट्रोनॉमिकल ट्रेडिशनस एम वरीय बाकि सिविलाइज़ेशन ते डेवेलोप कर.
ग्रीक एस्ट्रोनॉमी अस शरू पैठ आसमानी मज़ाहिर हिंज अक़्ली ,जिस्मानी वज़ाहतें हिंज तलाशस मंज़ खसूसियत धेन आमच.
हिप्पार्कसन क्र 1020 मंज़ स्टार हुन्द कम्प्रेहैन्सिव कैटलॉग तैयार,और शुमाली हेमिस्फर ग्रीक एस्ट्रोनॉमी पैठ डेरीवे  करमुत.
जॉर्ज वॉन प्यूरबैक (1423-1461) और रेजियोमोंटानस (1436-1476)कारूक एस्ट्रोनॉमिकल प्रोग्रेस इंस्ट्रुमेंटल बनावनस मंज़ मदद ते कोपरनिकसबनाव हेलिओसेंट्रिक मॉडल दशकों पत.
964 मंज़,एंड्रोमेडा गैलेक्सी,युस लार्जेस्ट गैलेक्सी छू लोकल ग्रुप्स मंज़ छू डेस्क्रिबे करमच फारसी मुस्लिम अस्ट्रोनॉमर अब्द अल-रहमान अल-सूफी तेम सेंज किताबे मंज़ बुक ऑफ़ फिक्स्ड स्टार्स.
तेम वक़्तेक अस्ट्रोनॉमरव् छू वरीय अरबिक नाव इंट्रोडस करमत यम वुन इंडिविजुअल स्टार इस्तिमाल छू एवा करने.
सोंगई हिस्टोरियन महमूद काटी क्र डॉक्यूमेंट अख मेटेओर शावर अगस्त 1583 मंज़.
केप्लर ओस गुडनुक यम अख डिवाइस सिस्टम बनु युस करेंक्लि प्लेनेट हिंज मोशन अबतबस  अराउंड डेस्क्रिबे क्र.
इंग्लिश अस्ट्रोनॉमर जॉन फ्लेमस्टीड  क्र 3000 स्टार कैटेलॉग,ज़याद स्टार कैटेलॉग क्र निकोलस लुई डी लैकेल प्रोडूस.
ये केएम क्र फुरदर जोसेफ-लुई लैग्रेंज ते पियरे साइमन लाप्लास रेफिने,येमाव प्लेनेट ते जून हुन्द अफरा तफरी हुन्द अंदाज़ लागू.
स्टार ज़मीन किन पानेस आफताबस सेत शक्लि  मिलान जुलन साबित गुमत,लकिन टेम्पटुरे,मास्स,ते साइज छू वरीय अलग अलग.
थ्योरेटिकल एस्ट्रोनॉमी क्र ब्लैकहोल्स ते न्यूट्रॉन स्टार्स ही ऑब्जेक्टन हिंदसवजूद किस बारस मंज़ क़यास आरए,यमक हुन्द  इस्तिमाल आवा मुशाहिद शुद मज़ाहिर हिन्द वज़ाहत खातिर करने युस कैसर,पल्सर्स,ब्लेज़र्स,ते रेडियो गैलेक्सीज.
ऑब्ज़र्वेशनल एस्ट्रोनॉमी हेकूं काटागोरिसे अकॉर्डिंग इलेक्ट्रोमैग्नेटिक स्पेक्ट्रम करेस्पॉन्डस रीजन ज़िरया यमन पेठ ऑब्जरवेशन छू करने आमच.
कह रेडियो वेव्स छू एमिटते गचन डायरेक्टली एस्ट्रोनॉमिकल ऑब्जेक्टव् पेठ,थर्मल एमिशन प्रोडक्ट,वरीय रेडियो एमिशन यम ऑब्सेर्वे हेकक करथ छू सिंक्रोट्रॉन रेडिएशन,युस बनान छू इलेक्ट्रान ऑर्बिट मैग्नेटिक फील्ड सेत.
वाइड-फील्ड इंफ्रारेड सर्वे एक्स्प्लोरर(वासइ) ऑब्जरवेशन छू खास तैर पैठ इफेक्टिव गैलेक्टिक प्रोटोस्टार बेपर्दे करनस मंज़ ते बाये तेम हिन्द क्लस्टर होस्ट स्टार हिन्द.
ऑब्जरवेशनन हिन्द इमेज असे ओरिजनली बी हैंड सेठ ड्रान येवा करने.
थर्मल रेडिएशन हिन्द स्टडी खातिर छू अल्ट्रावायलेट एस्ट्रोनॉमी बेस्ट,ते स्पेक्ट्रल लाइन्स हॉट ब्लू स्टारव् पेठ(OB स्टार ) एम वरीय ब्राइट छू वेव बंडस पेठ.
गामा रेज़ हेकक डायरेक्टली सटेललिटीव पैट ते ऑब्सेर्वे करथ येथ पैठ कप्तान गामा रेज़ ऑब्जर्वेटरी या स्पेशलाइज्ड टेलिस्कोप यम एटमोस्फियरिक चेरेन्कोव टेलिस्कोप ते छू वानन.
ग्रेविटेशनल वेव एस्ट्रोनॉमी छू एस्ट्रोनॉमी हुन्द अख इमर्जिंग फील्ड युस ग्रेविटेशनल वेव डिटेक्टर्स हवा छू ते ऑब्ज़र्वेशनल डाटा छू कलेक्ट करा दुरमें ते बड़ेन ऑब्जेक्टन हुन्द.
हिस्टोरिकल्ल्य,एक्यूरेट नॉलेज आफतबच पोजीशन हुन्द,जून हुन्द,प्लेनेटन हुन्द,स्टारस हुन्द,छू ज़रूरी सेलेस्टियल नेविगेशन(सेलेस्टियल ऑब्जेक्ट छू नेविगेशन मंज़ मदद करा ) ते कैलेंडरव मेकिंग  खातिर.
स्टेलर पराल्लास मेज़रमेंट नज़दीकी स्टार्स हिंज छू फंडामेंटल बेसलाइन प्रोवाइड करा कॉस्मिक डिस्टेंस लैडर युस इस्तिमाल छू येवा करने कायनातच स्केल मैसूर खातिर.
येति गछन छू एमकिस दिलस मंज़ वासित्र बसीरत दें खातिर छू एनालिटिकल मॉडल्स  बेहतर.
फेनोमेनन हिंज ऑब्जरवेशन युस मॉडल ज़रिय प्रेडिक्ट अस आमच करने छू अस्ट्रोनॉमरन मदद करा वरिये अल्टेरनाते सेलेक्ट करनेस मंज़ या कॉन्फिलिक्ट  मॉडल बेहतर बयां करने खातिर फिनामिना.
कह मामलें मंज़,इन्कन्सीस्टेन्ट डाटाक लार्ज अमाउंट टाइम सेत हक मॉडलक टोटल तारक करथ.
कायज़्की एस्ट्रोफिजिक्स छू वरीय ब्रॉड सब्जेक्ट,एस्ट्रोफिजिसिस्ट छू फिजिक्स डिस्कॉपलें इस्तिमाल करा,येथ मंज़ मैकेनिक्स,एलेक्ट्रोमग्नेटिस्म,स्टैटिस्टिकल मैकेनिक्स,थर्मोडीनमिक्स,क्वांटम मैकेनिक्स,रिलेटिविटी,नुक्लेअर ते पार्टिकल फिजिक्स,ते एटॉमिक ते मॉलिक्यूलर फिजिक्स
लफ़ज़ "एस्ट्रोकेमिस्ट्री" हेकव बोथ सोलर सिस्टम ते इंटरस्टेलर मध्यम खातिर इस्तिमाल करथ .
टर्म  एक्सोबायोलॉजी ते छू सिमिलर.
कायनात किन बड़यां स्ट्रक्चर हिंज ऑब्जरवेशन,अख ब्रांच येथ फिजिकल कॉस्मोलोग्य छू वानान,छू क्रमाच वरीय डीप अंडरस्टैंडिंग कॉसमॉस हिंदस बानस ते ऐवोलुशन मंज़.
मटरक हिरार्चिकाल स्ट्रक्चर लूग बनवनी वरीय लकचे वेरिएशन पेठ वरीय डेंसिटी स्पेस हिंज.
ग्राविताशन अग्ग्रेगेशंस क्लस्टर फिलामेंट्स मंज़,तरवा छू वोइडस गपें मंज़.
फिजिक्सक फील्ड छू वरीय ज़रूरी कायनात छे स्टडी मंज़.
आखिरस पेठ,लत्तेर छू वरीय ज़रूरी कॉसमॉस हिन्द बैड स्ट्रक्चर अंडरस्टैंड करने खातिर.
येथ पैठ जैन नाव सुग्गेस्ट छू करा,एलिप्टिकल गैलेक्सी छू क्रॉस सेक्शनल शेप एलिप्से हिंज.
एलिप्टिकल गैलेक्सीज छू गैलेक्टिक क्लस्टर हिंदस कोरस मंज़ लबना येवा,वरीय छू गैलेक्सीज हिन्द अख अकिस सेत मर्ज गचने सेत बनान.
स्पाइरल गैलेक्सीज छू त्यसैली प्रें स्टार्स हिन्द हेलो सेत वेल्थ असा.
सरनि गैलेक्सीज हुन्द क्वार्टर छू इर्रेगुलर,ते एमन गैलेक्सीज हिंज आम शेप छू ग्रेविटेशनल इंटरेक्शनक रिजल्ट असा.
अख रेडियो गैलेक्सी छू एक्टिव गैलेक्सी असा युस स्पेक्ट्रम किस रेडियो पोरशन मंज़ लुमिनोस छू असा,ते छू इममेंसे प्लूमेस या गैस हिन्द लोबेस एमिट करा.
कॉसमॉस हिन्द लार्ज स्केल स्ट्रक्चर छू ग्रुप ते गैलेक्सीज हिन्द क्लस्टर रिप्रेजेंट करा.
मिल्की वे हिंड्स सेन्टरस मंज़ छू कोर असा,आँख बार शेप हुन्द बुल्गे युस बिलीव छू येवा करने कि ये छू सुपरमासीवे ब्लैक होल एमकिस सेन्टरस मंज़.
डिस्क छू असा वेल्थ  स्फेरोइड ओल्डर कि ओल्डर ,पापुलेशन II स्टार्स,बाय स्टार हिन्द डेनसे कंसंट्रेशन सेत यमन ग्लोब्यूलर क्लस्टर्स ते छू वन येवा.
येम छू कॉम्पैक्ट प्रे स्टेलर या डार्क नेबुलाए सेत स्टार्ट गच्चा,येम कंसन्ट्रेट ते कलपसे (तथ वोलुमस मंज़ युस जीन्स लेंथ डेटर्मिने छू कुरमुत) ताकि एएम बनावन कॉम्पैक्ट प्रोटेस्टर्स.
एएम क्लस्टर छू वर वर गैब गाचान,ते स्टार्स छू मिल्की वे हिन्द आबादी सेत रालन.
7-18 स्टार्स हिुन्द बनुन छू गारद ते गैस किन डेनसे रीजनन मंज़ गचन,यमन जायंट मॉलिक्यूलर क्लाउड छू वानान.
ऑलमोस्ट तमाम एलिमेंट येम हयड्रोजन्स ते हीलियमस खुत गोभ छू,छे स्टार हिन्द कोरस मंज़ बनान.
टाइम गचनेस सेत,ये हाइड्रोजन फ्यूल गो मुकमल हीलियम मंज़ तब्दील,ते स्टार्स लेग इवॉल्वे गचने.
नेब्रेमें लेयर हुन्द इजेक्शन गचनन बनय प्लेनेटरी नेबुले.
ये छू 11 वरहे ओस्किल्लातिओं हुन्द सनस्पॉट नंबर.
आफताब मंज़ ते छू पीरियाडिक चंगेस आमचे लुमिनोसिटी मंज़ यमक सिग्नीफिकेंट इम्पैक्ट असे ज़मीन पेठ.
एएम सता हूर छू अख ज़वीज सता येत क्रोमोस्फेरे छू वानान.
कोर पेठकेन छू रेडिएशन जोन,येतें प्लाज्मा छू एनर्जी फ्लक्स कवी करा रेडिएशन मंज़.
अख सोलर विंड प्लाज्मा पार्टिकलक छू कोंस्तांतली आफताब पैठ नेबरकुन नेरान,सोलर सिस्टम केन तामामन नेब्रेमें हिसेन ताम,ये छू हेलिओपैसे ताम वातान.
प्लैनेट्स छू 4.6 बिलियन वरिये ब्रुन्ठ बनेमत प्रोटोप्लैनेटरी डिस्क मंज़ युस गुड्नीकिस आफताबस वेल्थ आउस.
प्लेनेट छू लगातार ब्रोकेन पकान,या इजेक्ट,बाकि मटरस करा दूरिंग इंटेंस बॉम्बार्डमेंट वकतेस मंज़,एमूक साबुत छू जूनि पथ मजूद बेड क्रेटर.
एएम अमली सेत छू कानू या मैटेलिक कोर बनान,युस मेंटल सेत वेल्थ छू असा ते नेब्रम क्रस्ट सेत.
केह प्लैनेट्स ते जून छू एनफ हीट अक्सुमुलते करा ताकि जोलोगिक अमले येथ पेठ वोलकानिस्म ते टेक्टोनिक्स.
एस्ट्रोस्टैटिस्टिक्स छू स्टेटिस्टिक्सच  एप्लीकेशन एस्ट्रोफिजिक्स खातिर युस वरिये अमाउंटस मंज़ ऑब्ज़र्वेशनल एस्ट्रोफिसिकाल डाटा एनालिसि मंज़ मदद छू करा
कोस्मोकमस्ट्री छू स्टडी तेमें केमिकलन हिंज येम सोलर सिस्टमस मंज़ लबनी छू येवा,येथ मंज़ एलिमेंटन ते  आइसोटोप रेश्यो हिंज वेरिएशनन छू.
एस्ट्रोनॉमी क्लब्स छू पुर दुनियस मंज़ लबनी येवा,वरियाँ निष् छू प्रोग्राम ते ताकि तेम करन मदद तमहींदें मेंबर्सन ये सेट उप करनेस मंज़,या कम्पलीट ऑब्ज़र्वेशनल प्रोग्राम्स येथ मंज़ तेम प्रेथ ऑब्जेक्ट ऑब्सेर्वे करन मेसियर मंज़(110 ऑब्जेक्ट स) या हरस्केल 400 पॉइंट हुन्द कैटेलॉग दिल्चस्पी हुन्द नाईट स्काईस मंज़.
लगभग सरे एमटूर्स छू विज़िबल वेव लेंथ पथ केएम करा,लकिन अख स्माल माइनॉरिटी छू तेथ वेवलेंथ पैठ एक्सपेरिमेंट करा युस विज़िबल स्पेक्ट्रम नेबर छू
अख बड तेदाद एमटूर्स अस्ट्रोनॉमरन हुन्द छू या ते होममेड टेलिस्कोप या ते रेडियो टेलिस्कोप इस्तिमाल करा,येम असली पैठ एस्ट्रोनॉमी रिसर्च खातिर बनावने आस अमित लकिन येम वनकीस एमटूर्स खातिर अवेलेबल छू.
यमन हुन्द जवाबस खातिर छू नय ग्राउंड कंस्ट्रक्ट करनच ज़रूरत ते स्पेस बेस्ड इंस्ट्रूमेंट,ते यकीनी तैर पेठ नवीन थ्योरेटिकल डेवलपमेंट ते एक्सपेरिमेंटल फिजिक्सच ज़रुरत
अख वासी समज छू ज़रुरत ताकि  स्टार ते प्लेनेटन हिंज फार्मेशन ये समजन.
अगर ये छू,तेल फर्मी पैराडॉक्सच क्या वजाहत छू?
डार्क मटर ते डार्क एनर्जी हिंज फितरत क्या छू?
गुडंईच गैलेक्सीज केथ पैठ बनाय?
एस्ट्रोबिओलोग्य,येथ जेन एक्सोबिओलोग्य ते छू वाना,छू अख इंटरडिसिप्लिनरी साइंटिफिक फील्ड युस ओरिजिन स्टडी वहु करा,अर्ली ेवोलुशन,डिस्ट्रीब्यूशन ते ज़िन्दगी हुन्द फ्यूचर कायनातस मंज़.
ज़िन्दगी हुन्द ओरिजिन ते अर्ली एवोलुशन छू इनसेपरबले पार्ट एस्ट्रोबिओलोग्य हिन्द डिसिप्लिनक.
बायोकेमिस्ट्री माँ असे बिग बंग पति बनामच,13.8 बिलियन वहरे बूंठ,हाबिताब्ले एप्रोच मंज़,एल कायनात सिर्फ 10-17 मिलियन वहरी परें अस.
बरहाल,ज़मीन छू कायनातक वाहिद जाय एथ इंसान ज़िन्दगी हैक गुज़रेथ.
टर्म एक्सोबिओलोग्य देच मॉलिक्यूलर बायोलॉजिस्ट ते नोबेल प्राइज विनर जोशुआ लेडरबर्ग.
टर्म xenobiology छू वेन ज़याद सेंस मंज़ इस्तिमाल करने येवा,येमूक मतलब "बायोलॉजी छू बेस्ड फॉरेन केमिस्ट्री",ये ते एक्सट्राटेर्रेस्ट्रियल या टेरेस्ट्रियल (पोस्सिब्ल्य सिथतिक)ओरिजिनेक.
हलकी अक फिर अगर मेनस्ट्रीम साइंटिफिक इन्क्वायरी मंज़ नेबर आव कदने,एस्ट्रोबिओलोग्य बानव आख फोर्मलिज़ेड फील्ड स्टडी हुन्द
1959 मंज़,क्र NASA पनून गुडनुक एक्सोबिओलोग्य प्रोग्राम फण्ड मंज़ूर, ते 1960 मंज़,NASA बनाव अख एक्सोबिओलोग्य प्रोग्राम,युस वेन चोर मंज़ अख एलिमेंट छू NASA कि करंट एस्ट्रोबिओलोग्य प्रोग्राम मंज़.
एस्ट्रोबिओलोग्य हिंदस फ़ील्ड्स मंज़ युस पेशराफ्त गए,ऑब्ज़र्वेशनल एस्ट्रोनॉमी ते एक्सट्रेमोफिल्स हैज़ वार्य वेरायटीज हिंज डिस्कवरी येम मंज़ एक्स्ट्राऑर्डिनरी कपाबिलिटी असा ज़मीन किस हरषेसट एनवायरनमेंट स मंज़ त्रिवे कारक,एएम क्र ये इंतिशार पुद कि कायनातकिन वरियाँ एक्सट्राटेर्रेस्ट्रियल बॉडीज मंज़ हैक ज़िन्दगी असिथ.
मार्स पेठ ज़िन्दगी हिन्द निशान खातिर अये स्पेसिफिक डिज़ाइनक मिशन तैयार करने ,वाइकिंग प्रोग्राम ते बीगल 2 प्रोब्स ते.
लेट 2008 मंज़, फीनिक्स लैंडर क्र पास्ट एनवायरनमेंट मुतलक़ छानबीन ते प्रेजेंट प्लेनेटरी हाबिताबिलिटी माइक्रोबियल लाइफ मार्स पेठ,ते करने अत आबच  हिस्ट्री पेठ तहक़ीक़.
नवंबर 2011 मंज़,NASA क्र लांच मार्स साइंस लबोर्टोरी मिशन युस क्यूरोसिटी रोवर कैर्री आस करा,एम मार्स पथ गले क्रेटरस पेठ लैंड क्र अगस्त 2012 मंज़.
अख गए इन्फोर्मेड आसुमप्टीओं कि वरीय या मेजोरिटी ज़िन्दगी हिंज छू गैलेक्सी बेस्ड कार्बन चेमिस्ट्रीज असा,येथ पैठ ज़मीन मंज़ सरे लाइफ फॉर्म्स मुजूद छू.
ये छू फैक्ट कि कार्बन एटम छू रैपिड बायें कार्बन एटमन सेत रलन ताकि एएम बनावन वरीय जेठ ते काम्प्लेक्स मॉलिक्यूल.
थ्रेयम आसुमप्टीओं छू कि प्लेनेट ओर्बिटिंग आफताब हि स्टार्स फोकस कारन इंक्रीसेड प्रोबबिलिटीज़ प्लेनेटरी हाबिताबिलिटी खातिर.
इमकीस आखिरस पैठ, वरीय इंस्ट्रूमेंट्स आय डिज़ाइन करने ताकि  ज़मीनुक साइज एक्सोप्लेनेट आय कंसीडर करने,ज़याद पहेन NASA टेरेस्ट्रियल प्लेनेट फाइंडर ते ESA डार्विन प्रोग्राम,येम दूंवय अये कैंसिल करने.
ड्रेक क्र असली पेठ एक्वेशन मेरेल्य फ़ॉर्मूलाते ते बनवून ये एजेंडा ग्रीन बैंक कांफ्रेंस मंज़,मगर केह एप्लीकेशन एएम फ़ॉर्मूलाक अये लिट्रली समजन,ते आय  रेलाते करने  सिम्प्लिस्टिक या पसेयदोसइंटिफ़िक आर्गुमेंटव् खातिर.
एक्सट्रेमोफिल्स हिंज डिस्कवरी सेत,ऑर्गैनिस्म हैक एक्सट्रीम एनवायरनमेंट मंज़ सर्वाइव करथ ,बानव कोर रिसर्च एलिमेंट एस्ट्रोबिओलॉजिस्ट हिन्द खातिर,येम चूर छू ज़रूरी प्लेनेटरी कॉन्टेक्स्ट समजन खातिर,पांसपेरमिआ पोटेंशियल खातिर,फॉरवर्ड कंटैमिनेशन ह्यूमन एक्सप्लोरेशन वेंचर हिन्द वजा सेत,इंसान सेत प्लेनेटरी कोलोनिजातिओं,ते एक्सप्लोरेशन एक्सटिंक्ट ते एक्सटेंट एक्सट्राटेर्रेस्ट्रियल ज़िन्दगी सेत.
समंदर हिन्देन गहरायान मंज़ युस ज़िन्दगी छू,युर न आफताबच रौशनी वात,छू ये ख्याल एवा करने की एएम छू पानीं ग़ज़ा ये ते आर्गेनिक देतरीटसव सेत एम सरफेस पेठ बुन छू असा वेथमेत,या ते तेमन जानवरव पैठ एम मुमत आसान.
चेमोसिंथेसिस क्र रेवोलुशनिजे बायोलॉजी ते एस्ट्रोबिओलोग्य हिंज स्टडी,एएम वन कि ज़िन्दगी छुं सुन डिपेंडेंट,अथ छू सिर्फ आब्च ज़रुरतबाय एनर्जी ग्रेडिएंट एक्सिस्टेंस खातिर.
दाह हार्डी ऑर्गैनिस्म अये सेलेक्ट करने लाइफ प्रोजेक्ट खातिर अमीर अलेक्जेंडर डीइनोकोकस रेडियोड्यूरन,बैसिलस सबटिलिस,यीस्ट सैक्रोमाइसेस सेरेविसिया,अरबिडोप्सिस थालियाना बाइल ('माउस-ईयर क्रेस'),ते इन्वेर्टेब्रेट एनिमल टार्डिग्रेड.
जुपिटरस मून,यूरोपा,ते सैटर्नस मून,इन्सेलादस,छू वेन कंसीडर येवा करने तम लोकेशन येम पेठ एक्सटेंट एक्सट्राटेर्रेस्ट्रियल लाइफ हेक असत सोलर सिस्टमस मंज़,कायज़्की एएम जायें छू सुरफकेवटर ओकेजंस रेडिओजेनिक ते टाइडल हीटिंग लिक्विड वाटर्स एक्सिस्ट छू असमत गचन.
कॉस्मिक डस्ट पेर्मेटिंग युस कायनात छू काम्प्लेक्स आर्गेनिक कंपाउंड्स असा("अमोर्फोस आर्गेनिक सॉलिड्स यमन सेत एरोमेटिक ऐलिफैटिक स्ट्रक्चर मिक्स छू असा") युस नैचुरली ,ते जल्दी ,स्टार्स छू बनावन.
PAHs छू बिग बंग पति बांमेत,ते छू पुर कायनातस चेकरन अमित, ते छू येवा नवें ते एक्सोप्लेनेटन सेत एसोसिएट करने.
एक्सपेरिमेंटल ऐस्ट्रोइकोलॉजी छू रिसोर्स इन्वेस्टीगेट करा प्लेनेटरी सॉइल्स मंज़,एक्चुअल मेटोरिटेस स्पेस मटेरियल इस्तिमाल करथ.
लार्ज स्केल पेठ ,कॉस्मोलोग्य छू यूनिवर्स मंज़ ज़िन्दगी सेत कंसर्न कॉस्मोलॉजिकल टाइम पेठ.
स्पेशलाइजेशन एथ मंज़  कोस्मोचेमिस्ट्री,बिजलचेमिस्ट्री ते आर्गेनिक गेओचेमिस्ट्री छू.
ज़मीनक केह रीजन,यथ मंज़ पिलबरा वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया ते म्क्मुर्डो ड्राई वैली अंटार्टिका,छू आल्सो कंसीडर जियोलाजिकल अनलॉग्स रीजन मार्स सेत ,येथ छू क्लू प्रोवाइड करा की मार्स पैठ केज ऐसे प्रें ज़िन्दगी.
यकीनी तैर पेठ,कि ज़िन्दगी हिन्द बेसिक बिल्डिंग ब्लॉक्स कुंती जाये हिन्द छू सिमिलर,गेनेराल्ल्य अगर न डिटेल्ड.
ओनली 2 नेचुरल एटम,कार्बन ते सिलिकॉन,छे मालूम सब्मिट की हेकन मोलेक्यूलेन हिंज बैकबोन बनेथ ते कारण लार्ज बायोलॉजिकल इनफार्मेशन कैर्री.
4 मोस्ट लिकेल्य कैंडिडेट ज़िन्दगी खातिर सोलर सिस्टमक छू मार्स,जोवीयन मून यूरोपा,ते सैटर्न मूंस टाइटन ते इन्सेलादस.
मार्टियन लौ प्रेशर ते टेम्पटुरेस पथ,लिक्विड वाटर छू हाइली सेलाइन असा.
11 दिसंबर 2013 मंज़,NASA क्र रिपोर्ट की तेमाव  वुछ "क्ले लिखे मिनरल्स"(स्पेसिफिकल्ल्य,पिल्लोसिलिकटेस),एम ओफ्तें छू एवा आर्गेनिक मटेरियल तस्वीर करने,यूरोपाच िचय क्रस्ट पथ.
कह सइंसदाँ छू वानन की ये छू पॉसिबल कि लिक्विड ह्य्द्रोकार्बोन्स हिकेन आबच जाये रेठथ लिविंग सेलन मंज़ एम ज़मीन्स पथ छू रोज़ा.
कुन जाये प्लैनेट्स पेठ आबिओटिक अमल हिंज पयेम तेथ वजा बन्धन तमच प्रजेंस खातिर.
यमातो 000593,युस मार्सक दोयम बुड मेटेरोरिटे छू,अव लबनी ज़मीनस पथ 2000 मंज़.
5 मार्च 2011,मार्शल स्पेस फ्लाइट सेंटेरोक आक सइंसदानद रिचर्ड बी हुवर टैम कर की CI 1 कार्बोनासॉउस मेटेरियडस मंज़ स्यानोबैक्टेरियस हऊवे मोबायनाः मिक्रोफॉसिल तालाश त ताथ पैठ करन कयास आरही युस येह छ इ समक्याव फ्रिंज जर्नल ऑफ़ कोस्मोलॉजी मंज़ आव आइमोक ज़िकर करनन  एम कहानी हज़ इतलाह दीच मैन स्ट्रीम मीडियन त
पारक्लोरेट्स सीक केह सबूत छी सीनिस  सोलर सिस्टम्स पैठ त बेई मारस्स पैठ आमुत वोच्छेना
पता  लगानिक बेहतर करमीत  तारीक साइत हैको आस्स बै ज़याद प्लांटरी सिस्टमन हुन्द पता लगयीथ ,मुमकिन छी तुमति आसन ऐसी हीख
आइमोक मक्सद छी वुछुन्न क्य जिंद ओर्गेनिस्म हैकना स्पेस ट्रेवल किन हालातन मंज़ ज़िन्द रोज़जेथ
स्ट्रेसिक युम रद्दी अम्मल छी युमन सख्त खलायी हालातन मंज़ ती ज़िंद रोजनुक इज्जज़त दीथ हैकआ हलाकि इर्तिका छी युमन हींदिस इस्तिमालस पैठ तअ केहह पाबंदी लगावा युम मावराय ज़मीन छी ज़िन्दगी हुन्द मुशवाह आसा      
स्पोरों हुउन्द बनों छी उमानन मददत करा सखत हालतन मंज़ ज़िंद रोज़ों त बै उमानन नए सर  सेल ग्रोथ गस्सा
ज़अ  लैंडर आस हीवी तुमन मंज़ आव हीवाय टेस्ट करनअ दून अलग अलग मार्ससकीस ज़मीनस   पैठ ;वाइकिंग 1  युस नज़दीक उसस एक्वाटोरस बै वाइकिंग 2 युस दोर ओस शुमली पोल्स निछ 
एस्ट्रोमय मंज़ एक्सटिंक्शन मतलब छी  जाजीब त फह्लूं इलेक्ट्रोमैग्नेटिक रेडिएशन हूंद यूम गारद त बै गॅसो मंज़ नैयरा छी एस्टॉनोमिकल ऑब्जेक्ट त बै वूछूँ वालिस मंज़
केहह तारक यामज़न मिल्की वायस नज़दीक छी बै यामज़न केहह सॉस परसेक दुर छी ज़मीन पैठ ओमन हंज एक्सटिंक्शन युस विज़ुअल बैंड्स फ्रीक्वेन्सी मंज़ छी आसा सु छी लगभग  1. 8 मगनीटुडे परकिलोसेक 
वाज़जर  छी फहलान एल लाइट छी टकराव गार्दी त बै केह चीज़ं साउथ आइकीस इंटरस्टेलर मेडियम्स अन्दर 
ज़याद तर फोटोमेट्रिक सिस्टम मंज़ छी ईवा फ़िल्टर इस्तिमाल कारण यैंकी गश साथ लकतन ज़ारन मंज़ हमीदित्य हुन्द खास ख्याल थवन ईवा 
ज़याद तर छी इंटरस्टेलर एक्सटिंक्शन लकित वेवलेंथ छी ज़याद स्ट्रांग आसा यह आव स्पेक्ट्रोस्कोपी तकनीक साथ वोवचेन 
स्पेसिफिक डायरेक्शन मंज़ छी   एक्सटिंक्शन मात्रा हाका आर्य  बाड़िथ  
नतीजन कॉस्मिक डिस्टेंस यल आस मैगर कारण वक़त युस नज़दीक इंफ्रारेड (यथ मंज़ फ़िल्टर या पासबैंड Ks काफी स्टैण्डर्ड ) आईम्म पैठ स्टार डाटा पैठ गासूं छी वार्यः फायेदमंद यथ वेरिएशन त बै एक्सटिंक्शन छी वार्यः काम बै इत्ते पैठ अमन हुन्द्ड रेश्यो आर (केएस): 0.49 ± 0.02 और 0.528 ± 0.015 मिले इंडिपेंडेंट ग्रुप मंज़ 
यह फीचर आव गोडनायथ 1960 मंज़ वोवहचं मगर आईमुक ओरिजिन आव न वोनुकतम समाज 
एसएमसी मंज़ 2175 साथ छी ज़याद लाइट ईवा वोवहचं त बै बार बनावन वल तारक मंज़ छी यूवी ज़याद आसा टी बै मौन विंग ज़याद मंज़ छी ऊमन ज़याद राला उल्ट्रावॉइलेट एक्सटिंक्शन वोवचेन ईवा  
एलएमसी त बै  एसएमसी दोष वयन हैंज़ एक्सटिंक्शन कुर्वे हुन्द सांडों मिल्कीवेस मंज़  सांडोंनस बराबर त बै मिल्कीवेस मंज़ एक्सटिंक्शन कुर्वे सांडों युस एलएमसी किस एलएमसी 2 सुपरशेल  त बै  एसएमसी बार मंज़ यौम  आय वोहचें  तुम आस लोकन हेवी नव इंटरप्रिटेशन 
एक्सटिंक्शन छी त्रेय कॉम्पोनेन्ट आसा ;1 ; रायलीघ स्कैटरिंग युस ज़ान हवा की वजह साउथ छी गसा 2 ;स्कैटरिंग युस ज़न पार्टिकुलेट किन  वजह साउथ छी गस्सा 3 ; मॉलिक्यूलर अब्सॉर्प्शन 
युस ज़न एक्सटिंक्शन छी कम आसा जेनिथ पैठ तअ  ज़याद छी आइसा हॉरिज़ोन्स पैठ  कह जेनेटिकली मोदीड=फीड माइक्रोब्स छी हैका बिओमीनिंग मंज़ इस्तिमाल ग्रसित 30 फंगल त बै वायरस रेजिस्टेंस क्रॉप त छी डेवलप जैसा 
ड्रेक समीकरण युस कायनात मंज़ युतन छी ज़िन्दगी बसर गसिथ आथ पैठ छी यह अनुमान लगवा 
आथ मंज़ करंट त बै हिस्टोरिकल एक्सट्राटेररेस्टियल ज़िन्दगी हुन्द खोज करा त बै काबिल जींद जोवन होंद खोज त शामिल छी 
युमन वरियन मंज़ साइंस काथो त बै साइंटिफिक आईडिया आव उमन हुन्द अद्वेर्तीसे कारण यथ मंज़ आय पॉसिबिलिटी वह्चेन त बै एक्सट्राटेररेसिअल ज़िन्दगी त बै पब्लिक इंटरेस्ट बडवों 
 केहह सइंसदान्दो युमन मंज़ कार्ल सगन ,स्टेफेन हाकिंग त बै विंस्टन चर्चिल ओम्मो वोनोख की ज़िन्दगी छी सिर्फ मुमकिन ज़मीनस पैठ 
ज़िन्दगी छी खुदमुख्तिहार वार्यहान जायन अगर आस सरसी कयनाथस कून नज़र तरावो 
हर आकिस लेवल्स पैठ छी इंसान पावा कोऑपरेशन ,कनफ्लिक्ट ख़तम करों ताकि ज़िन्दगी हैक आसान गसिथ 
 अम्मोनियस पैठ त ज़िन्दगी मुमकिन एलके आभास मंज़ छी हार ज़रूरति ज़िन्दगी
95 ज़िन्दगी छी बनायमच छायो चीज़ो सीयतः ; 1 ; कार्बन 2 ; हाइड्रोजन 3 ; ऑक्सीजन  4 ; फॉस्फोरस 5 ;सल्फर 6 ; नाइट्रोजन 
कार्बन आटोमस मंज़ छी यूथा ताक़त की एह छी बनवा चोउर स्ट्रांग केमिकल बांड बकियाँ ऑटोमन साथः 
खतरनाक बड्ड ज़िंद ज़ौवव युम ज़न" वच्चेन्न आमुत छी की उम छी पाद्द  ग़स्सान माइक्रोबियल ज़िन्दगी पैठ यह वोन NASA  एस्ट्रोबिओलोग्य ,2015 मंज़.
रिस्क कोलवेल्ल , ओरेगन स्टेट यूनिवर्सिटी आख मेंबर डीप कार्बन ऑब्जर्वेटरी टीम, वोन बीबीसी ''मै छी बसा यह मानना सही की बाकि प्लेनेट त बै तुमन हुन्द  ज़ोन छी हबिटिएबले, खास येथ ज़मीनस पैठ छी आमुत वोचने  अंडरग्राउंड पहाड़ ऑर्गैनिस्म छी फंक्शन कर सकहिथ सनलाइट हुन्द इस्तिमाल करिथ".
पांसपेरमिए हाइपोथिसिस छी वनां युस ज़िन्दगी ज़मीनास पैठ त बै सोलर सिस्टम्स मंज़ छी ओमना छी आम पैदायश 
19th सादी  मंज़ आय केहह सइंसदान यमु यैह कामम नायसर नय मॉडर्न टेक्नोलॉजी सएथ कारीख युमन माज़ ; 1 ; जोन्स जाकोब(1891) 2 ;केलविन्स (1891) 3 ; हरमनं वोह हेल्म्होल्ट्ज़ (1879 ) 4 ; सवन्ते आरहेनियस (1903 )
गोदनीच तहकीकात युस ज़न यथ  टॉपिक्स पैठ गो सौ आव 1878 साइंटिफिक अमेरिकन आर्टिकल्स मंज़ युमुक नाव ओस  ''ईस थी  मून  इन्हैबिटेड? "
केह इथ सबूत छी मिलयामित की यमकी ज़री पातं छी चालान की मार्सेस पैठ छी आमुत माइक्रोबियल ज़िन्दगी वोहचना 
केहह सबूत छी मिलायमित युमन मंज़ मार्स पैठ छी आमुत ज़याद गर्म ,औडर ,होख रिवेर्बेडस ,पोलर आइस कैप्स , वलकानोइस  त  बै मिनरल्स  उम्म छी अमित आबिक पाईथ वोहचीना 
आइस वोलकानोइस किन छी बॉह नैरा त बै येल शीन छी पिगलां यह छी (बदला सॉलिड पैठ गैसेस मंज़) 
आइ छी मुमकिन कि यूरोप हैक एरोबिक मैक्रोफोन्स हौसलाअफ़ज़ाई करिथ ताकि यह हकन ऑक्सीजन बनायिथ कॉस्मिक रेज़ो साइथ 
11 दिसंबर 2013 मंज़, NASA कोर रिपोर्ट कह" क्ले हिक मिनरल "(स्पेशलय,फिलॉसिलिकाते ),इ छी एसोसिएट आर्गेनिक मटेरियल सेथ ,इ छी इसी क्रस्ट ऑफ़ यूरोपा मंज़.
  केह इथ सबूत छी मिलयामित की यमकी ज़री पातं छी चालान की मार्सेस पैठ छी आमुत माइक्रोबियल ज़िन्दगी वोहचना 
1996 मंज़ आव आख रिपोर्ट यूमनमांजा आव वानअ की युम लूकूत बक्टेरियन हुन्द आकर छी रालान तुमन साथ युम ज़न वूहचन आय मेटोरिटे ,ALH84001 ,युम मार्स कानयन पैठ आय लबनअ 
NASA मुलाज़िमों कारिख NASA सइंसदान दूर त स्टॉकर हटाई पाने पाथ शुरवाती दौर मंज़ 
 युम छी अमित इसलिये बना ना ताकि आस हाको पता लगयीथ मार्सेस पैठ याम बरूथ क्या ओस बै आज़ूक़ की तहत पैठ किस पैदाविश किस छी आमम खातिर बनावो सइंसदानो केह खसूसी आव्ज़र 
हालांकि, एक्स्ट्रासोलर प्लेनेट उमन हुन्द खरतर आय उम्म स्पेक्ट्रोस्कोपिक तारिक आज़मान बरोह गुड़ सितार पास लकित पहाड़ दुनिया उमन खोज्नेस मंज़ 
अगस्त 2011 मंज़ आवो NASA वोहच युमन मेटेरिओटे ज़मीनस पैठ आया वोहचना   तुमन मंज़ आव DNA त RNA( अडेनिने ,गुआनिन त बै कह आर्गेनिक मॉलिक्यूल ) वोछीना युज़न एकिस जींद इंसान मंज़ त छी आमुत लबना  
अगस्त 2012 ,कोपेनहेगेन यूनिवर्सिटी हुन्द केह सइंसदानो वाहचोक  केह खसुसि शुगर मॉलिक्यूल ग्ल्य्कालदेहीदे  केह तरूक सिस्टम्स मंज़ 
केप्लेर स्पेस टेलिस्कोप लागो अंदाज़ की केह सास कैंडिडेट प्लैनेट्स ,युमन मंज़ 11% छी गलत त बै पॉजिटिव 
सरायु खुत गुब प्लेनेट युस NASA मंज़ छी अमित वोहचन : DENIS-P  J0823031. 1-491201 b ,छी 29 गुन बॉध जुपिटर निष्  युस ज़न छी आंख तरीक वॉनेनुक प्लेनेट्स की बरस मंज़ ,बै छी यह वरयह बुद्द प्लेनेट त बै घूब बै हैक यह सूट त ब्राउन रंगोक  
एच्छे वना अकीस प्लैनेट्स पैठ छी ज़िन्दगी ,ज़रूरी छी की तथ पैठ छी ऑक्सीजन आसा क्युकी सु गैस छी ज़याद रिएक्टिव त यह हैक न ज़याद टाइम्स रोकिथ कह 
केहह तारक छी वोचना अमित युम पैठ ज़िन्दगी हैक बसर गसिथ ,तक़रीबन छी 6 . 25  करब प्लेनेट छी इथ युमना पैठ ज़िन्दगी बसर करीन छी मुमकिन 
ब्रह्ज़मान इंसान सन्ज़ ज़िन्दगी छी  अमिस प्रणयान जैनिज़्म हन्ज़ान हुन्द किताबें माज़ वोचनअ  
 क़ुरान्स मादनज़र तयित करो फख्र -अल -डीन -अल -राज़ी  त  बै मुहम्मद अल-बाक़िर कारोक कॉस्मिक प्लुरलिस्म हौसला अफ़ज़ाई 
आइक लायथ यह लोग पता की कयानतस मंज़ छी वार्यः प्लैनेट्स युमन मंज़ ज़मीनस छी सु प्लेनेट यथ पेट एक्सट्राटेरेसिअल लाइफ बनाई आख साइंटिफिक कम्युनिटी
यिथकन वैगनिक खोज तेज़ गे एक्सट्राटेररेस्टियल लाइफ बनाई आख पॉसिबिलिटी  
 मरस पैठ ज़िन्दगी मुमकिन आसनस पैठ लाईचक वार्यः किताब युमन मंज़ उस आखः ब्रिटिश किताब लेखन वोल एमिस ज़न नाव उस H.G WELLS  एएम लाइच आक नॉवेल यस नव उस ''दा वॉर ऑफ़ दा वर्ल्ड इन 1897 '' यथ नोवेलस मंज़ छी आमुत एलियंस हुन्द ज़िक्र करण आमुत युमय एलियंस आयी पथ ज़मीनस पैठ युमो पट यथ तबाही मचवोख 
यथ कहत पैठ बरोस तत्वों की ज़िन्दगी छी  निबरा पैठ आमच यथ कहत हुन्द सबूत छी दिवा पसेउडोस्किएन्स, कांस्पीरेसी थेरोरिएस, त बै मशहूर फोल्कफ़ोर, ता बै नोटबलय ''एरिया 51 ''मंज़ बे लेजेंड्स.
वार्ड त बै ब्रोनली वोन एवोलुशन छीनना बस ज़मीनस पैठ यूथन मुमकिन केहह एवोलुशन छी हैका बकियाँ प्लैनेटन पैठ त गसिथ यथ जान ज़िन्दगी हुन्द नैब निशाना छिन ( DNA त बै कार्बन छी ज़रूरी) टोयथ छी हैका एवोलुशन ग़ासिथ 
आईम्म वोन,अगर ज़न बैक दुनहेइक लोख (एलियंस ) ज़मीनस पैठ ईअं यह गस्य उठेयुत ज़न आस कोलम्बो तृमूथ अमेरिकास ,मंज़ यमम साथ अमेरिकन हुँदैन लोकन  गॅस ना बर्दाश'',एम् वुन.
COSPAR कर केह ज़रूरी इतलाह जारी  प्लैनेटन हुन्द बचाव खातर 
बे ,ईमान हिन्द जावब हिसाब ,अत छू "कहीं ते फायदेमंद जानकारी की सु वाने की कहन ते साबूत छान लुखं नज़रो दूर. "
1.  गाशिक सोर्सेस छी आसा अलग  मगनीटुड 
कॉमेट बोर्रेल्ली वॉन युम  रंग ज़याद तेज़ चमका छी  ओमन छी आसा त्राए रेंज आर्डर मगनीटुडेक  
स्केल लॉगरिदमिक छी ईट पेट डिफाइन कोरमुत हर आकिस मगनीटुडे पैठ 100 मंज़ लगभग 2.512 एआईएम की वजह साथ छी यह चमका 
 सइंसदानो छुक मगनीटुडे दूं कॉमन हूंद वोनमुथ ;1; आपपरेंट मगनीटुडे 2 ; अब्सोलुटे मगनीटुडे   
अब्सोलुटे मगनीटुडे छी इंट्रान्सिक लुमिनिटी किस बरस मंज़ वना यथ मंज़ वाना छी यह की ऑब्जेक्ट युस इंटेंस लुमिनोसिटी  हन्ज़ान रेज़ वापस छी करा सो छी आसा आपपरेंट मगनीटुडे टैम ऑब्जेक्टोक अगर आस यह केहह दूरी पैठ थावो ज़मीन पैठ 10 पर्सेस तारोको पैठ 
दूरबीन की मदत साउथ हुक आईसए तारक वोचित यमकी वजह साथ आयी आइस तारक लोकुट बोज़नअ  
यथा काम आईमुक वैल्यू आसिय तुयता ज़ायदा छी सू चीज़ चमका 
तारक युमन हुन्द मगनीटुडे 1.5 -2.5  मंज़ आयस तहत छी वना सेकंड मगनीटुडे युमन माज़ कह २०  तारक छी ईतह युम 1.5 खुत ज़याद छी चमका  युमन अस गोड्नुक मगनीटुडे तारक छी वाना 
बराबर मगनीटुडे सोलर सिस्टम्स खातर युम ऑब्जेक्ट हज़ दोरी छी 1 AU 
सारवय  खुत आसान तरीक डेवलपमेंट यह छी की आस गॅस तगुन आवज़ारन हुन्द इस्तेमाल करून आसान पाथ 
आएम की मदत साथ आयी सीन इकोनॉमिक्स मंज़ बदलाव त बै लेसुरे तबकास मंज़ त बदलाव वोहचेना 
मसलन आएम साउथ आय इंसान हंज प्रोडक्टिविटी बढ़ानअ त बै बिवेथिक मसल त हाल करनअ 
युमन हुन्द मतलब हे बदलाव 20 सादी मंज़ येल अमेरिका सोशल सइंसदान, त बै थोर्स्तेइन वेब्लेन तर्जुमा, कुड़ुख आकिस जर्मन हर्फ़ टेक्निक ''टेक्नोलॉजी" मंज़.
1937 मंज़,आव आक अमेरिकन सोशलॉजिस्ट रीड बैन युमं वोन की"टेक्नोलॉजी मंज़ छी आवा अवजार ,बानन ,हतियार ,मशीन ,गारवाथ ,पालो ,पानवून बोल चाल ता बै एक जय पैठ बाइकीस जय गैनोक गॉड यौम चीज़ गसन इस्तेमाल करन तागून त बै बनावों त".
वीं वीं ,यूरोपियन फिलॉस्फर बडवख मतलब "तकनीक" वर्हन टेक्नोलॉजी ताम युस जन कह त इंस्ट्रूमेंट हैक बनायिथ यह वोन फौकॉट्स पन्नी कॉम मंज़ युस आईम्म टेक्नोलॉजी पैठ आस कार्मच (टेक्निक्स दी सोइ ).
असील चीज़ ईजाद करने खातर या मुश्किल हाल करने खातर "बे "मशीन,ावज़ारूक़ आख हिसस ,तारिक ,बे बाकि.,
यौम लफ़ज़ छी तैली इस्तिमाल गस्सा येल आस कुनिये बज्ज टेक्नोलॉजी हंज काथ करो 
आमिक फायद वाहचो टेक्नोलॉजी छी ईवा वानआ आवज़ारन त मशीन यौम सारी रोज़ मरा तकलीफ छी दूर करा त बै काम आसान करा 
डबल o .ब्रायन आर्थर वोन टेक्नोलॉजी छी सो चीज़ याम अस" लोकन हंज खाइश पुअर करीन. ''
येल आस यैह बै कास साउथ छी रालवा मतलब, यतत ज़न छी ''मेडिकल टेक्नोलॉजी'' या  '' स्पेस टेक्नोलॉजी'', इछी इवा वनअ  कइ टैम फील्डेच आलिम त आव्ज़ार गस्स पता आसीन."
टेक्नॉलजी छी इस्तिमाल गसा हिसाबस मंज़ ,साइंस मंज़, त बै ताथ कहतर युस लोकन आसाइश वतनय 
 इंजीनियरिंग मंज़ छी लुक हईश आवज़ा बनावेन टाइम साउथ छी सुन माहोल ख़राब गासन टाइम की वजह साउथ छी लोकन वरयह तकलीफ पेवा तुलीन लोक छी यीह सिर्फ पनी मतलब मोजो करा यौम टेक्नोलॉजी त बै तकनीक हुन्द फायदा तुला 
मसलन अगर आस वाहचो साइंस मंज़ छी आस पारा इलेक्ट्रान सुन्द पक्कों एक जाय पैठ बाइकीस जाय आकिस इलेक्ट्रिकल कंडक्टर्स मंज़ यैह छी आइस तैली पता येल टेक्नोलॉजी त बै आईमुक अलीम ओस आइस 
साइंस त बै टेक्नोलॉजी मंज़ कय मेल छी अथ पैठ आव बेहस कारना युज़न सइंसदाँ ,हिस्टोरियन,त बै पोलिसीमाकर अस आमम बेहस साथ लगहै आइस  पता की एप्लाइड साइंस की छी लेट 20th सेंचुरी मंज़ 
गुडनिक इंसान छी अमित होमिनिड्स पैठ युम बीपेदल छी आस्मित युमन हुन्द दिमाग अजकिस इंसान किस ट्रयूम हिस दिमाग किस बराबर 
 तेज़ कानयन ता बै तबरी की मदति साथ चाटिक उम्मो आर्य ज़याद जंगल फार्म बनाना खातर  
युस सारय खूत गूडनायथ हवा बिजली आयी समन्दर की नाय सिन्ध पकना साउथ गोदनीच नाव युस  आया वोहचन सऊ आय नील समन्दरस मंज़  वोहचन 8th -मिल्लेंनियम BCE  मंज़ 
अर्चयोलॉजिस्ट्स वोनोक युस गूडनुक व्हील छी सऊ छी आमुत 4000 BCE मंज़ बनना यह छी आमुत पावनअ (मेसोपोटामिया ,नॉर्थेर्न कौकसूस त बै सेंट्रल एउरोपेस )मंज़ 
हालही मंज़ आव सरवाय खुत पुरून व्हील लजूबलजाना मार्शेस ऑफ़ स्लोवेनिया मंज़ 
  परयान ज़मानिक हंज आस पॉटर व्हील इस्तिमाल करा वन छी आमुत यह आइस उम्मुय  बनमुत 
गुडनुक ज़ा व्हीलर राइड आव ट्रावॉइस मंज़ वोहचनअ त  बै मेसोपोटामिया त बै ईरान मंज़ आव इस्तिमाल कर्ना 3000 BCE मंज़ 
गुडनुक बाथटब आव क्नोसस किस महलस मंज़ वोहचेनअ 
गुडनुक प्राइमरी सेवर  रोमोक ओस क्लोअका मक्सिमा यामेच बनानीच काम आस शेयुम सदी मंज़ गामच युस ज़न आज़ त छी बकार ईवा 
मिडिवल टेक्नोलॉजी मंज़ छी आसान मशीन इवा मसलन (लीवर ,स्क्रू त बै पुल्ली) वा छी उमाय तोडा मुश्किल बनयमतः (व्हीलबोर्रोव ,विंडमिल्स त बै क्लॉक) य ु निवर्सिटीज़ की वजह साथ बाड़ेव त इस्तिमाल करना  
18th सादी मंज़ अमेरिका मंज़ इंडस्ट्रियल रेवोलुशन दौर यथ दूरस मंज़ टेक्नोलॉजी आस वार्यः  खोज गस्सा बै तुमन जायन युमन जायन ज़याद ज़मींदारी ,बनावों ,मेटलर्जी ,माइनिंग , यौम गाय तैली खोज एल पावर ओस स्टम्स पैठ बना 
टेक्नोलॉजी बड़ स्काईस्कार्पेर छी अर्बन एरियाज  मंज़ ज़याद मोटर साथ फ़ूड ट्रांसफर करा 
20th सदी उन वरयह ज़याद बदलाव  
 इनफार्मेशन टेक्नोलॉजी बनावोक इंटरनेट 1980 मंज़ यह साथ ज़याद एडवांसमेंट आय 
 केहह कंस्ट्रशन टेक्निक्स त बै केहह आर्गेनाईजेशन बनायकः नव टेक्नोलॉजी युम साथ इंडस्ट्रीज वलयो करोख नय पीड़ हौसल अफ़ज़ाए ताकि  ओम गस्सान बै अवजार बनायिथ  
 ट्रान्शुमनिस्ट्स छी माना टेक्नोलॉजी छी खत्म करा साईन रूकावट मगर अगर आस वाहचो बाईक तरफ छी इंसान ही खतम करनीच कोसिस 
  तुमची मानन अगर आस ज़याद इस्तिमाल करो तैल क्र यह सान प्स्य्कोलॉजी पैठ आसार  
आईं दोयुत आस यह दिलस कहत तरीक साथ छीन आइस पानिन आंच बंद करिन केह टचोलोग्य पैठ बरोस करों  बै यह छी आकिस चीज़ पैठ आथ खिलाफ आसान तरीक साथ आख बेवक़ूफ़ गलती त हैका ग्रसित 
वर्युः सइंसदानो करुक टेक्नोलॉजी कर्राथ युम ज़न ऑलडॉस  हक्सले ,(ब्रेव नई वर्ल्ड ),एंथोनी  बर्गेस अ क्लोकवर्क ऑरेंज   त बै जॉर्ज ओरवेल निनटीन एट्टी-फोर 
टेक्नोलॉजिकल इस्तेमाल कारन वल लोकन निष् अलग टाइम वॉन उम्मन ''टेक्नोपोलिएस''यह छी सऊ समाज युस माना छी टेक्नोलॉजिकल त बै साइंटिफिक समजस, युस बकियाँ रिवाजन छी ख़तम- करा.
निकोलस कॉम्प्रीडीस छी टेक्नोलॉजी हुन्द  खतरन हुन्द किस बारस मंज़ लेखोमुत मसलन जेनेटिक ,नैनोटेक्नोलाजी ,सिंथेटिक बायोलॉजी एंड रोबोटिक 
हुबर्ट ड्रेफुस याम किताब लीच टेक्नोलॉजी कराथ करनस पैठ यथ किताब ओस नव ''इंटरनेट त बै व्हाट कंप्यूटर स्टिल कैंट डो '' 
 जार्ड बर्नस्टेइन युस सीनियर उस बजट त बै पालिसी बज़रूक टाईम लुक्क आक आर्टिकल याथ टेक्नोलॉजी किथ कन कौर गरीब मज़दूरन हंज काम ख़तम 
 टाइम राटट ज़ी कसूसी  पहलू पन्न काथ बृहः थाना  क़तर बेहस करन मूजो 
हकीकतन ,ऑटोमेशन लीग दमकनी रेपेंटाटीवे नौकरियां लेकिन एम वारिया बड़ी -आखरी नौकरी छी वेन ते क्याज़ की एम् छी इस्तेमाल कारन टेक्नोलॉजी बे मैन्युअल नौकरी याथ "ज़रूरत छी फ्लेक्सिबिलिटी जजमेंट बे कॉमन सेन्स "युस वरीय मुश्किल ओस मशीनों सेथ पुर करूँ.
टेक्नोलॉजी छी अकसर एवं माना लकट ; हगहेस ,छी वना" टेक्नोलॉजी छी  इंसानन पानि दिम्माग साथ बानमुच ताकि इंसान सन्ज़ काम गस्स आसान."
 आईम्म वोन टेक्नोलॉजी हैकू आस आसान साथ सम्बालिथ यस पातत वराय सवाल आय करना 
सोलुशनिसम साथ हको आस पन्ने मसल हल करिथ एल आस शुकूर गुज़र रोज़ो टचोलोग्य त बै इंटरनेटोक 
बेंजामिन अर.कोहेन त बै ग्वेन ओ टिंगेर  उम्मो त वोनोख  टेक्नोलॉजी हुँदैन असरन पैठ 
  टेक्नोलॉजी यथकान इंसानन पैठ छी लगो गस्सा तीतयकँन छी हैवानां पैठ त गसा 
 आवज़ारन हुन्द इस्तिमाल करों त बै बनावों उस बरोह कलस मांज़ इवा इंसान सुन आक खसुसि करैक्टर मअना 
रॉय कुर्ज़वेली वॉन 2005 मंज़, की मुस्तक़बिलास मंज़ गस्स टेक्नोलॉजी हैज़ वार्य जमगठ यमकी वजह साथ आई ''GNR एवोलुशन '' ई जेनेटिक्स ,नैनोटेक्नोलाजी त बै रोबोटिक्स, मंज़ युम ज़न रोबोटिक छी अहम.
लोक की छी लागमित GNR एवोलुशन कोंन पक्ने 
 लोकन हुन्द मानूँ छी मुस्तक़बिलास मंज़ आसान रोबोट  इंसानो खुट ज़हीन त काबिल 
युस ये इन वोल वख्त छू एम् छी शेयर कारन हुईवई चीज़ एम् सोंच सेथ प्लनेड ओब्सोलांसेस ,तोती ,प्लनेड ओब्सोलांस छी एवं वुचने "सिनिस्टर बुसिनेस्स तकनीक. "
सइंसदान हुन्द मानों छी की नैनोबॉट टेक्नोलॉजी हक़ इन्सानस हैंडल कृत अगर आस तैमुख मॉलिक्यूलर यह एटॉमिक स्टार्स गसो 
जेनेटिक त कारूख़ इंसान समजों आसान त बै जेनेटिक इंजीनियरिंग त गाय अहसान केह लोकन हुन्द मानों छी के जेनेटिक एन्ग्नीरिंग साथ गासन सारय बैमार  ख़तम 
सइंसदान हुन्द मानों छी की नैनोबॉट टेक्नोलॉजी हक़ इन्सानस हैंडल कृत अगर आस तैमुख मॉलिक्यूलर यह एटॉमिक स्टार्स गसो 
अथ मंज़ ,ओब्सोलेटे, युस आक" इंजन" छी तहत छी इवा वॉनअ मिल्टरी मशीन, युस जंग विज़  छी इस्तेमाल ईवा करना(मिसाल की तोर ,कटपुलट ).
6 क्लासिक मशीन छी आमुत बृहः कलस मंज़ वोचना मशरूख  मंज़ 
लीवर मशीन आयी 5,000  वारी बृह वच्चेनअ  मशरूख मंज़ यह जान इस्तिमाल ओस गस्सा मायना क़तर त बै बड़ बड़ चीज़ एक जय पैठ बाइकीस जय नीनस मंज़ 
स्क्रू आव बनावना मेसोप्टेमिअ मंज़ एल नेओ-अस्सीरियन (911 -609  बीस ) सुन्द दोर ओस चला 
फ़राओ द्जोज़र बनवीकः पैरिमिंडस सक़्क़ारा     इगीपट्स मंज़ (2630 -2611 bc)मंज़ 
कुश्ती हंदो जदो बनयीख स्पेओस यल ट्रमबुक दोर ओस (3700 -3250 bc ) मंज़   ब्लूमेरिएस त बै ब्लास्ट फर्नेस त आय सितम सदी मंज़ बनवनअ कुश मंज़ 
आर्कमिडीज त बै अंतिकीथेरा बनयीख वार्यः चीज़ मसलन ;-गेअरिंग ,मशीन थेरोरी ,गियर ट्रैन वगैरा | यौम चीज़ छी आज़ त इस्तिमाल गसा रोबोटिक एन्ग्नीरिंग त बै ऑटोमोबाइल्स एन्ग्नीरिंग मंज़ 
स्पिनिंग व्हील त कोर इंडस्ट्रियल रेवोलुशन मंज़ आसानी 18th सेंचुरी मंज़ 
टाइम बनाय चोउर ऑटोमाटों गयाखकार  यथ मंज़ ड्रमर यस ज़ान ड्रमर मशीन आस सम्बल ,यौम हर आकिस जाय हकन  वयिथ त कहा त साज़ हैकन कैदिथ 
हर आइकीस तबकास मंज़ आस टेक्नोलॉजी मगर यूनिवर्सिटी मंज़ आस न टेक्नोलॉजी हुन्द ज़याद इस्तिमाल कह 
कैनाल इमारत बनविन आस आख वरियाः बड्ड कह्ता एल इंडस्ट्रियल रेवोलुशन ओस हलकोय 
सऊ ओस पान आख मेच्निकल इंजीनियर त  बै उस्स सऊ फिसिस्ट 
स्मेटोन बनाव मेच्निकल की मद्द्ति साथ स्टीम इंजन 
सामुएल मोरलैंड युस हिसाब जानना वॉल उस टाइम त कर पंप पैठ काम
आयरन मर्चेंट थॉमस नेवकोमेन टाइम बनो गुडनुक पिस्टल  स्टीम इंजन 1712 मंज़  साइंटिफिक ट्रेनिंग न ज़नाना वोल ओस 
नाय नाय चीज़ो साथ आया शिस्तार मंज़ वार्यः गिरावट याम की साथ लोको ट्रैन पटरी बनायक ,कदल बनवीकः 
हाई स्टीम इंजन बना साथ युस पावर उस  उमन वेट तुल्नुक स्टीम इंजन टाइम की मदत साथ गो स्टीमबॉट्स त बै लोकोमोटिव आसान बनावन 
इंडस्ट्रियल रेवोलुशन की वजह साथ आय मशीन हुन्द मेटल पार्टन हुंज़ डिमांड त बढ़ना यौम की वजह साथ पाई बै नय आव्ज़र बनावन 
असल पैठ मशीन  टेक्नीके  आयी बनान 19th सदी मंज़
अमेरिकास मंज़ आव वोच्छेनअ 1850 माज़ ज़याद लोक आइस इंजीनियर  2000 हुर्र आइस "इंजीनियर".
1890 मंज़ आस 6000 इंजीनियर सिविल मंज़ ,मैकेनिकल ,मिंनिंग  त बै इलेक्ट्रिकल मंज़ 
फाउंडेशन इलेक्ट्रिकल इंजीनियरिंग हैज़  1800 मंज़ छी ईवा वह्चेना तजुर्ब कह लोकन हुन्द यौम ज़न छी ;-अलेस्साँद्रो वोल्टा ,माइकल फैराडे त बै गेओर्ग बै आव आथि दोरनस मंज़ इलेक्ट्रिक टेलीग्राफ 1816 मंज़ त बै इलेक्ट्रिक मोटर 1872 मंज़ 
एयरोनॉटिकल इंगिनीर्स छी हवाई जहाज़ बनवा यत कल आज़ एयरोस्पेस इंजीनियरिंग छी वना 
नॉवल इंजीनियरिंग त बै मिंनिंग इंजीनियरिंग आस बड्ड सःकः आमिक 
येमूक नतीज छी यह की इंजीनियर छी पावै हमेश कह नोव नोव मटेरियल हुन्द पारूं 
ई छीन मुमकिन कह अगर ऐस कहा चीज़ आइस  बनावों तैमुख सामान छी वार्यः ज़याद ज़रूरी 
जेनरिक अल्तशुल्टेर ,येल एम् जामा कुर वरीय स्टटिस्टिस नंबर पटेन्ट्सूक ,एम् वुन की की तयाग छू दिल "लौ -लेवल "एन्जानीरिंग डिज़ायनुक ,लकिन बॉडीस लेवल्स पेठ स्रियो खोत असाल डेज़िन छू सु युस अलग छू कारन कोर कंट्राडिक्शन युस मुश्किल छी पद कारन.
पात छी  ईवा उमन प्रोडक्ट टेस्ट करन 
कम्प्यूटर मंज़ त छी एप्लीकेशन आमची युम इंजीनियरिंग मंज़ मदत छी करा 
युस ओमान मद्दत छी करा 3d  त 2d नक्श बना नस मंज़
इ सूरी इनफार्मेशन छी ईवा डाटा  बनेथ सम्बलन आइकीस सॉफ्टवेयर मंज़ 
इ छी आमुत वोचना की इंजीनियरिंग छी कह कनेक्शन सोसाइटी,कल्चर त बै लोकन साथ 
इंजीनियरिंग हुन्द काम छी हैका कोनसाथ मुद्द बनेथ 
इंजीनियरिंग छी इंसान सन्ज़ तारकीय मंज़ मद्दत करा 
वार्यः ज़याद मसला छी यौम ज़न आथ छी मसाला बनावा सियासती लोक छी बनवा 
सइंसदान त छी इंगिनेर मदत करा उमन हंज काम मंज़ उमान नक्श दीनस मंज़ 
उम्म छी हैका फिजिक्स त बै केमिस्ट्री  मंज़ त मदत करिथ मगर तुम मसल छी आसा बदल
गूदनाथ आस हिसाब लगायिथ हाल करा मगर आज़ छी टेक्नोलॉजी हुन्द मदत हावा 
फिजिक्स ज़नान वालिस छी ट्रेनिंग हैंज़ वार्यः ज़यादा ज़रुरत आथ खातर
मसलन नॉविएर स्टॉकिंग एक्वेशन छी इस्तिमाल गसा ैरदीनामिक फ्लो युस एयरक्राफ्ट्स मंज़ छी आसा या त छी फिनितः एलिमेंट तरीक इस्तिमाल करा  यल मुश्किल कह आसा छी 
इंजीनियर छी नैय नैय चीज़ां हुन्द खोज कड़ा त बै बनवा 
युस डिज़ाइन इंजीनियर बनावन छी सो गस पाज़ी बासों त बै काम कारन वोल  थत गस्स पन्नेन ज्योमेट्री आसान त डायमेंशन त गसनस आसीन 
इसीलिए छी  उम्म पारा फिजिक्स ,केमिस्ट्री ,बायोलॉजी ,मैथ त बै मैकेनिक्स 
युस अस कल की ज़मानीच दवाई छी इ छी हकन जिस्मीक फंक्शन ते बदलाईथ नकिली पुरजन हुन्द इस्तेमाल करिथ पथ छी ये हकन बदलाईथ जिसमूक फंक्शन नकली औज़ार लगायिथ यिथ पाठ ,मगज़ बे पसमकेर्स.
दोषवयोः साथ हायक युमन मुसीबतन हुन्द हल नीरिथ 
एनजेनेअरिंग मॅनॅग्मेंट या "महाजमेंट एनजेनेअरिंग "इ छी आख ज़रूरी शाख मनगमेंटिच याथ मंज़ छी एवं ेंगेर्निंग तैयारी या छी एवं ेंगेर्निंग इंडस्ट्री सेक्टर.
युस इंजीनरिंग स्पेसलिसिंग छी बदलाव मनगमेंट्स अथ गैसीय असून वरीय -ज़याद क़ाबलियत असिन एप्लीकेशन ऑफ़ इंडस्ट्री बे ओर्गनइजेशनल सयकोलोग्य असूल बे टर्किस बरस मंज़.
अर्टिफिकल इंटेलिगन्स। सु इंटेलिजेंस युस मशीन छी दीवा युस इंसान त हैवान की क़ाबिलियत निष ज़याद आसा 
अल रेसेअर्चेर छी वार्यः ज़याद आईडिया खत्म करमित यथ मंज़ ब्रेन,इंसान सिंज मसलअ ,फार्मूला लॉजिक  वरियाः डाटा बैस
अल रिसर्च मदद ओस कवर करा :-ज़बान ,नॉलेज ,प्लानिंग ,हिचओं त बै चीज़ं मनुपलते करिथ वनोनो 
अल रिसर्च करोख कंप्यूटर साइंस ,प्स्य्कोलोग्य,लिंगविस्टिक ,फिलोसोफी ,त बै वार्यः वार्यः फील्ड 
मैकेनिकल पारूं यह" फॉर्मल" रीजनिंग छी शुरू गस्सा  फिलॉस्फर त बै माथमेटिशन पैठ.
चरच टर्निंग थ्योरी , त बै न्यूरोबिओलोग्य हुन्द खोज गससून त बै इनफार्मेशन थ्योरी यमु साउथ मिलियाव सइंसदानं यह के तुम हकन इलेक्ट्रॉनिक ब्रेन बनायिथ 
अटेण्डीस एलन नेविल ,हर्बर्ट साइमन ,जॉन मक्कार्थी ,मर्विन मिन्स्की ,ऑथर सामुएल यौम सारी आय  लीडर बानवअ अल रिसर्च 
AL's फाउंडर आस्स सारी ऑप्टिमिस्टिक  मुस्तक़बिलास कातर:  हर्बर्ट साइमन वो ,"मशीन हक़ ,वाहन वरियाँ मंज़ ,हक़ करिथ कहँ ते काम युस इंसान छी कारन".
काम गाये लूत बे 1974 मंज़,युस नुकस ओस कुद्मुत सर जेम्स लिघ्तिल्स  तथ खिलाफ वुनुखबे युस ज़ोर ओस U.S.कांग्रेस की एम् हासा गसण दिन वरीय असल काम ,दुइनवाय U.S. ते ब्रिटिश शासन कुर अलग एक्सपोलट्री खोज AI.
1985 मंज़ वाथ अल बिल्लिओन्स मंज़ 
तेज़ कंप्यूटर ,अल्गोरिथिमिक इम्प्रूवमेंट छी थवा वार्यः डाटा सम्बालिथ यह आव 2012 मंज़ करना 
अल रिसर्च छी केह सब ग्रुप यौम लोकन साथ वतनस मंज़ न कामियाब रूड 
रिसर्च आय त्राण इंस्टीटूशन मंज़ करन :- कार्नेगी मेलोन यूनिवर्सिटी ,स्टैनफोर्ड  ता बै mit 
उमन हंज कामय आय वार्यः नव दीन  :- एम्बोडिएड ,सिचातेड़ ,बिहेवियर -बेस्ड  बै डेवेलोपमेंट  
माथेमैटिक लैंग्वेज कर वार्यहान जाय मंज़ मदत (मैथ,इकोनॉमिक्स मंज़ ) आईमैक साथ हैक व्यथित हरमन जायन 
मैथमैटिकल लैंग्वेज आसन बापथ छी उम् बाज़ बाज़ कंपनी साथ काम कारख (मैथमैटिक्स ,इकोनॉमिक्स त ऑपरेशन रिसर्च ) 
एल्गोरिदम छी हैका बडसई बढ़ प्रॉब्लम सोल्वे करिथ क्युकी उम्मो चौक" कॉम्बिनेशन फाटण ": अंदाज़ लगामोउथ।  यथकण यथकण प्रॉब्लम बड़ाई तथ्यकेँ गए यह काम.
चीज़ें मंज़ छी आख व्यापक सामान्य कनौलेदे आसा यथ पैठ छी यह शामिल गस्सा कह ऑब्जेक्ट ,सिचुएशन ,इवेंट्स ,स्स्ते,त बै टाइम )छी कॉज करा इफ़ेक्ट त बै कनौलेगे ऐस की छी पता की न लेस्स डोमिनाते 
मसलन यह अगर कह बर्ड हुन्द काठ ईवा त लोक छी आमतौर पैठ आख  अकह की जानवर हैज़ तस्वीर तुला युस वाथ त वादा छी 
आमतौर पैठ चीन कहीं सही त गलत आसा 
रिसर्च प्रोजेक्ट युस कम्पलीट कनौलेगे त बै कमोनसेन्स पैठ छी आसा मसलन (cyc ) छी वार्यः ज़याद ज़रुरत आसा ओंटोलॉजिकल इंजीनियरिंग यौम हैको आस आथ सांत बनाविथ आकिस टाइम्स पैठ 
ईमान छी ज़रूरत की एम् वूचन इन वोल वख्त _यम नुमायन्दिगी अस कारन मुलकस मंज़ बे छी हकन बनायिथ प्रिडिक्शन्स की ेमन हैज़ काम कीथ पाठ हक़ अथ बदलाईथ _बे हक़पाणिं मर्ज़ी हिसाब वुछिथ की वरीय ज़याद छी कारन अथ इस्तेमाल (या "वैल्यू")युस ओस हाज़िर.
यह छी आइठ चीज़ें हुन्द एजेंट हैज़ मांग करा टी बै प्रेडिक्शन दिवा लकिन यह छी  ेवालुलाते  करा टी बै प्रेडिक्शन  लगायित हैका 
क्लासिफिकेशन छी डेटर्मिने करा की काटगे त बाई त बै प्रोग्राम यथ मंज़ वार्यः कटजाय आसा 
कम्प्यूटेशनल लर्निंग थ्योरी कम्प्यूटेशनल आख सैंपल जटिलता कथा  डाटा छी ज़रुरत बी ऑप्टिमाजातिओं 
वार्यः की यौम वर्डको -ओकरेन्स  इस्तिमाल गस्सा वार्यः सींततिक रिप्रजेंटेशन करा."
मॉडर्न स्टैटिकल NPL हैक युमन हुन्द साडी आईडिया इकतै करिथ बै हैक एक्यूरेट डाटा दीथ 
आख मॉडर्न मोबाइल रोबोट यल छी आइस दिवा लकित चीज़ यौम विज़िबल छी एनवायरनमेंट हैक आसानी साथ लोकेशन वन डायनामिक एनवीरोमेंट किस 
मसलन अगर वर्चुअल असिस्मेंट छी हैका वनित इ छी हैका मोरे सेंसटिव त इमोशनल बनवा आकिस इन्सानस 
आजकीस यथ मोबाइल्स दोरस मंज़ छी हैका आस यह वन्नित की आस कथ जाय छी क्या मौसम छी सूरी जल्दी वन  हलाकि संय बॉडी हुन्द टेम्परेचर ,ब्रीथिंग त वना 
अल्गोरिथम की  अस्स एक्यूरेट आंसर दिवा" रिज़नेबल "आंसर(मिसाल की तोर प्रोबबालिस्ट्स तारिक ) दिवा मगर कोण साथ हैक इन्सानस मुश्किल मंज़ तरियिथ  बै हैक इंसान इन्टीटूशन दियथ?
स्टुअर्ट रुस्सीर त बै पीटर नॉर्विंग उमो वोनोख की अल रेसेअर्चेर" छीन कहन त फरक पावा स्ट्रांग अल हाइपोथिसिस_ साथ यूथका आख प्रोग्राम, छी पका तुमन छीन कहन फरक पावा अगर आस आथ रियल इंटेलिजेंस वनो."
नाव इंटेलिजेंस हैक एक्सपोनेंशियल त बै ड्रमैटिकल्ल्य सरप्लस बदायियथ
ऑटोमेशन त बै एम्प्लोय्मेंट्स मंज़ युस रिलेशन छी आसा सौ छी थोड़ा मुश्किल आसा      
युस सब्जेक्टिव एस्टीमेट छू इ छी वरीय फेलायमूत ;मिसाल की तोर , मिशाएल ओस्बोर्न  बै  कार्ल बेनेडिक्ट फ्री उमो लगावोक अनदाज़ की 47% नुकरि युस अमेरिकास   मंज़ छी सु छी" खतरास " पैठ यथजन,  OECD वोन की सिर्फ 9% ही नुकरि छी" खतरास" मंज़ सइंसदान कारोक वार वार खतम रिस्क युस नय टेक्नॉलजी साथ आय वजूदास आयी.
सइंसदान कारोक वार वार खतम रिस्क युस नय टेक्नॉलजी साथ आय वजूदास मंज़
निक बोस्ट्रोम युस फिलॉस्फर उस टाईम वोन पनि किताब मंज़ युस जान नव उस '' सुपरिंटेलीगेंस'' आथ मंज़ वोन आईं की अर्टिफिकल इंटेलिजेंस कार्य  इंसान ख़तम 
बोस्ट्रोम वोन इ छी मुश्किल मगर इनसान समजावून एमसीनज़ किताब मंज़ अल रेसेअर्चेर स्टुअर्ट युम बोस्ट्रोम वोन त बै वोन टाइम मशीन किन बरन मंज़ 
पाने कितब  Human Compatible   मंज़ , AI रिसर्चर  स्टुअर्ट जे  यथ मंज़ रसेल कोर  बोस्रोम  कह परेशानी हुन्द ज़िकर साथ हे  बोस्रोम  त बै इंसान तरफ रेस्पेक्ट कतार मशीन हुन्द लबकरी हुन्द विकास करों कतार आकिस फिल्म मंज़ करों बाई आथ मंज़ रेफोर्स्मेंट  लर्निंग करवाहक 
यौम लोक अर्टिफिकल इंटेलिगन्स मंज़ एक्सपर्ट छी तुमु वोनोख की छी ड़याँ मंज़ थावों त कय न बै रिस्क तुला सुपरहुमानली युस आंत लकायक छी  AI 
फेसबुक CEO मार्क्स ज़ुकेरबर्ग टाइम वोन की  युस AL "रिसर्चर छी उम्म हैकन वार्यः पॉजिटिव चीज़" खोलिथ यामसथ वार्यः बीमार गसां ठीक ता बै ऑटोनोमस कार त बाड़न.
मुस्क़ दयत्त वरियाः रकम पनिय कंपनी की अर्टिफिकल इंटेलिजेंस बनाव टाइम" वो तुमन की नज़र तयु की अर्टिफिकल इंटेलिजेंस पैठ.
रिसर्च यथ एरियाज मंज़ छी ईवा मशीन एथिक्स ,अर्टिफिकल मोरल , AI त बै डिसकशन इंसान सिंडिस हकस पैठ 
इ छी सो टाइम यथ मंज़ ऐड गॅस एथिकल डायमेंशन मशीन मंज़   
अगर आस रिसर्च करो मशीन मंज़ आईमुक कंसर्न छी ऑटोनोमस साथ आईमुक आख डर छी आसा मशीन इंटेलिगन्स 
इंसान गैसीय ने ये समजून की मशीन ते रॉबर्ट कारण अस सेथ असल बर्ताव क्याज की अत छान कहा प्रायर रीज़न यकीन करूँ की तेम आसान सिम्पैथेटिक सेनस स्य्स्टेम्स याथ मंज़ छी एवं मोरालिटी ,युस औ सीन बायोलॉजी सेथ (युस बाकि हक़ ने शेयर करिथ)
यथ निपटान खातर छी आख ही सुनिचित तवा की गोडनायथ छी आमतोर अकल्मन्द  AI ' फ्रेंडली AI  त बै पात   AIs  तथ मंज़ छी यह सुसस्फुल गसा 
मै छी बासा की AI छी आक ज़रूरी पहले मंज़ वार्यः हाली प्रगति त बै डिस्टिंगुइश  एडवांस पैठ त बै आख पर्टिकुलर आस्पेक्ट की आसा AI त बै इनोर्मिटी त बै कम्प्लेक्सिटी बै सेंटीमेंटल विओलाटे गस्सा."
रेगुलेशन छी ज़रूरी दुष्वयं खातिर अल  एंड एसोसिएटेड टास्कस दुष्वयं हैज़ हौंसल अफ़ज़ाई खतेर 
यह काम गाय   शुरू मैरी शेल्ली फ्रैंक्स्टीन इंसान बनो पांसि खातर मुश्किल 
इस्सै असिमोव दीत त्रा लॉ रोबोटिक पानी किताब मंज़, युमन मंज़ 'Multivac'' छी खतरनाक सुपर इंटेलीजेंट कंप्यूटर नव.
1980, आव आख आर्टिस्ट हाजिमे सोरयमा बनाव आख रोबोट युस पात आव जपंस मंज़ बनाना युस बराबर आकिस इन्सांस होव उस एकिस किताब यथ नव उस  बराबर आकिस इन्सांस होव उस एकिस किताब यथ नव उस ''दा गिनियोड्स  ''यमक इस्तिमाल आव कारण ग्रोरगे  लुकास पनि आकिस फिल्म मंज़.
बायोटेक्नोलॉजी मंज़ छी आस इंसान सुन्द लिविंग सिस्टम य ऑर्गैनिस्म बनवा 
अमेरिकन  सोसाइटी वो की बायोटेक्नोलॉजी हुन्द इस्तिमाल छी करा आस लिविंग ऑर्गैनिस्म मंज़ , इंडस्ट्रीज छी  इस्तिमाल करा कह क्रॉप्स ,दवा बनान क़तर 
बीओएनजेनीरिंग छी सो  ब्रांच साइंस   यथ मंज़ टिश्यू ,सेल , मॉलिक्यूल छी इस्तिमाल गस्सा 
ब्रहम टेक्नोलॉजी मनज़ आस ज़मींदार आस कह असल फसल इस्तिमाल करा ताकि तुमन हैज़ पदविष बड़ाई टी बाई सर्वें वात कयान 
याम  प्रोसेस साथ आस बरोह कल बियर बनवा 
हाथ प्रोसेस मंज़ छी कार्बोहाइड्रेट्स फूटहा अलक्होल्स मंज़ 
प्रोसेस युस फेरमेंटशन छी सू समजो लुइस पैस्टर 1857 मंज़ यथिथ आव गोडणुक पहर बायोटेक्नोलॉजी हुन्द इस्तिमाल गसण फ़ूड सोर्स आव बाइकीस मंज़ करना 
यौम साड़ी छी ईवा डार्विन थ्योरी ऑफ़ नेचुरल सेलेक्शंस मंज़
1928 मंज़ कोर अल्क्सेंदर फलेम्मिंग मोल्ड पेन्सिलियम खोज
MOSFET (मेटल-ऑक्साइड-सेमीकंडक्टर फील्ड-इफेक्ट ट्रांजिस्टर) कुर मोहमद एम्म अटाला त बै दावों कहंग 1959 नस मंज़ ईजाद 
मंज़ खोज गोडणुक बीओफेट ओस आयन सेंसेटिव फील्ड इफेक्ट ट्रांजिस्टर  युस बनाव पीट बर्गवेल्ड 1970 
1980 दौरान आयी  दशक के मध्य तक, गैस सेंसर FET (GASFET), प्रेशर सेंसर FET (PRESSFET), रासायनिक क्षेत्र-प्रभाव ट्रांजिस्टर (ChemFET), संदर्भ ISFET (REFET), एंजाइम-संशोधित FET (ENFET) सहित अन्य बायोएफईटी आयी तब्दील करणे बाई  क़ूवते मुदाफ़ियत की ज़रिये तब्दील करणे  FET (IMFET)।
बिओफुएल बड़ों छी आँख खुश कबर बायोटेक्नोलॉजी खातर इथेनॉल हको पेट्रोल बदले इस्तिमाल करिथ 
TCE ; THE CHEMICAL ENGINEER (816)
बायख मसलन छी  ट्रांसजेनिक प्लांट्स यौम कुंती कुंती जाय छी बड्ड गसा बिना कह केमिकल 
ग्रीन बायोटेक्नोलॉजी छी इस्तिमाल गस्सा साफ सफाई मंज़
बै छी आम तब्दीली होर्मोनेस ,स्टेम सेल्स, एंटीबायोटिक्स siRNA बै डायग्नोस्टिक टेस्ट 
बै ईठ ब्यूल बनावों युस हर कास  महोलास मंज़ हक़ बैदिथ युस जान एग्रीकल्चर मंज़ मदत कर 
फार्माकोजेनोमिक्स हुक मक़सद ची ड्रग थेरेपी बेहतर बनाने खातिर  मंतिक़ी ज़र्रह डेवेलोप कारण ताकि ज़्याद खुथ ज़्याद एफ्फिसैय खातिर  काम से काम मुज़िर असरात यकीनी बनानी 
मॉडर्न टेक्नोलॉजी हैक दवा बनाईठ इअस्लिय  सस्त
यम जेनेटिक टेस्टिंग छी ये छी इजाज़त दीवान जेनेटिक ीालजस वुलनेराबिलिटीज़ हैज़ की तम हकन बीमार फेलयिथ ,बे हकन इस्तेमाल ग़ासित ेकस बचसनज पेरेंटगे वूचन खातर (जेनेटिक मोल या मौज )या इकस इन्सानसिंड पूर्वज
वार्यः फिर की ईवा यह टेस्ट करना यह कह वरसाती  आसा   
बायोटेक्नोलॉजी  साथ  हैको ख्यान संबलित तयित ताकि सू हको आस ब्रूटस कोण इस्तिमाल करिथ
10 % दुन्या फसल आय GM क्रॉप 2010 मंज़ 
यमु नयो तकनीक साथ हैको नय नय फैसला लगन  बै जेनेटिक फोड़ बदन खातर युस हक़ ग्रसित सेलेक्टिवव ब्रीडिंग त बै म्युटेशन ब्रीडिंग साथ
यौम आयी  इस्सलिया बनान ताकि ुमन गस्स न कह त बमार लागित त बै गसयक आसान असल नुट्रिशन वलुए 
लोकन छीन मगर आथ पैठ ज़याद बरोस कह की ख्यान हैको सेफ थयित
कह लोक की युस GM क्रॉप्स खिलाफ छी मगर GM क्रॉप छी वार्यः ज़यादा सेफ ऐस खातर  आथ मंज़ छी वार्यः ज़याद पूस इन्वेस्ट गस्सा
अत छी फरक GMOs हिन्द कायदन मंज़ अलग अलग मुल्कां मंज़ ,याथ मेज़ छी वरीय एथ फरक युस एवं छू US ते एउरोपेस मंज़
EU छी उमन इजाज़त दिवा के कार्यो यह फसल तैयार त बै हकन उम् बाक़िस मुलकस मंज़ त सुजीत
उमन छी आथ खातर एप्लीकेशन पयवे बरन त हर 5 वहार नव पयवे कारन   
क्लोनिंग छी सु प्रोसेस यथ मंज़ हीवॉय इंसान छी ईवा बनान त बै उमन हुन्द DNA त हीवॉय आसा
इ छी इस्तिमाल गस्सा जेनेटिक   फिंगरप्रिंटिंग  त बै प्रोटीन सिस्टम्स मंज़
गोयद आस DNA ऑफ़ इंटरेस्ट ईवा कडना DNA सेगमेंट मंज़
लिंगशन के मादत्त साथ छी ईवा सू वेक्टर्स मंज़ बर्न पैट बारे सु ट्रान्सफेक्टेड सेल मंज़ 
टिश्यू कल्चर की मदत सेहत हको आस अलग अलग क्लोन बनायिथ त बै इस्तिमाल करिथ क्लोन रिंग मंज़ 
यथ प्रोसेस छी इवा वना "रिसर्च क्लोनिंग" या "थेरपुएटस क्लोनिनंग".
थेउरोपेटिक क्लोनिंग छी आवा एम्ब्रयॉनिक स्टेम सेल साथ यथ उमीदस मंज़ की आती हको आस डायबेटिक्स त बै अल्झाइमर खातर दवा बनयित
इसीलिए छी SCNT सेल  ईवा क्लोनिंग  मंज़ इस्तिमाल करना क्युकी उम्म छी आसान साथ मिला त बै लैब मंज़ त हैका बनायिथ
ऊसाइट सेल छी रियेक्ट करा सोमेटिक सेल किस नुक्लेउस साथ तथय कनि यूथ कान यह आइकीस स्पर्म सेल साथ छी मिला
सोमेटिक सेल्स छी तैयमै साथ ईवा इस्तिमाल कर यह त हैका सम्बालिथ
ई छी बनवा ओने सेल स्तागेड एम्ब्र्यो
सक्सेस्फुल एम्ब्र्यो  छी  ईवा पथ सरोगेट मज या गावं मंज़ त्रवन
बेआख फायदा सकंट हुन्द छी यह की आस हको क्लोन बनायिथ आकिस ेंदंगेरेड जनावरन हुन्द यौम जान ख़तम छी गामित
युमन त्रिन मंज़ छी सिर्फ एम्ब्रॉय जींद हैका रूज़िथ सिर्फ आँख छी गसा बड्ड 
2014 मंज़ आव आख रिपोर्ट यस मंज़ उस की दहो मंज़ आस आठ काम्बियाब रोज़ा बै  2016 मंज़ आय ाक रिपोर्ट कोरिया  आक  कंपनी सूआम छी पर दोह 500 बनवा
असेक्सुअल रिप्रोडक्शन छी आख पनाय गसा प्रोसेस केहह जानवर ,प्लांट्स त बै केह किमायन मंज़ 
कह यूरोपियन डाश ओगवां वॉल तुमु करुख रिप्रेजेंट क्लोन ज़ा मिलनिअ
केहह कोल ,हर्ब ,शुरुब छी पाने क्लोनल कॉलोनी बनवा
कोलायन मंज़ पर्थेनोगेनिसिस मतब गो एम्ब्री बनों न्फेर्टिलिसेड एग पैठ बै छी यह आक कॉम्पोनेन्ट प्रोसेस अपोमिक्सिस
ईठ क्लोन छीन आसा हीवे कह तोहतम सोमेटिक सेल्स मंज़ म्युटेशन गस्सा तुमन हंदान डीएनए मंज़
अर्टिफिकल एम्ब्रोयो स्प्लिटिंग या एम्ब्रोयो ट्विन्निंग  छी सो तकनीक युस मोनोज़िगोटिक ट्विन्स छी बनवा एक सिंगल एम्ब्र्यो पैठ
डॉली एम्ब्र्यो आय ीथी कान बनायिथ आम्हीच सेल क़ादित त शीप सिंज मंज़ तराख 
यह आय क्लोन करन रोसलिन इंस्टिट्यूट इन स्कॉटलैंड मंज़ इ कोर एक ब्रिटिश सइंसदान सर इअं वॉलनट त बै कीथ कैम्पबेल सो जे 1996 त मोय 2003 मंज़ एल सो सिर्फ शयन वरयन हंज आस
डॉली एस आम तोरे बड़े अहम् एम कोशिश सेठ जो ज़हर की मख़सूस जनक मवाद युस एम् जीन किस सुब सेटस ज़हर छू कारन हेको ाकिस नएस जाँदारस खातिर बै डिज़ाइन करिथ 
डॉली हंज मददत साथ लोग यह पता के आस हैको एक नीच सेल पैठ आख इंसान बनाईठ  यह उस गॉडनुक माममालियन क्लोनिंग याम 29 एम्ब्रॉयस त बै 277 फर्टाइल एग्ग बनाय युमन मंज़ त्र ज़य तुमन मंज़ रूड आकोय जींद
युस फ्रॉग क्लोन ओस टाइम पैठ आन कहन फ्रॉग बनने लें वलमत वोन की डॉली आया सुसस्फुल्ली क्लोन करिथ मगर सू मौय रेस्पिरेटरी बिम्मर साथ यथ क्लोन साथ ओस कह त वेस्ट
तमाम बाक़ी मुहक़िक़ीन ियाँ विलमिटास सैथ एमओ डॉली हिंज क्लोनिंग कर कामयाबी साथ टीम ची दलील दीवान की डॉली हुन्द माउथ गौने क्लोनिंग हिन्द वजह साथ बल्कि शाह खलनिकी इंफेक्शन की वजह साथ 
सोवियत सइनकेदानो चेलाख्यान ,वेप्रेरकेव ,स्विरिडोवा, त बै निकितिन युमो बनावः क्लोनड गागोर ''माशा''.
मोरे एकिन बने अर्टिफिकल फार्मेशन ऑफ़ ट्विन्स
स्नोफी: ओस आख अफगान क्लोनेड हून युस 2005 आव क्लोन करना
समरूपा आस गौडणीच वाटर: मूष युस क्लोन करन आय
इंजाज़ ओस गुडणुक ऊँट युस क्लोन आ करन (2009)
नार्थवेस्ट सइंसदानो बनवाख क्लोन गोआट (2001)
यह आव कंडक्ट करने चीन मंज़ 2017 मंज़ त बै रिपोर्ट आय करने जैनुअरी 2018 मंज़ 
2020 मंज़  ब्लैक फ़ूटेड फेर्रेट क्लोनेड करोख आक फीमेल वल्लीअ युस 1980 मंज़ आस मोममुच
आथ मनज़ आ न कहान डिलीवरी ट्विन हैज़ दिन
हर कह हकून क्लोन करिथ मगर इंसान न कह अगर इंसान आव क्लोन करने टेल हकन वरियाः मदद बनैथ
मज़हबी काहत छी इवा बूथकां मगर क्लोनिंग कोर याथ पैठ कहाँ गौर
कह लोक छी क्लोनिंग खिलाफ युज़न वन छी युस क्लोन छी सो केथकान हैक आइकीस फॅमिली मंज़ रूज़िथ त बै आकिस सोसाइटी मंज़ रूज़िथ 
आथ छी वना" कंज़र्वेशन क्लोनिंग"
यौम तकनीक साथ लोग य पता की आस हैको कहा त क्लोन बनायित युस जान ख़तम आस गुमत
2002 ऑस्ट्रियल्स मंज़ आव ऐलान करन की तुमो चोक DNA रेप्लिकेट कोरमुट थैलसिन युस 65 वरि बृह उस खत्म घूमत
2003 मंज़ आव पैरेनीन औबेक्स क्लोन करन सेंटर ऑफ़ फ़ूड टेक्नोलॉजी एंड रिसर्च ऑफ़ आर्गन उमो करोख सेल नुक्लियस आकिस गोआट सुन्द इस्तिमाल
Когда вернутся мамонты" ("यिल माममोटस आय वापस "), 5 फरवरी 2015 (6 सितंबर 2015 को पुनः बै आख प्रोब्लूम आस यह की सर्वाइवल किठकन करो रीकंस्ट्रक्ट मैमथ: ृरमिनानाट्स  मैदान मंज़ छी सिम्बायोसिस गस्सा बै छी तुमन मंज़ कह स्पेसिफिक मिक्रोबियता आस मैदास मंज़ युस उम्मा दीजेस्टिव मंज़ छी मददत करा.
यैम की वजह सेहत ,सो छी जल्दी एज्ड गए नैचुरली बोर्न एनिमल , मगर सु ,मोय जल्दी मोय एल सु छह वारिश आसा 
हलाकि ,शुरुवतीच प्रेग्नेंसी नुकसान बे निओनेटल नुकसान छी वेन ते वरीय ज़याद क्लोनिंग सेथ कुदरती कन्सेप्शन्स या असिस्टेड रिप्रोडक्शन (IVF)
ह्यूमन क्लोनिंग बदलो  स्किएन्कोक नीज़मय 
वार्यः काम आय करना अर्टिफिकल इंसान बनान खातर गौड़ सेल पैट  DNA  पात रेप्लिकेशन इथे कण छी पात अर्टिफिकल एम्ब्री पात वॉम्ब मंज़ तरवा
कह लोक छी क्लोनिंग खिलाफ युज़न वन छी युस क्लोन छी सो केथकान हैक आइकीस फॅमिली मंज़ रूज़िथ त बै आकिस सोसाइटी मंज़ रूज़िथ 
कार्ल चर्चिल युस आकिस टेलीविज़न खातर नीवोक युस कोप्रोडक्शन आस बीबीसी त बै HBO फिल्म मंज़स इंडस्ट्री टैंक मंज़ ईवा बनान
  तैमिस ओस वार्यः लव मज हुन्द युस न मगर तैमिस पैठ आस न राला युस नव वरि बरोह मोय
2002 ऑस्ट्रियल्स मंज़ आव ऐलान करन की तुमो चोक डीएनए रेप्लिकेट कोरमुट थैलसिन युस 65 वरि बृह उस खत्म घूमत
डॉक्टर्स मंज़ ,एलियन रेस मंज़ , सोनटरांस आय इंट्रोडस करने 1973 किस सिअल्स मंज़ ''डा टाइम वारियर''.
युस सोंच अस क्लोनेड सिपाही इ कारख ब्रेड फॉर कॉम्बैट ये आय बे वुचने "दा डॉक्टर्स डॉटर"(2008)मंज़ ,यिल डॉक्टरन DNA कुरुख इस्तेमाल ज़नान सिपाही बनाने खातर येमास वुनुख जेनी
2005 काज़ुओ इशिगुरो युस नावेल नेवर लेट मी गो त बै 2010 फिल्म हिस्ट्री यथ मंज़ क्लोनेड ह्यूमन आय बनान आईं साथ हैको आस ऑर्गन त डोनेट करिथ यह छी सेल्फ अवेयर 
फ्यूचरिस्टिक नावेल क्लाउड एटलस बे सबसेकेंट फिल्में मंज़ ,आखः कहानी हैज़ लायन छी दहन देवन जेनेटिकली -इंजीनियर्ड फैब्रिकेंट क्लोन मंज़ याथ नाव छी सोमी 451 ,मिलियंस मंज़ आखः औ बनवाने नकली "वॉब्टंक ",युस डेस्टिनेड छी जनम पेठ
 अमेरिकास मंज़ आय आख फिल्म बनाव न 1980 मंज़ यथ मंज़ हर आइकिस इंसान सुन्द क्लोन आव बनान ताकि सारि करान पनस पनस कण्ट्रोल
आज किस वकतस मंज़ ,क्लोन लांच छी आँख सरप्राइज  त बै मैनेज करा कम्पलीट जेनोसाइड तुमन हदीस ुनवारे कॉउंटरपार्ट्स पैठ 
जीन हैको ट्रांसफर करिथ  सामे  स्पीशीज मंज़ ,यह अलग अलग स्पेस मंज़ बनायिथ ट्रांसजेनिक एनिमल त बै किंगडम 
जेनेटिक इंजीनियर छी िसलते  युस आइस इन्सर्ट छी आसा करों होस्ट मंज़ त बै कंबाइन बाइकीस जेनेटिक एलिमेंट्स साथ यथ मंज़ प्रमोटर त बै इन्हिबिटर छी त बै आँख सेलेक्टेबले मार्कर 
  हर्बर्ट बोएर त बै स्टैनले कोहेन बनवूख गॉडनुक जेनेटिकली मॉडिफाइड ऑर्गैनिस्म 1973 मंज़
  गॉडनुक जेनेटिकली मॉडिफाइड एनिमल उस ग्लोफिश (2003 ) बै गॉडनुक जेनेटिकली मॉडिफाइड जानवर युस ख़ान खातर उस सल्मोन (2015 )
फुनगी त आव इथे कन बनान
  विरुलान्त जीन निबर कडून वायरस मंज़ त पैठ टाइम साथ वैक्सीन बनावों
वार्यः ज़याद छी ईवा हेर्बिसडे खातर या किम मर न खातर
जानवर तर्न्सफर्म करों छी मुश्किल मगर वैन त छी रिसर्चस गस्सा
 लिवेलिस्टॉक आय मॉडिफाई करन ताकि याम साथ बड़ाई मार्किट क्वालिटी गस्स असल ,दोउद मिल असल
मगर जीन थेरेपी छी वन त लोकन खातर नव ई छी गस्सा इंसान सन्ज़ रियासती बिमार्जन ठीक कर खातर
बाकि कंसर्न छी ओब्जेक्टिवेली त बै अथॉरिटी त  कंटैमिनेशन नॉन जेनेटिकली  मोडेफिइड त बै कण्ट्रोल फूडक त बै उसे करों इन्तेकाल लाइफ 
 वार्ह मुल्को छुक ओमान मुद्दन खातर कंसर्न
बदल मतलब जेनेटिक इंजीनियरिंग हुन्द छी सेलेक्टिव ब्रीडिंग त बै अर्टिफिकल सिलेक्शन.",
  मसलन ट्रिटिकल युस बनवाख लेबोटरी मंज़ 1930 मंज़ अलग अलग तकनीक इस्तिमाल कॅरियथ
 मॉडर्न बायोटेक्नोलॉजी कारिख डिफाइन "इन विट्रो नुक्लिक एसिड तकनीक ,याथ मंज़ अस एवं रिकॉम्बिनेंट देओसीरिबोनुक्लिक एसिड (DNA )बे कुरुख सईद इंजेक्शन नुक्लेइक असिडुक सेल या ओर्गानेल्ली मंज़ ,या सेल रलाईख टक्सॉनॉमिक फॅमिली पात "
 डेफिनेशन छी फोकस करा प्रोडक्ट्स पैठ युमुख मतलब छी यह हक़ GMO आसित बै जीनोटाइप त बै फेनोटाइप साइम आसुँ
 ऐमिक त छी आइस प्रॉब्लम यथकण ज़याद प्रॉब्लम छी बड़ा
  जेनेटिक इंजीनियर हैक पनि मर्ज़ी साथ कह त जीन लगायिथ होस्ट ऑर्गनिज़मस मंज़ 
जीन छी पथ ईवा कंबाइन करन जेनेटिक एलिमेंट साथ यथ मंज़ प्रमोटर,इन्हिबिटर छी आवा
DNA छू एवं बर्न जंवरीन हज़्ज़ सेल मंज़ मइक्रोइंजेक्शन इस्तेमाल करिथ ,यीत यर छी एवं बरने सेल्स नुक्लेअर एंवलोपे पेठ सईद नुक्लेउस मंज़ ,या वायरल वेक्टर इस्तेमाल करिथ.
प्लांट्स मंज़ छी हैका यह टिश्यू कल्चर साथ गस्सा
ट्रडीटीनली जेनेटिक मटेरियल आस बार्न आवा रैंडम्ली बार्न होस्ट गेनो,जीनोम मंज़ 
चूर फॅमिली छी इंजीनियर्ड फैमिलीज़ हैंज़ :-नुक्लिएसेस ,मेगानुक्लेअसेस,जिंक फिंगर नुक्लिएसेस त बै ट्रांस्क्रिप्टर एक्टिवेटर (TALENs) Cas9-guideRNA.
1972 पॉल बर्ग बनो गुडनुख रेकॉम्बीनैंट डीएनए यल टाइम पुंज सूंड वायरस मिलावों लैम्ब्डा  वायरस साथ
युस बैक्टीरिया असल पैठ चाव प्लास्मिड्स मंज़ सु हैक जींद रूज़िथ कनमैकिन मंज़
  1974 मंज़ रोडोल्फ जीनिश बनो इक ट्रांसजेनिक माउस आख यल आमआमिस मंज़ तराव फॉरेन डीएनए इ बनाव दून्याक        सारायखोथ गॉडनुक ट्रांसजेनिक अनियमल
 माइस युमन मंज़ जीन आय कडना यह आव (1980 )मंज़
1983 मंज़ आव गॉडनुक जेनेटिकली  प्लांट बनान ये बनाव :-मिचेल वॉ बेवन ,रिछेड़ फ्लेवेल्ल ,बै मैरी डैल
  2000 मंज़ गॉडनुख वित् A रिच गोल्डन राइस बनान
इन्सुलिन युस बनवा छी बैक्टीरिया ब्रांडेड हुमिलिन उस बनवा ड्रग एडमिनिस्ट्रेशन 1982 मंज़
  फ्लावर सलवर गॉडनुक जेनेटिकली मॉडिफाइड फ़ूड
2010 मंज़ ज क्रैग वेंटर इंस्टिट्यूट ओमो बनवूख गौड़नुख सिंथेटिक बैक्टीरियल जीनोम
यह आव 2003 मंज़ अमेरिका मार्केट्स मंज़
  जीन त बै बाकि इनफार्मेशन हैको आस आकिस ऑर्गनिज़मस मंज़ ट्राईथ एल आस प्लास्टिड त इन्सर्ट करो आकिस बक्टेरिअस मंज़ ताकि सु रोज़ तहत मंज़ स्टोर रोजिथ  
  वर्हा प्लास्टिड बनावोक DNA युस पैट आव बैक्टीरिया मंज़ कडने
साइंटिस्ट हैकन आसानी साथ मनुपलते त बै जीन मिक्स करत आकिसस बैक्टीरिया दिसृप्त हैका प्रोटीन करिथ यह छी हैका बाक़िस मॉलिक्यूलर सिस्टम्स मंज़ 
 बैक्टीरिया छी खाहन खातर इस्तिमाल ीवा करनी बै ईवा इंडस्ट्रीज मंज़ त इस्तेमाल करन
 फ़ूड प्रोडक्शन बैक्टीरिया छी लैक्टिक बैक्टीरिया यूस दौड़ छी ज़मुद्दौंद बनवा
  सर्वे खोट ज़याद छी ईवा यह अमेरिकास मंज़ बनान यथ आज छीन कहाँ ख़ान ईवा कडने 
पात छी ईवा बैक्टीरिया मंज़ पुरिफ़िएड प्रोटीन कड़न
वारयक प्रोटीन छी ईवा कड़ों मुश्किल बै तुमन पट सेफ बनावों त छी 
बैक्टीरिया साथ छी हैका बिओफुएल त बनान
सोंच याथ मंज़ छी एवं गट बैक्टीरिया छी ख़तम करा खतरनाक बैक्टीरिया,या छी कारन बैक्टीरिया बदलवा या छी प्रोटीन या एंजाइम बडवान.
 ट्रेडिशनल ड्रग साथ छीन हैका बिम्मर जल्दी ख़त्म ग्रसित कह अगर आस बैक्टीरिया इस्तिमाल करो  टेल     छी बामर जल्दी तक गसा
-        बैक्टीरिया आस अग्रिकल्चर्स मंज़ त इस्तिमाल ईवा करना
 जेनेटिक इंजीनियरिंग साथ आय बैक्टीरिया मनुपलटै करन
-        पसेडोमोनस बैक्टीरिया छी नुक्लेटिंग वाटर्स आइस क्रिस्टल बनवा
 जेनेटिक मॉडिफाइड बैक्टीरिया छी इन्क्लुडे करा बिजरेमेंडशन युस पोल्लुशंस छी कन्वर्ट करा काम हरम मंज़
 जॉन डेविस त  बै दाना बोयड उम्मो करोख जर्मनिक सिंबल फेमिनितीय मंज़ कन्वर्ट पट करोख बाइनरी कोड मंज़ पट टरवॉक डीएनए सीक्वेंस मंज़ एस्चेरिअ बैक्टीरिया मंज़
रेसेअर्चेर करोख यह इस्तिमाल वार्यहैं फैक्टर खातर टारगेट लोकेशन,साइज बै जीन एक्सप्रेशन
ट्रायल स्टेजेस पेठ ,अत छी कहीं कामियाबी येमो इस्तामल कुर जीन थेरपी डिफेक्टिव जीन हटवाने खातर
 2018  मंज़ आय वरयहना बिमरण हों  इलाज कारण : हैनोफिलिअ ,ग्लिओब्लास्टोमा ,क्रोनिक ग्लानुलोमाटोस ,सिस्टिक फाइब्रोसिस
हर्पीस सिम्पलेक्स विरुसेस मेकिंग प्रोमिसिंग वेक्टर छी कैर्री करा 30 k
बाकि वेक्टर यौम इन्क्लुडे छी करा अल्फाविरुसेस ,फ्लाविविरुस   ,मसल्स वायरस
ये छान वायरस इन्फेक्शन्स असर कारन ,इ छी इन्वोके कारन कुदरती इम्यून रेस्पॉन्स बे छान कहँ चांस की एम् कारन बे पनुन विरुलेन्स फंक्शन वापस ,यम बकियाँ वैक्सीन साथ छी आसान
टुबरक्लोसिस खातर युस वैक्सीन छी बेसिलस कालमेटते – गुएरीन( BCG)
 वराह वेक्टर बेस्ड वैक्सीन छी आमुत बनान
2004 मंज़ गाय आख रिसर्च यथ मंज़ आव की जेनेटिक मॉडिफाइड वायरस छी तुमऔर सेल ख़त्म करा
यह वायरस आव ओर्गाने कुलिस मंज़ त्रावना यथ मंज़ साइट्रस ग्रीनिंग डिजीज आय खत्म गॅस त बै ऑरेंज प्रोडक्शन गे काम 75 % 2005 मंज़
जेनेटिकली मॉडिफाइड बे सु युस टारगेट जानवर छी बनावा इंफर्टिले थ्रू इम्मुनोकॉन्ट्रसेप्शन आय बनाने लेबोरेटरी मंज़ बे बाकि येमो कुर टारगेट युस डेवलपमेंट स्टेज जानवरन मंज़
जेनेटिक मॉडिफिकेशन मिक्सोमा वायरस आय रैबिट खातर करने  ऑस्ट्रियल्स मंज़
  बक्टेरिओफगे बनावों छी मुमकिन ताकि सु कर मॉडिफाइड प्रोटीन शो
 इंडस्ट्रियल यूज़ मंज़ यीस्ट गसा कंबाइन बनवा प्रोटीन मोदीजीकेशन ीुकार्योट्स मं
आक छी बढ़ावा मल्लोलाक्टिक प्रोडक्शन त बेयख छी बसाहवा ेठीकार्बोनाते दूरिंग फेरमेंटशन टाइम
बैक्टीरिया वराय बे वायरस अथ छी अडवेंटजे छी की इ छी कारन इन्फेक्ट किमान ,एम् छी अलग यम कारन कम्पेटे केमिकल पेस्टीसिड्स मंज़
यम पानस कुन छी आकर्षित कारन बायोलॉजिकल कंट्रोल्स मंज़ सु छू मुँह ,यम सेथ छी वरीय बीमाय फलां ,याथ मंज़ छी एवं मलेरिया ,येलो फीवर बे डेंगू फीवर.
 प्रोटीन छी ईवा रलन फुनगी साथ युस रुकवा छी मलेरिया बदनस मंज़
 वार्यः प्लांट्स छी प्लूरिपोटेंट मतलब आक सिंगल सेल याक आक बोड कोल बनायिथ
मेजर एडवांस इन टिश्यू कल्चर त बै सेलुलर मैकेनिज्म आकिस वाइड रेंज प्लांट्स ऑरिजनटेड युस डेवेलोप की गसा तब्बाको मंज़ 
 बायक जेनेटिकली मॉडिफाइड ऑर्गैनिस्म छी अरबिडोप्सिस थैलियम
 प्लांट्स छी ईवा ेंगिनिर्दे इस्सलिया करना ताकि कह जीन हैज़ फंक्शन हैको वोहचत
.  जेनेटिक इंजीनियरिंग छी कड़ा आकिस गिनेस इतकं की बाक़िस गेन्स छीन केहेन गसा
बाकि स्ट्रैटिजीएस मंज़ छी एवं जीन पेठ हमले करूँ इकस मज़बूत प्रोमोटेरिक पाठ बे वुछो की क्या बनिय यिल ये ओवरएक्सप्रेस्से इ करने ,एम् छी ज़ोर कारन जनेस की सु हाय पनुन पान अलग जायन पेठ या अलग तैराकी हंद सटागें पेठ.
 गौड़नाक जेनेटिकली मॉडिफाइड ऑर्नमेंटल्स छी कलर
बायख जेनेटिकली मोडेफिइड ऑर्नामेंट छी क्रिसैंथेमम त बै पेटूनिया
पापाया रिंगस्पॉट वायरस करोक पापाया ट्री ख़राब हवाई मंज़ 20th सनस मंज़ यूत ताम ने ट्रांसजेनिक पापाया कुल डिच पैथोजेनिक -डेरिवेद रुकावट.
क्रॉप क्वैलिटी इम्प्रूव कारण तुमन हैज़ नुट्रिशन वैल्यू मॉडिफाइड करिथ
 GM क्रॉप साथ आय क्रॉप असल ,नुट्रिशन वैल्यू बड़ाई
 GM क्रॉप आय इसलिए मॉडिफाइड कर गलीफोसाटे त बै ग्लूफोसिनाते  रेसिस्ट खातर
  कह जीन छी तुम यौम वगतत्वे इन्सेक्टिसिंडौस छी कोड करा
 -1 %बाकि करैक्टर छी आसा GM क्रॉप्स मंज़ लिखे वायरस रेसिस्टेन्स ,देलायिंग सेंसेसेन्स
आय जेनेटिकली मॉडिफाइड कारण फरमासूतिकाल कतार आथ प्रोसेस छी वन फार्मिंग
वरीय दवाई मंज़ ओस कुदरती कुलुक सामान बे सु चीज़ युस अथ ओस बनवा इ औ बद्लावे जेनेटिकली या औ तरुणे बिकास कुलस मंज़ ताकि इ दी ज़याद फल.
 आईमुख रिस्क त छी आसा काम
 वैक्सीन    छी बनावों वार्यः मुश्किल त बै आकिस जय पैठ बाक़िस जय वाटणवों त छी मुश्किल   
 क्रॉप क्वैलिटी इम्प्रूव कारण तुमन हैज़ नुट्रिशन वैल्यू मॉडिफाइड करिथ
 2018 मंज़ आय सिर्फ त्र जेनेटिकली मॉडिफाइड एनिमल बनाव
 ब्रैनवाविंग गॉडनीच ट्रांसजेनिक मैमल वायरल डीएनए आव त्रवन आमिस ेमरयो मंज़ त्रवन पैट गो सु एम्ब्र्यो मंज़ इम्प्लांट
युस तैराकी अस CRISPR-Cas9 जीन एडिटिंग सिस्टम ये ओस सस्ता बे वरीय तीज तारिक सईद मॉडिफाई करूँ जर्म सेल ,इ छी हलवे कारन अमाउंट वखतुक युस ज़रूरत ओस एवं की अस बनाओ जेनेटिकली मॉडिफाइड मैमल्स.
 जेनेटिकली मॉडिफाइड माइस छी ज़याद रिसर्च मंज़ मदत जैसा क्युकी उम्म छी वार्यः ज़याद सहल
 2009 मंज़ सइनकेदानो वोनुख के तुमचुक जीन ट्रांसफर कोरमुठ आकिस प्राइमेट्स मंज़
  स्टेबल एक्सप्रेशन छी आमुत वोहचें पिग ,डॉग,शीप त बै बकियाँ एनिमल्स मैं
 ह्यूमन अल्फा एंटी ट्रिप्सिन छी गोआट बनवा युस इंसान ट्रीटमेंट्स मंज़ के मदात करा 
 पिग लंग छी हाईका इंसान मंज़ त्रयीतः
जानवर आय इंजीनियर्ड कारण ताकि उम गासन असल पैठ बाद गसण त बै गासा आसूं ुमन कह बीमार 
युस GM सोर ओस एम्स अस वाना एनवीरोपिग इ औ बनाओ ने युस कुलन हुन्द फास्फोरस ओस खेत हेकन बाकियो सोरो निष्.
 य हक़  मद्दत करिथ यौम चाहा आसान ब्रैस्ट फीडिंग कॉर्नवीन
 जेनेटिक एन्ग्नीरिंग साथ हैको आस कह त ख़तम घूमत एनिमल वापस आंइठ 
आईं की मद्दत साथ हैको आस जेनेटिक बिम्मर तक करिथ 
 गरमलीने जीन थेरेपी साथ छी इन्हेरतीयबले चेंज आवा
 एक्वाकल्चर साथ छी फिश ईवा बाड़न  तुमन हैज़ दिक्बल ईवा करना 
वरीय जमात आय बनओने जेब्राफिश ताकि अस हको वुछिथ गन्दगी एमओ कुर हमले फ़्लोरिसेंट प्रोटीन्स जनेस यम चला आसान गामित गन्दगी सेथ.
पोल्लुशण खातर आस कह लोक टमीठ मगर व् छी अमित यौम फिश बनान एई आव 2003 मंज़ अमेरिकास मंज़ 
 ज़ेबरा फिश छी आख मॉडल ऑर्गैनिस्म युस पोल्लुशण छी वच्चा बै बीमार तक करा 
 GM  फिश आय इसलिए बनान एक्वाकल्चर इंडस्ट्री खातर अमेरिकास ,मंज़ ुमन मंज़ की तुम हॉर्मोन यौम साथ यौम तेज़ बड़ा छी 
आईमीच अपप्रोवाल आव 2015 मंज़ गोदनीच नॉन फ़ूड कमर्सिलीसेड  
ड्रोसोफिला आव जेनेटिक्स त बै इनहेरिटेंस खातर बनावन 
मलेरिया रेसिस्टेंट महि ची आमेट लिबास मंज़ तैयार करने इ करा मलेरिया परसिटास काम आठ ची वन जीन ड्राइव 
बेयख तारिक छू की अस करो इस्तेमाल किमान स्टेरिअल तकनीक ,यित ज़न मेहनी छी एवं करने जेनेटिकली स्टेरिअल बाकियो मोहियो निष् ,ताकि लुकान हैज़ आबादी गस कम.
 मेल मंज़ आस आइठ जीन त्रवन तुम्ह रुखवह फीमेल प्रोडक्शन मातुरीय बरोह हे 
-जानवर आय इंजीनियर्ड कारण ताकि उम गासन असल पैठ बाद गसण त बै गासा आसूं ुमन कह बीमार 
रेशम बनवान वजन मचिनार्य इ बाक़ी प्रोटीन तैयार खातिर हक िथ इस्तिमाल करने 
आँख GM पूत युस पेनिस ठूलास मंज़ 2015 मंज़ अमेरिकी रेगुलेटरी मंज़ूर कुर यी छू ाकिस नायब डेडिस ठीक कारन 
जेनेटिक एन्ग्नीरिंग साथ हैको आस कह त ख़तम घूमत एनिमल वापस आंइठ 
स्टेबल ट्रांसजेनिक नेमाटोड्स छू निस्बतन तैयार करूँ आसान बाई ची एम RNAi साथ इस्तिमाल गसण वैल बड़े टूल्स।
गरमलीने जीन थेरेपी साथ छी इन्हेरतीयबले चेंज आवा
एक्वाकल्चर साथ छी फिश ईवा बाड़न  तुमन हैज़ दिक्बल ईवा करना 
जेब्राफिश आय बनान पोल्लुशण वोहचन खातर 
जेनेटिक इंजीनियरिंग हवाल ाकिस रेगुआटोरी फ्रेमवर्क कीच टर्की 1975 मन्ज़ असिलोमार कैलिफ़ोर्निया हस्स मंज़ करने 
ये छू आँख बैनुल अक़वामी अग्रीमेंट युस जनयति तोरे तब्दील शुदः जानवर सिंज मुंतक़ली, हैंडलिंग ते बाई इस्तिमलस छू कंट्रोल कारन 
वरियाहन एक्सपेरिमंतन खातिर छू आसान क़ानून सजी या रेगुलातोय ग्रोपुक इजाज़्ज़त डरकर 
लेबोटरी स्टाफ ते कम्युनिटी खातिर GMOs ते बाक़ी एजंटं साथ वाबस्ता मुतलक़ खत्रातान हुन्द अंदाज़ा लगाने खातिर छू आँख सिस्टम मौजूद 
मुख्तलिफ ममालिक ची लेवल बयान करने खातिर मुख्तलिफ नाव इस्तिमाल कारन ते हर ाकिस लेवेली पथ क्याह इ करनी एम् खातिर ची मुख्तलिफ तक़ाज़ आसान 
मिसाल गीज़हैक हिफाज़त खातिर ज़िम्मेदार अथॉरिटीज चीन आम तोरे पर तथ बयालीस जाइज़ाह हवन युस कहें खातिर आसान छू 
वरयह ममालिक चीन GMO कल्टिवेशनइच इजाज़त दीवान मगर तहक़ीक़ तहत GMOs इस्तिमाल करनक इजाज़त दीवान 
EU मंज़  सिर्फ किह GMOs ची अमित कल्टीवेशन खातिर  मन्ज़रे करने याल्की मुताद्दिद GMOs ची अमित इम्पोर्ट ते प्रोसेसिंग खातिर मन्ज़रे करने
  अमेरिका पालिसी छीन दयान थवा कह यथ कान बाकि मुलुक छी थवा ,तेम छी विछान अलग अलग साइंटिफिक खतरे बे छी तम इस्तेमाल कारन सुब्स्टेटियल एक्विवैलन्स
  मसला छी यह की GM चीज़ें पैठ छ लेबल लगावों किन न
  आथ मसल्स मंज़ छी कंस्यूमर ईवा ,प्रोडूसर ईवा ,कपनीज़ ईवा ,गोवेर्मेंट ईवा त बै सइंसदान ईवा
  सर्वो खोत  ज़याद छी यमन हुन्द सेहत त बै एनवायरनमेंट ज़रूए GMO
  साइंस दानो खोत कुर अम्म लुखो GM फ़ूड ज़याद इस्तेमाल बे समजुख मेहफ़ूज़
  युस जीन फ्लो छी GM क्रॉप ते कम्पेटिबल कुलन मंज़ ,बी युता अस हेरबीसीडे छी इस्तेमाल कारन ,एम्म साथ छुन हेरबीसीडे कुलस पेठ कामय करूँ बंद कारन
  GMO छी वार्यः तेज़ी साथ बड़ा त फहला ,एम् चीज़ रोकने खातर  
  एनवायर्नमेंटल ते अग्रोनॉमिकल कमओय सेथ छी गासन बायोडायवर्सिटी कम ,सेकेंडरी पेस्ट्स बड़ाय बे औ बदलाव रेसिस्टेंट इन्सेक्ट पेस्ट्स मंज़
  युस आसार ओस Bt क्रोपुक बनिफिशल टार्गेटेड ऑर्गनिज़मस पेठ ये बनाओ लुखन मंज़ आँख वरीय बुड मसले  पत यिल एक खबर वुन छी छू खतरनाक मोनार्क बटरफ्लाई खातर
  यम गीनेटिकल्ल्य एनजेनेर इंसान छी ये हक़ वे असिथ की तमान मंज़ आसान एथिकल कंसर्न की ये टेक्नोलॉजी कोता बृह पाकी ,बे क्या ये इया इस्तेमाल करने की न
  ओक्टोबेर  मंज़ युस रिगोर ओस रेगुलेटरी अमलुक ,येता ते कम्पनीज़ इख़्तियारस मंज़ ओस फ़ूड सप्लाई तथ मंज़ पस पाता चालान GMOs नाफ़ा जेनेटिक मॉडिफिकेशनोकबी दुईत एमओ देहन हेरबीसीडेस इस्तेमाल करूँ गलीफोस्टीस सेथ  
 GMOs वोत अथ मनज़रस पेठ की लुकान हुन्द यकीन फ़ूड सेफ्टी ,येता ते एट्रिब्यूट अस फ़ूड स्कार्स बरस मंज़ यिथ पाठ बोवाइन स्पोंगीफोर्म एन्सेफलोपैथी  ( Bovine spongiform encephalopathy) बे बाकि स्कैंडल्स याथ मंज़ एवं छी गवर्नमेंट रेगुलेशन चीजुं हुन्द एउरोपेस मंज़ ओस वरीय काम
  जेनेटिक इंजीनियरिंग छी जेनेटिक मॉडिफिकेशन य जेनेटिक मनुपलटेशन त वना,इ गोव सूद मैनिपुलेट करूँ ओर्गानिसमूक जीन बायोटेक्नोलॉजी सेथ  
  कंस्ट्रक्ट छी एवं बनावने बे छी एवं इस्तेमाल करने DNA तआवुन होस्ट ऑर्गनिज़मस मंज़
  DNA हको येताय पेठ बारिथ , यह टारगेट करूँ आख खास हीस जीनोम मंज़  
  रुडोल्फ जैनिस्च बनो गोड्नुक GM जानवर  यल तिम  फॉरेन DNA  बोर गगरास  मंज़  मंज़
 युस जेनेटिकल्ल्य मॉडिफाइड फ़ूड छू ये औ काने  मंज़ ,यिल फ्लवर स्वर टमाटर ( Flavr Savr tomato)औ मार्कीटस मंज़  
  मंज़ औ सालमोन मॉडिफाइड करने युस पात बाज़ारस मंज़ औ कन्ने  
 यिल अस पाता लूग जीन छू रेस्पोंसिबल वरियाँ हलतन खातर वे छी ये मुमकिन सु मॉडल बनाउन याथ मंज़ असे हवो इंसानी बीमारी
 यिल जेनेटिकल्ल्य मॉडिफाइड क्रॉप बड़ाय वरीय एम् सेथ गोव किसानन वारिया फायदा अलग अलग मकान मंज़ ,लाइन अथ  बारस मंज़ आय वारिया कथ बाथ करने टेक्नोलॉजी मंज़
  युस जीन फलोउक असर ओस नॉन टार्गेटेड ऑर्गनिज़मस पेठ ,फ़ूड सप्लाई कंट्रोल करूँ बे यिम इंटेक्टुअल प्रॉपर्टी हाकः अस एम् ते वैथ आखः पोटेंशियल मसालिक पाठ    
 ई छी वार्यः ज़याद तेज़, हको ट्राईथ काह ते जीन कुन ते ऑर्गनिज़मस मंज़ (अस हको बिक डोमेन निष् ते हत )बे छी रुकवान बकियाँ ुन्डिज़ायराबले जनें निष्  
  ड्रग,वैक्सीन,ते बाकि प्रोडक्ट हैका इंसान इंजीनियर्ड करिथ मिला
 सिंथेटिक बायोलॉजी छी सु सब्जेक्ट यथ मंज़ जेनेटिक इंजीनियरिंग छी पैट ईवा अर्टिफिकल सिंथेसिसेड मटेरियल छी एवं ऑर्गनिज़मस मंज़ त्रवन
 अगर अस जेनेटिक  मटेरियल बिकास स्पीशीज निष् छी हवन  तरवां होस्ट्स मंज़ ,युस ऑर्गैनिस्म छी बाना तिमास छी वाना ट्रांसजेनिक
   मंज़ युस हर्बर्ट बोएर ते स्टैनली कोहेन एमओ बनाओ गोड्नुइक ट्रांसजेनिक ऑर्गैनिस्म एमओ त्रोव एंटीबायोटिक रेसिस्टेंट जीन एसिरिचाई कोलिए बक्टेराकीस प्लास्मिड्स मंज़  
  मंज़ आय गोडणीच  जेनेटिक इंजीनियरिंग कंपनी युस  हर्बर्ट बोएर त रोबर्ट   साइमन टाइम पैठ आईं कंपनी बनाव इंसानी  प्रोटीन(सोमाटोस्टेटिन )कोलिए मंज़
  मंज़ युस फ़ूड ते ड्रग एडमिनिस्ट्रेशन (FDA)अस युस इन्सुलिन औ बैक्टीरिया सेथ बनवाने एम् कुर यही अप्रोवे
  युस दा पीपल्स रेपुब्लिस ओस चीनौक ये ओस गोडणुक मुल्ख ये कम्मेर्शेलिस कुर ट्रांसजेनिक ऑर्गैनिस्म ,एमओ दुईत आखः वायरस -रेसिस्टेंट तंबाकू  मंज़  
  मंज़ ,Bt पोटैटो कुर अप्प्रोवे सेफ एनवायर्नमेंटल प्रोटेक्शन एजेंसीअन ,येल ये अप्प्रोव कुर FDA ,ये गॉव गोडइक पेस्टिसाइड प्रोडूसिंग क्रॉप युस US मंज़ गोव अप्प्रोवे
  जेनेटिक स्क्रीन  हैको आस हैको यह डेटर्मिने करिथ पोटेंशियल जीन बी पात कोरुख टेस्ट ते कारक चूज़ कैंडिडेट
 यम  सेगमेंट हैको आस अलग करिथ जेल इलेक्ट्रोफोरेसिस सेथ
  आइसोलेटेड  जीन छी ीवा लिगाटेड करिथ प्लाज्मिड मंज़ पथ ीवा बक्टेरिअस मंज़ तराव
  ुमन मंज़ छी ीवा प्रमोटर  ,टर्मिनेटर यम सेथ ट्रांसक्रिप्शन छी शुरू गासन ते बी ख़तम
 यही हैको आइस बाइकीस बक्टेरिअस मंज़ त्रयोथ डीएनए गॅस इंटेग्रटे जीनोम मंज़ या छी अथ वाना एक्स्ट्रा क्रोमोसोमल मटेरियल
 कुलन मंज़ छी एवं DNA त्रावणे एग्रोबेक्टेरियम - मेडिएटेड ट्रांसफॉर्मेशन इस्तेमाल करिथ, युस एग्रोबेक्टेरियम T-DNAसीक्वेंस छी इ छी एवं कुदरती तरवाने प्लांट सेल्स मंज़  
 प्लांट्स मंज़ छी हैका यह टिश्यू कल्चर साथ गसिथ
  सेलेक्टेबले मार्कर छी आसानी  सेथ  ट्रांसफोर्मेड त ुणट्रांसफोर्मेड सेल डिफ्रेंटिट करा
 यमु टेस्ट साथ लग आसानी साथ पता क्रोमोजोम लोकेशन  ता बे केता जीन छी इन्सर्ट अमित करने
 युस नव जेनेटिक मटेरियल छी सू इ आसान साथ होस्ट मंज़ त्रावणे
  युस फ्रीक्वेंसी छी जीन टार्गेटिंग ये हको बडाईथ जीनोम एडिटिंग सेथ  
  TALEN बै CRISPR  छी ज़याद तर इस्तेमाल गस्सा
 सरियोखात  ज़याद GMO छी इन्सेक्ट रेजिस्टेंस या हर्बीसीडे टॉलरेंट क्रॉप प्लांट
 माउस ह्य्द्राबिओं सेल छी फ्यूज गस्सा मोनोकोलोनिअल सेल साथ या हुक करिथ जेनेटिक इंजीनियरिंग साथ ताकि एम् हकन बनायिथ मोनोक्लिनिक एंटीबायोटिक्स
  जेनेटिक इंजीनियरिंग छी बनवा जानवर बिमरण मॉडल  
 पोटेंशियल क्योर छी हैका माउस मॉडल खातर इस्तिमाल ग़ासित
   औ वायरस त्रावणे एक्स थक जेनेस मंज़ तमस लड़कसिंद चम् मंज़ येमास चेम हैज़ बीमार अस ,एपिडर्मोलीसिस बुल्लोसा ,बढ़ने खातर ,पात लाजीख तमस  %नई चम्
 टेक्नोलॉजी छी एवं इस्तेमाल करने ये छान एवं इलाज करने खातर ,लकिन एनहैंसमेंट खातर ,मॉडिफिकेशन या अल्टरेशन इंसान हैज़ ऍपेरिएन्स ,अदब्टिबिलिटी ,इंटेलीगेंसी ,करैक्टर या बेहेवियर    
 ट्विन लूला टी बै नाना  छी वारिया बृह ज़ामित
  ताज़े औ जरमलीने आय बान करने  मुल्कां मंज़  
  बैक्टीरिया छी आसा सासत ,इअस्लिय  जल्दी रेप्लिकेट करा आईमुक इफ़ेक्ट हैक ग्रसित फेनोटाइप पैठ कॉपी ऑफ़ देसिरद जीन छी हैका आल्टर ग़ासित  इ गैस नॉन फंक्शनल
ये हेके ऑर्गैनिस्मन हिंदस फेनोटाइपस पेठ असर कर्थ,येतेन जीन हुन्द इज़हार असे गासान या ये कमें दयमें जीनन सेत तमिल छू करा.
अख साद नाकआउट मंज़ मतलूबा जीनन हिंज अकिस नक़लस नॉन फंक्शनल बनान खातिर तब्दील करा.
ये छू तजरुब करें नकसान वतनवान वैल म्युटेशने वूचनास मंज़ मदद कारन तेम पेत तेम खास जीनुक रोले ते डेटर्मिने करा.
सरवाये खुत आसान तरीक़,और सरवाये खुत गुडनुक इस्तिमाल करने अमृतछू "अलनीने स्कैनिंग",येत बदलेस मंज़ हेर पोजीशन छू ऊंरेअक्टिवे एसिड अलनीने मंज़ तब्दील एवा करने.
ये प्रोसेस छू हेशी तिथि पइठ येथ पइठ नाकआउट इंजीनियरिंग छू,सवाये एम् कि जीनच फंक्शन बड़ानी खातिर देसिग्ने करने अमृत,आम तैर पइठ जीनन हिंज इज़ाफ़ी कॉपी फरहम करथ या प्रोटीनच सिंथेसिस हिंज ज़याद कसरत शामिल करथ.
आख तरीक़ ये करनुक छू वाइल्ड -टाइप जीन बद्लावून "फ्यूज़न"जीन, युस जक्सटापोजीशन वाइल्ड-टाइप जीन हिंज छू एथ मंज़ रिपोर्टिंग एलिमेंट येथ पइठ ग्रीन फ्लोरोसेंट प्रोटीन (GFP) युस जेनेटिक मॉडिफिकेशन हिन्देन प्रोडक्टें सहल विसुअलिसशन मंज़ मदद करा.
एक्सप्रेशन स्टडीज हुन्द मक़सद छू पता लगावूं कि कत ते केम विज छू अख खास प्रोटीन छू बनान.
केह जीन छुं बैक्टीरियास मंज़ असल पइठ केएम करा,यीस्ट,इन्सेक्ट सेल्स या माममालियन सेल्स ते हैकूक इस्तिमाल करथ.
केह जेनेटिकली मॉडिफाइड माइक्रोब्स येन बिओमीनिंग ते बीओरेमेडिएशन खातिर इस्तिमाल करने एथ, कायज़्की एमन मंज़ छू ताकत असा हैवी मेटल्स एक्सट्रेक्ट एनवायरनमेंट ते इंकॉर्पोरते छू करा एमएन कंपाउंड्स येम ज़याद आसानी सान रिकवर ये करने  
फंगल ते वायरस रेसिस्टेंट फसल छू बनावन अमित या बनावने छू येवा.
2016 मंज़ सामन आय ग्रोथ हॉर्मोन सेत  जेनेटिकली मॉडिफाइड करने  ताकि ये गैस बेड जल्दी
सोयाबीन्स ते केनोला छू जेनेटिकली मॉडिफी आमत करने ताकि येम बनावें ज़याद सेहतमंद तेल.
रिकम्बीनैंट  टेक्नोलॉजी इस्तमाल  करने  खातर कुर असिलोमार मीटिंग  कहीं  गिडलिनेस  रेकमेंड 
आँख हाथ ते सतवंज़ा मुलकिक लुख  ची आईएम  प्रोटोकोलुक हिज बे ची एम् अथ इस्तेमाल करा पनस खतर 
वरयाहो मुल्को दूत न इजाज़त GMO कल्टिवेशन्स परमिट खोज कार्नोक  .
एमिली मर्दिन ,रिस्क बेय रेगुलेशन :यू.अस.रेगुलेटरी पालिसी ऑन गेनिटिकल्ल्य मॉडिफाइड  फूड एंड एग्रीकल्चर ,4 4  B.C.L. Rev. 733 (2003). 
युस एउरोपियन यूनियन छे सू छी दुनियाएच सरीओ खोत स्ट्रीजन्ट GMO रेगुलेशन |
एमल मदन ,रक बेय रेगलु ेशन :य.ूअस.रेगलु ेटर पालसी ऑन गेनटकय मॉडफाइड फूड एंड एीकचर ,4 4B.C.L. Rev.733(2003).यसुएउरोपयनयूनयनछेसूछदुनयाएच सरओ खोतजट GMO रेगलु ेशन |
यिम तनाज़ो सेथ गोव लटिगेशन ,एमओ सेथ गोव वारियो मुल्को सेथ बपारास नुकसान ,वारियो जाये अये जालुस काढ़ने ,भी अये वारियो मुलखो मन्ज़ वारिया चीज़ बंद करने 
कहीं एस तोती एतराज़ तुलान ,वारियो वोन की गई एम् फ़ासल छी वारिया ज़याद फायदेमंद 
वारिया  चीज़ असे गई यम फ़ासलास पेठ वारिया आसार तरवान यिम न असे विन ते छान समाज एवन भी छे तम सनिन फसलन खातर वरिया ज़रूरी 
वारियो फिल्मो होव लुखन जेनेटिक इंजीनियरिंग बारस मन्ज़ ,लेकिन  1978 मन्ज़ ऐसी ब्रज़ीलिक कहिं लड़की भी 1993 मन्ज़ ऐसी जुरैसिक पार्क ,एमओ दोयो पुर जेनेटिक इंजीनियरिंग साइंटिफिक फिल्मो सेथ 
ननोटेक्नोलोग्य , ेइत औ लकुट करिथ लिखने ,ये छे आसान मटेरोक इस्तेमाल आटोमस पेठ ,मॉलिक्युलर ,बेय सुपरमोलिक्यूलर करबारास मन्ज़ इस्तेमाल करनी  
युस क्वांटम मेचानिकालीच डेफिनेशन छी इ छी वारिया ज़रूरी क्वांटम -रियल्म स्केल्स ख़तर ,पात युस यही डेफिनेशन छी य बद्लावाख टेक्नोलॉजिकल गोआल पेठ खोज करनस खातिर येथ मंज़ सालिम खोज ते टेक्नोलॉजी आस एवं येथ मंज़ मैटर ओस वुचनेएवं
यिम खोज ते एमिक चीज़ छी एम् छी बराबर फाहलिथ , ये ओस शुरू गासन एक्सटेंशन्स ऑफ़ कन्वेंशनल डिवाइस फिजिक्स पेठ मॉलिक्युलर सेल्फ असेंबली तमाथ ,ऐसी बनाओ नैनोस्केलुक यूथ सामान यिम की वजह सेथ ओस मैटर सूद कारन एटॉमिक स्केल्स काबू
युस 'नैनोटेक्नोलाजी -लफ्ज़ 'छू ये कुर सरियोकहोत गोद इस्तेमाल  नॉरिओ तनिगूची 1974 मंज़ ,तिम साथ ओस ने कहिन ाथ जानन
युस "नैनोटेक्नोलाजी -लफ्ज़"छू ये कुर सरियोकहोत गोद इस्तेमाल  नॉरिओ तनिगूची 1974 मंज़ ,तिम साथ ओस ने कहिन ाथ जानन.
.येमो माइक्रोस्कोप बनाओ गेर्ड बिंनिग बी हेनरिच रोहरेर ईमान तुर नोबेल प्राइज फिजिक्स मंज़ 1986 मंज़  IBM ज़ूरीच रिसर्च लेबोरेटरी मंज़
C60 ओस ने गोड़ नैनोटेक्नोलाजी एवं मनाए ,एम सेथ ऎसे एवं गोड़ कार्बन ननोटूबेन्स हैज़ काम करने (अथ छी भी वानं ग्राफेन बी  बुक्क्य  तुबेस )ये छी ऐसी वांना नैनोस्केले इलेक्ट्रॉनिक्स बी तैंचि मचिनाना हैज़ बारस मंज़ 
वारिओ सदियों पाथ,यिल मल्टी -गेट टेक्नोलॉजी लज वारिया बड़ने तिम की वजह सेथ हीक असे मेटल -ऑक्साइड -सेमीकंडक्टर फील्ड -इफ़ेक्ट ट्रांजिस्टर (MOSFET)इस्तेमाल करिथ नैनोस्केलेस पेठ एमओ कुर शुरू  FinFET  (फिन फील्ड -इफ़ेक्ट ट्रांजिस्टर ), आ थ्री डायमेंशनल ,नॉन -प्लानर ,डॉलबे गेट MOSFET  
वारिओ सदियों पाथ,यिल मल्टी -गेट टेक्नोलॉजी लज वारिया बड़ने तिम की वजह सेथ हीक असे मेटल -ऑक्साइड -सेमीकंडक्टर फील्ड -इफ़ेक्ट ट्रांजिस्टर (MOSFET)इस्तेमाल करिथ नैनोस्केलेस पेठ एमओ कुर शुरू  FinFET  (फिन फील्ड -इफ़ेक्ट ट्रांजिस्टर ), आ थ्री डायमेंशनल ,नॉन -प्लानर ,डॉलबे गेट MOSFET  
यिता ते ननोमाटेरिअलिच कामे आस एम् चीज़ असे अथ खातर वारिया कम ,अथ मन्ज़ अस न एवं अटॉमिक कण्ट्रोल ऑफ़ मैटर
ये ओस गेट -आल -अराउंड (GAA) FinFETपेठ अमूत   बनओने
 अथ मंज़ छी एवं दुनवई अज़ुक केएम बी मुतालिक असाल ख़यालात ते 
अथ मंज़ छी एवं दुनवई अज़ुक केएम बी मुतालिक असाल ख़यालात ते
  अगर ऐसे इहे बिकास फूटस पेठ नापो ,आंख नैनोमीटर यिल मीटर्स मंज़ छी बदलाव सु गोव आंख मार्बल पूर दुनियस योता अनुन 
  युस ये' बॉटम अप' तारिक ओस अथ मंज़ ऐसे असे सामान बी मशीन मॉलिक्युलर कम्पोनेनेट हिसाब बनावन ,यिम प्रिंसिपल ऑफ़ मॉलिक्युलर रिकग्निशन हिसाब असे थवन 
युस ये" बॉटम अप" तारिक, ओस अथ मंज़ ऐसे असे सामान बी मशीन मॉलिक्युलर कम्पोनेनेट हिसाब बनावन यिम प्रिंसिपल ऑफ़ मॉलिक्युलर रिकग्निशन हिसाब असे थवन.
  युस कैटेलिटिक काम असे ननोमाटेरिअलिच यहे आस असे वारिया नुक्सान कारन बिओमाटेरिअल काम मंज़
  मॉलिक्युलर रेकग्निजातिओं उस वारिया ज़रूरी ,नोन -कवलेंट मॉलिक्युलर फोर्सेज की वजह सेथ ऐसे असे मोलिकुलन असाल पेठ बनवान
मॉलिक्युलर रेकग्निजातिओं उस वारिया ज़रूरी ,नोन -कवलेंट मॉलिक्युलर फोर्सेज की वजह सेथ ऐसे असे मोलिकुलन असाल पेठ बनवान
  नैनोसिस्टम नावौं बी सु बाकियो खोत अलग करूँ ,आँख बेहतर टेक्नोलॉजी छी इस्तेमाल एवं करने ननोमाटेरिअल बनावंव खातर यथ मंज़ छी एवं ननोतुबेस बी नैनोपार्टिकल्स 
  ये छी एवन मन अगर नैनोटेक्नोलाजी बढ़ाने इ ,यही हक़ पनस बिक तारिक ते बनायित बियमिमटिक तकनीक वराय 
  इ छू वरीय मुश्किल मशीन बावने एटॉमिक स्केल हिसाब ,कीज़ की अस छू पवन एक एटम बिकास आटोमस पैठ तवं 
  एम् की वजह सेथ गए हुरूफ़ चेंज  ACS पब्लिकेशन केमिकल बी इंजीनिरिंग खबरी मंज़  मंज़ 
  ेमो बनाओ त्री मुख्तलिफ मशीन एमएच काम ऐसे असे डेस्कटॉप पथ काबू कारन एमूक वोल्टेज ओस बदलन रोज़न ,ा ननोतुबे ननोमोटोर ,ा मॉलिक्युलर एक्टुएटर ,बी ओस ननोएलेक्ट्रोकेमिकल रअल्सातिओं  ोसिलटर 
  ननोमाटेरिअल तीज आयन पकनवान सेथ ओस ननोनिक्स ते ननोएलेक्ट्रॉनिक्स ते एवं मन 
  युस नैनोस्केलुक सामान छू नैनोपिल्लेर सु छू एवं सोलर केलें मंज़ इस्तेमाल करने युस सिलिकॉन सोलर सेल खोत सस्ते पवन 
  युस मॉलिक्युलर सेल्फ -असेंबली छी यही छी कारन सुपरमोलिक्यूलर केमिस्ट्री इस्तेमाल ,बे छी कारन मॉलिक्युलर रेकग्निशक्तिओन ,ताकि युस सिंगल मॉलिक्यूल छी सु हॉकी पनस असल पाठ इस्तेमाल करिथ 
  जायंट मैग्नेटोरेसिस्टर -बेस्ड हार्ड ड्राइव्स ऐसे ेथे पथ काम कारन ,येथ एटॉमिक लेयर डेपोज़िशन  (ALD)तकनीक मंज़ ऐसे कारन 
  युस फोकस्ड आयन बीम्स छी टीम हेकन समंस हटाएठ ते ,तिम  हाकिन सामान  बारित ते अगर सही ग्लासेज बनान 
  ये हको ऐसे इस्तेमाल करिथ सिंगल मॉलिक्यूल ननोएलेक्ट्रॉनिक डेविसेस  मंज़ 
  मॉलिक्युलर नैनोटेक्नोलाजी छी थवन मोलिकुलजन डेटर्मीनिस्टिक हीसबस मंज़ 
  एते ऐसे थोड़ा बहत ऐश की  नैनोरोबॉट दावं मंज़ इस्तेमाल करिथ 
  मटेरिक एटॉमिक ासनिक वजह सैथ बी एक्सपोनेशनल  ग्रोथ की वजह सेथ ,आईएम की वजह सेथ छी एवं बेकस इंडस्ट्रियल रेवोलुशन बुनियाद तरवने 
  युता ऐसे डीमेंसिओनालित्य छी कम कारन ,तुता छू सरफेस -तो -वॉल्यूम रेश्यो बाड़न 
  स्कैनिंग कनफोकल माइक्रोस्कोप बानो मर्विन मिन्स्की  मंज़ ,बी एकॉस्टिक माइक्रोस्को (SAM)  बनाओ कैल्विन काटे बी टिम्सीन्द कोवर्करो  मंज़ ,युस नोव स्कैनिंग प्रोब माइक्रोस्कोप ओस असल पेठ काम कारन ,अथ अस ने रोकन वेवलेंथ लाइट ते आवास हैज़ 
स्कैनिंग कनफोकल माइक्रोस्कोप बानो मर्विन मिन्स्की 1961 मंज़ ,बी एकॉस्टिक माइक्रोस्को (SAM)  बनाओ कैल्विन काटे बी टिम्सीन्द कोवर्करो 1970 मंज़ ,युस नोव स्कैनिंग प्रोब माइक्रोस्कोप ओस असल पेठ काम कारन ,अथ अस ने रोकन वेवलेंथ लाइट ते आवास हैज़
एम् बावजूद ते ओस यही लूत काम कारन कीज़ की माइक्रोस्कोप ओस वरीय लुत काम कारन
  ननोटेक्नॉलॉजिकल टेक्निक्स मंज़ छी बी आँख जमात एवं युस एवं छू फेब्रिकेशन ऑफ़ ननोतुबेस बी नैनोविरेस मंज़ इस्तेमाल करने ,सेमीकंडक्टर फेब्रिकेशन मंज़ छी एवं इस्तेमाल करने एथ पेठ डीप उल्ट्रावॉइलेट लिथोग्राफी ,इलेक्ट्रान बीम लिथोग्राफी ,फोकस्ड आयन बीम मचिन्निग ,नैनोइंप्रिंट लिथोग्राफी ,एटॉमिक लेयर ऑफ़ डेपोज़िशन ,बी मॉलिक्युलर वपूर डेपोज़िशन ,आठ मंज़ छी एवं मॉलिक्युलर सेल्फ -असेंबली तकनीक एथ पेठ एम्प्लॉयिंग दी -ब्लॉक कपोलीमर्स 
 असे छी इस्तेमाल कारन ,मिसाल की तोर फीचर -ओरिएंटेड स्कैनिंग ,स्कैनिंग प्रोब माइक्रोस्कोप तकनीक की वजह सेथ हको असे आटोमस ते मॉलिक्यूल्स नाचनायिथ
  ेमन तकनीक मंज़ छी एवं केमिकल बनावन ,सेल्फ -असेंबली ,बी पोसिशनल असेंबली 
 एम रेसेअर्चेर्स असे बेल्ल टेलीफोन  लैबोरेट्रीज मंज़ जॉन  Rआर्थर
  MBE द्यूत साइंस दानन इजाज़त की तेम हाकिन आटोमस तह बे तह थयित ,यिम सेथ तेम हाकिन मुश्किल ढांच बनायिथ 
  बांडगेस पेठ अये सिल्वर नैनोपार्टिकल्स लगने एम सेथ आस ज़ख़्म जल्दी बालन
  नैनोटेक्नोलाजी मंज़ असे ये काबिलियत की यही हक़ बनायत मेडिकल ापल्लीकेशन वरीय सस्ती ,बी हको ऐसे यही आसानी सेथ इस्तेमाल करतीथ गारन ते दफ्तरं मंज़ 
  आज़ छी कारन प्लैटिनम इस्तेमाल डीज़ल इंजिन काटलिस्टिक पाठ इंगिनां मंज़   
  युस ऑक्सीडेशन कैटेलिस्ट छू सु छू ऑक्सीडीस कारन ह्य्द्रोकार्बोन्स बी कार्बन मोनोऑक्साइड कार्बन डाइऑक्साइड ते अबास मंज़
 दानिश कम्पनी इनोवेशंस फोड़ें दित DKK  मिलियन नोव कांटेस्ट सांडने खातर नैनोटेक्नोलाजी हुन्द इस्तेमाल करिथ 
  अगर ऐसे काटलिस्टक सरफेस एरिया बढ़ाओ यथ पेठ ेक्सुअलटेड फुएमे अस लुगमुक्त ,टीम सेथ छू कैटेलिस्ट कारन वरीय जल्दी काम 
  एम ऐसे यही लकित नैनोपार्टिकल्स छी इस्तेमाल कारन ेमो सेथ छी डीज़ल इंजिन कैटेलिस्ट असल पेठ काम कारन ,बे छी एमच कीमत गासन कम
  यिल एमओ स्कैफोल्डस बने ,खोज करें वालो कुर काम से काम सल्लन हंद नैनोस्केलुक इस्तेमाल 
 TSMC  एमओ हूत बनवउँ   nm प्रोसेस  मंज़ ,बी हूत सामसुंगुन बनवून   nm प्रोसेस  मंज़ 
  एमओ व्झाओ सेथ वुन कहींहो जमातों की नैनोटेक्नोलाजी हँसा गैसीय गवर्नमेंट चलाइन 
  नैनोपार्टिकलिक चीज़ें हुन्द आसार हक एतहु असिथ युस ने अस हको संचित 
 यिल अस एम ननपर्टिकल्स ते नैनोफिब्रिल्ज़ छी हवा सेथ पनस अंदर नीवं एम् सेथ छी असे वारिया शुश बमरीय वठण येथ पथ फिब्रोसिस छू
  एक अखबारन ओस ट्रॉमत नेचर नैनोटेक्नोलाजी हदीस बरस मंज़ यथ मंज़ छी एवं कार्बन ननोतुबेस ,आँख पोस्टर ओस 'नैनोटेक्नोलाजी रेवोलुशन '-ये ओस वानन की अस खतर कोटा छू यही मुज़िर अगर ऐसे अतः वरीय ज़याद पनस अंदर नीमो  
एक अखबारन ओस ट्रॉमत नेचर नैनोटेक्नोलाजी हदीस बरस मंज़ यथ मंज़ छी एवं कार्बन ननोतुबेस_आँख पोस्टर ओस "नैनोटेक्नोलाजी रेवोलुशन "-ये ओस वानन की अस खतर कोटा छू यही मुज़िर अगर ऐसे अतः वरीय ज़याद पनस अंदर नीमो.
  एमूक नतीज दरो ,वरियाँ पेठ ए रूक लगान ,वारिया चीज़ अये  इस्तेमाल करने नैनोटेक्नोलाजी मंज़
 युस नुक्लेअर टेक्नोलॉजी ची ये छी अस वाना नुक्लिक रिएक्शन ऑफ़ एटॉमिक नुक्लिकास बरस मंज़
  पिअर क्यूरी बी मारिए क्यूरी उमो कुर तहकीकात शुरू 
  यम रेज़ हाकिन सदर्न चीज़ें मंज़ ते उचित येमो सेथ अस वारिया नुकसान हक़ गसित 
  ये छी एवं माना येता ते रेज़ छी रेडियोएक्टिव डे मंज़ नरन तेम छी ीोनीसे रेज़ आसान ,यिम की थोड़ा बोहत ते लीक गासन सेथ हक़ वारिया बुड नुकसान गसित 
  युता असल पेठ लखन एटम औ समज ,तुता असल पाठ आय तेमन रेडिओएक्टिविटी ते समज 
  अल्फा देकय गॉव यिल नुक्लियस अल्फा पार्टिकल छू निबर कडं ,तेम छी आसान ज़े प्रोटोन ते ज़े न्यूट्रॉन ,युस हीलियम नुक्लेउस बराबर छू आसान
  यम रेज़ छी आसान वरीय खतरनाक बी छान अस हेकन ईमान रुकीथ  
यम रेज़ छी आसान वरीय खतरनाक बी छान अस हेकन ईमान रुकीथ 
 चैन रिएक्शन करने खातर अगर ऐसे वारिया देकय आसान ,तमुक आसान छू एवं प्रांप्ट क्रिटिकल वनव ,वारिया एनर्जी नेणिक वजह सेथ हक़ वारिया बुड दमक ग़ासित 
  ाठय मंज़ अये गोदनीच फिशन रिएक्शन बनावने ,युस हतियार बदले अये इस्तेमाल करने न की पावर बनाने खातर 
  एमूक वज़न हक़ तेली काम ग़ासित यिल नुटेरों इन कम करने ,तिलाय हको अस ये रिएक्शन रुकवित ,मिसाल की तोर अगर अस न्यूट्रॉन अब्सॉरबेर लगाओ या हटाओ 
  युस नुक्लेउस बनाओ अगर सु आयरन खोत लुट आस ,तिल छी एनर्जी रिलीज़ गासन ,लकिन अगर ये आयरन खोत गुब ओस तिल छी एनर्जी अब्सॉर्ब गासन 
 तिम पात येता ते गुब एलिमेंट छी ,निकल पेठ यूरेनियम मास तमथ बी तिम पात ,तेम छी सलीम सुपरनोवा नुक्लेओसिंथेसिस मंज़ एवं ,अतः छी वना r -प्रोसेस 
  हाइड्रोजन युता नुकसान कुर सु कुर तिम फशन की वजह सेथ ,तमीच एनर्जी छान हेका अस काबू करिथ 
  ेमो दोयो मशीनो सेथ ओस अस एनर्जी हुन्द वरीय लोस्स गसन 
 ेमो दोयो मशीनो सेथ ओस अस एनर्जी हुन्द वरीय लोस्स गसन
गोड़ अस वर्ल्ड वॉर 2 दौरान नुक्लेअर फुस्सिओं सर्फ अस सोन्चन ,तोत तामथ युत तमाथ साइंस दानो क्र खोज मंथन प्रोजेक्ट्स मंज़  (लेड बय एडवर्ड टेलर )की सु छी अस कारन बॉम्ब्स मंज़ इस्तेमाल
  युस यही हतियार छू यही हक़ आँख या आँख खोत ज़याद सबक्रिटिकल फिसाइल वज़न पनस अंदर थाविथ ,ये छी डेटोनेशन खतर पनस अंदर आँख क्रिटिकल वज़न थवन  
  आँख इसोटोप उरनियमक ,यथ छी वना यूरेनियम - ,ये छू अस ज़मीनस ताल मिलान बे छू वारिया ज़याद उन्स्तब्ले ,ये छू अस मिलान ज़ायद तर स्टेबल िसोतपेस सेठ यूरेनियम - 
  बे आँख एलिमेंट प्लुटोनियमक इसोटोप युस वरीय उन्स्तब्ले छू आठ कामय खातर
  ेमो थोव गोदनयक नुक्लेअर हतियर टेस्ट कोड्स मंज़ यथ नव अव थाने 'तीनित्य',अलमोगार्डो निछ ,नई मैक्सिको , जुलाई , 
एमओ होव गोदनयक नुक्लेअर हतियार याथ टेस्ट कोड -नाव थोवुख "ट्रिनिटी ",अलमोगरोडो नज़दीक ,नई मेक्सिको ,जुलाई 16 ,1945.
  चार वारी पात ,अगस्त  , ,सोविएट यूनियन युस अस तमो दुईत पनुन हतियार
  रेडियोलॉजिकल हतियार अस एथ नुक्लेअर हतियार यम तैयार अस करने अमित दुश्मन मुलकस मंज़ नुकसान वतनवनवोल नुक्लेअर मटेरियल त्रवन खातर
  यिल ये मिलिटरी हिन्द काम्य औ ने कहीं ,एम् सेथ गॉव पात शुरू नुक्लेअर टेर्रीशियम  
  पात दितुख इजाज़त ज़मीनस ताल नुक्लेअर टेस्टिंग करनस  
पात दितुख इजाज़त ज़मीनस ताल नुक्लेअर टेस्टिंग करनस  
 कोल्ड वॉर दौरान ,युस बाख मुलुख ओस तथ निछ अस वरीय नुक्लेअर हतियार ,युस हतन मंज़ हक़ लुख मारथ 
 वकीनस छू नुक्लेअर पावर पुर दुनियस    % इलेक्ट्रिसिटी वतनवा ( )इ छी एवं एयरक्राफ्ट कर्रिएरन मंज़ ते इस्तेमाल करने ,िसब्रेकर्स बी सबमरीन्स मंज़ 
वकीनस छू नुक्लेअर पावर पुर दुनियस 15 . 7 % इलेक्ट्रिसिटी वतनवा (2004 )इ छी एवं एयरक्राफ्ट कर्रिएरन मंज़ ते इस्तेमाल करने ,िसब्रेकर्स बी सबमरीन्स मंज़
  ईमान दुन्वायन नीच छू लकुट हीस Am मॉक युस हिवय करंट छू रोज़न दीवान 
  किम खत्म करने खातर छी स्टेरिअल इन्सेक्ट तकनीक ,यित मरद किम छी रेज़ो सेथ एवं स्टेरिअल करने ,ताकि टीम हेकन न्र बच पद करिथ 
  रेडियोआइसोटोप गामा रॉयस छी एवं इस्तेमाल करने ईमान रायज़न खातर ,बी x -रेज़ जनरेटर ,बी इलेक्ट्रान एक्सेलरेटर
  एम् छी एवं नॉन -फ़ूड िटमन पाठ ते इस्तेमाल करने ,यिथ पाठ मेडिकल हार्डवेयर छू ,प्लास्टिक ,तुबेस गैसपिप्लिन्स खातर ,होस्स छी फ्लोर हीटिंग खातर ,श्रिंक -फॉसिल बता पके करने खातर ,गाडीन हिन्द हिसस ,तार ते कबले,टीर ते जेमस्टोन्स 
एम् छी एवं नॉन -फ़ूड िटमन पाठ ते इस्तेमाल करने ,यिथ पाठ मेडिकल हार्डवेयर छू ,प्लास्टिक ,तुबेस गैसपिप्लिन्स खातर ,होस्स छी फ्लोर हीटिंग खातर ,श्रिंक -फॉसिल बता पके करने खातर ,गाडीन हिन्द हिसस ,तार ते कबले,टीर ते जेमस्टोन्स
  वे हकन ने कुल मारित ते ख़राब गसिथ
  बतास पेठ छी ीोनीसिंग रेज़ टरबाइन वरीय ज़याद ज़रूरी ,कीज़ की एनर्जी डेंसिटी हर एटॉमिक ट्रांसिशन्स छी वरीय ज़याद ,ये हक़ एक्स मॉलिक्यूल्स फत्रयेथ युस ने गरम करने सेथ हक़ ने गसिथ 
  युस ये नव ओस एवं इस्तेमाल करने ,कोल्ड पसतुरिज़तिओन ,याथ मंज़ सु फ़ूड ओस एवं यथ पेठ रेज़ अस ने ट्राईथ ,कीज़ की पारटूरिज़तिओन ते इररेडिएशन छी ज़े मुख्तलिफ कमी ,लकिन पुतास छी एम् हिवि आसान 
  मारिए क्यूरी अस रोज़न वरीय ज़याद ईमान रायज़न मंज़ एम सेथ टेमिस अप्लास्टिक अनिमिआ गॉव ते सु मई टीम सेथ
  हिरोशिमा ते नागासाकी मंज़ युस रायज़न हुन्द दमक गोव तिम पथ ओस ने ताते वरियाँ वरीयान ताम हाका जींद रूज़िथ
 अगर नुक्लेअर कुमली तिम सेथ गैसीय सु छी वरॉय ज़ायद खतरनसक 
  सु मिलिट्री यथ सेथ एथे हादसा गए ,तेम अस ज़याद यूनाइटेड किंगडम बी  SL-यूनाइटेड स्टैस मंज़
 बाख मुद्दा ओस इंसानियत बचाइन ,नुक्लेअर जंग नींच या एस्टेरोइड टकराने निश
  युस ब्रटिश फिलॉसफर मैक्स मोरे ओस टीम हूत जमा कराऊँ प्रिंसिपल ऑफ़ ट्रान्शुमानिस्म इन वाजी फिलॉसफी खातर  मंज़ ,बे खुल एमओ कैलिफ़ोर्निया मंज़ िमुख आँख स्कूल युस एमूक वरीय बुद कदम ओस 
युस ब्रटिश फिलॉसफर मैक्स मोरे ओस टीम हूत जमा कराऊँ प्रिंसिपल ऑफ़ ट्रान्शुमानिस्म इन वाजी फिलॉसफी खातर 1990 मंज़ ,बे खुल एमओ कैलिफ़ोर्निया मंज़ िमुख आँख स्कूल युस एमूक वरीय बुद कदम ओस
  युस st  लीओन ओस तेम कर आँख मिसाल पोद पानी कोरिये हैज़ किताबी फ्रंकिंस्टाइन  खातर टिम्सीन्द कोरी ओस नव मैरी शेल्ली
   एम्स ओस वारिया असल लगन साइंस ऑफ़ युजनिक ,ेक्टोजेनेसिस (ज़िन्दगी बावैं आर्टिफीसियल पेठ ),बी ओस एम्स असल लगन जेनेटिक्स पेठ काम करैं ताकि तेम हाकिन इंसाना असल बनायिथ ,यिथ पेठ सहथ ते काबिलियत
एम्स ओस वारिया असल लगन साइंस ऑफ़ युजनिक ,ेक्टोजेनेसिस (ज़िन्दगी बावैं आर्टिफीसियल पेठ ),बी ओस एम्स असल लगन जेनेटिक्स पेठ काम करैं ताकि तेम हाकिन इंसाना असल बनायिथ ,यिथ पेठ सहथ ते काबिलियत
यम ये ख्याल अस एम अस वारिया आम ट्रान्शुमनिस्ट्स मंज़
मिनेफिस्टो मंज़ असे चीज़ें हुन्द बी इंसानूं हिस ,नोबोरु कावाजोए वुन वारिया  वरियो पथ ,कमिनाशन टेक्नोलॉजी यिल वरीय ज़याद बढ़ाए ,हर इकस असे "ब्रेन वेव रिसीवर"कानन मंज़ ,युस िनसन्स वानी की बकाई क्या छी अस बारस मंज़ सोंचा.
1966 मंज़ ,ओस FM -2023 (फोरमेरली F . M . एसफन्डरी ),ये ओस ाख फुटुरिस्ट टीम वुन अस "नव कॉन्सेप्ट्स ऑफ़ हुमंस "बरस मंज़ ,नई स्कूल्स मंज़ ,नई यॉर्क सिटी मंज़ ,एम् प्रजनाओ तिम लुख येमो टेक्नोलॉजी अपनत्व ,युस दुनिया अस तमो वुछ पोस्टहुमानित्य "ट्रान्शुमान "पेठ.
  एमूक ज़रूरी मुद ओस इंसानन खातर टेक्नोलॉजी बड़वानी सरहदें पथ ते क्लासेज मंज़   
  युस वर्ल्ड ट्रान्शुमानित्य एसोसिएशन अस सु आय माना इंटरनेशनल ट्रान्शुमनिस्ट आर्गेनाइजेशन
  मॉरमॉन ट्रान्शुमानिस्ट एसोसिएशन आय लबनी  मंज़
मॉरमॉन ट्रान्शुमानिस्ट एसोसिएशन आय लबनी 2006 मंज़
ट्रान्शुमानिस्म सेथ आय वरीय बदलाव ,कुन साथ बनाओ एमओ वरीय काबिल इंसान कॉग्निटिव एनहांसमेंट मदद सेथ (सु गॉव बायोलॉजिकल अपलिफ्ट ),"पोस्टहुमान फ्यूचर "थोवुख पात आकर मंज़.
युस "कल्चरल पोस्टहुमानिस्म "तिम दुईत आंख रिश्ते बनायिथ इंसानन ते माछीनिन मंज़ ,युस ट्रान्शुमानिस्म छी बी पोस्टरनहूमानिस्म छी ,याम्य अये इस्तमा करने,एम् अस ने कारन ओब्सोलाते कांसेप्ट "ऑटोनोमस लिबरल सब्जेक्ट",लकिन छी अथ बर्दवान "प्ररोगतिवेस"रेलम पोस्टिंसन्स मंज़.
  वरियो ट्रान्शुमानिस्तो दित इन वालिस वक्खत खातिर वरीय चीज़ ,बी बनाओ एमओ एथ चीज़ एम सेथ ज़िन्दगी हक़ असल बनित ,एम् अस तेम चीज़ वूचन यम अस खातर वरीय असल ासना     
  रे कुर्जवील एम् सोच की युस टेक्नोलॉजिकल इन्नोवेशंस युस छी ये छी वे वरीय बाड़न इन वैली  वारियो मंज़ यह हक़ ने करिथ रेडिकल टेक्नोलॉजिकल एडवांस कहीं ,लकिन हक़ टेक्नोलॉजिकल सिंगुलरिटी करिथ ,युस इंसानन बिकुल बदलाईथ हैक 
 मिसाल की तोर पेठ बोस्ट्रोमन ओस लुख्मुत की इंसानियत छी  खटरस मंज़ इन वालिस वक्क्तास मंज़ ,युस टेक्नोलॉजी हंद वजह सेथ ते हक़ असि
  हाकिंग एम्फेसिस बनाओ इंसानी जीनोम या कारन मचानिकल एन्हांचेमेन्ट (मिसाल ब्रेन -कम्प्यूटर इंटरफ़ेस )ताकि इंसानन हैज़ सोंचनाच ताकत हेको बडायित ,नत अस इंसान येता बेवक़ूफ़ तेम की वजह सेथ औ सोशल कलपसे 
  यिम सोंचनेवाले अस एमओ वुन अगर अस कथ करो फाल्सीफिकेशन बेसेस पेठ एम् सेथ हक़ आँख इंसान पनाय संचित की तिमास क्या छू वनऊं एक्सटेरियर असुप्तिओनानो वरीय   
  यिल अस ये कडीं मंज़ थेव ,वरीय ट्रान्शुमानिस्ट वाकिल अस ,डान अगिन ,एम वुन ट्रान्शुमानिस्म क्रिटिक्स बरस मंज़ ,बे वुनन पोलिटिकल राइट्स ते लेफ्ट जॉइंटली पेठ ,'बिओकोनसेर्वटिवेस 'बी 'बिजलुद्दीत्स्य ',एंटी -इन्दुस्ट्रीअलीसाशन सोशल मूवमेंट यिल औ  शताब्दी मंज़ तथ मंज़ आय इंसानो बदल मशीन इस्तेमाल कारन 
यिल अस ये कडीं मंज़ थेव ,वरीय ट्रान्शुमानिस्ट वाकिल अस ,डान अगिन ,एम वुन ट्रान्शुमानिस्म क्रिटिक्स बरस मंज़ ,बे वुनन पोलिटिकल राइट्स ते लेफ्ट जॉइंटली पेठ ,"बिओकोनसेर्वटिवेस "बी "बिजलुद्दीत्स्य ",एंटी -इन्दुस्ट्रीअलीसाशन सोशल मूवमेंट यिल औ 19 शताब्दी मंज़ तथ मंज़ आय इंसानो बदल मशीन इस्तेमाल कारन.
  इम्मोर्टलिस्म,ये अस आख मोरल आइडियोलॉजी युस ये यकीन अस थवन की रेडिकल लाइफ एक्सटेंशन बी टेक्नोलॉजिकल इम्मोर्टलिटी हक़ असिथ 
  मैथस मंज़ छी एवं मिगदत (नंबर थ्योरी ),ढांच (अलजेब्रा),जाइ (ज्योमेट्री ),चेंज (एनालिसिस )
  मैथमेटिकल स्ट्रक्चर ओस आंख असल मिसाल रियल फेनोमीनों ,मैथमैटिकल रीजनिंग छी असे दीवान इनसाइट ते प्रेडिएशन
  मैथमेटिकल प्रोब्लेम्स सुलजाओ ने खातर हेकन वरीय वारी लगीथ
  मैथमैटिक्स लज वारिया लूत बाड़ने एतस्य रेइनसाने औ,यिल मथेस मंज़ नैय चीज़ ईजाद गये एम् सेथ बढ़ाओ मैथ वरीय ज़याद युस वेनिस तमथ छी चालान
 यिम ताल्लिएस निशान सोंड अडजन पेठ ,यिल तेमन ओस वूचन अस कीथ पेठ गांजराओ चीज़ें ,प्राणाओ लइको ते आसान इथे पेठ चीज़ गांजरामित ,ईठ पेठ टाइम -डे सीजन ,या वारी
  पैथागोरैन्स कुर शुरू शमाय शताब्दी मंज़ ,यिम परीन मैथमैटिशन अस तमो लोग मैथ असल पेठ पारौन
  सरिखोत बड मैथमैटिशन छू अर्चिमीडीएस (स, - BC )ऑफ़ सिराक्यूज़   
  युस हिन्दू -अरबिक नूरल सिस्टम ओस सु अव इस्तेमाल कारन ,ये छू एवं अस पुर दुनियस मंज़ इस्तमा कारन ,ये औ इंडिअस मंज़ मिल्लीनियम AD मंज़ ,पात गॉव ये वेस्टर्न दुनियस मंज़ इस्लामिक मैथमैटिक्स हिसाब
युस हिन्दू -अरबिक नूरल सिस्टम ओस सु अव इस्तेमाल कारन ,ये छू एवं अस पुर दुनियस मंज़ इस्तमा कारन ,ये औ इंडिअस मंज़ मिल्लीनियम AD मंज़ ,पात गॉव ये वेस्टर्न दुनियस मंज़ इस्लामिक मैथमैटिक्स हिसाब
  युता युता नोव ज़मान औ मैथमैटिक्स लूग वारिया बढ़ने वेस्टर्न एउरोपेस मंज़ 
 th शताब्दी मंज़ औ आंख जर्मन  मैथमैटिशन कार्ल फेड्रिच गुअस ,एम वारिया की दुईत अलजबरास ,अनलयसिस ,डिफरेंशियल ज्योमेट्री ,मैट्रिक्स थ्योरी ,नंबर थ्योरी बी स्टेटिस्टिक
19th शताब्दी मंज़ औ आंख जर्मन  मैथमैटिशन कार्ल फेड्रिच गुअस ,एम वारिया की दुईत अलजबरास ,अनलयसिस ,डिफरेंशियल ज्योमेट्री ,मैट्रिक्स थ्योरी ,नंबर थ्योरी बी स्टेटिस्टिक
  अगर अस वुछो mathēmatikḗ tékhnē मतबल गॉव 'मैथमैटिकल आर्ट '
अगर अस वुछो mathēmatikḗ tékhnē मतबल गॉव "मैथमैटिकल आर्ट."
अंग्रेज़ी मंज़ छी नावुत मैथमैटिक्स छी वाहिद नावुत वन
एरिस्टोटल दुईत मिगदातास पेठ ते दहन सु ओस ने हीसबस ते साइंसेज अलग कारन येथ पेठ फिजिक्स ,तिम सेंद हिसाब अब्स्ट्रक्शन ते मिगदत परन छू "सेपेराब्ले इन थॉट्स "ये ओस ने हीसबस मंज़ एवं कहीं
  हास्केल कुररी वुन हीसबस 'थे साइंस ऑफ़ फॉरनल सिस्टम्स '
हास्केल कुररी वुन हीसबस "थे साइंस ऑफ़ फॉरनल सिस्टम्स".
युस पोप्पर ओस तिम ते वुछ की "की बे वान पान की सिस्टम छी इम्पीरिर्काल या साइंटिफिक अगर ये हक़ ग़ासित तजरुब सेथ "
  मिसाल की तोर पेठ आँख फिसिस्स्ट ओस र्रिचड फायनमान तिम बनाव क्वांटम मचानिक्स  हिसाब रासोनोइंग ते फिजिकल इनसाइट की मदत सेथ ,बे अजाच स्ट्रिंग थ्योरी ,आज ते छी आँख थ्योरी युस  फंडामेंटल फॉरेन छी एक्वाट अनुन चाहा ,सु छी आँख मिसाल नयास हीसबस खातर
मिसाल की तोर ,फिसिस्ट रिचर्ड फेनमैन एम् कुर इंवेंट इंटीग्रल फार्मूलेशन क्वांटम मेचानिक्स मैथमेटिकल रीजनिंग बे फिजिकल इनसाइट  इस्तेमाल करिथ ,बे आजिच स्ट्रिंग थ्योरी ,इ छी वेन -तैराकी कारन साइंटिफिक थ्योरी युस करूँ ओस चाहा अक्ख करूँ फोर फंडामेंटल फोर्सेज क़ुदरतिक ,येमो सेथ लगातार गए नेय मैथमेटिक्स मुतासिर
  यिल वरियाँ जायन छी एवं तहकीकात करने ,सीन काबिलियत छी वरीया ज़याद बाड़न ,वे छी मैथमैटिक्स वारिया शाख बी छी मैथमैटिक्स आख शाख क्लासिफिकेशन सु छी  पागें पेठ एवं
  वरिआओ मैथमैटिशना अस कथ कारन मतहमहटिक्स खूबी हैज़ बरस मंज़ ,एमिक इंट्रान्सिक असिथतिक बी एमएच नेचुरल खुबसुरित्य
  युस GH हार्डी ओस मैथमटीटीएन अपोलोग्य मंज़ वुन तीम ,एम एस्थेटिक कंसीड्रेशन छी तिम छी काफी पुरे मैथमैटिक्स संजन खातर
  आँख थेओरम युस वन अस कैरेक्टराइजेशन ऑफ़ थे ऑब्जेक्ट सु अस ऐसी खातर आंख तोफा
  वरीय चीज़ चीज़ छी अस आज इस्तेमाल कारन यूएस यूलर ( - )मंज़ अस डिचमच
  अगर अस पनुन ऍम बोल चाल वोछो अक्सर छी लुख वरियें ऍम लफ़्ज़न फिजिकल लेफ्सन पाठ इस्तेमाल कारन (मिसाल की तोर पेठ काऊ )
  युस मैथमैटिकल बोल छी अथ मंज़ ते छी वरीय तकनिकी लफ्ज़ ईवन येथ पेठ होमियोमॉर्फिज़्म बी इंटीग्राब्ले याथ न हिसाब नबर चुन का मताब्ले बनान
मैथमेटिकल लैंग्वेज मंज़ छी एवं वारिया टेक्निकल टर्म्स यिथ पाठ होमियोमॉर्फिज़्म बे इंटेग्राब्ले याथ ने कहँ मतलब छुन मैथमेटिक्स नेबर
यम माथेमैटिशंस छी एमओ  वुन ये प्रिसिशन युस बोली हैज़ बे लॉजिक छी "रिगोर"
ये औ करने ताकि अस कारो गलतियां दूर "थेओरेम्स",यिम निर्भर छी फॉलिबले इंटुइशनस पेठ ,याथ मंज़ वरीय हादसे छी हिस्ट्री मंज़ गामित
  बेक तरफ़ा देतिक अस तेम सबूत युस ने अस अतः सेथ हको लिखत डिथ ,एम् सेथ आय फैट -थॉम्पसन थेओरोम तक गाँस्ने
  येता ते एम् फ़िकराच कथ अस ,एम् सेथ हको अस मैथमैटिक्स बकियाँ शाखान सेथ ते जूडिथ ,तो लॉजिक ,तो सेट थ्योरी (फॉउण्डेशन्स ),बी एम्फारिकाल मैथमैटिक्स वरियाँ सइंसां हैज़ ,बी युस उन्केरतीनित्य हैज़ पढ़ाई छी तथ मंज़ ते छी एवं इस्तेमाल कारन
ईमान फिकरण सेथ ,ेत छी बे सबडिविशंस यम वारिया छी बडवान लिंक्स दिल मैथमेटिक्स पेठ बाकि फिएल्डेन मंज़ :लॉजिक ,ताकि एम्म कारन सेट थ्योरी (फॉउण्डेशन्स),एम्फीरिकाल मैथमेटिक्स पेठ अलग अलग साइंस मंज़ (एप्लाइड मैथमेटिक्स ),बे परं उनसेरटेनिटी
  ये ओस गर गोड़ेल्स इन्कम्प्लेटेनेस्स थ्रेयम खातर युस वन ओस बेसिक अर्थमेटिक्स बरस मंज़ ,(अगर एचा थेओरेम्स छी अगर तेम सलीम सही आसान ),या अगर पुर आसान ने खिन (अगर तेम थ्योरम आसान यम सही आसान लकिन प्रूफ गसण ने कहीं )
  युस ाज़ीच सोंच छी सु त्रवख रिकर्शन थ्योरी मंज़ ,मॉडल थ्योरी ,ते प्रूफ थ्योरी मंज़ ,बे छी ये थोरिटिकल कम्प्यूटर साइंस सेथ ते रलन ,बी सातगोरी थ्योरी सेथ ते
  युस कपूताबिलिटी थ्योरी छी ये छी अस वांना कम्पूटरीक अबान हदीसबरस मंज़ ,ये छी अस वानन वारिया मशहूर मोड़ेलालिक्स बरस मंज़ -थे टर्निंग मशीन 
   अगर अस नेचुरल नंबर्स सोंचो तेम छी अस वतनवा ट्रांसफिनिटे नंबर्स तमाथ ,युस अस 'इन्फिनिटी 'हदीस बरस मंज़ छी वानन
कुदरती नंबर वुचें एम्म छी वातन ट्रांसफिनिटे नंबर्स ताम ,युस वांना छी "इंफिनिटी "बरस मंज़
  ट्रिग्नोमेट्री छी मैथमैटिक्स आख शाख युस रिश्त छी बनावा त्रिंगलकिन  सिडीन ते अंगलेन मंज़ बी ट्रिग्नोमेट्रिक फंक्शनन साथ
  नंबर थ्योरी हैज़ मुश्किलात हल करने खातर छी एवं कॉन्वेक्स ते डिस्क्रीट ज्योमेट्री इस्तामल करने बी फंक्शनल एनालिसिस ,लकिन वे छी एवं सिर्फ कम्प्यूटर साइंसेज पेठ दहन थवाने
युस कॉन्वेक्स ते डिस्क्रीट ज्योमेट्री छी इ आय डेवेलोप करने मुश्किलात हाल करने खातर नंबर थ्योरी मंज़ बे फंडामेंटल एनालिसिस मंज़ लकिन व छी एवं पर्सुएड एवं करने एच सेथ अप्प्लिकशनान मंज़ ऑप्टिमिजाशं बे कम्प्यूटर साइंस मंज़
  युस सेंट्रल कांसेप्ट ओस ये ओस एवं चेंजिंग क्वांटिटी माना
  फंक्शनल एनालिसिस आख खास मुद ओस क्वांटम मचानिक्स
 यम  स्टटिस्टियन अस (यम रिसर्च प्रोजेक्टक आख हिसस ऐसी )'तिमो बनाओ एथ डाटा यथ का मतलब ओस एतय पेठ अस एवं एक्सपेरिमेंट करने ,एम्
यम स्टटिस्टिसिअन्स (यम किम छी कारन खोज प्रोजेक्ट मंज़ )"एमओ बनाओ डाटा याथ कहँ सेन्स छू "अथ कारख ेथी पाठ सैंपलिंग राँडोमिज़ेड एक्सपेरिमेंट्स ;युस डिज़ाइन छी स्टैटिस्टिकल सैंपल या एक्सपेरिमेंट स्पेसिफिएस एमओ वुछ डाटा (एतस्य डाटा अस मिल)
  येता ते नुमारिकाल एनालिसिस अस तेम अस इस्तेमाल करान फंक्शन एनालिसिस ते अप्प्रोक्सिमशन थ्योरी ,युस नुमारिकाल एनालिसिस अस तथ मंज़ अस असे अप्प्रोक्सिमशन परन बी अस परं दिसृतिजाशन यथ मंज़ अस राउंडिंग एरर अस वूचन
  चरन मॉडल औ बनवाने  मंज़ यिम सेथ अस ज़िन्दगी बार हैज़ कामय हक़ पता लागित
  ये लिस्ट गए मथामटेशन मंज़ वरीय'मशहूर ,एम् सेथ गे नांव मुसीबत हल
  पई वैल्यू अये दिन
पथोगोरियन छी दिचमंक" मैथमैटिक्स" टर्म ,पनस खातर ते अस तिम मैथमैटिक्स बनाम
  यिल सियासती लड़ाई लाज ,क्रिस्टन यम अस तमो कुर पनुन पैन पब्लिश अलखगंदरीअ मंज़ ,तमो वोल पानीं चम् क्लैमशेल सेथ
ट्रांसलेशन ऑफ़ सइंटफिक टेक्स्ट फंडिंग कारण बकियाँ लांगजन मंज़ इ गोव वरियस कलस रीगन ऑफ़ कहीं कलिप्स ज़रिये ,बे छी एवं इ माना की कहीं स्कॉलर्स यम छी एम् बने माहिर अथ कमी मंज़ बे मिलाओ ईमान वरीय सपोर्ट की एम् कारन लगातार डेवेलोप कहीं  साइंस
  यम स्कॉलर अस मुस्लिम सेहसत दौरान तेमन मंज़ अस आँख चीज़ की तेम अस पोलीमठस
  यिल फ्यूडल ते एक्स्लेसिएस्टिकल कल्चर औ बदलाने प्रेडोमिनेंटली स्कुलर मंज़ ,वरीय मैथमैटिशन अस अलग अलग काम कारन ,लुका पाकिओली (एम एकाउंटिंग सैंड ),निकोला टोंटाना तर्ताग्लिआ (ये ओस किताब थवन ते बे उस इंगीनेर ),गेरोलमो कार्दानो (एम् ओस प्रोबेबिलिटी संदमच बी बिवोमिअल एक्सप्रेशन ),रोबर्ट रेकर्डे (फिशन )
  ब्रिटिश यूनिवर्सिटीज रोज़ इतालियन ते जर्मन ुनिवर्सिसटीएस सेथ ,हुम्बोल्ट पेठ उठ असर पाओ तूती पायो ईमान पेठ ते
  वे पसन शुरियन खत बात करीं ताकि ये हक़ बेहतर बनिथ
  मैथमैटिशंस ते एप्लाइड मथामतिशंस छी एवं STEM (साइंस ,टेक्नोलॉजी ,इंगीनेर ,मथेस )मंज़
  यम अक्टूरियर्स अस तमो ते प्रेस सवाल ,एमओ प्रुस पेंशन ते रिटायरमेंट किस बरस मंज़ बी वुनुख इन्वेस्टमेंट किस बरस मंज़
  युस हीरोग्लिफिक ओस ेगीपतिअन नुमारिकल्स मंज़ ,एमओ कुर पात पसंद रोमन नुमारिकल्स ,पात अस एम् टल्ली मार्क्स इस्तेमाल कारन गज़रने खातर  
 पोजीशन नोटेशन मंज़ अस ने गॉड डेसीमल एवं कहीं ,बब्य्लोनियन नुमारिकल्स खातर अस इस्तामल कारन सेक्सागोमिनल सिस्टम ( बेस ),माया नुमारिकल्स क़तर ओस विजिसिमल सिस्टम (बेस  )
   BC ब्रूह यूक्लिड अन्य ब्रूह ,मैथमैटिक्स मंज़ छी एवं फेलोस्फिकल ते मिस्टिकल बेलीफ़े
  हेल्लेनिस्टीन वक़्त ब्रूह ओस ने सेफरस कहँ ते निशान ,एम् अस इकस डिजिटस इस्तेमाल कारन खातर ट्री डिजिट िस्टम कारन ,यूनिट प्लेस कतर अस कारन आँख सेट इस्तेमाल ,आख अस कारन टेन्स प्लेस खातर ,बी अस आख कारन हटन खातर
  लॉन्ग डिवीज़न अल्गोरिथम ओस ईमान हुन्द होवूय ,युस th शताब्दी मंज़ छू एवं इस्तेमाल कारन ,ाथ छी वणन अर्चिमेडीएस
  एम प्रीं चिनीस अस यमन निष् अस असाल अर्थमेटिक्स ये पुक शंग डायनेस्टी पेठ टांग डायनेस्टी थाम ,बेसिक नंबर पेठ एडवांस अलजेब्रा तमाथ
हातन जायन खातिर ,एमओ कुर बे इस्तेमाल निशान यूनिट पलकें खातर ,बे बाकि
  यम नेगेटिव नंबर अस चिनेसे अस गोद्निक यमन ये असल पाठ समाज औ
एम् सन्ज़ कंटेम्पोरराय ,सिरिएक बिशप सेरेउस सबोक्त ( AD )वुन ,की" इंडियंस निष् छू एथ हिसाब करनक तारिक युस ने कैसे निष् छू.
  अर्बन ते हश ये ते अथ थोवुख नव हिसाब
  यिल अस अलजेब्रा अस वचन मेडीवाल इस्लामिक दुनियस मंज़ ,बी रेनसेन्स  यूरोप मंज़ ,ये गॉव डेसीमल नोटेशन सेथ वरीय ज़याद आसान 
  अर्थमेटिक एक्सपेरासिओं ओस एवं हिसाब एवं कारन िंटेंडेड सीक्वेंस ऑफ़ ऑपरेशन हीअसब
  मिसाल की तोर युस डिजिटल कम्प्यूटर छी सु छ मन अड्डिंग सक्त्रिय सब्ट्रैक्शन खातर,अद्दितीवे इनवर्स हवन खातर अस तेम दून कम्पोनेंट हुन्द इस्तेमाल कारन ,युस हार्डवेयर मंज़ इस्तेमाल कराऊँ छी वरीय आसान
  युस ज़राब छू सु हक़ दून नुम्बरं आँख नंबर बनायिथ
  अगर सु नंबर लाइन पेठ ओस एवं ,अगर तथ ज़राब इ करने आँख खोत ज़याद ,तथ वनों अस X ,ेमुक मतलब गॉव अस छी सिफर निध सरिवन दूर कारन ,ेमुक मतलब छू अस छी नंबर आँख X ताम बडवान
  अगर अस कुन ते देविडेंट्स करो डेविड सेफेर्स सेथ सु छी आसान ुन्डेफिनेड
  युस अर्थमेटिक्स गोड़नीश थ्योरम अस सु दिच कार्ल फ़ादरीच गस्सान
पोसिशनल नोटेशन (यथ अस "प्लेस वैल्यू नोटेशन "ते छी वणन )अतः मंज़ छी अस नंबर हवन कहीं निशान दित (मिसाल की तोर "वन्स प्लेस " "हुन्डेर्डेस प्लेस "),अतः मंज़ ओस आंख रेडिक्स पॉइंट ,ेमय निशा अस एवं फ्रैक्शंस हवन खातर (मिसाल कीतोर पेठ "टेंथ पल्स "हुंदेरेदतः प्लेस" ).
  असे अस सेफारुक इस्तामल कारन प्लेस होल्डरक पाठ ,इसलिए औ पोसिशनल नोटेशन इंडिअस मंज़  Lokavibhâga नव सेथ एवं मन ,अरबिक वर्ल्डन वुन th शताब्दी मंज़ ाथकी बरस मंज़ ,यूरोप मंज़ वुन ये फ्रोक्की हिन्दू -अरबिक नुमारिकाल स्य्स्टेम्स मंज़
  ेमुक नताइज ओस युस अस हीअसब कुर सु कुर अस सिंगल डिजिट्स हिसाब ,यिल अस डचेन पेठ खोवार गये
  आजच पोजीशन खातर छू सारो खोत दुकान डिजिट वैल्यू ,खोवूर खातर अस अस कारन सेकंड डिजिट इस्तेमाल ,युस हमेशा  ओस  
  युस ज़रबाक टेबल ओस तथ मंज़ अस दाह रौ ते दाह कॉलम
  सब्ट्रैक्शन ते डिवीज़न खातर ते अस एवं ये तकनीक इस्तेमाल करने
  मठास मंज़ छी अतः वन क्लोज़र ,बी गोदनीच लिस्ट अस एवं ेमय हिसाब वूचन
  पेन्स मंज़ अस कुल  कॉलम
  शिल्लिंग कॉलम मंज़ अव ये ऑपरेशन इस्तेमाल करने ,पेनिस कॉलम ते औ अथ मंज़ इस्तेमाल करने
आंख किताब अस तथ मंज़ अस 150 पेजेज युस वणन अस "दाह सास पेठ एक्स पौंड्स थम".
  अतः छी अस वणन अल्गोरिस्म
  इस्लामिक स्कॉलर ते अस अर्थमेटिक्स इस्तेमाल कारन ज़कात ते िरत खातर
 अद्दितीओं ते छी एवं अर्थेमाटिक्स आँख बेसिक ऑपरेशन मन ,बाकि छी सब्ट्रैक्शन,बी डिवीज़न
  अलजेब्रा मंज़ ,माथुक बे आँख हिज ,अद्दितीओं छू एवं वेक्टोरिक पेठ ,मैट्रिक्स ,सबस्पेस तेसुबगरौपिक पथ इस्तेमाल करने
यिल अस गेरुण्डिक सफिक्स छी इस्तेमाल कारन -nd एमूक नतज छू "अडडेन्ड ","थिंग तो बे एडेड".
" सेम"ते "सुम्मान्द"लैटिन ची नाउन सुम्मा "दे हाईएस्ट ,दे टॉप"बे युस अथ सेथ काम सुम्मेरी छी.
इंग्लिश लफ़ज़ "अड्डे "ते "अड्डिंग"वुन चौरस.
  मिसाल की तोर a + b + c इ लिखने  (a + b) + c or a + (b + c)?
  प्राइमेट्स ते छी वरीय कम गसण एम् हीअसब ऐड
तजरुब सन ,शुइर छी हकन हिचत वारिया ज़याद तेज़ी सेथ एम् छी कारन एक्सपलोत कम्यूटेटिवित्य एम् छी  गांजरिथ वारिया ,अथ मामलास ,मंज़ एम् छी शुरू कारन थ्री पात छी वाना "फोर,फाइव."
  सिफर छू आँख अद्दितीवे आइडेंटिटी ,सिफर ऐड कराऊँ छू त्रिवल
  आठ मंज़ छी एवं ाकिस पेठ बिखा डेसीमल फ्रैक्शन थाने ,लकिन डेसीमल पॉइंट छी अस ठावँ एक्स जय
  अगर अडडेड्स दूँ शिफ्टें मंज़ अस फेरन ,तेम हको अस जूडिथ डिफरेंशियल की मदत सेथ
  एमू कुर इस्तेमाल ग्रेविटी -अस्सेस्टेड मैकेनिज्म
  सब्ट्रैक्ट करने खातर ओस पवन ऑपरेटर्स पास्कल क्लाकुलेटर इस्तेमाल कराऊँ
  XOR ते AND गेट अस एवं सूद इस्तेमाल कारन रएलिज़तिओन ऑफ़ फुल अडडेर्ड सर्किट खातर ,एम बृह ग्रसित हाकिन वरीय मुश्किल ऑपरेशन बनायिथ
  आखरी डिज़ाइन हुन्द इस्तेमाल छी एवं करने
  उनंतिकिपेटेड अर्थमेटिक्स छी प्रोग्राम ेर्रोरॉक वारिया बुड कॉज
  युस ये डेफिनातिओं छी यही छी एप्लीकेशन रएकरसर थेओरुम
  अगर a या b सफर अस तथ छी अस वन आइडेंटिटी
  सेमीग्रूप छी एवं बनाने नेचुरल नुम्बरो सेथ अथय ग्रौप्स छी अस वन अद्दितीवे ग्रुप ऑफ़ इंतेजरस
 रियल अददशन कम्यूटेटिवे ते अस्सोसिएटिवे छी वरीय ज़याद ज़रूरी ,ये छी सफर पेठ नेगेटिव नुम्बरं तमाथ ,अथय छी अस वन अड्डितिवे आइडेंटिटी
  अस हको ये प्रोवे करिथ की ये ऑपरेशन छी को -कुछ हिसाब काम कारन
युस मॉडलो  एक इन्टिजर अस तहत मंज़ अस ज़े एलिमेंट ;अड़दिसिओं ऑपरेशन छी एवं बोलन लॉजिक्स मंज़ मन "एक्सक्लूसिव "या "फंक्शन".
 ये छी देवन ज़े अलग अलग जनरलिज़शन अद्दितीओं किस बरस मंज़
  मल्टिप्लिकेशन मंज़ छी ज़द जनरलिज़शन अद्दितीओं खोत
  अगर a ते b नोंनेगटिवे नंबर आसान ,तमुक सुम छी आसान एमूक सरिखोत ज़याद वैल्यू
  अथ मंज़ छी एवं सिंगल नंबर सुम ,आँख छू आसान खली सुम सु छी आसान सेफर
इंटीग्रेशन इ छी आख "सुम्मातिओं" कॉन्टीनुम्म पेठ ,या वारिया ज़याद असल पाठ वुछो बे एथे पाठ ,डिफरेंशियल मनिफॉल्ड पेठ.
  एम् सेथ हको अस सुइत ज्यूडिथ युस ने अस अड़दिसिओं सेथ हको जूडिथ ,यिथ पाठ गेम थ्योरी ते क्वांटम मैकेनिक्स
  डिवीज़न छू अर्थमेटिक्स आँख ऑपरेशन ,यिथ पेठ एम् नंबर छी जुड़ें नोव नंबर बनाव ने खातर
  इउक्लिडियन डिवीज़न छी अस वन इउक्लिडियन डोमेन ,अतः मंज़ छी एवं पोलीनोमिअल रिंग्स
  डेविसिओं सिघ छू एवं इस्तामल करें कैलकुलेटर्स पेठ
  यिल अस चीज़ छी बज्रवा तहत मंज़ छी एवं 'चैंकिंग 'हुन्द 'आईडिया ,यथ मंज़ छी एवं देविसोर्स मंज़ सब्ट्रैक्शन ते मल्टिप्लिकेशन करनर
  दून नुम्बरं डिवाइड करने खातर छी अस लॉरिथम तबलुक इस्तेमाल कारन ,ज़े नंबर लॉरिथम सब्ट्रैक्ट करिथ ,पात छी वूचन अंटीलॉगरीथेमस पेठ
  केह प्रोगरामिंग बोलियते छी ,यिथ पेठ C ,एम् छी इन्टिजर डिवीज़न वचन केस  पेठ ,तिल छू जवाब इन्टिजर
  अगर अस a ते b डिवाइड करो तमुक जवाब छी एवं y एक्वेशन्स मनज़
  ाथ मंज़ छी एवं मैट्रिक्स अलजेब्रा ते क्वाटरियन अलजेब्रा
  वरियाहन कॅल्क्युलेटरन मंज़ छी एवं एरर अथ मुतालिक
  ये हटावंव सेथ गए ज़े नंबर वरीय लकिट ,ये छी एवं तोर तमथ कारण एतस्य ने जा नंबर बराबर गसण
इ छी फैक्ट की GCD हक़ हमेशा  नज़र एथ अथ हसबस मंज़ याथ अस वनो बेज़ाउट्स पहचान.
  यिल ये बदलाव अव ेमन अस ने पवन ज़याद डिजिट इस्तेमाल करिन
  इउक्लिडिअन अल्गोरिथम्स अस वरीय थेरिटिकल ते प्रक्टिसा एप्लीकेशन
  इउक्लिडियन ओस एवं इस्तेमाल करने डीओफैंटेनिए एक्वेशन सोल्वे करने खातर ,युस चाइनीस रिमाइंडर थ्योरम अस मुत्मइन कारन ,युस रियल नम्बर्स खातर अस अप्प्रोक्स फ्रैक्शन सांडन
  युस कॉमन डिविशर छू सु छी एवं लिखने  gcd(a, b) पेठ ,या , as (a, b) पेठ युस लेटर नोटेशन आस सु अस ुनबिगस ,तेम आईडिया एम GCD ओस वन
  न छू  न छू  प्राइम नंबर ,ेमन छी ज़े प्राइम फैक्टर्स  =  ×  बी  =  ×
  फॅक्टरीसतिओं वरियाँ बढ़ीं इंटेगरान छी करूँ वरीय मुश्किल ,सेप्टोग्राफिक परतोकोलिक स्क्रित्य छी इन्फेसिबिलिटी पेठ निर्भर
  युस इंटीग्रल लीनियर कबिनाशनं हुन्द सेट छू ,a ते b छू हुवुय मल्टीप्लय g उक
  अस हाको वनीत मल्टीपल लैक्टिन नुम्बरं rk−हको अस बाड़न नुम्बरं r rk− स्थ सब्ट्रैक्ट करिथ ,यीट्स अस रमिंदर  rk लकुट इ rk−खुत
  c छू डिवाइड कारन गोदनिकन रिमिंदरान  r, since r = a − qb = mc − qnc = (m − qn)c
  अस वुछ गॉड रेक्टैंगल b स्क्वायर टाइल्स सेथ ,एम् दुईत  r-by-b रेक्टेंगल ,यित  r < b छू ,पात आय कोशिश कारण रेक्टैंगल  r-by-r टीलों सेथ बनावनीच
  इउक्लिडियन छू वानन क्वॉटेंट ते रिमाइंडर छू आसान बे छी आसान अलग अलग
  लूप िटेरटीओं एंडेस पेठ ,युस वैरिअबले b छू सु च अस देवन रमिंदर rk
  माथेमैटिशन ते हिस्टोरियन B L  वन ढेर युस नंबर थ्योरी छी सु छी एवं पैथागोरस मन
   वारियो सदियों पात ,यूक्लिड अल्गोरिथम औ इंडिअस ते चीन मंज़ ,दिआपतिअन ेकशन सोल्वे करने खातर युस अस इस्तेमाल ेवा कारन एस्ट्रोनॉमी ते एक्यूरेट कलंदर बनाने खातर
  ीुक्लेइड अल्गोरिथम औ गॉड नुमारिकल्ल्य पात गॉव  ज़याद मशहूर एउरोपिकास सेकंड एडिशन्स मंज़ Bachet's Problèmes plaisants et délectables
  th शताब्दी मंज़ दुईत एम् नोव नंबर सिस्टम ,यिथ पेठ गुस्सियन इन्टिजर बी ऐसेंटें इन्टिजर
  पीटर गुस्ताव लेजेऊन डिरिच्लेट ओस गोड्नुक यिम इउक्लिएड अल्गोरिथम वरियाँ नंबर सिस्टमन इस्तामल कुर
  मिसाल की तोर देदेकिण्ड ओस गॉड नुक इंसान एम प्रोवे कुर फेरमैट्स -ट्वॉ -स्क्वायर थेओरम गुआसिआन इन्टिजर इस्तेमाल करिथ
  एमएच बाकि ऍप्लिकेशन्स आय th शताब्दी मंज़
  वरीय नॉवल इंतेजरस आय बनाव ने ,यिथ पेठ हेलमन फेर्गुसन ,बी RW फोरसाड़े ( )बी LLL अल्गोरिथम
  एम खिलाडी अस टेमो हटाओ m मल्टीप्लेस लैक्टिन पीलें हुन्द बढ़ीं पीलें सेथ
एम् छी इजाज़त देवन ईमान युस बंदलान छू सालमीन मुमकिन इंटरजरस ,आख इनफिनिट फॅमिली छी जवाबन युस अस हको बनयित एक्स जवाबः  सेथ  (x1, y1).
  कुएं ते मैथमैटिकल ओपराशनक नतीज (अड़दिसिओं ,मल्टिप्लिकेशन ,सब्ट्रैक्शन बी ,डिवीज़न )ये औ काम करने माडलो  मनज़ करणे ,मल्टीप्लेस  हको अस तूट ताम ऐड ते सुब्त्रास्र करिथ एटस ने तेम  - मंज़ इन
  वे युस जवाब इ सु इ N up to M − मंज़
   , , बी  एमना हंद मॉक छी %, %, %, and %
  आख नाकाम कोशिश अस GCD सांदनीच की दूँ नेचुरल नुम्बरं हुन्द कड़ो अस कॉमन डिवीज़र ,पात इ GCD सारो खोत बोड़ कॉमन डिवीज़र
  युस प्राइम फैक्टर ओस a ते b GCD ओस तथ प्रोडक्ट कारन ,युस अस आज छी प्राइम फॅक्टरीजातिओं कदन सुइत छान सही कहीं
  लेहमारस GDC अल्गोरिथम ते छी ये बाइनरी अल्गोरिथम इस्तेमाल कारन GCD कम्प्यूटेशन खातर
  युस यूक्लिडियन अल्गोरिथम छू सु छू एवं इस्तेमाल करने डिओफ़्टीन ेकशन खातर ,कॉन्टिनोएड फ्रैक्शंस ते हको अस वर्णित
  इउलिडियन डोमेन छू एवं यूनिक फ़ैक्टरिज़ेशन डोमेन (UFD ),ये ओस ने सही कहीं
  इउक्लिडियन डोमेन छी एवं वन प्रिंसिपल आइडियल डोमेन (PID ),सु डोमेन यथ मंज़ हर आईडिया छू प्रिंसिपल आईडिया
 नुमिराटर ते डिनोमिनेटर ते छी फ्रैक्शंस मनज़ इस्तेमाल एवं कारन ,आठ मंज़ छी एवं कंपाउंड फ्रैक्शन ,काम्प्लेक्स फ्रैक्शन बी मिक्स्ड नुमारिकल्स
  ये लफ्ज़ ओस इस्तेमाल एवं कारन यथ फ्रैक्शंस सेक्सग्रेसिमल निष् अलग कारन
  ये औ th शताब्दी मंज़ आने थे ग्राउंड ऑफ़ आर्ट्स मंज़
  फ्रैक्शन प्रोडक्ट ते तमुक रेसिप्रोकाल छू  ,रेसिप्रोकाल छू मल्टिप्लिकेटीवे इनवर्स फ्रैक्शनक
  रिमाइंडर छी बना नुमिराटर फ्रॅक्शनल पार्ट्स मंज़
  × (= ) छू बुड × (= ),खोत एमूक नतीज छू कम्परिंग
  वान थर्ड क्वाटरुक छी आसान वान ट्वेल्फेथ ,टो थर्ड ऑफ़ कुअटरर छू आसान टो ट्वेल्फ्थ
  जवाबः पेठ वातने खातर छी अस पवन इनफिनिट डेसीमल इस्तेमाल करैं
  ेगीपतिआनो कुर ेगीपतिअन फ्रैक्शन इस्तमा
  तमो ते दुईत सुई जवाब युस मॉडर्न मथोड़े दुईत
  मॉडर्न एक्सप्रेशन ऑफ़ फंक्शन छी अस वन बिनाररसी ,इ छी इंडिअस मंज़ ईजाद कुर्मुट ारियाबथान ,ब्रह्मगुप्त बी भास्कर
हीसबस मंज़ ,मॉडुलर अर्थमेटिक्स छू इंतेजरस खातर ,यिल नंबर छी"रैप अराऊंड " कुन नतीज पेठ वतन, तथ छी वना मूडलेस.
  एमूक आँख प्रैक्टिकल एप्लीकेशन छी चेकसम गांजराउन सीरियल नंबर आइडेंटिफायर मंज़
 RSA बी डिफ्फिए - हैलमान ेमो कुर इस्तेमाल मॉडुलर एक्सपोनेटिऐशन
  ये छी एवं ग्रेटेस्ट कमान देवीशर कहतर इस्तेमाल कारन ,लेअनेर अलजेब्रा Gröbner एल्गोइंतेजरस ते रैशनल नंबर्स खातर
  युस मॉडलों ऑपरेशन छू इ ची एवं वरीय प्रोग्रामिंग बोलियां मंज़ इस्तेमाल कारन  ये छी एवं इस्तेमाल कारन एप्लीकेशन ऑफ़ मॉडुलर अर्थमेटिक्स मंज़
  युस मेथोड़े ओस कास्टिंग आउट निनेस यम छी जल्दी कारन डेसीमल अर्थमेटिक कम्प्यूटेशन ,
  युस लीनियर सिस्टम छू कॉंग्रेओनेस ये हको अस पोलीनोमिअल सेथ हल करिथ ये छू गुआसिआन एलीमातिओं
  यिल अस इंतेजरस छी ज़राब कारन (नेगेटिव इंतेजरस ते ),रैशनल नंबर्स (फ्रैक्शंस )बी छी रियल नंबर एवं वन सिस्टिमॅटिक गेनेरलीसाशन हिसाब वन
  दून चीजुं हुन्द नाप छी अस देवन नोव नाप
  ज़रबुक इनवर्स ऑपरेशन च डिवीज़न
  यिल अस दून अकिहेयं नुम्बरं करो डिवाइड सु छू एवं  नस बराबर
  अगर कहँ वेरिएबल इ परेंटिएसेस बृह अस हको कंफ्यूज गसिथ फंक्शनल नव सेथ ते ,या हक़ अस सूद ऑपरेशन मिलिथ
यमन नुम्बरं अस ज़राब छी कारन तेमन छी अस वन "फैक्टर्स".
ज़रबुक जवाब छुं ओडेर ऑफ़ फैक्टर्स पैठ देपेंद कारन ,युस डिस्टिंक्शन "मल्टीपिकाण्ड"ते "मल्टीप्लिसर्स 'मंज़ छी एवं इस्तेमाल कारन ेलेमेण्टार्ट लेवेल्स पेठ बी कहीं मल्टिप्लिकेशन अल्गोरिथम्स मंज़ ,येथ पेठ लॉन्ग मल्टिप्लिकेशन.
  ज़रबुक जवाब छी अस नरन प्रोडक्ट
  युस साइड रूल छी तथ मनज़ छी नंबर गसण मल्टीप्लय थ्री नंबर ाकुरसी ताम
  जनरल थ्योरी डिच डिमेन्शनल एनालिसिस हिसाब
  मुश्किल नुम्बरं अस ने ऑर्डरिंग कहीं
  गोदनीच आइडेंटिटी ,ये ओस तहत जमात मंज़ यित आइडेंटिटी  अस
  ये वुछ ने खातर ,अस वुचो इन्वेर्टेबले स्क्वायर मैट्रिक्स युस अस डाइमेंशन्स असनख डिचमन्च
  बी आँख टेंशन्स कथ अस इंतेजरस मल्टिप्लिकेतोइंस मंज़ अस ने जमात कहीं ,अगर अस  ते कड़ों नबीर
हिसाबस मंज़ (लातीनी फीसद पेठ "अकिस हतस ताम") अख अदद या छु तनासुब यथ वनन छु इवान 100 तुक फ्रैक्शन.
  कम्प्यूटेशन यिल अस वूचन छी एम्म फ्रैशनन हैज़ इ छी एवं कंप्यूटिंग पेसेंटगे बरब्बर
  यिल अस परसेंटेज बरस मंज़ छी कथ कारन ,यही छी वरीय ज़रूरी की अस कथ मुतालिक छी कथ कारन (कुल क्या छू युस अस  % छी वनं )
यिल अस "10 % राइज "बरस मंज़ छी वन या "10 % फॉल" इकस मिगदातास मंज़ ,अस छी वन ये छी एमएच गोदनीच मिगदत बराबर.
  याय कन्फूसिओं छी परसेंटेज किन बढ़ीं कन्सेप्टेन मंज़ युस गलत फमय छी पद कारन रिजल्ट दौरान ,मिसाल ककी तोर सलीम की परसेंटेज हिसाब वाणुन
  ये लफ्ज़ औ लैटिन पैर सेन्टम पेठ
  ग्रम्मेर अस सोन्चन की परसेंटेज कीथ पाठ इ लिखने
यिल इंट्रेस्ट रेट अस वारिया कम ,नंबर 0 छी एवं हाँ अगर इंट्रेस्ट रेट अस 1% खोत कम ,मिसाल की तूर "% त्रीसुर स्टॉक ", न की "%ट्रेज़री स्टॉक").
  युस विनिंग परसेंटेज अस एक टामिच ,की केता मैच जीन क्लुबान यित ओस एवं दिसिमल प्रोपोरशन मंज़ वणन ,इमस टीम  विनिंग पर्सेंटेज ऐसी सु ओस % मन एवं
  सब्ट्रैक्शन ते ओस ओबेय कारन प्रिडिक्टेबल रूल्स ,यिथ पाठ अड़दिसिओं ते डिवीज़न
  नैचरल नुम्बरं पेठ सब्ट्रैक्शन करूँ छी वरीय आसान
  युस नंबर अस सब्ट्रैक्ट छी कारन ततः छी अस वन सुब्त्राहंद ,एम निष् अस यही सब्ट्रैक्ट छी कारन तथ छी वन मीनुडे
सब्ट्रैक्शन" छुक एक लैटिन लफ़ज़ मंज़ कुड़मुट सूबटराहेरे ,याथ मंज़ छी एवं सब "फ्रॉम अंडर"बी तरहेरे "तो पुल्ल".
  पोजीशन  पठान ,इ चुन बृह पकं खोवर्स कहूँ कहँ ,मतलब
  ये ऑपरेशन हावंव खातर जैसे लाइन बड़वानव इन
युस "1 "नतीजुक सु छी पात पेवान हटवून.
  टेन्स प्लेस ,पेठ छू'  ' ' ' नीच कम , बादवहुक  गुना ,बी डिफरेंस  नुक ,दहमे जय छी एवं  लिखने
  पथछि सब्ट्रैक्शन गसण हंड्रेड प्लेस पेठ ,यित  , खोत छी बोड़ आसान ,पात छी एवं जवाब हंडरेड प्लेसेस पेठ लिखने
  सुब्त्राहंद हंड्रेड डिजिट छी ये बढ़ावन बी 
  जवाब छी  युस हंड्रेड प्लेसेस पेठ छी एवं लिखने
  ये थेओरम दिच पिअर दे फ़िरेमत  कॉपी ऑफ़ अर्थमैटिकास मंज़ ,तेम वुन तिमास निष् छू प्रूफ युस याथ मंज़ हक़ ने समयात कहीं
  युस फाइव कलर थेओरम छी ,याथ निष् ीरिया लकुट प्रूफ ओस ,ये गए प्रोवे th शताब्दी मंज़ ,लकिन ये औ वन की  कोर्स छी थक रोज़न
 ये अस गोदनीच थेओरम युस कम्प्यूटर पेठ आय प्रूफ करने
  कहँ यूथ मैप जैसे असून युस , मापन सेथ अस रलन
  ये औ पात फ़ॉर्मूलाते कारण  मंज़ ,स्टैनिटज बी टिएट्ज़ेन
  वरीय V वरिटी q ेलमेन्टेन्स सेथ अथ मंज़ छी फिनिट रैशनल पॉइंट्स
  हेनरी पोइन्कारे युस थेओरम डिच सु स थ्री डायमेंशनल बसन ,फिनिट अस कद मंज़ ,अतः अस ने कहीं ते सरहद
  यिल मैथमैटिशनो वरीय कोशिश क्र ,ग्रिगोरी पेरेलमन दुईत अख प्रूफ पजन पेठ युस औ  ते  मंज़ arXivपेठ
  पेरेलमन दुईत एमूक प्रूफ
  ये ओस वन की हर मुश्किल जवाब हाका कम्प्यूटर डेथ किन न बे हक़ कम्प्यूटर जल्दी जवाब डेथ ,अतः ओस जवाब न
   ये औ ने वन की एमओ मंज़ क्या छू गलत ,ये औ वरीय ज़याद मन की गोडणुक छी सहा ते दोयम छी गलत
  अगर अस कोलॉज कन्जक्टूरे ,अथ मंज़ कहीं इन्टिजर हको ख़तम करिथ किन न ,या औ सरियाँ इंटेगरान खातर वूचन   ×  (over a trillion)
  सबूत हॉकी वरियाँ तरीकें हुन्द असिथ ,की इमक क्या असर हक़ असिथ बे वगेरा वगेरा
आँख प्रूफ ओस ,यिल अस निष् आसान सिर्फ फिनिट नंबर्स यम अस कोउन्तेरेक्सामले हाकिन डेथ ,अतः छी वन "ब्रूते फाॅर्स" ,सलीम केस छी एवं हवन,यिता ते मुमकिन  कास्सेस छी आय हाँ बे होवुख  काउंटर मिसाल.
  युस कॉन्टीनुम हाइपोथिसिस छी ,ये ओस वन एवं की ये छी इंडिपेंडेंट फ्रैंकल एक्सिओम्स सेट थ्योरी निष्
  कहीं थेओरिस्ट बसाइओ रीमान हाइपोथिसिस छी सही
  युस लॉजिस्टिक मैप छू सु छी एवं पोलीनोमिअल मैपिंग माना चौतीस बेहेवियर कीथ पथ छी बदलन नॉन-लीनियर डायनामिक एक्वेशन्स मंज़
  कपलरान वन की ये छी सरो खोत कम राशन कोनसेक्युटिवे फिबोनैकी मंज़
  ज़े वजह छी एम साथ प्रॉब्लम ग़ासित
  मिसाल की तोर   बी  एम च ऐसे हेवी ेवा मन
  कम्प्यूटर बी सुपरकम्प्युटर इस्तेमाल करूँ ,कहीं मैथमैटिकल कांस्टेंट , π, e,बी स्क्वायर रुट ऊफ  ओने हंड्रेड दिगीतो खोट आय एम् लिखने
  किहन कांस्टेंट अस एता अलग की तेमन हैंड खातर पोव नैय निशान थविं
  कुइन टाइम आँख निशान छू सलीम लफ्ज़ वन
  सिफर छू अक्ख नंबर ,य बी याम नुमारिकाल डिजिट अस एवं इस्तेमाल करने
नाव ओस नंबर 0 अंग्रेजी मंज़ अथ मंज़ छी एवं जीरो ,नौघट (UK ),नौगहत (US;),निल,या _कॉन्टेक्स्ट मंज़ यित आख सेथ वोल डिजिट छी अथ अलग कारन लेटर "O "—ओह या 0
  आठ खातर छी नथिंग या नॉन ते एवं इस्तेमाल करने
  टेलीफोन नुम्बरं मंज़ छी आठ एवं ओह ते वन
  आँख निशान nfr मतलब खूबसूरत ,ये ओस एवं इस्तेमाल करने टोम्ब्स ते पिरामिड्स बनान खातर ,बी अस एवं दुरी मापने
  बेबीलोनियन प्लेसहोल्डर ओस ने असली सफर कहीं ये ओस ने कुणीजूं इस्तेमाल एवं करने बी ओस ने इंडस पेठ एवं इस्तेमाल कारन
   AD ,मंज़ यिल एम् इन्फुलेन्स गए हिप्पारकस ते बब्य्लोनियंस निष् ,तेम अस पाणिं काम मंज़ जीरो इस्तेमाल कारन युस अस मैथमैटिकल एस्ट्रोनॉमी तथ अस वणन मैथेमैटिका ,बी अल्मागस्त
ये औ बी इस्तेमाल कारन AD525 एक्विवैलेन्ट तब्लिस मंज़ ,यथ औ वन नुल्ला और" नॉन" डीओनीसियस ेक्सीगस दुवार,बे रोमन नुमिरल्स.
  लोकविभागा एम् वुन कॉस्मोलोग्य हदीस बरस मंज़ माड़ीवाल संस्कृत ऑफ़ प्राकृत बरस मंज़ ,एमएच डेट अस AD  (Saka era ),एम् कुर डेसिमल प्लेस सिस्टम इस्तेमाल यथ मंज़ सफर ते औ
813 मंज़, कुर अल - खौरिस्मन हिन्दू नुमारिकाल इस्तेमाल एस्ट्रोनॉमिकल तबले मंज़."
  ये आय पात बद्लावणे लातिनास मंज़ th शताब्दी मंज़ अतः अव नव थाने अल्गोरिटीमे दे नुमारो इंदोरुम
  एम् कर पाणिं पढ़ाई वरीय डीप यथ मंज़ एम् हश हुन ते दुइन
  एम् बनाव ये किताब  चैतरण हैज़ यथ मंज़ सूर्य कहि ओस
  नाव इंडियन फिगर्स अस          
  – ेमन मंज़ छी एवं  आँख नेचुरल नंबर ,सिर्फ छी यथ मंज़ की  छान पॉजिटिव कहीं
  अगर आठ मंज़ वैल्यू या नंबर अस ,जीरो छन्न शामे यिथ पाठ डिजिट जीरो ,युस नुमारिकालो स्य्स्टेम्स मंज़ छी  एवं इस्तेमाल कारण पोसिशनल नोटेशन पाठ
   छी मना एवं या न नेचुरल नमबर ,लकिन ये छी आँख इन्टिजर ,इ छू आँख नेचुरल नंबर ते रियल नंबर
  ये हक़ ने प्राइम असिथ कीज़ की कीज़ की आठ छी वरीय फैक्टर्स ,ये हक़ ने कम्पोजिट ते ग्रसित खिन क्याज की ये हको ने अस प्रोडक्ट ऑफ़ प्राइम नंबर हयथ कहीं
  ये रूल छी सिर्फ रियल नुम्बरं ते काम्प्लेक्स नुम्बरं खातर ,
  ये कार्दिनलिटी फंक्शन छू ,युस खली सेटस पेठ औ लगवने ,सु छी खली सेटस आँख वैल्यू देवन ,तवे छी अतः वणन  एलिमेंट
  ऑबस्ट्रक्ट अलजेब्रा मंज़ , छी एवं अम्म इस्तेमाल करने जीरो हवन खातर ,युस नेचुरल एलिमेंट छी अड़दिसिओं हुन्द ,बी छी अब्सॉर्बिंग एलिमेंट मल्टिप्लिकेशन खातर
  कहीं चीज़ो खातर अगर अस वुछो , लावेल छी गसण पाने अलग बाकि लेवेलो निष् ,ये छी कम या ज़याद इस्तेमाल करनरे
  ये छी अमृत वन  नूट्रोंस छी वरीय स्टेबल आसान की तथ हको अस एटम वर्णित
  मिसाल की तोर ,एलिमेंट्स यम छी तेमन औ नंबर दिन  इन C ,अगर कहँ ते n आइटम आसान एम् छी रन कारन  पेठ
  डटबसेस मंज़ ,इ छू हाका बनित फील्डस हक़ ने कह वैल्यू
  टेक्स्ट फील्ड खतर छान ये खली कहीं
  हर िकास कम्प्यूटेशन निष् छी आसान आँख नल पॉइंट युस नुल्ल् रिजल्ट छी देवन  
  यिल अस फार्मूला अस वचन ,अगर रेगंनिंग वर्ल्ड चैंपियन इ न फ़ॉर्मूलास मंज़ कहीं , छी एवं दिन ेकस ड्राइवर्स ताकि रेगंनिंग चैंपियन ज़ेनॉन
  टाइपराइटर ते ओस ने हेकन संजीथ  O and ;कहीं मॉडल्स अस एम न अस  कास बरस मंज़ अस कहीं वन
  अगर  अस नुख्ते मंज़ ये छी एवं IBM मंज़ बी अस अतः मंज़ कहीं मॉडर्न कम्प्यूटर टीपफकेस येथ पेठ ांगोने मोमनों
   (अतः छी वन यूनिट ,य यूनिटी )ये छी आँख नंबर बी आँख नुमारिकाल डिजिट इस्तेमाल करने अतः हाव ने खातर
   न ओस एवं पॉजिटिव मन न नेगेटिव ,ये ओस गोदनयक पॉजिटिव ते लकुट इन्टिजर
   सलीम प्रॉपर्टी छी एवं अतय मंज़
  ये छी इन्टिजर  पात
  ये आय ीुरूपस मंज़ दिन मगरब ते अन्दुलेखा मिडिल आगे दौरान ,स्च्लोरी काम दौरान युस अरबस मन आय लिख ने
  सु स्टाइल युस ने लॉन्ग उपस्त्रोंके इस इस्तेमाल कारन दिसित  पेठ तेम अस ने हॉरिजॉन्टल स्ट्रोक ते इस्तेमाल कारन कहीं
  डेफिनेशन हिसाब , छी मगनीटुडे ,सही वैल्यू ,या यूनिट काम्प्लेक्स नंबर ,यूनिट वेक्टर ,बी यूनिट मैट्रिक्स
  सातगोरी थ्योरी मंज़ , छी एवं थवंव एंडेस सातगोरी मंज़
  बेस  एक्सपोनेंशियल फंक्शन युस छी सु छी हमेशा आसान  ,ेमुख उलटे छान आसान कहीं (अगर सु ऐसे तहत वानो आस लॉरिथम )
   वेक्टर्स छ अस अकसर वन यूनिट वेक्टर ,कीज़ की अतः छी आसान ज़याद देसिरबले प्रॉपर्टीज
  फिबोनैकी सीक्वेंस मंज़ छी ये गोदनयक ते दोयम नंबर ( बीइंग द ज़ेरोथ )बे छू फर्स्ट नंबर वरीय मठमठिकाल सीक्वेंसेस मंज़
  अब्स्त्रक्त अलजेब्रा छी तहवाँ एक्स ेलेमेंटस सेथ ये छान सिंगलटन कहीं
  बाइनरी कोड छी सीक्वेंस  ते  उक एम् छी एवं कम्प्यूटर मंज़ ीातमल करने अगर कहँ डाटा इ वापस दुहराने
  + छू चार्ज पॉज़िट्रान ते प्रोटोनूक
  नेओपथेगोरियन फिलॉसफर निकाचुस एम् वुन ओने चुन आँख नंबर, लकिन छू सोर्स ऑफ़ नंबर
   मंज़ औ आँख रिकार्ड वे अरे नंबर ओने बचन हदीस ड्रम्स मंज़ लज़यतों ,युस वरीय मशहूर गॉव एक मज़ाखिक पाठ
  एसोसिएशन फूटबॉल्स मंज़ अस नंबर  देवन गोआल कीपर्स
   ओस सारो खोत लकुट नंबर नेशनल हॉकी लीग (NHL)मंज़ ,एम् अस ने इस्तेमाल कारन  ते  s पेठ
  कह ते रेंडम सीक्वेंस दिगीतां हंस से अस एवं एथ पाठ हवन जान अस सु नॉन - रैंडम,इनफिनिट मोंकी थेओरम हिसाब
दुईम ,अत ओस ने कहँ ट्रान्सेंडैंटल नंबर हको अस बनाईठ कंपास सेथ बे सईद ,इ ओस ने मुमकिन की अस  बनाओ"स्क्वायर दा सर्किल".
  युस इंडियन अस्ट्रोनॉमर ओस ारियाभाटा तेम दुईत  Āryabhaṭīya ( AD) मंज़
  युस पर्सियन अस्ट्रोनॉमर ओस ,जमशीद अल - कशी तिम बने  सेक्सग्रेसिअल डिजिट्स ,बे  डेसीमल डिजिट , मंज़ तिम कुर इस्तेमाल पोलीगोन × sides,,युस वर्ल्ड रिकॉर्ड रोड  वरियाँ ताम
  एमओ कुर नज़रअंदाज़ रिलांस इनफिनिट सीरीज मंज़
  इ कुर मॉडिफाई सलामिन ते बेरेंटन ,अथय छी अस वन ब्रेंट - सालमें  अल्गोरिथम
  ये ओस इनफिनिट सीरीज खिलाफ बे िट्रटीवे अल्गोरिथम्स ते ,एम् कर सलीम डिजिट इस्तेमाल एटस न जवाब ओनूं
  अतः मेमोरिजातिओं छी अस वन मनमोनिक्स
 एम् अस डोम लिखे सेलिंग हैंड पैठ
नुमारिकाल निशान छी एवं कुणीजूं  इस्तेमाल करने (यिथ पाठ "2 ")या ेवा जोड़िथ (ईठ पाठ "25"  )नंबर हाव ने खातर पोसिटीनल नंबर स्य्स्टेम्स मंज़.
  पोसिटीनल नंबर स्य्स्टेम्स छी आसान आँख यूनिक डिजिट हर इंटेगरास खातर ,लकिन अतः मंज़ छान एवं रेडिक्स ऑफ़ नंबर सिस्टम कहीं
  एम ओरिजिनल नुमारिकल्स अस तेम अस मोड़ेरंस सेथ वरीय ज़याद रलन गलिप्स ते अस एवं इस्तेमाल करने खातर डिजिट हवन खातर
  एम मेस अस टेमो कुर शैल निशान इस्तेमाल जीरो
   युस थाई नुमारिकाल सिस्टम छी सु छी रलन हिन्दू - अरबिक नुमारिकाल स्य्स्टेम्स साथ सिर्फ दीदगीतो वरीय
  तेम अस दुनवई बेस  सिस्टम
  पत मई  वरियो पेठ वरिआओ ऑथोराओ वुछ पोसिशनल नोटेशन छी मॉडिफाइड डेसीमल रिप्रजेंटेशन कारन
  मिसाल की तोर  (आँख सास आँख हाथ ते कहा )छी रपुनित
  यिल अस पाणिं दाह उजी छी गाँजरवा,कहीं छी कनखलेस इस्तेमाल कारन ,उज्जैन मंज़ हैज़ जय ,   खोरिक ते ाथन हैज़
  स्टोन आगे कल्चर्स ,यथ मंज़ इंडिगिनोस अमरीकन जमात छी एवं ,तेम अस ताल्लिएस इस्तेमाल कारन गैंबलिंग खातर ,पर्सनल सर्विसेज ,बी ट्रेड गुड्स
    BCमंज़ क्ले टॉकिन्स आय बदलाने नंबर सैनन मंज़ कीज़ की तमान कारण क्ले टेबलेट्स खुश ,एम तिम साथ अस एवं रना
  यिम सुनिफोर्म नंबर सिग्न अस एम् अस ऐसी हवा राउंड नंबर सिग्नस
  सेक्सग्रेसिमल नुमारिकल्स अस मिक्स्ड मिक्स्ड रेडिक्स सिस्टम एम थोव बेस  ते बेस  कनीफॉर्म वेदीगेस ते शेवरॉन मंज़
 यिम अलग नंबर अस तरूपेसिक तुमुल गंजरों ये ओस आँख अलग कॉम्बिनेशन ेमन टिल्लेस हुन्द
  कन्वेंशनल ताल्लिएस अस वरीय मुश्किल मल्टीप्लय ते दुवुड करूँ
  जूसों ते कुर यही सिस्टम इस्तेमला करूँ शुरू ,एमओ कुर इस्तेमाल सीके  BC हिन्द
  यम मयास अस सेंट्रल अमरिकैक तमो कुर बेस  ते बेस  सिस्टम इस्तेमाल ,युस ओलमिक पेठ औ
  स्पेनिश क्योंक्विस्टाडोर्स कर सलीम हरण तेमन हद दिमाग सेथ टेम अस एन्कोडिंग कारन कलर  कनोट्स th शताब्दी मंज़ ,अंडेआं रेगिओंस मंज़ छी एवं ये वैन ते इस्तेमाल करने
  th शताब्दी मंज़ कुर सफर इस्तेमाल CE बरामगुप्तां
   अरबिक मैथमैटिक्स मंज़ औ डेसीमल फ्रैक्शन ते ,आँख वरुया ज़रूरी काम लिख्च मुह्हमद इब्न मूसा अल - क्वैरीज़िम th शताब्दी मंज़
   बाइनरी सिस्टम बढ़ाओ गोट्फ्रिएड लेइब्निज़ th शताब्दी मंज़
  ईमान वैरिअब्लेन खातर अस एवं ेकशन सोल्वे करने तेमन अस वन ूंकंऊवन्स ,युस जवाब दी तहत छी अस वन सलूशन ऑफ़ ेकशन
  आँख कंडीशनल ेकशन छी वेरिएबल्स खातर सही
  युस दूषन हाँ छू सु छू अस मन सफर
  युस ये ेकशन छी ये च अस मन स्कालिक पाठ वज़न मने खातर
  ये ओस स्ट्रेटिंग आईडिया अलजबरिस ज्योमेट्री हुन्द ,युस वरीय ज़रूरी हेस ओस माथुक
   कुंती फैमली मंज़ ेकशन करो हल ,अस करो इस्तेमाल अल्गोरिथमिक या जोमेट्रिकल टेक्निक इस्तेमला युस आय अस लीनियर अलजेब्रा पेठ
  एम् ेकशन छी वरीय मुश्किल आसान ,अड़ छी रोज़न जवाब हे सदन ,अगर जवाब अस ते टिल छी पवन वरीय सांडून
  अगर अस वुचो x , y ते z यम छी सलीम अलग अलग एम् छी अस वन सर्कुलर वसन
  युस ेकशन छी R उनसेपसिफ़िएड सुई छी ेकशन चिरकालिक
  यथ मंज़ अस जवाब अस संदन ,   तेमिक पैरामीटर्स अस संदन तहत अस वणन सॉल्विंग थे ेकशन
  ेकशनाईक दूंवै तरफा अस असे नॉन जीरो मीजदातस सेठ मल्टीप्लय ते डिवाइड कारन
  अलजबरिस ेकशन छा अस ुनिवरिएंट वन अगर आँख वेरिएबल ऐसे
  मठास मंज़ छी थ्योरी ऑफ़ लीनियर सिस्टम बेसिक फंडामेंटल पार्ट लीनियर अलगेबरॉक ,इ छी एवं मॉडर्न मठास मंज़ वरीय ज़याद इस्तेमाल करने
   फॉर्मूला छी अस हेश नवा जय वुछूं बी सोनिक्स प्रॉपर्टीज
  आउटलाइन ऑफ़ डिस्कारटीएस ,एमओ कर मॉडिफी जोमेट्री अन्सिएंट ग्रीक मथामतिसानन हंस
  एक्सपोनैंटिअल डीओपहँटीने ेकशन छी आँख यथ खातर एक्सपोनेंट्स ेकशन हाकिन उनकंओँ असिथ
  युस मॉडर्न अलजेब्रा ज्योमेट्री छी सु छी बेस्ड अब्स्त्रक्त तकनीके ऑफ़ अब्स्त्रक्त अलजेब्रा ,असली मंज़ कम्यूटेटिवे अलजेब्रा ,अतः मंज़ छी खिन बोलिय बे प्रोब्लेम्स ऑफ़ ज्योमेट्री
  युस प्लानक आँख पॉइंट छू सु छी एवं ालगेब्रीक कर्व्स मंज़ अगर तिमिक कोऑर्डिनटस पोलीनोमिअल ेकशन कारन मुत्मइन
  पुरे मथेंटिक्स मंज़ डिफरेंशियल ेकशन छी एवं वरीय अलग अलग पाठ पराने ज़यात्र छी अस वचन जवाब क्या अस
  युस लीनियर डिफरेंशियल ेकशन छी ,तथ छी आसान जवाब यथ ऐसे ऐड ते मल्टीप्लय हको करिथ सूफिशिएंट सेथ ,सु छी एवं असल पाठ समाज ,बी छी अस सही जवाब मिलान
  PDEs छी एवं डिस्क्रिबे करेने आवाज़ इस्तेमाल, हीट, ,इलेक्ट्रोस्टाटिक्स  , एलेक्ट्रोडीनमिक्स ,फ्लूइड फ्लो ,इलास्टिसिटी ,बी क्वांटम मचानिक्स आमजन खातर
  यम जवाब छी तेम छी अस देवन अननोन वेरिएबल्स युस एक्वेशन्स  बनवा
  सराओं एक्वेशन्स हुन्द जवाब छू ेकशन सेट
  यिल ेकशन छी एवं हल करने कहां जवाब सांडने खातर ,सलीम जवाब ,या सु जवाब युस सटिस्फी कराए
  यथ हको ने अस जवाब डिथ
  एक्वेशन्स छी वरीय ज़याद ,ये छी एमूक अलग मेथड
  ये छी मथाच नॉलेज ने ासनिक वजह सेथ ,कहीं एथ प्रोब्लेम्स छी युस वारिया टाइम पात अव हल करने
  पोलीनोमिकल्स छी मैथस ते साइंसेज मंज़
  वरीय ऑथर छी अतः एक्स बेकस बदले इस्तेमाल कारन
  पोलीनोमिकल्स नव छी P ,न की p (x ),लकिन ये फंक्शनल नोटेशन छी वेनस तमथ चलन
  लकिन अस हको अथ कुन ते जय इस्तेमाल करिथ यित अड़दिसिओं ते मल्टिप्लिकेशन अस गसण
  तेम पोलीनोमिकल्स यम लकिट छी तेमन औ अलग नव दिन
  युस पोलीनोमिअल  छी ,यथ ने असे कहा लफ़ज़ हे छान मन , तथ छी अस जीरो पोलीनोमिल वन
  कीज़ की युस डिग्री छी आसान नॉन - जीरो पोलीनोमिअलिच ,ये छी आसान सारि खोत बढ़ डिग्री ,अतः पोलीनोमिअलस छी डिग्री ज़े
  पोलीनोमिकल्स हेको ऐसे वर्णित नॉन जीरो केफीसेंटन सेथ ,ओने टर्म पोलीनोमिअल छी अस वन मोनोमिला ,
  यिल अस आँख फंक्शन छी डिफाइन कारन ,डोमेन छान आसान रिस्ट्रिक्टेड कहीं
  सु पोलीनोमिअल याथ मंज़ आँख इंडिटर्मिनेन्ट छी आसान तहत छी वन ुनिवरिएंट पोलीनोमिअल ,सु पोलीनोमिअल याथ आँख खोत ज़याद आसान इंडिटर्मिनेन्ट तथ छी वन मुलतीवरिएंट पोलीनोमिअल
  अगर ऐसे मुश्किल नंबर वुछो एम िररउडिसाबले फैक्टर छी तेम छी लीनियर
  अगर डिग्री आँख खोत ज़याद ऐसी ,तिल चुन गरफेस कहीं असीमपटटे
  युस एलीमेंट्री अलजेब्रा मेथड छी ,यिथ पाठ क्वाड्रटिक फॉर्मूला एम् छी फर्स्ट डिग्री ते सेकंड डिग्री पोलीनोमिअल ओने वेरिएबल मंज़ हल कारन
  रुट फाइंडिंग अल्गोरिथम छी एवं ीातमल करने नुमारिकाल अप्प्रोक्सिमशन ऑफ़ रूट्स खातर
  th शताब्दी मंज़ ,हिवि फॉर्मूला ेकशन थ्री ते फोर खातर ओस वरीय ज़याद मुश्किल (क्यूबिक ेकशन ते क्वाड्रटिक ेकशन )
   मंज़ ,ेवरिस्त्व गलोइस एम् वन फोर खोत ज़याद डिग्री हैज़ ेकशन छान गसण रैडिकलों सेथ हल ,अस पाज़े सोचूं ये हकय हल ग्रसित किन न
नेवरदिलेस ,फ़ॉर्मूलास यम अस ेक्वाश्निन हिन्द डिग्रीज 5 बे 6 आय बनओने (वुछु क्विंटिस फंक्शन बे सिस्टिक ेकशन).
  एफ्फिसिएंट अल्गोरिथम सेथ हको अस  , तमथ डिग्री सोल्वे करिथ
  पोलीनोमिअल ेकशन युस अस अननोन हैज़ अल्गोरिथम छी वचन अस हक्वा आठ जवाब साडित किन न ,जवाब वुचने खातर गैस सु फिनिट जवाब असून
  पोलीनोमिअल ेकशन खातर छी अस सिर्फ जवाब वचन युस आँख इन्टिजर छी तथ छी अस वन डीओफेंटें ेकशन
  सूफिशिएंट छी अस नीवं अस रियल नंबर ,रियल-वैल्यूड फंक्शनन खातर
  ये छी अस वन लीनियर कॉम्बिनेशन कीज़ छी ऐसे वन पोलीनोमिअल
"अगर कोफ्फीसिएंट रींगस मंज़ ऐसे, ""नॉन -कांस्टेंट ""बदले ""नॉन कांस्टेंट ,ते नॉन यूनिट ""(दुनवई डेफिनेशन अस  मंज़ूर कोफिसिएंट फ़ील्ड्स )मंज़."
  यिल कोफ्फीसिएंट छी एवं इन्टिजर ,फ्रॅक्शनल नंबर्स या फिनिट फील्ड ,िररुचिदाब्लिटी वुचने खातर छी अल्गोरिथम बी करो फॅक्टरीजातिओं िररउडिसेब्लस मंज़
  युस चरक्टेरिस्ट पोलीनोमिअल छी मैट्रिक्स या लीनियर ऑपेऱशनौक इ छी अस खबर देवन ऑपरेटर्स ेंगिंवालुए
  युस एलिगेंट ते प्रैक्टिकल नोटेशन छी युस अस इस्तेमाल छी कारन आज ये औ th शताब्दी मंज़
"कम्प्लेट्स थे स्क्वायर",अस छी खोवूर हिज कारन रूट्स मंज़ कन्वर्ट.
  डेसकार्टेस थ्योरम छी वन यम फोर किसिंग सर्कल्स आसान, टेमिक राडी छी आँख क्वाड्रटिक ेकशन देवन
  बेबीलोनियन माथेमैटिशन सिरका   BC चिनीसे मैथमटीसीए सका   BC एमओ कुर ज्योमेट्री इस्तेमाल क्वाड्रटिक हल करने खतर
  इउक्लिएड,ग्रीक माथेमैटिशन ,एम्म बनो वरीय असल जोमेट्रिकल मेथड  BC मंज़
  अल - ख़्वारिज़्मी दुईत असल हल क्वाड्रटिक एकाशनक ,कहां कहां दुईत ने टीम कहीं ,यिल एम् जोमेट्रिकल प्रूफ दुईत
  अबू कामिल शुजा इब्न असलम (ेगीपत , th शताब्दी )ये ओस गोदनयक एम इर्रेशनल नंबर अपने अस जवाब क्वाड्रटिक एकाशनक  
तेम सनज़ सरि काम अस अल - खवारीज़मी पेठ दारोमदार ।
कुएन सात ऑस गसा क्वाड्रैटिक फार्मूला गलत रौंद ऑफ करनी वेज़ मगर युस अप्राक्समेट तरीक ऑस सु ऑस रोजा ठीक ।
प्रोसथफेरेसिस ऑस अख तरीक यतः मंज़ नंबर हूनद्ध अप्राक्समैशन ऑस आसा युस एस जरब पॉवर्स त बे रूटस कर्नस मंज वक्त ऑस बाचवा ।
काम्प्यूटैशनल अलगोरिथमस छु वारिया जरूरी नूमेरिकल लिनीअर अलगएबरा हुंड जवाब साँडन्स मंज एस जोरथ छ लगा बे चे यए इंजीनियरिंग , फिज़िक्स , केमिस्ट्री ,त बी कंप्युटर साइंस त ईकनामिक्स मंज़ वरीय जोरथ छ लगा ।
इंटेगराल डोमेन छ आसा अकेस वाज हेंद पैठ या बाकी अलगएब्रिक बनावट , बे आए बाकी दलील त दिन एम खातेर ।
एम सेत छ बाकी सारी ज़बान बे वेक्टर स्पेस हेंद दलील पेठ वारिया ज़ोर आव दिन।
अथ तरीकस छ उंडेटर्मिनेड सिस्टम वना ।
बेकिस तरीकस मंज़ छ अकुए त अनॉकह हल यतः मंज़ ज़् लाइन छ पनिवेन रला ।
योमन डॉनवेनाईं मसवातान हुंड हल छ हुएवी ।
योमन मसवातान हुंड कहोवुर हिस छ हमेश मतवार आसा ।
इ छ एस मसवातन हुंड अख एउथ तरीक देवक अथ मंज़ केंह मतवार कम त केंह छ आसा अनजान ।
अकेस हिसस मंज़ छ आसा बेकुक स्कालर मल्टपल ।
मिसाल कि तोर पर , अख निजाम यतः मंज़ पाज़िटिव डेफनिट मैट्रिख हेकोव एस डोए फेर छोलेसकी डएकॉम्पोसीटीऑन सेत वारिया जल्दी हल करेथ ।
अकेस बडेस निजामस करनी खातिर छ पेवा अख अलग तरीक अपनावउन यइम सेत एस वारिया वक्त त जाए लागि ।
इ छ एस अकेस तकरार तरीकस कुन निवा ।
रियाजी मंज़ छ एस वारीयन लामहदूम मिकदारस मंज़ एक बाद एक जमा करा ।
बे रियाजी मंज़ हर कुएन जाई आसनिक वजा सेत लमहदूद सेरीजन हुंड इस्तिमाल छ फिज़िक्स , कंप्युटर साइंस ,आदाद व शमार त मालियत मंज़ इवा करना ।
अछिलेसुक ज़िनो पैरडाक्स त टोरटॉइस छ मुताज़ाद जाईदाद किस लमहदूदफ़ रकमकिस बारस मंज़ मिसाल दिवा : अछिलेस छ कछुआस पताई दोरा मगर यिम सात सु कछु सेन्ज जाई पेठ छ वता गोड रेस शुरू करनी विज़ तेम सात छ कछु आसा दुएमेस नंबरस पेठ वोतमूत , त एम सात सु दुमएस नंबरस पेठ छ वता कछु छ आसा त्रिमिस नंबरस पेठ वोतमूत त ए छ एथाइपेठ बृह पका रोजा ।
एम सेत छ पाई लगा कि जमा छन 2 बराबर किहन अलबता ए छ मगर एस छन हेका यए साबित करेथ किहन ।
योम टेस्ट यूनिफॉर्म कन्वर्जन्स मंज़ छ आसा तोमन छ नाव वएएरस्तरस्स एम टेस्ट , आबलेस यूनिफॉर्म कन्वर्जन्स टेस्ट , दिनीस टेस्ट त काउच्य क्राइटीरीअन ।
कन्वर्जन्स छ यूनिफॉर्म आसा कन्वर्जन्स डिस्क मंज़ यइम सात अंदरूनी सब्सेट छ बंद त पाबंद आसा । इ छ कम्पैक्ट सेट्स मंज़ आसा उनिफ़ॉर्मली कन्वर्जन्ट ।
ग्रैडिड ऐल्जब्र परनी खातिर छ हिलबर्ट - पॉइंकारे सीरीज हुंड इस्तेमाल इवा करनी ।
17 सदी मंज़ जेम्स ग्रेगोरी ऑस आशारीय निजाम किस लमहदूद सिलसिलस पेठ ऑस काम करा त बे कर तेम केह मकलौरीन सिलसिल त शाया ।
काउच्य (1821) होव कि इ छिन जरूरी कि यम सात जि सीरीज आसन कन्वर्जन्ट तोमन हुंड प्रोडक्ट त आइस सुइ , एम सेठ गोव ईफेक्टिव क्राइटिरीअ ईजाद ।
सुममबिलिटी तरीक छ एउथ टाफवईज़ यतः मंज़ डिवर्जन्ट सीरीज किस अकिस सुबसेटस छ इवा लिमिट दिन त पत्त छ सु मुनासिब तरीकस किस क्लासकी तसाववर मंज़ तवसी गसा ।
12 सदी पेठ हिन्दुस्तानिक आलिम छ फ्रैक्शनल फार्मूला इस्तिमाल करा ।
फाल जुबानान मंज़ छ अक्सर तकरारी तारीफ तकरारी तकरीब खतिर इवा इस्तिमाल करनी ।
बाकी अमल दारामत (कंप्युटर सॉफ्टवेयर , स्प्रेड्शीट प्रोग्राम्स )हेकन बेड अकदार संबलेथ ।
अगर एस सुपेरफकटोरियालच पिकॉवर तारीफ वचओव तथ मंज़ छ आसा थोड़ा कम हयपेरफकटोरियाल ग्रोथ ।
केह छ वना जि फैक्टोरीअल खतिर छिन कान्ह सहल हल ; सम , प्रोडक्ट , पॉवर्स , एक्सपोनएन्टिओनल फुँकटीऑनस , या लॉगरिथमस खातिर छिन कहैं मेल महदूद एम सेत तोम हेकोख एस करेथ ; मगर फ़ैक्टर्स सानडुन खातिर छ अख जनरल फार्मूला यतः मंज़ कलकुलसिक इंटेगरल्स त बे लिमितस छ इवा इस्तिमाल करनी ।
योम इंटेगरल्स एस विछ पथ कुन तोमन मंज़ छ आसा ट्रैन्सन्डेनल फंगक्शन , मगर इंटेगरल्स खालिस तोर पर अलगएब्रिक फंगक्शन छ तेम मंज़ छ गाम्मा नैरा ।
एम सात एस लिमिट छ निवा , गाम्मा फंगक्शन सेत हेको एस केंह रैश्नल प्रोडक्ट वरियों फकटोरसों पयट हेको अंदाज लगाहित ।
एम सात एस लिमिट छ निवा , गाम्मा फंगक्शन सेत हेको एस केंह रैश्नल प्रोडक्ट वरियों फकटोरसों पयट हेको अंदाज लगाहित ।
इ रोज़ असल अगर एस गाम्मा फंगक्शन खातिर कुननी तरीक अपनवो कैज़कि इ रोज़ बेहतर वारिया फार्मूला खोत ।
मगर सिम्पल डिफरेन्चल इक्वैशन खातिर ऑस न गाम्मा फंगक्शन असल पेठ साथ दिवा ।
बोहर - मोलेरूप तहएओरम एस वारिया फ़ेदीमंद कैज़कि यए एस सहल लॉगरिथमिक कन्वेक्सिटी खातिर यथ मंज़ अलग फार्मूला एस इव गाम्मा फंगक्शन खातिर इस्तिमाल करनी ।
1950 मंज़ तबलेट्स पैदावार खातिर एस इलेक्ट्रॉनिक कंप्युटर दस्तियाब , वारिया वसई तबलेट्स गए शाया कॉम्प्लेक्स गाम्मा फंगक्शन खातिर तथ मंज़ ऑस अख टेबल युस 12 आशारिया तान ऑस सही त यए आव यू.एस नैशनल ब्युरो ऑफ स्टैंडर्ड्स पेठ निन्न ।
साइंस मंज़ छ फार्मूला तथ वना युस एस मुखतसिर तरीकस लमंज कहं मालूमात अलमती तोर पर दी एथकाइन रियाजी फार्मूला त केमिकल फॉर्मलन मंज़ छ आसा ।
रियाजी मंज़ छ एस फार्मूला तथ वना युस एस कुनिच इलमियात दी कूननी रियाजी हुंड इजहार कनरी खतिर यथ मंज़ जयद तर रियाजी हेंद नजरिया छ आसा ।
यए तरसील छ कम अहम सहल फॉर्मूलाओ खतिर मतलब कि रियाजी मंज़ हेकन आसिथ वरिया जीठ त वरिया मुश्किल फार्मूला ।
मिसाल कि तोर पर आबउक केमिकल फार्मूला छ H2O आसा मतलब कि अथ मंज़ छ 2 हाइड्रजन ऐटम त अख आक्सिजन ऐटम आसा ।
एम्परिकल फार्मूला मंज़ योम सारी छ एकी छज पेठ शुरू गसा त पत्त छ एस ओमन नंबर दिवा युस अख कम्पाउन्ड छ बनावा ।
केंह इओनिक कम्पाउन्ड छ इथ त आसा योम न एस एम्परिकल फॉर्मूलस मंज़ हेकोव लिखित किहिन कैज़कि ओमन मंज़ छ आसा खाली होल नंबर येत।
ओमन मंज़ छ इथ ति केंह फार्मूला योमन एस मोलेक्यलैर त कॉनदेनसेड फार्मूला छ वना ।
असली एस फंगक्शन अख इडेयलीजटीऑन युस मुखतलिफ़ मिकदारन बिकिस एकिस मिकदारस पेठ एस इनहज़ार ।
यम "ग्राफिच" तारीफ गए सु युस कुएन चीजन हुंड जोड़ एस वना ।
एम सात डोमेन त कोडोमैन छ रियल नंबरन हुंड सेट आसा , तेम सात छ हर अख जोड़ एथकिन आसा एथकिन करतेसियाँ कोऑर्डिनटेस प्लेनस पेठ नुक्त छ आसा ।
इ हेकोन एस फंगक्शन सेथ पार्जिनवेतह मगर अथ मंज़ छ आसा फंगक्शनच तश्री हावित किहन ।
अकिस नकक्षस मंज़ आइस कान्ह त सेट तेमउएक कोडोमैन त बाकी खयालन मंज़ जायदतर प्रानय्न किताबन मंज़ फंगक्शनुक कोडोमैन छ खास तोर पर रियल या कॉम्प्लेक्स नंबरन हुंड सेट आसा ।
बयाख अख आम मिसाल छ एरर फंगक्शनिच ।
पावर सीरीज छ एस डोमेनच फंगक्शन वना जि ओम कमंज गसन कॉनवर्ग ।
पत हेको एस पावर फंगक्शन सेथ फंगक्शनुक डोमेन बोड़ड़ करिथ ।
इमिक हिस हेकन अख प्लॉट बानाविथ युस फंगक्शनच नुमाय्नदगी करि ।
अथ छ कनानिकल फकटोरिजटीऑन वना ।
तेम सात आइस खाली रियल - वैल्यू फंगक्शन त बे रियल वेरीअबल पेठ गोर करा त बाकी सरी फंगक्शन एस इवा हमवार मानण ।
वैन छ फंगक्शन रियाजी मंज़ हर कुएन जाई इवा इस्तिमाल करनी ।
एथकिन छ इन्वर्स ट्रिगनोमेट्रिक फंगक्शनच वजाहत इवा करनी ट्रिगनोमेट्रिक फंगक्शन जहनस मंज़ थाविथ यथ मंज़ ट्रिगनोमेट्रिक फंगक्शन मोनोटोनिक छ ।
मल्टी - वालुएड फंगक्शनच मफेदात छ साफ आसा यम सात एस कॉम्प्लेक्स फंगक्शन छ जहनस मंज़ थावा खास तोर पर ऐनलिटिक फंगक्शन ।
अथ फंगक्शन छ प्रिन्सपल वैल्यू ऑफ फंगक्शन वना ।
फंगक्शनल प्रोग्रामिंग छ आसा अख पैरडाइम प्रोग्रामिंग यथ मंज़ छ बिल्डिंग प्रोग्राम्स आस योम एस इस्तिमाल छ खाली सुबरौतीनेस मंज़ छ इव करनी ।
कंप्युटर - लैंग्वेज टेक्नॉलजी वराई "फंगक्शनस" छ आसा कंप्युटर साइंसस मंज़ मैथमैटिकल मान्य ।
शरायत हुंड जोड़तोड़ छ गसा केंह कवानईनों सेथ (द इक्विवलन्स, द -रीडक्शन त द कन्वर्शन), योम थ्योरी हुंड अक्सईओमस छ आसा त कुएन फिर कर यए काम्प्यटैशन कवानीन हुंड तशरी ।
निकोलस चुकूएटन कोर 15 सदी मंज़ एक्स्पोनेन्शल नोटैशन इस्तिमाल युस पत बरु कुन हेनरीकुस ग्राममटेउसन त बे माइकल सतीफ़ेल 16 सदी मंज़ इस्तिमाल कोर ।
त तोमोव लिख पॉलिनोमीयल्स ।
नातीज छ हुमएश पाज़िटिव रियल नंबर इवा , त योम इडेंटिटीस बे प्रॉपर्टीस इन्टिजर एक्सपोनेन्टस खातिर छ यए ट्रू रोजा खाली रियल एक्सपोनेनटकिस डेफ़िनिशिओ सेथ ।
इ फंगक्शन छ टीएच रूट बराबर थावा पाज़िटिव रियल रंडीकनदस खातिर ।
इ छ शुरुवात मैथमैटिकल थ्योरी ऑफ सेमिगरऔपच आसा ।
एस हेको सेट एन डालिथ कुएननी कार्डिनल नंबर एन सेथ युस एस वीएन दी , कान्ह मखसूस स्टैन्डर्ड सेट कार्डिनलिटी एन चुनन वरें , इ छ खाली आसा इसोमोरफिसम तक मकसूस आसा ।
निकोलस बौरबकी , एलिमेंट्स ऑफ मैथमैटिक्स , थ्योरी ऑफ सेट्स , स्प्रिंगएर - वेरलग , 2004
इटेरतींग टेटरटीऑन छ एस बेकिस ओपेरटीऑनस कुन नीवा , अति छ अकिस कॉनसएपटस हयपेरॉपेरटीऑन नाव ।
लागू तरतीब मंज़ , एक्सपोनटीऑनल फंगक्शन मोडेलुक तालुक छ आसा यतः मंज़ इंडिपेंडेंट वरियाबलच मुसलसल तबदीली छ गसा युस एस हिशी प्रपोर्शनल तबदीली छ दिवा ( मतलब जि पर्सेनिज बडिन या घटिन )डिपेन्डन्ट वरियाबलस मंज़ ।
इ फंगक्शन प्रॉपर्टी छ एक्स्पोनेन्शल ग्रोथ या एक्स्पोनेन्शल डिके आइस दिवा ।
इथै किन छ सुरजेकतिवे काम्पज़िशन आसा हुमएश हिशी ।
अति बनान ट्रांसफॉर्मतिओनल छैन इक्वताई ।
ऑल्टर्नटिव नोटैशन छ वना पोस्तफिक्स नोटैशन ।
प्रोटोतीपीकल केटेगरी मंज़ छ सेटन हेंद किस्म छ फुँकटीऑनो सेथ मोरफिज़्म हावा ।
मिसाल कि तोर पर , डेसीबल छ अख यूनिट युस लॉगरिथमस मंज़ तनासुब खतिर छ इवा इस्तिमाल करनी , जायदतर सिंगगल पावर त ऐम्प्लिटूड खातिर (साउन्ड प्रेशर छ अख आम मिसाल ) ।
ओम छ एस फ्रीक्वन्सी , मोसीकी हेंद वक्फन हुंड तनासुब , फार्मूल योमो सेथ प्राइम नंबर गंजराविथ हेको या अप्परऑक्सिमटिङ फकटोरियल्स , पसीकहोपहयसिक्स मंज़ केंह मोडेल , बे छ फोरेंसिक अकाउनिंग मंज़ त मदद करा ।
4 छ बयाख इन्टिजर युस 1430 नुमबेरुक डिजिट छ ।
प्राइअर त नपीरस ईजादगी , अति एस बाकी तकनीक हिशे स्कोपों खातिर , मिसाल प्रोसथफेरेसिस या प्रग्रेशन टेबलन हुंड ईदस्टीमाल , जोसत बुरगी (1600) कोर य्इ बडिस पैमानस पेठ तयार ।
यम सात एस कुएन नुमबरुक वना छ तथ छ आसा वारिया फिगर्स जोरथ कैज़कि इ छ रफ अलूशन कॉमन लॉगरतहीं खातिर त इ दयुत आर्किमिडीज़न त अथ छ “ऑर्डर ऑफ नंबर” वना ।
ओमन तरीकन छ प्रोसथफेरेसिस वना ।
मिसाल कि तोर पर नौतीलऊसक हर कुएन चैम्बरुक शेल छ आसा बिकिच अप्राक्समेट कॉपी युस सकलेड कॉंगस्टांग फैक्टर सेथ ।
लॉगरिथमस छ आसा सेल्फ - सिमलैरिटी सेथ जूडिथ ।
इ छ वोल्टेज लॉसुक मिकदार युस इलेक्ट्रिकल सिग्नलस ट्रैन्ज़्मिशन वेज़ जोरथ इवा , पावर लेवेल्स अकूस्टिक्स मंज़ बयान करनी खातिर त स्पेक्टरोमेट्री बे आप्टिक्स मंज़ कोता गाश छ ऐब्सॉर्ब गसा ।
विनेगर्स छ ज़्यादतर पी.एच 3 आसा ।
यि "कानून", नाइयों मॉडलेस निश छ यए असूल कम हकीकत पसंदाना इथकिन स्टीवन्स पावर ला छ ।)
यम सात अकिस रंडोंम वरियाबलुक लॉगरिथ्म नॉर्मल तकसीम विज़ तथ वरियाबलस छ लॉग - नॉर्मल डिस्ट्रब्यूशन वना ।
एम मॉडल खतिर फंगक्शन छ डेपेनड आसा कमसेकम अकिस परमेटेरस पेठ ।
इथै पेठ मर्ज सॉर्ट ऐल्गरिदम सॉर्ट छ उँसोरटड लिस्ट्स दोन हिसन मंज़ तकसीम करा त मर्ज करनीन बरु छ ओम जि तकसीम पयवा सॉर्ट करिन ।
ल्यापुनोव एक्सपोनेन्टस मंज़ छ लॉगरिथ्म इस्तिमाल गसा युस डाइनामिक्ल सीसतेमस मंज़ डिग्री ऑफ चाओटिकिती गैज खातिर ।
सीरपीन्सकी ट्राइऐंगगल हेकोन आइस 3 कॉपीओ सेथ कवर करिथ यथ मंज़ हर कुनुयक साइड अरिजनल सिदुक नेसप गेस असुन ।
बयाख अख मिसाल छ पी - अडिक लॉगरिथ्म युस पी - अडिक एक्सपोनेनतियालुक उलट छ आसा ।
एक्सपोनेनतिअंटीऑन हयको एस मोसद तरीक सेथ करिथ मगर डिस्क्रीट लॉगरिथमस छ आसा वारिया मुश्किल गिन्जरावुन यम सात तोम इक्वाटई छ आसा ।
नेगटिव नंबरअन हुंड स्क्वेर रूट हेको कॉम्प्लेक्स नुमबेरो सेथ बहस करिथ ।
क़दीम हिंदुस्तान मंज़ ऑस थीअरेटिकल त स्क्वेर रूटन हुंड अप्लाइड आस्पेक्टस ईउता परून इथकिन सुलब सूत्रस छ , सु ऑस 800-500 बी.सी आसपास ।
जिम छ अख लफ़्ज़ युस स्क्वेर रूटकिस शक्ल सेथ रला छ ।
इ छ एस यि वना कि स्टैन्डर्ड दीविएशन युस प्राबबिलिटी थ्योरी त सटटिक्स मंज़ ऑनउक कान्सेप्ट कोता अहम छ ।
जायदतर छांदिक कलकुलटॉर्न मंज़ छ यए स्क्वेर रूट बटुन आसा ।
स्क्वेर रूटन हेन्ज गिनती खातिर युस वक्त छ आसा सु छ दोन एन डिजिट नंबरन बराबर ।
डेविड हिलबर्ट 1900 मंज़ कर तेम रियाजी मंज़ 23 मसलः योम तेम पब्लिश करि ।
बाइकयो मसलो खातिर एथकिन ज़न 5थ , एक्स्पर्ट्स छ यए वहिद तश्री पेठ माना , त बे अख हल हेको तश्री पेठ दिथ , मगर तोइत छ अति हल रोस्तिय किह प्रॉब्लेम ।
अति छ 2 हल रोस्तिय प्रॉब्लेम योम ज़्न्ह हल गसनी ।
बाकी 21 प्रॉब्लेम छ सिग्निफिकन्ट अटेन्शन मंज़ , त आखिरी वउहमी सदी मंज़ एस ओमन प्रॉब्लेमन वारिया अहम इव मानण ।
कुत्र गोड़ेल तहएओरम पब्लिश गसनी पत रूद हिलबर्ट 12 वारियन जिन्द मगर कान्ह फॉर्मल रीस्पान्स दयुत ना किहन ।
तेमसन्ज राय मुताबिक एस हर कुएन रियाजी प्रॉब्लेम हल , हिलबर्ट छ वना जि मुमकिन छ हल आइस कान्ह सबूत इमुक कि अरिजनल प्रॉब्लेम आइस नामुमकिन ।
यए ऑस गोड़ बर्नार्ड बवोरकन साबित कोरमुट ; यि ऑस बिल्कुल अख अलग सबूत , वाया ℓ-अडिक कोहोमोलोजी युस अलेक्जेंडर गरोतहेंडीकक अस दिचमच ।
मगर वेल कोणजेकटुरेस मून न जान्ह यि रियाजी खातिर ।
एरडोसन कोर वारिया लाइट मानिटेरी रिवार्ड ऑफर ; तेम रेवरदुक साइज़ ऑस प्रॉब्लेमची पर्सीव्ड डिफिकल्टी पेठ दारोमदार करा ।
मैन्स्ट्रीम मीडिया मंज़ कमसे ऑस डि फेकटो 21 सदी मंज़ हिलबर्टनि प्रॉब्लेम छ सथ मिलेनिएम प्राइज़ प्रॉब्लेम योम 2000 मंज़ रियाजी इदारन चुएन ।
रेमन्न मफ़रूजी छ काबलि जिक्र अगर एस हिलबर्टनि प्रॉब्लेम , समलेस लिस्ट , मिलेनीअम प्राइज़ प्रॉब्लेम त वेल कोणजेकटुरेस तहत वछो , तिमस्नदिस जिओमेट्रिक मंज़ ।
1931, 1936 मंज़ आए बराबार वॉल्यूमिक त्रीयम टू पोलयहेड्रा दिन, इ छ मुमकिन कि एस हेको गोदनूएकिस कत्या पोलयहेड्रल टुकड़ करिथ योम दुएमेस खातिर हेकोख जूडिथ ।
12 थ क्रोनेककेरुक इक्स्टेन्ड - वएबेर थीॉरम आए रैश्नल नंबरिक आबेलियाँ एक्सटेनशनन पेठ आए दिन कुएन ति बेस नंबर फेल्ड खातिर ।
1959 मंज़ रिगरस फाउंडेशन ऑफ सचुबर्ट्स एनुमेरटिव कैल्क्यलस ।
1927 18 थ (क) कया अति छ कान्ह पालीहीड्रन युस थ्री डिमेंटीऑनिच अनिसोहेड्रल टाइलि हुंड दावा करा ।
अकेला नंबर हेकोन निशानों सेथ लिखित योमन नुमेरिकल्स छ वना मिसाल किन तोर पर 5 छ अख नूमरल युस नंबर फाइव खातिर इस्तिमल छ इवा करनी ।
अरिथमेटिकल ओपरेशनो सेथ छ हाइका एस नंबरन हन्ज गिनती करिथ, "5" यथ मंज़ अडिशन , सब्ट्रैक्शन , मल्टप्लकैशन , डिविशन बे एक्सपोनएन्टियटीऑन छ इवा ।
कल्चरल रियाजी मंज़ छ गिलसदोरफ, थॉमस ई छ ऑटोमीस त इन्कस, जॉन विले त सन्ज़ सेथ परनी पत वना कि माश्रि त तारीख मंज़ छ साइंस त बिजनस मीडिया बहार्स हयू, नवंबर 30 1992 ।
19 थ मंज़ रियाजिकारॉ कोर वारिया बदल ऐब्स्ट्रैक्ट बनानिच काम शुरू युस किन्ह नंबरन हन्ज प्रॉपर्टी छ शयर करा त ओम छ कान्सेप्ट बड़वा ।
टयली सिसटाम्स मंज़ छिन प्लेस वैल्यू कहाइएन खयाल (एथकिन मॉडर्न डेसमल नोटैशन छ ) युस बड़ाइनन नंबरअन हेन्ज लिमिट हावा छ ।
ब्रह्मगउपता ब्रहमसफुटासिद्धांत एस गॉडनिच किताब यतः मंज़ सिफर आव जिक्र करनी , तवाई छ यए किताबि वारिया मानण एवा कैज़ अथ मंज़ आव सिफ़ारुक जिक्र करनी ।
इथै पेठ आव पाणिनी(5 थ सदी बी सी )मंज़ नल इस्तिमल करनी अष्टाध्यायी मंज़ इस्तिमल करनी , संस्कृत जबाईं मंज़ ऑस यि गोड़नुक अलगएब्रिक ग्राममेरुक मिसाल ।
इथै पेठ आव पाणिनी(5 थ सदी बी सी )मंज़ नल इस्तिमल करनी अष्टाध्यायी मंज़ इस्तिमल करनी , संस्कृत जबाईं मंज़ ऑस यि गोड़नुक अलगएब्रिक ग्राममेरुक मिसाल ।
130 ए.डी मंज़ हिप्परचूस त बाबीलोनीयन्स गए पटोलेमय सेथ मुतासिर, अथ मंज़ ऑस सिफर खातिर अखं निशान इस्तिमल इवा करनी ( अख लकुट गोल ) सेक्सगएसीमाल नूमरल सीसतेमस मंज़ नत ऑस एवा ग्रीक लफ़्ज़ इसमटिमाल करनी ।
हिन्दुस्तानी रियाजी ब्रह्मयगुप्त कोर डिऑफनटुस प्रीन खयाल डिस्कस ब्रह्मसफुटासिद्धांत 682 मंज़ , तेम कोर नेगटिव नंबर इस्तिमाल क्वाड्रैटिक फार्मूला बनावन खातिर युस आजकल छ वारिया इस्तिमल गसा ।
क्लासिक ग्रीक त हिन्दुस्तानी रियाजिकारो बानोव रैश्नल नुमबरो खातिर अख थेरॉय युस नंबर थ्योरी खातिर अख हिस ऑस ।
डेसमल फ्रैक्शन छ डेसमल प्लेस - वैल्यू नोटैशन सेथ वारिया रला ; ओम डॉनवाई छ तंडिम मंज़ बनाइमिट ।
मगर पयथागोरुस ऑस नंबरअन हेन्ज आबसोलुटिनेस्स पेठ मानना त सु ऑस न इरैशनल नंबरअन हेन्ज मोजूदगी मानना किहन ।
मगर पयथागोरुस ऑस नंबरअन हेन्ज आबसोलुटिनेस्स पेठ मानना त सु ऑस न इरैशनल नंबरअन हेन्ज मोजूदगी मानना किहन ।
17 थ सदी मंज़ रियाजियो कोर डेसमल फ्रैक्शन मॉडर्न नोटैशन सेथ इस्तिमाल, अथ मंज़ आई करनी ।
1872 मन्ज़ कार्ल वएएरस्तरस्स ( टिमसुंद शागिर्द ई.कोससक) , एडुआर्ड हैने , गएओरग कैन्टर , त रिचर्ड डेडएकिन्ड डिच अथ मुतालिक दलील ।
वएएरस्तरस्स, कैन्टर त हैने दलील अस इन्फनिट सीरीज पेठ त डेडएकिन्ड कोर अख खयाल रियल नुमबेरकिस सीसतेमस शाया यतः मंज़ तेम सरी रैश्नल नंबर दोन हिसन मंज़ तकसीम क्यर योमान किन्ह खास खासूसियत एस ।
त पटत गोव यि लजमी कि अलगएब्रिक नंबरअन हेन्ज अख बोड़ड़ सेट तयार करून ( सरी सोल्यूशंस पालीनोमीअल एकुआटीऑनस मंज़ ) ।
एरिस्टॉटल कोर मैथमैटिकल इन्फिनिटी हुंद वेस्टर्न नोटैशन हेन्ज वाज़हट कर ।
मगर गएओरग कैन्टर कर वारिया बड़ दलील तयार अथ मुतालिक; 1895 मंज़ तेम कर अख किताब शाया तेमसिंद सेत थ्योरी मऊजूब यतः मंज़ तेम ट्रांसफ़ीनीते नंबर त कन्टिन्यूअम हाइपाथिसिस फॉर्मूलेशन त बे त वारिया चज दित ।
प्रोजेकटिव जीआमिट्री खातिर आव इन्फिनिटी हुंड मॉडर्न जीअमेट्रिकल खयाल दिन , युस "इन्फिनिटी हेन्ज आइडील पॉइंट", ऑस वना ।
कॉम्प्लेक्स नुमबरो खातिरआव ग्राफिक रिपरेज़िंटेशन हूँद खयाल दिन , युस 1685 मंज़ वलिस डी ऐल्जब्र ट्रॅकटुस मंज़ आव दिन ।
240 बी.सी मंज़ एरटॉसटहेनेस कोर एरटॉसटहेनेस सिव इस्तिमाल प्राइम नंबर अलग करनी खातिर ।
प्राइम नंबरन हुंड तकसीम करनी खातिर छ एउलीरस प्रूफ जोराथ युस यए छ वना कि प्राइम डाईव्रज हुंड उलटुक जमा छ गोल्डबच कोणजेकटुरण बराबर युस इ छ दव्वा करा कि दोन ईविन नंबरअन हुंड जमा छ दोन प्राइम नंबरअन हेंडीस जमास बराबर आसा ।
नैच्रल नंबरअन हन्ज सीक्वन्स छ 1 पेठ शुरू गसा ( क़दीम ग्रीकस मंज़ छिन 0 इवा कॉनकीडेर करनी किहन ) ।
अथ सिसटमस मंज़ छ दछुन तरफस गोडनिच जाय आसा त बाकी सरीनिय्न डिजिटन छ दाह गुण जयद प्लेस वैल्यू योम जायद दछिन तरफ आसन ।
नेगटिव नंबर छ हमेश माइनस निशान सेथ इवा ल्यखन: ।
व छ आइत Z इवा ।
फ्रैक्शन हेकन 1नस जयद , कम या बराबर असीत बे या हिकन ओम पाज़िटिव , नेगटिव या 0 असित ।
यए पैराग्राफ कएर पाज़िटिव रियल नंबरअन पेठ गोर ।
मिसाल कि तोर पर निस्प छ 0.5 आसा, ऐकुक पन्चिम छ 0.2 असा , ऐकुक धहिम छ 0.1 आसा त ऐकुक पंधहिम छ 0.02 आसा ।
खाली ओमै येत मिसाल छन किन्ह मगर लगभग छ सरी रियल नंबर इरैशनल आसा त बे छिन तोमन कान्ह अख दोहरानुक हिसाब आसा त बे छिन कोररेसपोनडिंग डेसमल नूमरल आसा ।
अथ मंज़ छन दयूएम डिजिट तिन बचिथ रोजा डेसमल पत , किन्ह डिजिट छ योम सिग्निफिकन्ट छिन आसा किन्ह ।
मिसाल कि तोर पर , 0.999..., 1.0, 1.00, 1.000, योम सरी छ 1 रेप्रिज़ेन्ट करा युस अख नैच्रल नंबर छ ।
अगर नूमरलन मंज़ सरी डिजिट 0 आसन, नंबर छ तलि 0 , त अगर नुमेरलन मंज़ डिजिट्स आसन 9'ज़् अनेन्डींग स्ट्रिंग तेल हिकों आइस नाइन डेसमलिक दछिन तरफ निथ , त अख छ डेसमलकि खोवरी तरफ 9'ज़् स्ट्रिंग हुरावुन ।
तवाई छ रियल नंबर कॉम्प्लेक्स नुमबरो खातिर जरूरी आसा ।
अलजेबरइच फंडामिंटल तहएओरम यि वना कि योम कॉम्प्लेक्स नंबर छ आसा तोम छ क्लोज़ अलजेबरिक फील्ड बनावा, मतलब ज़ि हर कान्ह पालीनोमिय्ल यतः कॉम्प्लेक्स कोफिशंट आसा छ तथ छ कॉम्प्लेक्स नुमबरस मंज़ रूट आसा ।
प्राइम आए 2000 वाहिर्यो पेठ परनी त ओमॉ सेथ विथ वारिया सवाल योमो मंज़ किहन सवालन जवाब आव दिन ।
रियल नंबर योम रैश्नल छ कीन्ह आसा तोमान छ इरैशनल नंबर वना ।
कॉमपुटेब्ल नंबर छ ज़्यादतर मुस्तक़िम आसा अरिथमेटिक ऑपरेशनो खातिर यतः मंज़ पालीनोमिय्ल रूटस हुंद काम्प्यटैशन छ आसा , त इ छ रियल क्लोज़ फील्ड बनवा यतः मंज़ रियल अलजेबरिक नंबर छ आसा ।
अख वजा छ इति कि आइस छिन कहाय्न ऐल्गोरिदम एम सेथ एस दोन कॉमपुटेबल नंबरन बराबरी हुंड टेस्ट हिकों करिथ ।
नंबर सिस्टमुक नतीज छ दारोमदार आसा यथ पैठ कि डिजिट खातिर कुस बेस ई इस्तिमाल करनी ; मगर प्राइम नंबरुक बेस छ दिवा सर्वियों खोत असल मैथमैटिकल प्रॉपर्टीज ।
फॉर्मर छ आइस सेटुक ऑर्डर दिवा त लैटर छ साइज़ दिवा ।
कॉम्प्लेक्स नंबरन हुंड ऐब्सलय्उट वैल्यू छ आइस यूनिट सर्कल बनावा ।
डोमेन कलरिन्ग मंज़ छ आउट्पुट डिमेन्शन, डिमेन्शन कलर त ब्राइट्नय्स सेथ पार्जनावन इवा ।
गेनरल पॉलिनोमीयल्ज़्इक प्रॉब्लेमन पेठ काम छ पतिस आइस अलजेबइछ फन्डामेनटल थीअरम कुन निवा युस आइस इ छ हावा कि कॉम्प्लेक्स नुमबरो सेथ कुएं ति डिग्री हेन्ज पॉलिनोमिय्लुक हल ।
गेनरल पॉलिनोमीयल्ज़्इक प्रॉब्लेमन पेठ काम छ पतिस आइस अलजेबइछ फन्डामेनटल थीअरम कुन निवा युस आइस इ छ हावा कि कॉम्प्लेक्स नुमबरो सेथ कुएं ति डिग्री हेन्ज पॉलिनोमिय्लुक हल ।
वेससेल्स मीमॉइर कोर कोपेनहैंज एक्डमी पेठ करवाए मगर तथ दय्उत न कन्से द्यान ।
पत आए वारिया लय्खन वाय्ल जनरल थ्योरी पय्ठ यतः मंज़ रिचर्ड डेडएकिन्ड, ओटो होल्डर , फेलिक्स क्लें , हेनरी पॉइंकय्र , हेरमन्न श्चवर्ज, कार्ल वएएरस्तरस्स त बे वारिया एस ।
खयाली नंबर एस न वारिया कालस मानण खातिर तयार किन्ह योतईयन् लिऑनहार्ड एउलेर (1707-1783)त कार्ल फेरीडरिच गाउसस (1777-1855) अथ पेठ काम कर ।
इन्टिजर छ अख लकुट ग्रुप बनावा त अकिस लकची रिंगस मंज़ छ नैच्रल नंबर आसा ।
इ छ इथय्न अलजेबरिक स्ट्रक्चरन हुंद नमून आसा ।
अकयए ज़ेछरिक इन्टिजर योम डाटा टाइप्सुक तख्मीना छ आसा तोम छ आइस आई एन टी या इन्टिजर योम किन्ह प्रोग्रामिंग जबान्न मंज़ छ इवा इस्तिमाल करनी (अलगोल 68 , जावा, डेल्फ़ी ) ।
योम खासूसियत छ काबलि साबित रैश्नल त पोज़िशनल नंबर सिस्टम खातिर त ओम छिन रियाजी मंज़ तरीफो खातिर इवा इस्तिमाल करनी ।
त ट्राइऐंगल छ आइसॉसलिस a=b ।
अथ मंज़ छ c ईविन आसा , त c एम सात 2 छ करा डिवाइड सु छ एस इन्टिजर दिवा ।
एस थावो c2 4y2 खातिर गॉडनिच इक्वैशन मंज़ (c2 = 2b2) युस एस 4y2=2b2 दी ।
एम सात b2 छ ईविन तेल आइस b त ईविन ।
मगर इ तजाद छ यए राय दिवा कि ओमन छिन कहय्न कॉमन फैक्टर ।
हिपपसूस कोरुख न तारीफ किन्ह तेमसंज़ काम्य पेठ ; अकिस अफ़सान मुताबिक कर तेम सुमंदरिच दरीयफत नाय वराई त वरिया लतट्ट्य कोर पीठगोरेयन्स सु पथ; “अख एलमन्ट युस दुनियिक सरी मुज़ाहिर होल नंबर त बे तोमन हुंड रैशयो सेथ हेको कम करिथ” ।
मिसाल कि तोर पर अख लाइन छ यतः आइएस दोन तुकडन मंज़ हिकों करिथ त सु ओद्द टुकड़ हिकों बे दोन तुकड़न मंज़ करिथ एथाई पेठ रोज यि बरु पका ।
यही ऑस ज़िनो साबित करनी खातिर मांगा ।
ग्रीक आइएस यि सोचा कि अगर केन्स हेन्ज राय मानों न किहन तेम सेथ गैस न बयाख राय सही किहन त तवाई गई पत बरु कुन बे जांच ।
मैग्निटूड “ऑस न कहं नंबर किहन मगर सु ऑस लाइन सेगमेंट , ऐंगल , एरिया , वॉल्यूम त वक्त योम बदलिथ हिकन ऑस इवा इस्तिमाल करनी ।
कैज़कि मैग्निटूड खातिर ऑस न काहैन त सही मिकदारी अमच दिन, पत ऑस एउदोक्षुस युस कमियाब गोव कमेन्सरबल त इँकोममेनसूरबले रैशीओ हुंड हिसाब करन्स मंज़ इथकिन तेम वॉन रैशीओ मैग्निटूड मुताबिक त प्रपोर्शन तहोवून दोन रैशीओन बराबर ।
यि इँकोममेनसूरबिलिटी छ यूक्लिड एलमन्ट सेथ निमटइथ किताब x मंज़ ।
वारियन कसन मंज़ बदलाइव अलजेबरिक कॉनसेपक्षण जिओमेट्रिक टर्मन मंज़ ।
इ गोव एहसास कि किहन बुनियादी तससवुर थ्योरी मंज़ आइएस हकीकत सेथ इखतीलफ आए कि अक्सईओमस त अजम्पशन कर यि थ्योरी जैर ।
मोरउखी कार्ल बेंजामिन बोएर छ लिखा कि "इथ दावा छिन असअल पेठ साबित त ओम हेकन न पोज़ असिथ" ।
ब्रह्मयगुप्त (628 ए डी )त भास्कर (629 ए डी ) दुयत अख शराक्त अथ हिसाबस मंज़ युस पट सर्वियों मून बरु कुन ।
1872 मंज़ विछ कार्ल वएएरस्तरस्स ( शागिर्द इर्नस्ट कोससक ) , एडुआर्ड हैने ( करेलेस जर्नल, 74), ज़्एओरज कैन्टर (अन्यलिन , 5) त रिचर्ड डेडएकिन्ड थ्योरी हेन्ज अशायत गए ।
वएएरस्तरस्स , कैन्टर ,त हैने दिच पन्नी थ्योरी योम इन्फनिट सीरीज पेठ दारोमदार आइएस , त डेडएकिन्डन दिउय्त पनुन खयाल रैश्नल नंबर खातिर , तेम कर ओम अलग दोन हिसन मंज़ योमन केह खासियत एस ।
दिरीचलेटन त दिच जनरल थ्योरी त बे छ तेमसिंज़ वारिया शिरकत मज़मूनन मंज़ ।
इम्सेत लॉग पाई कि हर कुएन इन्टिजरस छ पनिन प्राइम फ्रक्टरयज़ेशन ।
मिसाल आइएस करो n डिवाइड m सेथ (m छ 0 ) ।
अगर 0 असहै न किहन तेल असहै ऐल्गरिदम ज़्यादतर m-1 तरिकन पेठ पका त रीमैन्डर असहै खाली अकए फिर इवा ।
रियाजी मंज़ छ नैच्रल नंबर गिंजरावन खातिर (इथकिन ज़न "येत छ 6 कॉइन टेबलस पेठ") (इथकिन ज़न "इथकिन ज़न इ छ त्रियम सरीविऑ खोत बद्द शहर एथ मुल्कस मंज़") इवा इस्तिमाल करनी ।
योम छ नैच्रल नंबरन हेन्ज अख सिलसिल बनवा योम बकियाँ नंबरन मंज़ मोजूद छ आसा ।
सरवीओ बॉड ऐब्स्ट्रैक्शन एस नूमरलस हुंड इस्तिमाल युस नंबरॉ सेथ नुमाइंदा ऑस इवा करनी ।

