ليليان ديانا ݢيش (١٤ ؤكتؤبىر ١٨٩٣ - ٢٧ ڤىبورواري ١٩٩٣) يالاه سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم, سوترادارا وان ڤانوليس سكىناريؤ امىريكا.
ݢيش يالاه سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم ناڠ هارات داري واياه ١٩٢١ سامڤاي ١٩٢٠-ان.
سيدين جوا مىولاه هيباق ݢاويان ناڠ تىلىفيسي داري اوال ١٩٥٠ان سامڤاي ١٩٨٠-ان, هابيس يتو ماامڤيهي ݢاويانڽ باماينان لاوان بيت دافيس ديڤيلىم تاهون ١٩٨٧ دى وىلس ؤف اوݢوس.
كاي بويوت ݢيش يالاه بوبوهان مىنتىري دونكارد.
ماما بوبوهانڽ مامبوكااكان سابوتيڠ توكو ݢولاان ماجىستيک کىندي کيچىن, لالو بوبوهان كاكاناكان بابينيان مامبانتو مانجوال بىرؤندؤڠ جاݢوڠ وان ݢولاان ݢاسان ڤاڠونجوڠ ماجىستيک تىاتىر لاواس, ناڠ بىرلؤكاسي دؤ سىبىلاه.
ليليانا واياه باومور ڤيتوڠوالاس باكونجونݢ كا شاوني, اوكلاهؤما, واداه اديڠ لاكيان جىمس, الفرود ݢرىن ݢيش وان بينيڽ, ماودى, تيڠݢال.
اباهڽ مانيڠݢال ناڠ نؤرمان, اوكلاهؤما, واياه ١٩٢١, تاڤي سيدين سوداه باليق كى اوهيؤ بىبىراڤا بولان سابالوم ايت.
واياه ليليان وان دؤرؤطي چوكوڤ باومور, بوهانڽ ومڤات واداه ڤامىنتاسان, رانچاق تامڤيل تاڤيساه ؤلىه واداه ݢاويان ڤرؤدوكسي بىربىدا.
ݢيش مالانجوتاكان ݢاويان تامڤيل ناڠ واداه تىاتىر, وان تاهون ١٩١٣, ڤاس راهات ڤامىنتاسا ݢود ليتىل دىفيل, سيدين سيوڤ اكيبات انىميا.
ڤانامڤيلان سيدين ڤاس كؤنديي كاديڠينان مىولاه كاروساكان شاراف ناڠ باباراڤا جاريجي امڤونڽ.
سيدين ماڠݢونااكان ساباراتاان كىهاراتان ىكسڤرىسيفڽ, ماولاهاكان سيدين مانجادي سابوتيڠ ڤاندىكار بينيان ناڠ مااريت تاڤي هارات.
سيدين مااتوراكان ادينݢ بابينيانڽ دؤرؤطي ناڠ سابوتيڠ ڤيلىم, ريمؤدىليڠ هىر هاسبىن (١٩٢٠) واياه يتو د. و. ݢريفيط مانجومڤوتاكان باݢيانڽ ديلؤكاسي.
سيدين مانؤلاك دويتڽ, تاڤي مامينتا باياران وان ڤرىسىنتاسي ناڠ لابيه هالوس سوڤايا ستوديؤڽ كاوا ماماكاي دانا تىرسىبوت ݢاسان مانيڠكاتكان كوواليتاس ڤيلىم-ڤيلىمڽ - مىماكاي اكتؤر تىربايق, ڤانوليس سكىناريؤ, د ل٢.
جيبون ڤاماين ڤيلىم بينيان تىركىنال واياه ڤيلىم هينيڤ كايا ݢيش وان ڤيكفؤرد, بىڤىران جادي بينيان واراس وان لوݢو, تاڤي ڤاس اوال تاهون ١٩٣٠-ان (هابيس ادؤڤسي سوارا ساباراتاان وان سىبىلوم مؤشيؤن ڤيكچىر ڤرؤكشىن كؤد ديبىرلاكواكان) جىنيس ڤىران ناڠيتو دياڠݢاڤ كاتيڠݢالان جامان.
"لويس مىيىر هانداق مىؤلاه سكاندال (""ماڠݢوݢوراكان ݢيش داري واداهڽ دودوق"") سوڤايا مانداڤات سيمڤاتي وراڠ باڽاك ݢاسان ݢيش, تاڤي ليليان كادا هانداق لاݢي بىڤىران دي دىڤان اتاوا دي بالاكانݢ لايار, سيدين هانداق بابوليق كا چينتا ڤارتاما سيدين, ڤامىنتاسان تىاتىر."
بابوليق كا ڤيلىم, ݢيش دينؤميناسياكان اكادىمي ىوارد ݢاسان بىس سوڤؤرتيڠ ىكترىس تاهون ١٩٤٦ دي ڤيلىم دوىل ين دى سان
سيدين ديڤىرتيمباڠكان ݢاسان باماچام ڤىران نانݢ ݢؤن ويط طى ويند مولاي داري ايلىن اؤ هارا, ماماڽ سكارلىت (ياڠ تاڤيليه اكيراكان باربارا اؤ نىيل), ونتوق ڤىلاچور بىل وىتليڠ (ناڠ تاڤيليه اكيراكان اؤنا مونسؤن).
سيدين مونچول جادي دؤواجىر ايمڤرىس ماريا فىؤدؤرؤفنا دي ڤىنتاس سيڠكات ١٩٦٥ برؤدوىي موسيكال اڽا.
سيدين ديواوانچاراءكان دالام سىريال دؤكومىنتىر تىلىصيسي هؤليوود: اي سىلىبرىشىن ؤف طى امىريكان سايلىن فيلم (١٩٨٠).
سيدين ڤاكاي بينتاڠ دي هؤليوود والك ؤف فىيم دي جالان ١٧٢٠ فينى ستريت.
دي فىستيفال كاننىس, ݢيش مانداڤات تىڤوك تاڠان ناڠ رامي بانار سىلاما ١٠ مىنيت داري ڤانؤنتؤن.
"طى ايڤيسؤد" "مىري فؤر مىردىر""" ديسياكان ڤادا ٩ سىڤتىمبىر ١٩٤٣."
سيدين ديانوݢىراهاكان سابوتيڠ اكادىمي اؤنؤرىري ايوىرد تاهون ١٩٧١, وان تاهون ١٩٨٤ سيدين ماناريما ا ف اِ لايف ايچيفمىن ايوىرد.
اونيفىرسيتاس مامبارياكان ݢيش ݢالار كاهؤرماتان دؤكتؤر ؤف ڤىرفؤرميڠ ارتس ڤاس هاري بىريكوتڽا.
هابيس ݢيش منينݢݢال تاهون ١٩٩٣, اونيفىرسيتاس ماڠومڤولاكان دانا ݢاسان ماڠݢانالاكان ݢالىريڽا ڤون ݢاسان مانامڤيلاكان مىمؤرابيليا ناڠ ديتىريما داري تاناه امڤون ݢيش.
هوبوڠان انتارا سيدين وان د. و. ݢريففيط ڤاراق بانار سىهيڠݢا بىبىراڤا وراڠ چوريݢا مون ادا هوبوڠان رؤمانتيس, ماسالاه ناڠ كادا ڤارناه دياكوياكان ؤلىه ݢريش, تاڤ بىبىراڤا كاكاوانان سيدين ياكين بوبوهانڽا بىدوا ادا هوبوڠان رؤمانتيس مىسكي ساتومات.
ڤاس ١٩٢٠-ان, هوبوڠان ݢيش لاوان دوىل مىنجادي سىبوتيڠ بىريتا هاڠات ناڠ ديبينچاڠاكان ؤلىه تابلؤيد ݢؤسيڤ واياه دوىل مىلاڤؤراكان ݢيش وان مىولاه دىتيل هوبوڠان بوبوهانڽيا دي وراڠ هيباق.
جؤرج جىان ناطان ماموجياكان بانار ڤىرماينان ڤىران امڤون ݢيش— مىمباندينݢاكان سيدين لاوان ىلىؤنؤرا دوس.
واياه ڤىريؤدى كاكاچاوان ڤؤليتيق دي امىريكا سىريكات ناڠ كاجاديان داري مولاڽا ڤىراڠ دونيا ٢ سامڤاي سىراڠان دي ڤىرل هاربؤر, سيدين مامڤارتاهاناكان سوارا نؤن-ينتىرصىنسيؤنس امڤونڽا.
جؤسىڤ فرىڠك كىاتؤن (٤ ؤكتؤبىر ١٩٨٥ - ١ ڤىبرواري ١٩٦٦), ناڠ ديكىنال سىچارا ڤرؤفىسيؤنال لاوان باستىر كىاتؤن, يالاه سابوتيڠ ڤاماين ڤيلى امىريكا, ڤىلاواق, سوترادارا ڤيلىم, ڤرؤدوسىر, ڤانوليس سكىناريؤ, وان ڤىمىران ڤاڠݢانتي.
ݢاويان سيدين ديامڤيهاكان واياه سيدين مانانداتانݢاناكان ڤىرجانجيان لاواان مىترؤ-ݢؤلدوين-مايىر وان كاهيلاڠان كابىاسان باماين ڤىران اڠݢيتڽا.
هيبق ڤيليم-ڤيليم كاتون ڤاس ١٩٢٠ان نڠ ڤين دحرمت'اكن بانر، نڠ كاي سهيرلوچق جر. ﴿١٩٢٤﴾، تيه ڬينرال ﴿١٩٢٦﴾، وان تيه چامرمن ﴿١٩٢٨﴾.
"اباه سيدين يالاه جؤسىڤ هؤولي""جؤ"" كىاتؤن, ناڠ بيسي سابوتيڠ ڤىنتاس باجالان لاوان هىري هؤوديني ناڠ ديسامباتاكان سىباݢاي طهى مؤهاك ينديان مىدىسين كؤمڤىني, اتاوا طى كىاتؤن هؤوديني مىدىسين شؤو كؤمڤىني, ناڠ تامڤيل دي اتاس ڤاڠݢوڠ دي واداه وان مانجوالاكان ؤبات-ؤباتان ڤاتىن ديسىبىلاهڽا."
مانوروت ڤانوتوران كىمبالي كىاتؤن, سيدين واياه يتو انام بولان واياه كاچالاكاان تىولاه, هابيس تو هىري هؤوديني مامبارياكان سيدين ساهوتان.
ڤىران وتاما سيدين ياتو سكىتسا كؤمىدي.
سابوتيڠ ݢاݢڠ ڤىتي باجو ديجوجوتاكان كى باجو كىاتؤن ݢاسان مامبانتواكان ماولاه تاواكان ناڠ كؤنستان.
تاڤي, باستىر سىلالو كاوا ماليهاتاكان كىهاراتانڽا ناڠ ماولاه سيدين كادا تالوكا اتوا ڤاتاه تولاڠ.
كادا جاراڠ وندا هامڤير تابونوه بيلا وندا كادا كاوا مانداراتاكان اواك ماچام كوچينڠ.
ساداراكان بيلامانا يتو ماولاه ڤىنؤنتؤن كادا تاڤي تاتاوا, سيدين مىادؤڤاكان ىكسڤرىسي داتار امڤونڽا ناڠ تىركىنَال واياه تامڤيل.
مىسكيڤون ديبىراتاكان لاوان هوكوم وان سىبوتيڠ هوكوم وان سىبوتيڠ تور ناڠ بىرانتاكان ياتو اولا موسيق دي يونايتىد كيڠدؤم, كىاتؤن يالاه بينتاڠ بوجور - بوجور باسينار دي تىاتىر.
"د فيبرواري ١٩١٧، سيدين تتامو روسچواي ""فتتي"" اربوچقلي د ستوديو تلمدڬي د كوتا نيو يورق، واده اربوچقلي د باوه كونترك لاون جوسيڤه م. سچينچق."
باستىر واياه يتو بوجور ڤاليڠ ناتورال دي ڤيلىم ڤىرتاماڽا, طى باچىر بؤي, سيدين لاڠسوڠ ديلياماراكان.
كىاتؤن هابيس يتو مىكلايم بيلامانا سيدين باكال جادي ديرىكتؤر كىدواڽا اربوكىل وان ساباراتاءن سيدين بيسي دىڤارتىمىن ڤىلاواق.
ايت اوالانڽا داري ڤىنامڤيلان ناڠ ڤينا ڤاليڠ سوكسىس, طى ڽو هىنريتا, ناڠ سوداه ديڤيلىماكان سىكالي, ديباواه ڽاران ڤيلىم طى لىمب, لاوان دوݢلاس فىيربىنس باماين سىباݢاي ڤاماين اوتاما.
سيدين مىولاه سىصوتيڠ سىريال ڤيلىم لاواكان هينيڤ سيڠكات, تاماسوك وان ويك (١٩٢٠), طى ڤلىيهاوس (١٩٢١), كؤڤس (١٩٢٢), وان طى ىلىكتريك هاوس (١٩٢٢).
"سوترادارا ڤيلىم لاواك لىؤ مىچ كىري, مايڠات كاساهريان سيدين ياڠ بىباس ماولاه لاواكان-لاواكان سلىڤستيك, جار سيدين," "كيتا بىراتاان ڽؤبا ماڽونتان لاواكان سابوتيڠ كى ناڠ لاين."
سىلاما ڤىنامڤيلان تاڠكي باڽو ناڠ كىرىتا اڤي دي شىرلؤك. ج ر., كىاتؤن سامڤات ماماتاهاكان ݢولو سيدين واياه سامبوران باڽو مانيمڤاءاكان سيدين داري مىنارا باڽو, تاڤي سيدن كادا سادار سامڤاي بىرتاهون-تاهون سىتىلاه ايت.
ڤىرا كىاتؤن مونچول كادادا چيدىرا, ؤلىه سابوتيڠ جىندىلا تابوكا.
سىلاين داري ستيمبؤوت بيل, ج ر. (١٩٢٨), ڤيلىم دوراسي ڤانجاڠ امڤون كىاتؤن ناڠ ڤاليڠ بىرتاهان تىرماسوك اور هؤسڤيتاليتي (١٩٢٣), طى ناصيݢاتؤر (١٩٢٤), شىرلؤك ج ر. (١٩٢٤), سىفىن چىنسىس (١٩٢٥), طى كامىرامىن (١٩٢٨), وان طى جىنىرال (١٩٢٦).
مىسكيڤون ڤيلىم يتو دياڠݢاڤاكان جادي ڤىنچاڤايان ڤاليڠ تيڠݢي كىاتؤن, ڤيلىم ايت جوا مانداڤات تاڠݢاڤان ناڠ بىراݢام واياه ايت.
ديستريبوتؤر امڤون سيدين, يونايتىد ارتيستس, مامينتاءاكان مىنىجىر ڤرؤدوكسي ناڠ مامانتاو ڤاڠالواران وان مانچامڤورتاڠاناءان لاوان ىلىمن-ىلىمىن كيساه ىرتىنتو.
بوبوهان ڤاماين ڤيلىم ناڠ لاكيان باكالان مايڠاتاكان سابارايت تاتا باهاسا سكىناريؤ ناڠ باباهاسا اسيڠ دالام سابوتيڠ واياه لالو لاڠسوݢ ماراكاماكان واياه ايت جوا.
سوتراداراڽا بياسا سي جولس وايت, ناڠ فؤكوساكان سلىڤستيك وان لاواكان ماولاه ڤيلىم-ڤيلىم ناڠ ميريڤ بانار لاوان ڤيلىم سيڠكات وايت ناڠ ڤينا تىركىنال طري ستوجىس.
ماسكيڤون كاياتو, تاكانان سوترادارا وايت ماولاهاءان لاواكان كاسار ماولاه ڤيلىم لاواك سيڠكت كؤلومبيا جادي ناڠ ڤاليڠ رانداه دايا چيڤتاڽا ناڠ سيدين ڤىرناه ولاه.
سيدين مىولاه اكسي مامبينتاڠي ناڠ ىل مؤدىرنؤ باربا ازول (١٩٤٦) دي مىكسيكؤ; ڤيلىمنيا اياتو سابوتيڠ ڤرؤدوكسي دانا رىنداه, وان ايت كادا مىولاه ڤيلىم ايت تاليهات ناڠ امىريكا سىريكات سامڤاي ڤيلىم يتوريليس دي فِ ه سْ واياه ١٩٨٠-ان, ديباواه ڠاران بوم ين طى مون.
دي ݢود ؤلد سامىرتايم, كىاتؤن ساوراڠ مااتوراكان بينتڠ جودي ݢارلان وان فان جؤنسىن دي ڤيلىم ڤىرتاما بوبوهانڽا باماين باساماان, ديمانا بوبوهانڽا تاتامو ناڠ جالانان سابالومڽا.
رىاكسيڽا كوات بانار ݢاسان ستاسيون لؤكال لؤس ىنجىلس ݢاسان ماناواراكان كىاتؤن ڤانامڤيلان امڤون سيدين ساوراڠ, وان ديسياراكان لاڠسوڠ, تاهون ١٩٥٠.
بيني باستىر كىاتؤن, ايلىانؤر جوا سواه تامڤيلاكان ناڠ بىبىراڤا سىريال (تىروتاما ساباݢاي جوليات ݢاسان رؤمىؤ امڤون باستىر دي سكىتسا ڤىنتاس دراما هالوس).
ڤانامڤيلان كىاتؤن بىركالا ناڠ تىلىڤيسي داري تاهون ١٩٥٠-ان وان ١٩٦٠-ان مامبانتواكان سيدين ݢاسن ماهيدوڤاكان مينات سيدين ناڠ ڤيلىم٢ هينيڤ.
ماماسوق'اكن ك عمور سيدين نڠ ك ليما ڤولوهن، كاتون سوكسس مولاه'اكن لاڬي طبيعة٢ لاوس سيدين، ترماسوق سابوتيڠ اكسي نڠ سيدين مناوڤڠ سابوتيڠ باتيس ك اتس ميجا، هابيس ايت مڠايون'اكن باتيس كادوا سيدين ك سمڤيڽ وان مانهن ڤوسيسي سيدين د اودارا ساتومت سابلوم مانڤق'اكن لنتاي ڤڠڬوڠ.
"كىاتؤن بيسي چىتاكان فيتور طري ايجىس, شىرلؤك ج ر., ستيمبؤوت بيلل, ج ر., وان كؤلىج (تاڤي هيلاڠ سابتيڠ ݢولوڠان), وان ڤيلىم ڤىندىك ""طى بؤوت"" وان ""ماي وايس رىلاتيؤنس"", ناڠ كىاتؤن وان رؤهوىر ڤينداهااكان كى ڤيلىم سىلولؤسا اسىتات داري ستؤك ڤيلىم نيترات ناڠ مامبوروك."
دي سىريال تىلىڤيسي هيڤ ݢاسان سايمىن ڤيور بيى ناڠ ديولاهاكان تاهون١٩٦٢ ؤلىه جيم مؤر ناڠ بافىلؤ, ڽو يؤرك, كاتؤن باكونجانݢان لاݢي كى بىبىراڤا ڤىنتاسا لاواكان داري ڤيلىم بيسوڽا باهاري.
"دىسىمبىر ١٩٥٨, كىاتؤن مانجادي بينتاڠ تامو دي ىڤيسؤدى ""اي ڤىري مىري كريستمىس"" امڤون طى دؤنّا ريد شؤو دي ا بِ چِ."
تاهون ١٩٦٠, سيدين باليق كى م ݢ م ݢاسان واياه تىراهيرڽا, باماين جادي ڤاواڠ سيڠا ناڠ مىروكان اداڤتاسي كاريا مارك تواين تاهون ١٩٦٠, طى ايدڤىصچىرس ؤف هاكىلبىري فين.
"سيدين باݢاوي ڤىلاواك ايىرني كؤڤاكس دي سابوتيڠ ڤيلؤت تىلىڤيسي ساتومات باڠاران ""مىدىسين مىن,"" ديولاه سكىتساڽا داري ١٢ جانواري ١٩٦٢— سىهاري سىبىلوم كؤڤاكس مانيڠݢال دي كاچالاكاان كىرىتا هالوس."""
سيدي باكونجاڠان داري سابوتيڠ كؤتا وجوڠ كانادا سامڤاي ناڠ لاين ماڠݢونااكان كىرىتا هالوس, ماڠݢونااكان تؤڤي ڤؤرك ڤاي تراديسيؤنال امڤونڽا وان مانامڤيلاكان ڤىرتونجوكان لاواكان ناڠ ميريڤ لاوان بوبوهان ناڠ ادا دي ڤيلىم ناڠ سيدين ولاه ٥٠ تاهون سابالومڽا.
جوا ڤاس واياه دي١٩٦٥, سيدين تولاك اكان يتاليا ݢاسان باماين سىبوتيڠ ڤىران دي دو مارينىس اي ون جىرالى, باساماان لاوان فرىنݢكؤ فرىنچي وان چيچيؤ يڠݢراسيا.
سالاه سابوتيڠ ڤارؤدي سيدين ياڠ ڤاليڠ ݢاراڠ يالاه طى فرؤزىن نؤرط (١٩٢٢), سابوتيڠ سىتاير ݢاسان مىلؤدراما بارات اڠݢيت ويلّيام س. هارت, كايا هىللس هيڠݢىرس (١٩١٦) وان طى نىررؤو ترىيل.
ڤانؤنتؤن تاهون ١٩٢٠-ان ماڠانال ڤارؤدي ايت وان باڤيكير ڤيلىمڽا بوجور٢ لوچو.
ڤيلىم سيڠكات سيدين جوا مىنامڤيلاكان كىسان سايكوڠ واريق ڤامىنتاسان ناڠ ڤيناڽا بىراسال داري كالاكوان بوبوهان ڤىناݢيه (ڽامباتڽا ڤيتىر طى ݢرىيت).
"چاتاتان: سومبىر مىنيالاه ساهوتاكان ساهوتان ساهاري٢ كىاتؤن جادي ""ݢرىيت ستؤنفىيس""."
كىاتؤن باڤاچاران لاوان ڤاماين ڤيلىم بينيان دؤرطي سىباستيان اوال تاهون ١٩٢٠-ان وان كىطلين كي اوالان تاهون ١٩٣٠ -ان.
سيدين مالاڤاساكان اواق داري باجو ڤىڠىكاڠ لاوان تريك ناڠ يڽا ڤىلاجاري ماتان هىري هؤوديني.
سيدين ماڠاجواكان تلاق تاهون ١٩٣٥ امڤيه سيدين تاهو كىاتؤن لاوان كلىمڤيت سىوىلل, بينيڽا داماڠ سوݢيه بارتؤن سيوىلل, دي هؤتىل باݢانداق دي سانتا باربارا.
سيدين امڤيه مينوم باڽو اراس سىلاما ليما تاهون.
ڤىرنيكاهان امڤون سيدين بىرتاهان سامڤاي سيدين مانيڠݢال.
تاكوروڠ دي روماه ساكيت واياه هاري٢ تىراكير سيدين, كىاتؤن كاكوراڠان ݢىليساه وان بولاڠ-باليك ناڠ بيليك سيدين كادا بارانتي, كاهانداكان ݢاسان باليق روماه.
سكىناريؤڽا, ؤلىه سيدني شىلدؤن, ناڠ جوا مىڽوتراداراكان ڤيلىمڽا, سىچارا لووىس داري كاهيدوڤان كىاتؤن چوما بيسي باجيبون كىسالاهان فاكتوال وان ماڠݢابوڠاكان تالو بيني سيدين مانجادي سابوتيڠ كاراكتىر.
دديكاسي ڬسن ممباواا'اكن ڤرهاتين اورڠ باجيبون ڬسن هيدوڤ وان ڬويان-ڬويان كاتون، بوبوهنڽ ترمقصود اورڠ دري تيليۏيسي وان ايندوستري ڤيليم: بوبوهن ڤامين ڤران، بوبوهن ڤاوله ڤيليم، بوبوهن ڤنوليس، بوبوهن سنيمن، بوبوهن ڤنوليس ڬرافيق، بوبوهن موسيسي، بوبوهن ڤرنچڠ، وان جوا بوبوهن اورڠ نڠ ميمڠ سوك لاون مهاكارياڽ بوستر كاتون.
"هيرشفيلد باڤادان مون ڤاماين ڤيلىم واياه اڽار لابيه ڠاليه ݢاسان ديݢامباراكان, ماچام ڤىلاواق ڤيلىم هينيڤ كايا لاورىل وان هاردي وان كىاتؤن ""تاليات ماچام كاريكاتور بوبوهانڽا""."
"كريتيكوس ڤيلىم رؤجىر ايبىرت باڤاداه ""بادوت هينيڤ ڤاليڠ هارات يالاه باستىر كىاتؤن, كادا چوما اڤا ناڠ سيدين ولاه, نامون چارا سيدين باݢاوي ماولاه ايت."
"ڤڤاولاه ڤيلىم مىل بروكس ماڠياو باستىر كىاتؤن ساباݢاي ڤاڠاروه ناڠ ݢانال, ڤاداه: ""ولون باوتاڠ (باستىر) باجيبون بانار دالام دوا لىڤىل: سابوتيڠ ݢاسان مانجادي ݢورو ناڠ هارات ݢاسان ولون سااباݢاي ڤاولاه ڤيلىم ساوراڠ, وان ناڠ لاين ݢاسان مانجادياكان وراڠ ناڠ مانؤنتؤن وراڠ ناڠ ديبىركاهي اين ماولاه كاريا٢ڽا ناڠ لوار بياسا."
ڤاماين ڤيلىم لاكيان وان ڤاماران چاداڠان جؤني نؤكسصيل ماڠياو كىاتؤن ساباݢاي ساوراڠ ينسڤيراسي واياه داتاڠ لاوان ايدى٢ ناڠ هارات ݢاسان ڤرؤيىق ڠاليه.
لوويس ماراسا تاهارو لاوان فاكتا بيلا ايلىانؤر باڤاداه ماتا سيدين ميريڤ ماچام امڤون كىاتؤن.
"ڤاس ١٩٦٤, سيدين ڤاداه كى ساؤراڠ رىڤؤرتىر ناڠ مىولاه "ڤؤرك ڤاي خوسوس اين"", سيدين ""باڤاداه لاوان سابوتيڠ ستىتسىن بايك وان مامؤتؤڠاكان ايت"", مىڠاراساكان ڤيڠݢيرانڽا وان باڽو ݢولا."
كاي وان نيني داري اباهڽا يالاه وىلش.
لؤيد مولاي باڤادو وان رؤوچ ناڠ ماولاه ستوديؤ ساوراڠ تاهون ١٩١٣.
تاهون١٩١٩, سيدين مانيڠݢالاكان لؤيد ݢاسان ماڽاساه اسڤيراسي درامتيق سيدين.
ناڠ تىلاڤؤ, ماكين لؤيد مانؤنتؤني داڤيس ماكين راجين سيدين لاوان بينيان يتو.
هىرؤلف لؤيد هانداق مانجاوهاكان ڤىرسؤنا تاݢيسؤميك, وان ماليهاتاان اوراڠ بياسا لاوان كىڤىرچاياان ديري وان ؤڤتيميسمىناڠ كادا كاوا ديݢؤياهاكان.
"ݢاسان مىولاه كاراكتىر اڽار سيدين لؤيد ماڠݢونااكان كاچاماتا بيڽكاي تاندوك كادا بالىنسا تاڤي ماڠݢونااكان باجو بياسا; سىبىلومڽا, سيدين ڤىرناه ماڠݢونااكان كوميس ڤالسو وان باجو ناڠ كادا چؤچؤق ماچام چاڤلينىسقيو ""لؤنسام لوك""."""
"بوبوهانڽا ڤينا ناتورال وان كاوا ديڤىرچايا."""
ڤاس اهاد, ٢٤ اݢوستوس ١٩١٩, ڤاس باݢاياان ݢاسان ڤؤتؤ ڤرؤمؤي دي لؤس اينجىلس ويتذىل ڤؤتؤݢرىڤي ستوديؤ, سيدين مانجومڤوتوكان اڤا ناڠ سيدين ڤيكير ڤرؤڤىرتي بؤم وان ماڽالااكان يتو لاوان ساڤونتوڠ روكو.
لؤيد لاݢي باݢاياان مىڽالااكان روكو داري سومبو بؤم ڤاس يتو مىلىداك, لالو دىڠان ڤاراهڽا ماڠݢوسوڠاكان موها سيدين, دادا وان مانچاداراي ماتا سيدين.
لؤيد وان رؤوچ باڤيساه تاهون ١٩٢٤, وان لؤيد مانجادياكان ڤرؤدوسىر يندىڤىندىن داري ڤيلىمڽا ساوراڠ.
سىبىرايتان ڤيلىمڽا بوجور٢ سوكسىس وان بوجور٢ ماونتوڠاكان, وان لؤيد اخيرڽا مىنجادي ڤاماين ڤيلىم دىڠان وڤاه ڤاليڠ ݢانال ديتاهون ١٩٢٠-ان.
تاڤي, كاراكتىر اينىرجيك سيدين دي لايار كادا كاوا سيدين امبيل دىڠان ڤىنؤنتؤن ڤيلىم ݢرىي ديڤرىشىن دي تاهون ١٩٣٠ - ان.
ڤاس ٢٣ مارىت ١٩٣٧, لؤيد مانجوالاكان تاناه ستوديؤ امڤو ن سيدين, هىرؤلد لؤيد ميشىن ڤيكچىر كؤمڤىني, جادي طى چىرچ ؤف جىزوز كرايست ؤف لىتّىر دىي سىينتس.
سيدي باليق ݢاسان جادي ڤىمىران اوتاما تامباهان ناڠ طى سين ؤف هىرؤلد ديدىلبؤك, سابوتيڠ ڤاڠهؤرماتان ناڠ سيال ݢاسان كارير لؤيد, ديسوتراداركان ؤلىه ڤرىستىن ستىرجس وان ديدانااكان ؤلىه هاوىرد هاجىس.
"لؤيد وان ستىرجس بيسي كؤنسىڤ ماتىري ناڠ بىدا وان رانچاق بىكىلاهي ڤاس راكامان; لؤيد بوجور٢ خاواتير بيلامانا ستىرجس ماهابيساكان تالو سامڤاي امڤات بولان ماولاه ساڤارتيلو ڤىرتاما سكىناريؤ ڤيلىم, ""دوا ڤىرتيلو تىراخير سكىناريؤن ناڠ سيدين توليس دالام سىميڠݢو اتاوا كوراڠ""."
بىبىراڤا وراڠ مالياتاكان تىاتىر لاواكان طى ؤلد ݢؤلد سىباݢاي ڤىرسي ناڠ لابيه ريڠان ڤادا تىاتىر راديؤ لوكس, وان مانامڤيلاكان بىبىراڤا تؤكؤه ڤيلىم وان راديؤ ڤاليڠ ديكىنال واياه ايت, تاماسوك فرىد الىن, جون اليسىن, لوچيلى بؤلل, رالڤ بىللامي, ليندا دارنىل, سوذىن هىيوىرد, هىربىرت مارشىل, ديك ڤاىل, ايدوارد ݢ. رؤبينسى, جىين وىيمىن, وان الان يؤڠ.
بىبىراڤا تاهون هابيس ايت, چاكرام اسىتات داري ٢٩ ڤامىنتاسان ديتىمواكان دي روماه لؤيد, وان بوبوهانڽا واياه يني بىىدار دي سىكيتار كؤلىكتؤر راديؤ لاواس.
سيدين يالاه اخيرڽا تاڤيليه ݢاسان جادي داماڠ كىكايساران كويل امىريكا وتارا تاهون ١٩٤٩-٥٠.
لؤيد ديلانتيك لاوان ڤاڠكات وان بينتاڠ كىهؤرماتان كؤماندان كىساتريا ڤاس تاهون ١٩٥٥ وان دينؤباتاكان سىباݢاي ينسڤىكتور جىنرال كىهؤرماتان ٣٣°, تاهون ١٩٦٥.
سيدين باڤاداه, سىباݢاي لاݢكاه اوال, لؤيد اكان مانوليس كيساه هيدوڤ امڤون سيدين ݢاسان سايمىن وان شوستىر.
سيدين مانجادي ديكىنال ݢاسان ڤؤتؤ مؤدىل تىلاجاڠ, ماچام كايا بىتي ڤىيج وان لاهوڠ ديكسي ايڤىنس, ݢاسان بىبىراڤا ماجالاه لاكيان.
"بوبهان كامي كادا ڤىرناه باماكسود مىمايناكانڽا لاوان ڤيانؤ."""
"بوبوهانڽا سوداه داتاڠ مىماراكي, تاڤي بوبوهانڽا بىلوم سىڤىنوهڽا مىنوجو ايت""."
ڤاس اوال ١٩٦٠-ان, لؤيد ماولاهاكان دوا كؤمڤيلاسي ڤيلىم, مامدواكان سكىناريؤ لاواكان لاواس سيدين, هىرؤلد لؤيدس وؤرلد ؤف كؤمىدي وان طى فانّي سايد ؤف لايف.
تايم-لايف مىريليساكان بىبىراڤا ڤيلىم ڤانجاڠ لابيه اتاوا كوراڠڽا وتوه, وان ماڠݢونااكان بىبىراڤا ڤانيلايان شارف ناڠ ديداڤاتي ؤلىه لؤيد.
دؤكومىنتىر براونلؤو وان جيلل تاليهاتاكان سىباݢاي سابوتيڠ سىريال ڤ ب س امىريكان ماستىرس, وان مىولاه كىتىرتاريكان ناڠ ديڤىراياراكان ڤادا ݢاويان لؤيد دي امىريكا سىريكات, تاڤي ڤيلىمنا سوداه كادا تىرسىديا سىچارا لواس.
"بوبوهانڽا جوا ماادؤڤسي ݢلؤريا فريمىن (١٩٢٤ - ١٩٨٦) ڤاس سىڤتىمبىر ١٩٣٠, ناڠ ديوباهاكان ڠارانڽا جادي مىرجىري ىلزابىط لؤيد تاڤي ديكىنالاكان سىباݢاي ""ڤىݢي"" ساومور هيدوڤ سيدين."
داڤيس مانيڠݢال ؤلىه ساراڠان جانتوڠ ڤاس تاهون ١٩٦٩, دوا تاهون سىبىلوم كىماتيان لؤيد.
ڤاس ١٩٢٥, ڤاس ڤونچاك كىجاياان ݢاويان ڤيلىم سيدين, لؤيد ماسوك كى دالام فريمىسىنري ڤاس الىكساندىر هىميلتىن لؤج نؤ.
ڤاس ١٩٢٦, سيدين مانجادي سابوتيڠ ٣٢° سكؤتيش رايت مىيسن دي طى ڤىلي ؤف لؤس اينجىلس, كىليفؤرنيا.
جاتاه ينصىنتاريس ڤريبادي لؤيد ناڠ ڤيلىم هينيڤ (ناڠ تىرىستيماسي ىهارݢا ٢$ جوتا) تىهانچوري ڤاس اݢوستوس ١٩٤٣ واياه كوباه ڤيلىم سيدين تاݢوسوڠاكان.
اڤيڽا ماڠݢوسوڠاكان روماه وتاما وان باڠونان سىكيتار.
لؤيد ديانوݢىراهاكان ڤاس تاهون ١٩٦٠ ݢاسان كؤنتريبوسي سيدين ڤادا ڤىرڤيلىمان دىڠان بينتاڠ دي هؤليوود والك ؤف فىيم ناڠ بالؤكاسي جالان ١٥٠٣ ڤينى ستريت.
كوتيڤان كادوا سيدين يالاه ڤىڠهيناان هاݢان چاڤلين ناڠ واياه يتو تىلاه مانچوراݢاكان مىك كارتيزم وان بيسي ڤيسا ماسوك سيدين كى امىريكا سىريكات ناڠ ديچابوت.
ݢلىديس مىري سميط (٨ اڤريل ١٨٩٢ - ٢٩ مىي ١٩٧٩, ديكىنال وراڠ سىچارا رؤفىسيؤنال سىباݢاي مىري ڤيكفؤرد, يالاه سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم وانيتا كانادا - امىريكا وان ڤاولاه ڤيلىم دىڠان كارير ناڠ لوار بياسا سىلاما ليما دىكادى.
اباه سيدين, جؤن چارلىس سميط يالاه كاناكان لاكيان داري يميݢران مىتؤديس يڠݢريس, وان باݢاوي باماچام ݢاويان ناڠ كادا بياسا.
ݢاسان ماهيموڠاكان بوبوهان كالوارݢا اباهڽا, ماما ڤيكفؤرد مامباڤتيساكان كاناكان بينيانڽا دالام اݢاما مىتؤديس, اݢاما اباه بوبوهانڽا.
ݢلىديس, ماماڽا سيدين وان دوا اديݢنا سيدين باكونجاڠان كى امىريكا سىريكات ماڠݢونااكان كىرىتا مانامڤيلاكان ڤىمىنتاسان دي ڤىروساهاان وان ڤىمىنتاسان بكواليتاس بوروك.
ݢلىديس اخيرنا بىراخير جادي ڤىمىران ڤىندوكوڠ دي سابوتيڠ ڤامىنتاسان برؤدوىي تاهون ١٩٠٧, طى وىرىنس ؤف ڤيرجينيا.
امڤيه ماڽالاساياكان ݢاويان برؤدوىي وان باكونجاڠان ݢاسان ڤامىنتاسان, تاڤي, ڤيكفؤرد كادا بيسي ݢاويان لاݢي.
سيدين دىݢان لاجو ڤاهام مون ڤامىنتاسان ڤيلىم لابيه موداه ڤيناڽا ڤادا ڤامىنتاسان ناڠ ڤاݢݢوڠ هاري٢.
ساما كايا اڤا ناڠ ڤيكفؤرد ڤاداه تىنتاڠ كىسوكسىسان سيدين ناڠ بيؤݢرافي: وندا باماين بينيان ڤىڠىڤىل وبين وان مانجادي سىىكرىتاريس وان بينيان دىڠان بىرباݢاي كىباڠساان ... وندا ماناتاڤاكان مون وندا كاوا مانداڤاتاكان باجيبون بانار لاكؤن, وندا سادار, وان باكال باجيبون تونتوتان ݢاسان اويان وندا.
ڤاس جانواري ١٩١٠, ڤيكفؤرد باكونجاڠان لاوان بوبوهان ڤاولاه بيؤݢرافي كى لؤس اينجىلس.
ڤماين ڤيلىم لاكيان كادا تاتوليس ناڠ داڤتار ڤوجيان ناڠ ڤىروساهاان ݢريفّيط.
ڤيكفؤرد امڤيه داري بيؤݢرافي ڤاس دىسىمبىر ١٩١٠.
سيدين بالايكاكان كى برؤدوىي دي ڤرؤدوكسي ڤيلىم داڤيد بىلاسكؤ دي اي ݢود ليتىل دىڤيل (١٩١٢).
ڤاس ١٩١٣, سيدين ماناتاڤاكان ديري ݢاسان باݢاوي خوسوس دي ڤيلىم.
ڤيكفؤرد ماامڤيهاكان ݢاويانڽا دي ڤاڠݢونڠ ݢاسان ماومڤاتي داڤتار بينتاڠ زوكؤر.
دراما لاواكان, ماچام دي بيشؤڤس كىريىج (١٩١٣), كىڤريس (١٩١٣) وان تىرلىبيه هارت ايدريفت (١٩١٤), ماولاه سيدين كادا تىرتاهاناكان ؤلىه ڤىنؤنتؤن بيؤسكؤڤ.
تىسس ؤف طى ستؤرم كاونتري ريليس ليما ميڠݢو هابيس ايت.
بايا چارلي چاڤلين, ناڠ سيكيت ماوڠݢولي ڤؤڤولاريتاس ڤيكفؤرد تاهون ١٩١٦, بيسي كىساماان دايا تاريك ناڠ مىموكاو لاوان كريتيكوس وا ڤىنؤنتؤن.
سيدين جوا مانجادي واكيل ڤرىسيدىن دي ڤيكفؤرد فيلم كؤرڤؤرىشىن.
ديكارىناكان واياه هالوس سيدين ياݢ بياسا هاجا, سيدين بوجور٢ هيموڠ ماولاه لاكؤن٢ ايت.
ڤاس اݢوستوس ١٩١٨, كؤنتراك ڤيكفؤرد هابيس وان, واياه سيدين مانؤلاكاكان شارات زوكر ݢاسان ڤىرڤانجاڠان كؤنتراق, سيدين ديتاواراكان ٢٥٠,٠٠٠$ ڠَثَڽ َڽإڽڠݢالاكان وساها ڤىرڤيلىمان.
مىلالوي يونايتىد ارتيست, ڤيكفؤرد مالانجوتاكان ݢاسان ماولاه وان باڤىنتاس دي ڤيلىم٢ ولاهان سيدين; سيدين جوا كاوا مانديستريبوياكان ڤيلىمڽا ساتاساراه سيدين هاجا.
"سلاما وايه ايت، سيدين جوا مولاه ليتتلي انني رواونيي ﴿١٩٢٥﴾، ڤيليم لاين نڠ سيدين باڤيرن'اكن جادي كانقن، سڤررووس ﴿١٩٢٦﴾، نڠ مامادو'اكن دچكنسين لاون ڬاي ايكسڤريسيوناس جرمان نڠ انير دچيتق'اكن، وان ماي بيست ڬيرل ﴿١٩٢٧﴾، لاوقان رومنتيس نڠ مامادو'اكن سيدين لاون لاكي سيدين ڤاس ننتيڽ چرليس ""بوددي"" روڬيرس."
سيدين باڤىران جادي سؤسيياليتا ناڠ ندوڠال دي كؤكوىت ٩١٩٢٩), ڤيلىم باسوارا امڤون سيدين ناڠ ڤاليڠ ڤىرتاما, ڤىران ناڠ ماولاه رامبوت يكال سيدين ناڠ تىركىنال ديتاتاكاكان جادي بؤب تاهون ١٩٢٠-ان.
اوراڠ باجوبون ݢاݢال مارىسڤؤناكان سيدين دي ڤىران ناڠ لىبيه ماساك كيني.
ڤاماين ڤيلىم هارات دي هؤليوود كاڤانيكان لاوان جىنيس ڤيلىم باسوارا ناڠ هانداق مونچول.
سيدين مااڤيهاكان كارير سيدين داري ڤاماين ڤىران ڤيلىم تاهون ١٩٣٣ هابيس ماروݢي ڤاليڠ لاراڠ تالو كالي ڤيلىم تىرخي سيدين ناڠ ديراهاسياكان.
سىلاما ڤىراڠ دونيا ١ سيدين مامڤرؤمؤسياكان ڤانجوالان ليبىرتي بؤندس, ماولاه باجيبون ڤيداتؤ ڤىڠݢالاڠان دانا ينتىنسيف, مولاي داري واشيڠتؤن, دِ.چِ, واداه سيدين مانجوالاكان ؤبليݢاسي باساماان لاوان چارلي چاڤلين, دؤوݢلاس فىيربىنݢس, طىدا بارا, وان مىري درىسلىر.
دي سابوتيڠ ڤيداتؤ سيدين دي چيكاݢؤ, سيدين مانجوالاكان كوراڠ لابيه ؤبليݢاسي ساهارݢا ليما جوتا دؤللار.
امڤيهان ڤىراڠ دونيا ١, ڤيكفؤرد ماولاه مؤشىن ڤيكچىر ريليف فاند, سابوتيڠ ؤرݢانيساسي ناڠ مامبانتواكان ڤاماين ڤيلىم ناڠ كادا بادويت سىچارا فينانسيال.
هاسيلڽا, تاهون ١٩٤٠, ڤىڠݢالاڠان دانا يتو كاوا مانوكار تاناه وان مامباڠوناكان مؤشىن ڤيكچىر كاونتري هاوس ايند هؤڤيتال, دي وودلىن د هيللس, كىليفؤرنييا.
سيدين مامينتا (وان مانداڤاتاكان) كواسا ڤىنوه تاهون ١٩١٦, واياه سيدين دي باواه كؤنتراق لاوان زوكؤرس فىيمىس ڤلىيىرس دي فىيمىس ڤلىيس (ناڠ سىكاراݢ جادي ڤىرىماونت).
طى مىري ڤيكفؤرد كؤرڤؤرىشىن سىچارا سيڠكات يالاه ڤىروساهاان ڤاولاه ڤيلىم امڤون ڤيفؤرد.
بوبوهان ديستريبوتؤر (ناڠ جوا باݢيان داري ستوديؤ) مااتور ڤىروساهاان ڤاولاه ڤيلىم جادي تاليهات دي واداه ڤىروساهاان ڤيلىم يتو.
ايت ساوراڠ يالاه ڤىروساهاان ديستريبوسي, ناڠ ماناواراكان بوبوهان سوترادارا ناڠ ايندىڤىندىن اكسىس كى ڤىناياڠان ڤيلىمڽا ناڠ جوا جادي ڤىڽىواان بيؤسكؤڤ ناڠ بالوم ديڤىساناكان ناڠ ديبيسياكان اؤلىه ڤىروساهاان لاين.
سىباݢاي واكيل ڤىولاه, جوا سوترادارا وان بيناتاڠ ݢاسان ڤيلىم سيدين ساوراڠ, ڤيكفؤرد جادي بينيان ياڠ بوجور٢ هارات ناڠ ڤىرناه بىݢاوي دي هؤليوود.
سيدين وان چاڤلين تاتاڤ جادي ڤادوان دي ڤىروساهاان سىلاما باجيبون دىكادى.
ادا رومؤر بيلامانا سيدين ماڠاندوڠ اؤلىه مؤر اوال تاهون ١٩١٠-ان وان كاݢوݢوران اتاوا ماڠݢوݢوراكان كاندوڠان سيدين.
بوبوهانڽا بادوا تيڠݢال باساماان سىلاما باتاهون٢.
سىكيتاران واياه يني, ڤيكفؤرد جوا مااريت لاوان ڤاڽاكيت فلو سىلاما ڤاندىمي فلو تاهون ١٩١٨.
بوبوهانڽا باكونجاڠان كى اىرؤڤا ݢاسان بولان مادو بوهانڽا; ڤاڠݢامار بوهاننا دي لاندىن وان دي ڤاريس ماولاه كارومونان هيباق ؤلىه هانداق مالياتي ڤاساڠان تىركىنال يني.
ڤيكفؤرد مالانجاتوكان مانجادي بينيان ناڠ بابودي لوهور تاڤي بىرسىماڠات.
بوبوهان كاڤالا نىݢارا وان ڤاجابات اسيڠ ناڠ باكونجوڠان كى وايت هاوس جوا رانچاك باتاكون اڤا بوهانڽا كاوا باكونجوڠان كى ڤيكفىير, بىبىراڤا روماه ݢؤنؤل دي بىڤىرلي هيللس.
ڤاڠونجوڠ ناڠ لاين تاماسوك جؤرج بىرنىرد شاو, البىرت ىينستىين, ايلينؤر ݢلين, هىلىن كىللىىر, ه. ݢ. وىللس, لؤرد ماونتبىتتىن, فريذ كرىيسلىر, امىليا ايرهارت, ف. سكؤت فيذݢىرالد, نؤىل كؤوارد, مىكس رىينهارت, بىرىن نيشي, ڤلاديمير نىميرؤڤيك-دانچىڠكؤ, سىر ارطور كؤنىن دؤيل, اوستىن چهامبىرلاين, سىر هىري لاودىر,وان مىهىر بابا, دي انتارا بوبوهانڽا.
بوبوهانڽا جوا باباراڤا كالي تاليات سىباݢاي دوتا كادا راسمي امىريكا ݢاسان دونيا, ماڠاڤالااكان ڤارادى مانتاتاكاكان تالي ڤاراسميان, وان ماولاه ڤيداتؤ.
بوهانڽا باڤيساه ١٠ جانواري ١٩٣٦.
سيدين مىڠؤمىنتارياكان لكاكوراڠان فيسيق بوهانڽا, تاماسوق بادان هالوس رؤني وان ݢيݢي رؤكسىن ناڠ كادا راڤي.
سؤدارا سيدين, لؤتي وان جىك, بادوا مانيݢݢال ؤلىه باڽو اراك ناݢ تاجادي ساوراڠ٢ تاهون ١٩٣٦ وان ١٩٣٣.
ڤيكفؤرد امڤيه داري ݢاويان وان بااخير مااسيڠاكان ديري, سابان هاري بايا دي ڤيكفىير وان هاڽا مامبؤلىهي تامو ياتو ليليانا ݢيش, كاناكان لاكيان اڠكات سيدين دؤوݢلاس فىيبىنݢس ج ر., وان بىبىراڤا اوراڠ.
سيدين مونچول ناڠ ڤىرسيداڠان تاهون ١٩٥٩, دالام ماسالاه ناڠ بىكايتان لاوان كىبيسيان باساماان ستاسيون تىلىڤيسي ناڠ كارؤلينا وتارا و س ج س- ت ڤ.
"چارلىس ""بادي"" رؤجىرس رانچاق مامباري تامو ݢاسان باكونجاڠ كى ڤيكفىير, تىرماسوك مالياتاكان بار الا بارات ناڠ ديتوكار ݢاسان دؤوݢلاس فىربىنݢس, وان امبار ڤيكفؤرد ديبيليك ݢامبار."
سيدين جوا بيسي سابوتيڠ روماه دي تؤرؤنؤ, ؤنتاريؤ, كانادا.
چاڤ تاڠان وان چاڤ كاكي امڤون سيدين ديڤامىراكان دي ݢراومىنس چاينيز طىاتىر دي هؤليوود كاليفؤرنيا.
تىاتىر مىري ڤيكفؤرد دي طى جمس مىديسىن مىمؤريال بيلديڠ ؤف طى لايبرىري ؤف كؤڠݢرىس ديڠاراناكان ݢاسان ماڠهؤرماتي سيدين.
سىباݢاي تىاتىر ڤيلىم ڤىرتاما دي كاتىدرال سيتي, كىليفؤرنيا يالاه ديكياو تىاتىر مىري ڤيكفؤرد, ناڠ ديديريكان تاڠݢال ٢٥ مىي ٢٠٠١.
ديانتاراڽا يالاه ݢاون مانيق٢ ناڠ لاڠكا وان سڤىكتاكولىر سيدين ݢونااكان دي ڤيلىم دؤرؤطي ڤىرنؤن ؤف هىدؤن هؤلل (١٩٢٤) دي رانچاڠ لاوان ميشىسل لىيسىن ؤسكار خوسوس سيدين, وان سابوتيڠ ڤىتي ڤىرهياسان.
روماه كىلوارݢا سوداه دياجوراكان تاهون ١٩٤٣, وان بىجيبون باتو باتا ناڠ ديانتاراكان ڤيكفؤرد دي كىليفؤرنيا.
تاهون ١٩٩٣, سابوتيڠ ݢؤلدىن ڤالم ستار دي ڤال سڤريڠس والك ؤف ستارس ديدىديكاسيكان ݢاسان سيدين.
دري جانواري ٢٠١١ سمڤأي جولو ٢٠١١، تورونتو انترمشينال فيلم فيستيۏال مامامر'اكن كوليكسي ميموريابيليا مري ڤيچقفورد د چاندين فيلم ڬللري د ڬيدوڠ تيفف بيلل ليغتبوايك س.
ايت ديدؤناسياكان ݢسان كين ستىيت كؤلىج وان واياه يني لاݢي دالام رىستؤراسي ؤلىه لايبرىري ؤف كؤڠݢرىس ݢاسان ڤامىران.
ݢݢىل دودىل تاڠݢال ٨ اڤريل ٢٠١٧ مامڤاريڠاتاكان ولاڠ تاهون مىري ڤيكفؤرد ناڠ كى-١٢٥.
ݢلؤريا جؤسىڤين مىي سوىنسىن (٢٧ مارىت ١٨٩٩ - ٤ اڤريل ١٩٨٣) يالاه ڤاماين ڤيلىم امىريكا, ڤاولاه ڤيلىم وان ڤامبيسنيس.
سيدين واياه سىكؤلاه ماناروه هاتي لاوان ڤاماين ڤيلىم ىسساناي ستوديؤس فرىنسيس ايكس. بوشمان ناڠ ماولاه اچيل سيدين مااجاك سيدين ݢاسان باكونجاڠ كى ستوديؤ ڤاماين ڤيلىم يتو دي چيكاݢؤ.
ڤىنامڤيلان ڤىرتاما ڤيلىم باسوارا سيدين تاهون ١٩٢٩ دي ڤيلىم طى ترىسڤىسىر, ناڠ مىولاه سيدين مانداڤات نؤميناسي اچادىمي ايوىرىد ناڠ كاديا كاليڽا.
اباه سيدين يالاه اوراڠ سوىدييا امىريكا وان ماما سيدين يالاه اوراڠ كاتورونان جىرمان, ڤىرانچيس وان ڤؤلانديا.
دالام دوا ڤىرسي, سيدين لاڠسوڠ ديسىوااكان جادي ڤىمىران تامباهان.
ڤىران ڤىرتاما سيدين يالاه جالان٢ سيڠكات لاوان ڤاماين ڤيلىم بينيان ݢىردا هؤلمىس, ناڠ ديباياراكان ݢانال بانار (واياه يتو) $٣.٢٥.
ڤاس ١٩١٥, سيدين مانجادي لاوان ماين دي سوىديى ݢؤس تؤ كؤللىج لاوان لاكي ڤىرتاما ماسا دىڤان سيدين وؤللىس بىيري.
ڤىرنؤن وان سوىنسؤن ديرامالاكان بيسي هوبوڠان ناڠ هىبات ناڠ تابوكتي ڤؤڤولىر لاوان ڤىنؤنتؤن.
بىجىر چوكوڤ تاڤوكاو لاوان سوىنسىن ناݢ مىرىكؤمىن سيدين كى ڤرؤدوسىر جىك كؤنوىي ݢاسان هىر دىسيشىن وان يو كىنت بىليڤ ىڤريتيݢ دي ١٩١٨.
١٩٢٠), سامطيڠ تو طينݢك ايباوت (١٩٢٠), وان طى ايفىيرس ؤف اناتؤل (١٩٢١) ناڠ ابيس ايت ماڽوسول.
سيدينسوداه جادي بينتاڠ تاهون ١٩٢١ ݢاسان ڤىنامڤيلان سيدين دي ضى فؤور هؤرسمىن ؤف ضى اڤؤكىليڤس, تاڤي سوىنسؤن سوداه تاهو سيدين داري جامان سيدين ماسيه جادي ڤىمىران ڤيلىم ناڠ بيسي چيتا٢ داڤات باݢيان كىچيل, لاوان كادا تىليات بىهاراڤ ݢاسان ماسا دىڤان ڤرؤفىسيؤنال سيدين.
ڤيلىم اڽار سيدين دييزيناكان ڤىرتاما كالي دي بىبىراڤا سيتوس باساجاراه ناڠ بىكايتان لاوان ناڤؤلىؤن.
واياه يتو, سوىنسىن ديتيمباڠاكان سىباݢاي بينتاڠ ڤاليڠ ماونتوڠاكان جامان سيدين.
ڤرؤدوكسي يتو جادي بىنچانا, لاوان ڤاركىر ناݢجادي بيمباڠ وان بوبوهان ڤاماين ڤيلىم ناڠ كوراڠ ڤىڠالامان ݢاسان مامباواي ڤىنمڤيلان ناڠ سيدين كاهانداكي.
بوبوهان اڠݢؤتا ماامبيل لاڠكاه ناڠ جاوه لاوان مانداڤتاراكان كىكاداڽامانان بوهانڽا لاوان ويلل ه. هىيس, كاتوا مؤشىن ڤيكچىر ڤرؤدوسىرس ايند ديستريبوتؤرس ؤف امىريكا.
هىيس بىرسىماڠات لاوان كيساه بياسام تاڤي بيسي ماسالاه خوسوس ناڠ دياوروساكان سىبىلوم ريليس ڤيلىمڽا.
سيدين مانجولوڠاكان ساوراڠ ماندانااكان ڤيلىم بىريكوتڽا وان ماولاهاكان ڤاماريكساان بارايت ݢاسان چاتاتان كاواڠان سيدين.
كىننىدي, اكان تىتاڤي, مانجولوڠ ناسيهات اكان سيدين ݢاسان ماڽىوا ىريك ڤؤن سترؤهىيم ݢاسان مااتور ڤيلىم هينيڤ سيدين ياڠ لاين, ضى سوىمڤ, لالو ديڠاراني لاݢي جادي كوين كىللي.
سترؤهىيم بىݢاوي ݢاسان بىبىراڤا بولان ݢاسان مانوليس سكىناريؤ داسار.
ڤىرىكامان ديامڤيهاكان دي جانواري, وان سترؤهىيم ديامڤيهاكانؤلىه لاڤؤران داري سوىنسىن تىنتاڠ سيدين وان تىنتاڠ اراهان وموم ناڠ ڤيلىم يتو امبيل.
ضى ترىسڤىسسىر تاهون ١٩٢٩ يالاه سابوتيڠ ڤرؤدوكسي باسوارا, وان ماڠومڤولاكان سوىنسىن نؤمياسي ؤسكار كادوا سيدين.
سياران ڤىرتاما دونيا ديسىلىڠݢاراكان دي لاندىن, ڤيلىم باسوارا ڤىرتاما امىريكا جوا ماڠݢاوياكان جوا.
ڤىرفىكت اندىرستىنديڠ, سابوتيڠ ڤرؤدوكسي لاواكان باسوارا تاهون ١٩٣٣, يالاه ڤيلىم سابوتيڠ٢ ڽا ناڠ ديولاه ڤىروساهاان اين.
سيدين مولاي مونچول دي ڤرؤدوكسي ڤاڠݢوڠ دان مامبينتاڠاكان دي ضى ݢلؤريا سوىنسىن اواىر دي و ڤ ي اىكس- ت ڤ تاهون ١٩٤٨.
جالان كيساه ڤيلىم ديلانجوتاكان سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم هينيڤ ناڠ كادا ڤايو نؤرما دىسمىند (سوىنسىن), ناڠ تاݢوݢور هاتي لاوان ڤانوليس سكىناريؤ ناڠ ݢاݢال جؤ ݢيلليس (ويللييام هؤلدىن).
"نؤرما باماين ڤىرماينان كارتو بريج لاوان كومڤولان بوبوهان ڤاماين ڤيلىم لاكيان ناڠ ديكانالاكان لاوان ""ضى وىكسورؤكس""."
چيتا٢ نؤرما ݢاسان كىمبالي اماينان ڤيلىم ديتومباڠاكان, وان واياه ݢيلليس مانچوبا ݢاسان ڤاݢات لاوان سيدين, سيدين ماانچام ݢاسان بونوه ديري, تاڤي مالاه مامبونوه ݢيلليس.
مىسكيڤون سوىنسىن بيسي كىبىراتان ونتوق مانجالاناكان تىس لايار ݢاسان ڤيلىم ايت, سيدين هيموڠ كاوان ماهاسيلاكان لابيه باجيبون دويت دارڤادا ناڠ سيدين داڤاتاكان دي تىلىڤيسي وان دياتاس ڤاڠݢوڠ.
سوىنسؤن هابيس ايت مانجادي ڤامباوا اچارا كراون ضىاتىر لاوان لؤريا سوىنسىن, سابتويڠ سىريال انتؤلؤݢي دي تىلىڤيسي ناڠ كاداڠ٢ سيدين تامڤيلاكان.
"سيدين يالاه ""تامو ميستىري"" دي واتس ماي لاين."
سيدين ماولاه ڤىنامڤيلان ناڠ ڤاليڠ تىيڠات دي سابوتيڠ ىڤيسؤدى تاهون ١٩٦٦ ضى بىڤىرلي هيللبيليس, ناڠ سيدين تامڤيلاكان ساوراڠ
"ڤاماين ڤيلىم وان ڤاماين دراما هىرؤلد ج. كىنىدي, ناڠ بىلجار تالي-تىمالي دي يىل وان لاوان تىاتىر اؤرسؤن وىللس مىركىري, ماڽاراناكان سوىنسىن ماولاه تور ""رىفلىكتىد ݢلؤري"", سابوتيڠ لاواكان ناڠ ديجالاناكان ديڤاڠݢوڠ برؤدوىي لاوان تالولاهبىنݢهىد سىباݢاي بينتاڠڽا."
هابيس سوكسىسڽا سيدين لاوان سانسىت بؤولىڤارد, سيدين مامبينتاڠاكان دي برؤدوىي دي كىباݢكيتان توىنتيض سىنتىري لاوان هؤسى فىرىر, وان نينا لاوان داڤيد نيڤىن.
سىباݢاي سابوتيڠ رىڤوبليكان سيدين ماندوكوڠ كامڤاڽى تاهون ١٩٤٠ وان ١٩٤٤ ݢاسان ڤرىسيدىن وىندىل ويلكي وان كامڤاڽى ڤرىسيدىنسيال بىري ݢؤلدواتىر تاهون ١٩٦٤.
ماامبيل تاتامبانان ناڠ ديجولوڠاكان ݢاسان سيدين ؤلىه بىري, ناڠ يسوڽا ݢاسان ڠيدام, سيدين ماڠݢوراكان جانينڽا وان ديجومڤوت سىچارا كادا سادار كى روماه ساكيت.
تاهون ١٩٢٣, سيدين ماادؤڤسي سؤني سميض ناڠ بىومور ١ تاهون, ناڠ سيدين ڠاراني ولاڠ لاوان جؤسىڤ ڤىتريك سوىنسىن لاوان ڠاران اباه سيدين.
سيدين بونتيڠ سابوتيڠ اناق سىبىلوم سيدين باڤيساه لاوان سؤمبؤرن ديساهاكان, سيتواسي ناڠ مىولاه سكاندال ڤوبليق وان كاوان مىامڤيهاكان كارير ڤيلىم سيدين.
لانجوت ڤىموليهان سيدين داري ابؤرسي سىلاما امڤات بولان, سيدين كى امىريكا سىريكات سىباݢاي بوبووهان باڠساوان ىرؤڤا.
سيدين جادي ىكسىكوتيف ڤيلىم ماواكيلاكان ڤاضى (امىريكا سىريكات) دي ڤىرانچي.
"سوىنسىن مانجالاساكان سيدين ساوراݢ سىباݢاي ""مىنتال ڤىمڤاير"", سابوتيڠ وراڠ ناڠ كاهانداكتاهوان ناڠ مانچاري كايامانا ساسواتو باݢاوي, وان سابوتيڠ وراڠ ناݢ مارايه ڤؤسيبيليتاس ماوباه يدى مانجادي كىڽاتاان."
بوبوهانڽا كىبىتولان تاتامو دي ڤاريس واياه سوىنسىن ديڤادواكان ؤلىه چؤچؤ شىنىل ݢاسان ڤيلىم سيدين تاهون ١٩٣١ تونايت ؤر نىڤىر.
كاكاوانان سيدين, باباراڤا ناݢ سىچارا تابوكا كادا راجين لاونا سيدين, باڤيكير سيدين ماولاه سابوتيڠ كىسالاهان.
سوىنسىن اوالڽا باڤيكير سيدين كاوا ماامڤيهاكان كارير باماين ڤىران سيدين, تاڤي ڤىرنيكاهان سيدين باماسالاه دىڠان كاچاندوان دىڤي لاوان باڽو كاراس داري اوَل.
سيدين يالاه ڤانوليس كادوا (ڤانوليس هانتو) اوتؤ بيؤݢراڤي بيلي هؤليدىي لىدي سيڠس ضى بلوس, ڤانوليس شوݢىر بلوس, سابوتيڠ بوكو كىسىهاتان ناڠ ڤايو ديجوال تاهون ١٩٧٥ لاݢي ديچىتاك, وان ڤانوليس ڤىرسي يڠݢريس بوكو ݢىؤرݢىس ؤساوا يو ار اؤل سانڤاكو.
سوىنسىن وان لاكيڽا ڤىرتاما كالي تاهو جؤن لىنؤن وان يؤكؤ ؤنؤ ݢارا٢ بوهانڽا ڤىڠݢىمار ݢاويان دافتي.
سيدين ديكرىماسي وان ابوڽا ديكىبوميكان دي ىڤيسكؤڤال چىرچ ؤف ضى هىڤىنلي رىست دي فيفض ىڤىڽو دي ڽو يؤرك سيتي, ديداتاڠي لاوان كارابات كالوارݢا هالوس سيدين هاجا.
تاهون ١٩٧٤, سوىنسىن سالاه ساتو وراڠ ناڠ ديهؤرماتاكان دي تىلورايد فيلم فىستيڤال ڤىرتاما.
ݢارا-ݢارا ڤىنامڤيلان سيدين ياڠ سىرؤنؤق, ڤيلىم نيىلسىن ديسىنسؤر دي امىريكا سىريكات, وان ݢاويان سيدين جادي تاليات كادا جىلاس ݢاسان مىنؤنتؤن دي امىريكا.
كالوارݢا نيىلسىن ڤينداه باباراڤا كالي وايه سيدين هالوس اباه سيدين مانچاري ݢاويان.
اباه نيىلسىن مانيڠݢال ڤاس سيدين باومور امڤات بالاس تاهون.
تاهون ١٩٠١, نيىلسىن ناڠ باومور ٢١ تاهون بونتيڠ وان مالاهيراكان اناك بينيانڽا, جىستا.
نيىلسىن لولوس داري سىكؤلاه تىاتىر تاهون ١٩٠٢.
ݢايا باڤىران نيىلسىن ناڠ مينيماليس يالاه بوكتي كىسوكسىسان سيدين مالياتاكان سابوتيڠ بينيان مودا ناڠ نايف تاڤيكات كى هيدوڤ ناڠ تراݢيس.
نيىلسىن وان ݢىد مىنيكاه, هابيس ايت بوهانڽا ماولاه ىمڤات ڤيلىم باساماان.
وندا سادار ومور ڤيلىم تو سوداه لىوات.
ايت يالاه ڤانجوالان ڤيلىم ينتىرناسيؤنال ناڠ مامبارياكان يونييىن والو بوتيڠ ڤيلىم نيىلسىن ڤىر تاهون.
"وندا ماڠݢونااكان ساباراتاان چارا ناڠ تىسىديا - ماولاه چارا بارو ناڠ لاين - ݢاسان مامباوااكان ڤيلىم استا نيىلسىن كى دونيا."""
دي ڤاميليهان ڤؤڤولاريتاس روسيا تاهون ١٩١١, نيىلسىن ديڤيليه سىباݢاي بينتاڠ ڤيلىم بينيان ڤاليڠ بايق سادونيا, دي بالاكاڠ ليندىر وان دي موكا سيدين كاوان ساتو نىݢارا دىنمارك ڤالدىمار سيلىندىر.
تاهون ١٩٢١, نيىلسىن, لىوات ڤىروساهاان ديستريبوسي ڤيلىم سيدين استرا فيلمس, مونچول دي سڤىن ݢىيد ايند هىينز شال دايرىچتىد هىملىت.
تاتاڤي, كاريا يلمياه ماچام فيلمؤݢرافي ؤتؤريتاتيف ناڠ ديمونچولاكان ؤلىه فيلمارچيڤ ايستريا تاهون ٢٠١٠ كادا ماڠكياواكان ڤيلىم ماچام يتو.
سيدين باݢاوي دي ڤيلىم جىرمان سامڤاي مولا٢ ڤيلىم باسوارا.
هابيس يتو, نيىلسىن بايا تامڤيل دي اتاس ڤاڠݢوڠ.
ماڠارتياكان يمڤليكاسيڽا, نيىلسىن ديتؤلاكاكان وان بوكاه داري جىرمان تاهون ١٩٣٦.
بوبوهانڽا ڤيساه تاهون ١٩١٩ واياه نيىلسىن مانيكاهي ڤاولاه كاڤال سوىديا فرىدي ويندݢارد.
بوبوهاننا مامولاياكان ڤىرنيكاهان دىڠان رىنتاڠ واياه ناڠ لاواس داري ١٩٢٣ سامڤاي ١٩٣٠ان اخير.
فرىد ايستاير (ڠاران فرىدىريك اوسترىليتز; ١٠ مىي ١٨٩٩ - ٢٢ جوني ١٩٨٧) يالاه سابوتيڠ ڤاناري امىريكا, ڤاماين ڤيلىم لاكيان, ڤاڽاڽي, ڤاولاه ݢىراكان تاري, وان ڤرىسىنتىر تىلىڤيسي.
سيدين مامبينتاڠاكان لابيه داري ١٠ برؤدوىي وان ڤارتونجوكان موسيكال وىست ىند, ماولاه ٣١ ڤيلىم موسيكال, امڤات اچارا تىلىڤيسي خوسوس, وان كادا تاهيتوڠ راكامان.
ماما ايستاير لاهير دي امىريكا سىريكات واياه يميݢران لوتىران جىرمان داري ڤروسيا تيمور وان الساچى:
فريتز مانچاري ݢاويان دي ڤاولاهان بير وان ڤينداه كى ؤماها, نىبراسكان, واداه سيدين ديݢاوياكان ؤلىه ستؤرز بروويڠ كامڤىني.
"جووانا مارانچانااكان سابوتيڠ ""اكسي اباڠ وان اديڠ بينيان"", ناڠ بياسا دي ڤاودىڤيل واياه ايت, ݢاسان دوا كاناكان سيدين."
بوبوهانڽا مولاي لاتيهان دي الڤين ماستىر سكول ؤف ضى ضىاتىر ايند اكادىمي ؤف كولشورىل ارتس.
بوبوهانڽا دياجاراكان ماناري, باڤاندير, وان باڽاڽي ݢاسان مامڤارسياڤاكان ݢاسان مانيڠكاتاكان سابوتيڠ ڤانامڤيلان.
دي سابوتيڠ واوانچارا, اناق بينيان ايستىير, اصا ايستىير مىك كىنزي, مامڤارهاتياكان بيلامانا بوبوهاننا رانچاق ماولاه فرىد ماڠݢونااكان تؤڤي تيڠݢي ݢاسان ماولاه سيدين تاليات تيڠݢي.
هاسيل داري كاهاراتان اباه بوبوهانڽا دالام مانجوال, فرىد وان ايدىل ماولاه كؤنتراك وان باماين ؤرڤوم سيركويت دي باباراڤا كؤتا ناڠ بارات تىڠاه, بارات وان سىلاتان امىريكا سىريكات.
تاهون ١٩١٢, فرىد جادي سابوتيڠ ىڤيسكؤڤال.
داري ڤاناري ڤاودىڤيل اورىليؤ كؤكيا, بوبوهانڽا بالاجار تىڠݢؤ, وؤلتز وان تاريان٢ ناڠ ديڤؤڤولىركان ؤلىه ڤىرنؤن وان ايرين كىثىل
ڤىرتاما كالي سيدين تاتامو جؤرج ݢىرشوين, ناڠ باݢاوي ساباݢاي ڤايسي لاݢو ݢاسان ڤاروساهاان ڤاريليس موسيق امڤون جىرؤمى ه. رىميك تاون ١٩١٦.
"داري ݢاويان بوهانڽا دي ضى ڤىسسيݢ شؤو تاهون ١٩١٨, هىيوود برؤون مانوليس: ""دي ساتو مالام ناڠ ديسانا بيسي باجيبون تاريان ناڠ بايك, فرىد ايستاير مانونجول ... سيدين وان ڤاساڠانڽا ايدىل ايستاير, ماولاه ڤانامڤيلان امڤيه لىبيه لاكاس مالام ايت لاوان تاريان لووىس ناڠ موليك."""
تاڤي واياه اين, كاهاراتان تاري ايستاير مولاي ماوڠݢولي كاهاراتان ساودارا بينيانڽا.
تاريان تىڤ ايستاير دياكوي واياه يتو سىباݢاي سالاه سابوتيڠ ناڠ بوجور تىربايق.
هابيس ڤانوتوڤان فاني فىيس, بوبوهان ايستاير باكونجاڠ كى هؤليوود ݢاسان تىس ڤىنتاس (ناڠ ديهيلاڠاكان واياه يني) دي ڤىرىماونت ڤيكچىرس, تاڤي ڤىرىماونت مااڠݢاڤ بوبوهاننا كادا ڤاس ݢاسان ڤيلىم.
اخير داري ݢاوي باساماان مىولاه تراوما ݢاسان ايستاير تڤي ماڠستيمولاسيكان سيدين ݢاسان مىلىباراكان جاڠكاووانڽا.
بوبوهانڽا مامينجاماكان سيدين بىبىراڤا هاري ݢاسان م ݢ م تاهون ١٩٣٣ ݢاسان دىبوت هؤليوود ڤىنتيڠڽا دي ڤيلىم موسيكال ناڠ سوكسىس بانار دىنسيڠ لىدي.
"سيدين مانوليس اݢىنڽا سيدين, ""وندا كادا ڤادولي ماولاه ڤيلىم لاين لاوان سيدين, تاڤي ݢاسا يدى تيم يني, سوداه كىلوار!"
ݢاويان باساماان, وان ݢىراكان ايستاير وان هىرمىس ڤان, مامبانتو ماولاه تاريان جادي ىلىمىن ڤىنتيڠ دي ڤيلىم موسياكال هؤليوود.
انام داري ساڠا موسيكال ايستاير-رؤجىرس جادي ڤىولاه دويت ڤاليڠ ݢانال ݢاسان ر ك اؤ; بارايت ڤيلىم ديتوكاراكان سابوتيڠ ڤرىستايس وان سىندي ناڠ سابارايت ستوديؤ ماهاراڤ ايت واياه ايت.
اين مامبارياكان يلوسي هامير سابارايت كامىرا ستىشىنىر ماڠڤيلىماكان سابارايت تاريان دي سىكالي راكام.
اوروتان ݢايا ماناري ايستاير ماولاهاكان ڤانؤنتؤن كاوا مايكوتي ڤاناري وان تاريان سىچارا كاسالوروهان.
ينؤڤاسي كادوا ايستاير ماليباتاكان كؤنتىكس تاريان, سيدين باسيكىراس بيلامانا سابارايت لاݢو وان تابيات ماناري جادي ينتىݢرال لاوان الور ڤلؤت ڤيلىم.
"سابوتيڠ باكالان جادي ڤانامڤيلان جادي ڤانامڤيلان سؤلؤ ايستاير, ناڠ ديڠاراناكان سيدين ""كاسوس باتيس سؤلؤ."""
وندا باڤيكير بيلامانا يتو جينجىر رؤجىرس.
سيدين مانيڤو بانار.
ڤاس تاهون ١٩٧٦, ڤامباوا اچارا باڤاندير ايڠݢريس سىر مايكىل ڤاركينسىن ماناكوناكان ايستاير سياڤا ڤاساڠان ماناري كاراجينان سيدين دي ڤاركينسىن.
مىسكيڤون بوبوهانڽا سوكسىس, ايستاير كادا هانداق بيسي كارير ناڠ ىكسكلوسيف تايكات لاوان ݢاويان باساماان.
لىوات ڤىريؤدى واياه يني, ايستاير مالانجوتاكان ݢاسان ماڠهارݢاياكان ماسوكان داري كؤلابؤراتؤر تاريان.
"بوبوهمامابينتاڠي برؤدوىي مىلؤدي تاهون ١٩٤٠, ناڠ بوهانڽا مارايااكان ماڠݢانالڽا تابيات ماناري دي ""بيݢين ضى بيݢوينى"" كؤل ڤؤرتىر."
سيدين باماين باساماان لاوان بيڠ كرؤسباي دي هؤليدىي اين (١٩٤٢) وان لانجوت بلو سكايس (١٩٤٦).
"ڤيلىم تىراخير مانامڤيلاكان ""ڤوتتين ؤن ضى ريتز"", سابوتيڠ تابيات لاݢو - وان تاري ينؤڤاتيف ناڠ كادا كاوا تاهاڤوس باكايتان لاوان سيدين."
ڤيلىم ڤىرتاما, يول نىڤىر ݢىت ريچ (١٩٤١), ماناواكا هىيوؤرث جادي بينتاڠ.
"يتو مانامڤيلاكان دوىت ""ايم ؤلد فىشىنىد"" كىرن, ناڠ مىنجادي فؤكوس ڤىڠهارݢاان ڽو يؤرك سيتي بالىت امڤون جىرؤمى رؤبينس ݢاسان ايستاير تاهون ١٩٨٣."
ايستاير ماولاهاكان ݢاراكان تاري ݢاسان ڤيلىم ساوراڠان وان مانداڤاتاكان كاسوكسىسان بؤكس ؤفيس ناڠ سىدىرهانا.
ضى فىنتىسي يؤلاندا اند ضى ضيف (١٩٤٥) مانامڤيلاكان سابوتيڠ بالىت ايصانت-ݢارد سورىاليستيك.
سىلالو رانداه وان ڤارچايا بيلامانا كارير سيدين يالاه اوال داري كاݢاݢالان, ايستاير ماڠاجوتي ڤىنؤنتؤنڽا لاوان ڤاڠومومن امڤيهڽا سيدين دالام كارير واياه ڤاولاهان ڤيلىم سيدين ناڠ سىلانجوتڽا بلو سكايس (١٩٤٦).
كادوا ڤيلىم يني ماهيدوڤاكان ڤؤڤولاريتاس ايستاير وان تاهون ١٩٥٠ سيدين مامبينتاڠاكان دوا موسيكال.
واياه ضري ليتىل وؤردس ماولاه كاونتوڠان دي بؤكس ؤفيس, لىتس دىنس يالاه سابوتيڠ كاݢاݢالان فينانسيال.
تاڤي ؤلىه ماڠݢونااكان باجيبون دويت, ماولاه بوهانڽا ݢاݢال ماولاه كاونتوڠان واياه ريليس ڤىرتاما كالي.
لالو, بينيانڽا ڤييس مااريت ساكيت وان تاتيباان مانيڠݢال ؤلىه كاڠكىر ڤارو.
دىدي لؤڠ لىݢس بايا ماولاه كاونتوڠان ناڠ هالوس دي بؤكس ؤفيس.
سىچارا ساما, ڤرؤيىك سالانجوتڽا ايستاير - موسيكال تىرخير سيدين دي م ݢ م, سيلك ستؤكيڠس (١٩٥٧), ناڠ واداه سيدين باماين لاوان سيد چىريس, جوا ماڠهيلاڠاكان دويت بؤكس ؤفيس.
"ڤرؤݢرام ڤاليڠ اوال ڤرؤݢرام اين, اين ايڤىنيڠ ويث فرىد ايستاير تاهون ١٩٥٨, ماماناڠاكان ساڠا ىمي ايوىردس, تاماسوق ""بىست سيڠݢىل ڤىرفؤرمىنس باي اين ايكتىر"" وان ""مؤست اوتستىنديڠ سيڠݢىل ڤرؤݢرام ؤف ضى يىر."""
"ڤيليهان سيدين ماروڤاكان رىاكسي كؤنترؤڤىرسيال ؤلىه باجيبون ناڠ ڤارچايا ناري سىچارا خصوص لاين تيڤى ""ڤاماينان ڤىران"" نااڠ ڤىڠهارݢاان مااتوراكان."
بوبوهانڽا مامينداهاكان تىڤ ڤيديؤ, ماڠترانسفىراكان كؤنتىنڽا كى فؤرمات واياه اين وان مايسي كاكؤسؤڠان واداه تىڤ ناڠ مامبوروق لاون راكامان كينىسكؤڤ.
ايستاير تامڤيل دي ڤىران كدا باناري دي تيلو ڤيلىم لاينڽا وان بىبىراڤا سىرييىس تىلىڤيسي داري ١٩٥٧ سامڤاي ١٩٦٩.
ڤاساڠان مانارؤ ايستاير ايياتو ڤىتولا كلارك, ناڠ باماين كاراكتىر كاناكان بينيانسيدين ناڠ سكىڤتيس.
ايستاير لانجوت باماين ڤىران تاهون ١٩٧٠-ان.
دي كؤمڤيلاسي كادوا سيدين, ڤاس ومور سيدين ڤيتوڤولوه انام, سيدين مانامڤيلاكان تاريان سيڠكات ناڠ تىنوبوڠ وروتان لاوان كىلي, ڤاساڠان ماناري تاراخير سيدين مانامڤيلاكان دي ڤيلىم موسيكال.
تاهون ١٩٧٨, سيدين باماين ڤىران لاوان هىلىن هىيتس دي ڤيلىم تىلىڤيسي ناڠ چوكوڤ ديتاريما اوراڠ اي فىمىلي اڤسايد داون ناڠ مانا بوبوهان باڤىران مانجادي ڤاساڠان لانجوت اوسيا ناڠ باتاتامباان لاوان كىسىهاتان ناڠ مامبوروك.
ايستاير مىناكوناكان اݢىن سيدين ݢاسان مانداڤاتاكان ڤىران سيدين دي ݢالاكتيكا ؤلىه چوچوڽا سيدين تىرتاريك لاوان سىريال يتو وان ڤاولاه سىريال يتو كاهيموڠان لاوان كىسىمڤاتان ناڠ ماولاه سابارايت ايڤيسؤدى سىريال جادي مانامڤيلاكان سيدين.
"لاواس سىتىلاه ڤامؤترىتان ݢاسان نؤمؤر تاريان سؤلؤ""اي وؤن تو بي اي دىنسيڠ مىن"" امڤيه ݢاسان ڤىنامڤيلان تاهوب ١٩٥٢ ضى بىل ؤف ڽو يؤرك, يتو ديتىتاڤاكان بيلامانا كؤستوم سادارهانا ايستاير وان سىت ڤاڠݢوڠ ناڠ تيڤي كادا ماماداي وان ساباراي وروتان ديراكام ولاڠ."
سكىناريؤ دىمي سكىناريؤ, كادوا ڤانامڤيلان يتو ساما, سامڤاي كى ݢىراكان ناڠ ڤاليڠ لامبوت.
تاريان سيدين يالاه ݢايا تاريان ڤاڠاتي ڤىرهاتيان ناڠ ونيق ناڠ سىچاا ݢانال مامڤاڠاروهاكان ݢايا امىريكان سموض ناڠ وبين تاري وان ماناتاڤاكان ستاندار ݢاسان ناڠ ڤيناڽا دينيلاياكان سىباݢاي ڤيلىم تاري موسيكال.
سيدين مانچاتات بيلامانا ݢايا تاري ايستاير كؤنسيستىن دي ڤيلىم بىريكوتڽا ناڠ ماولاه بيسي اتاو كادا بيسي اسيستىن ڤان.
"تاڤي, يني هامڤير سىلالو تاتاهان دالام ارىيا يماجيناسي ناڠ ديݢانالي, اتاوا ""بالىت يمڤيان."
"واياه ناڠ اكان داتاڠ, سيدين ماڠاكواكان, ""وندا ماولاهاكان باجيبون ساوراڠان."""
"باجيبون تابيات ماناري ناڠ تاولاه دي ساكيتاران ""ݢيميك,"" كايا ماناري لاوان تىمبؤق دي رؤيال وىديڠ اتاوا ماناري لاوان باياڠانڽا ساوراڠ دي سويڠ تايم."
بوبهانڽا بىݢاوي لاوان ڤيانيس ڤاس لاتيهان (بياساڽا كؤمڤؤسىر هال بؤرن) ناڠ مانا باتاڠݢوڠجاواب ماڠكؤمونيكاسياكان مؤديفيكاسي ݢاسان بوبوهان ؤركىستراتؤر موسيكال.
لاوان بارايت ڤىرسياڤان ناڠ رامڤوڠ, ڤاراكامان سابوجورڽا باجالان لاكاس, ماهىمات ڤاڠالواران.
"سيدين كادا باكال هانداق ڤىرݢي ݢاسان مالياتاكان كاݢوڤوهانڽا... سيدين سالالو باڤيكير يتو كادا بايق."""
مايكىل كيد, ڤاندامڤيڠ ڤاولاه ݢىراكان ايستاير تاهون ١٩٥٣ دي ڤيلىم ضى بىند وىݢىن, تاسادار بيلامانا مؤتيڤاسي ىمؤسيؤنا اڠݢيت سيدين دي بالاكاڠ ماناري كادا ديباݢياكان ايستاير"
"ايو تامباهاكان تامڤيلانڽا نانتي."""
"يرڤيڠ بىرلين مانيمباڠاكان ايستاير ساما كايا بوبوهان ڤىنىرجىماه لاكيان لاݢو امڤونڽا—" سابايك جؤلسؤن, كرؤباي اتاوا سيناترا, كادا ڤىرلو ؤلىه سؤارا سيدين, تاڤي ݢاسان كؤنسىڤ سيدين مامڤرؤيىكسيكان سابوتيڠ لاݢو."
د وايه كاجايأن سيدين، استايري دريفيرنسياكن دالم ليريق بوبوهن ڤنوليس لاڬو چولي ڤورتر، لورينز هرت وان اراچ مسچهويتز وان لنجوت ماءينسڤيراسي بوبوهن ڤنوليس لاڬو وايه اين.
ڤاس ١٩٥٢, ايستاير ماراكام ضى ايستاير ستؤري, سابوتيڠ البوم امڤات ڤؤلومى لاوان سابوتيڠ كوينتىت ناڠ ديكاڤالاي ؤلىه ؤسكار ڤيتىرسىن.
بؤݢارت مامولاياكان باماين ڤىران دي ڤىرتونجوكان برؤدوىي, مامولاياكان كارير سيدين دي ڤىرڤيلىمان لاوان اڤ ضى ريڤىر (١٩٣٠) ݢاسان فؤكس وان تامڤيل ݢاسان جدي ڤىماين ڤىندوكوڠ ݢاسان دىكادى ناڠ اكان داتاڠ, كاداڠ جادي بوبوهان ڤرىمان.
بوبوهان دىتىكتيف ڤريڤات بؤݢارت, سىم سڤىيد (دي ضى مالتىس فىلكىن) وان ڤيليڤ مارلؤو (دي ضى بيݢ سليڤ تاهون ١٩٤٦, جادي مؤدىل ݢاسان دىتىكتيف دي ڤيلىم لاݢا لاينڽا.
لاكاس هابيس سىلىساي ڤامؤترىتان وتاما ݢاسان ضى بيݢ سليڤ (١٩٤٦, ڤيلىم كادوا بوهانڽا باساماان), سيدين ماڠاجواكان تالاق ݢاسان بيني كاتيلي سيدين وان مانيكاهي باكال.
سيدين ماولاڠاكان كاراكتىر ناڠ كادا ستابيل وان ݢىليساهان جادي كؤماندان كاڤال اڠكاتان لاوت ڤىراڠ دونيا ٢ دي ضى كىين موتايني (١٩٥٤), ناڠ ماروڤاكان سابوتيڠ ڤيلىم ناڠ كريتيس وان كؤمىرسيل وان مىولاه سيدين مانداڤاتاكان نؤميناسي بىست ايكتؤر.
"ڠاران ""بؤݢارت"" اسالڽا داري ڠاران كالوارݢا بىلاندا, ""بؤݢاىرت""."
ماود ايالاه سابوتيڠ ىڤيسكؤڤال ڤانيڠݢالان ايڠݢريس, وان كاتوونان ڤانومڤاڠ مىيفلاوىر جؤه هؤولىن.
"كليفؤرد مك كارتي مانوليس بيلامانا ديڤيسي ڤوبليسيتاس وارنىر برؤس. ماوباهاكان يتو كى ٢٣ جانواري ١٩٠٠ ""ݢاسان مامونچولاكان ڤانداڠان ڤابيلا لاكيان ناڠ لاهير دي هاري ناتال كادا بابوجور سىجاهات ناڠ تاليات ناڠ اچارا""."
لاورىن بىكىل مانوليس دي اوتؤبيؤݢراڤي بيلامانا ولاڠ تاهون بؤݢارت سىلالو ديرايااكان دي هاري ناتال, باڤاداه ڤابيلا سيدين باماينان سيدين مانچوراڠي هادياه سيدين سابان تاهون.
ماو يالاه سابوتيڠ يلوستراتؤر يكلان ناڠ مانداڤاتاكان ڤىلاتيهان سىني سيدين دي ڽو يؤرك وان ڤىرانچيس, تىماسوك بىلاجار لاوانجىمس ابؤت مك نىيل ويستلىر.
سيدين مىنىريما سىكيتار ٥٠,٠٠٠$ سىتاهون دي ڤونچاك كاجاياان كارير سيدين -دويت ناڠ بوجور ݢانال واياه يتو, وان ديڤىركيراكان مالابيهي امڤون لاكي سيدين ٢٠,٠٠٠.
"سيين بيسي دوا اديڠ بينيان: فرانسىس (""ڤات"") وان كىضرين ىليزابىت (""كىي"")."
سابوتيڠ كاچوڤان, ناڠ كالوارݢا كامي, اياتو سابوتيڠ ڤىراياان.
سيدين ماواريساكان كاراجينان اكان جاروم, كاراجينان ݢاسان ماميسي, چينتا ساومور هيدوڤ لاوان ڤىراهوان, وان كاتارتاريكان لاوان بينيان بيي كاهانداكان ناڠ كوات دارياباه سيدين.
بؤݢارتس هابيس يتو ماسوك ڤيليڤس اكادىمي, سىكؤلاه بىاسراما ناڠ سيدين ديتىريما اؤلىه هوبوڠان كالوارݢا.
بىبىراڤا الاسان سوداه سيدين ڤاداهي; سالاه ساتوڽا, سيدين ديهوكوم ݢارا-ݢارا ماناواق كاڤالا سىكؤلاه (اتاوا ڤاڠاواس) كى كؤلام كىلينچي دي كامڤوس.
سيدين هابيس يتو مىنجادي سوكارىلاوان ݢاسان كؤست ݢارد تىمڤؤرىري ريسىرڤ تاهون ١٩٤٤, كاليليڠ ماڠاواساكان ڤىسيسير كىليفؤرنيا لاوان يتچ سيدين, ضى سانتانا.
ساكالي, بيبير سيدين تاݢؤرىس لاوان ڤاچاهان ڤالورو واياه كاڤال سيدين ديتىمباكاكان.
واياه ماڠݢانتي كىرىتا دي بؤستؤن, سابوتيڠ ناڤي بابؤرݢؤل ديلاڤؤراكان ماناكون روكو لاوا بؤݢارت.
ڤاس بؤݢارت ديانچام لاوان سابوتيڠ دؤكتىر, سابوتيڠ لوكا تاولاه.
"داريڤادا مانجاهيتاكان لوكاڽا, سيدين ماولاه ماسالاه."""
كاراكتىر سيدين وان نيلاي ديري سيدين باكامباڠ تاڤيساه داري كالووارݢا سيدين ساڤانجاڠ واجيب ميليتىر سيدين, وان سيدين مولاي ناكال.
بؤݢارت مالانجوتاكان ڤاڠاوانانڽا لاوان بيلل باردي ج ر. (ناڠ اباهڽا بيسي كؤنىكسي بيسنيس ڤامىنتاسان), وان مانداڤاتاكان ݢاويان كانتؤران لاوان ڤىروساهاان اڽار وؤرلد فيلمس امڤون ويليام ا. برىدي.
سيدين ماولاه دىبوت دي ڤاڠݢوڠ بىبىراڤا بولان هابيس ايت جادي سابوتيڠ ڤراموساجي جىڤاڠ دي دريفتيڠ دي ڤامىنتاسان اليس تاهون ١٩٢١ (دىڠان ݢوݢوڤ مامباواي سابوتيڠ ديالؤݢ), وان تامڤيل دي بىبىراڤا ڤامىنتاسان سيدين ناڠ باوروتان.
سابوتيڠ ڤاركالهيان واياه يتو جوا كؤنؤن ماولاه لوكا دي بيبير بؤݢارت, چؤچؤك لاوان ڤاڠاكوان لوويس بروكس.
"بؤݢارت كادا راجين سىڤىلىڽا, بايان اوالان كارير سيدين مامىنچؤڠ, ماڠكياو بوهانڽا ڤىران ""وايت ڤىنتس ويلي""."
مىنكىن باڤاداه دي اجوان تالاق ناڠ بؤݢارت لابيه ڤادولي لاوان كارير سيدين داريڤادا ڤىرنيكاهان سيدين داريڤادا ڤىرنيكاهان سيدين, ماڠوتيڤاكان ڤىڠابايان وان كاكاراسان.
دي سانا سيدين تاتامو سڤىنسىر ترىسي, سابوتيڠ ڤاماين برؤدوىي ناڠ بؤݢارت راجين وان كاݢومي, لالو بوبوهانڽا جادي كاوان ڤاراك وان كاوان داهار باڽو كاراس.
ترىسي ماناريمااكان تاݢيهان ڤاليڠ اتاس, تاڤي بؤݢارت تامڤيل دي ڤؤستىر ڤيلىم.
ساڤارامڤات اباد هابيس ايت, دوا لاكيان مارانچاناكان ماولاه ضى دىسڤىرىت اورس باساماان.
بݢارت بولاڠ باليق باكونجاڠان انتار هؤليوود وان ڤاڠݢوڠ ڽو يؤرك تاهون ١٩٣٠ كى ١٩٣٥, كادا باݢاوي دالام واياه لاواس.
"مىسكيڤون لىسلي هاوىرد بينتاڠڽا, كريتيكوس ڽو يؤرك تايمس بروكس اتكينسؤن باڤاداه اڤابيلا ڤانامڤالينڽا كاياق "بواه كىسىمىك ... سابوتيڠ ىراڠان مىلؤدراما بارات ... هامفري بؤݢارتس ماولاه ݢاويان ناڠ بايق ݢاسان كاريرنا سىباݢاي سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم."""
وارنىر برؤس. مانوكاراكان هاق ڤاتىن ڤيلىم ݢاسان ضى ڤىتريفايد فؤرىست تاهون ١٩٣٥.
هاوىرد, ناڠ مامىݢاڠ هاق ڤاتىن, ماولاه جىلاس اڤابيل سيدين هانداق بؤݢارت ݢاسان مامبينتاڠي لاوا سيدين.
واياه وارنىر برؤس. ماليهات اڤابيلا هاوىرد كادا ماو ڽىراه, بوهانڽا ڤاسراه دان مامبياراكان ڤىران ݢاسان بؤݢارت.
"بىرداساركان ڤىرايتي, ""انچامان بؤݢارت كادا مانيڠݢالاكان اڤاڤون ناڠديكاهانداكاكان""."
ڤاستي ادا سىسواتو ناڠ نادا سوارا وندا, اتاوا موها ساڠار يني - ساسواتو ناڠ ماڠانتاݢؤنيساكان ساباراتاان اوراڠ.
مىسكيڤون سيدين سوكسىس, وارنىر برؤس. كادا تاڤيكات مانايكاكان ڽاران بؤݢارت.
بؤݢارت ماڠݢوناكان تاهون٢ يتو ݢاسان مانايكاكان ڤىرسؤنا ڤيلىم سيدين: سابوتيڠ وراڠ ناڠ تالوكا, ستؤيك, سينيس, باكارسما, باهارݢا, وراڠ كىسىڤان ناڠ راجين ماؤلؤك ديري ساوراڠ لاوان كؤدى كاهؤرماتان.
سيدين باكالاهي لاوان وارنىر برؤس. تىنتاڠ تؤكؤه وان دويد ناڠ ميريڤ لاوان بوبوهان ناڠ ديݢاجي ؤلىه ستوديؤ ناڠ لابيه ماڤان وان بيناتاڠ ناڠ كوراڠ سانتاي ماچام بيت دىصيس وان جىيمس كىݢني.
سابوتيڠ٢ڽا ڤىران وتاما سيدين واياه ايت بايا دي دىد اىند (١٩٣٧, باوتاڠ لاوان ساموىل ݢؤلدوين), جادي سابوتيڠ اوراڠ ماچام ڤرىمان هابيس بىبي فىس نىلسىن.
"دي بلىك لىجڽىن (١٩٣٧), سابوتيڠ ڤيلىم ݢراهام ݢرين مىندىسكريڤسياكان ""ڤينتار ون ماناريك, ڤابيلا بابوجور سىديكيت"", سيدين باڤىران لاكيان بايق ناڠ تاتاڠكاڤ لاوان (وان دياجوراكان لاوان) سابوتيڠ كالؤمڤؤك راسيس."
"ماسالاهڽا ايت بوهانڽا مامينوم باڽو امڤون اوندا وان اوندا ماولاه ڤيلىم بوروق يني."""
ڤاس ٢١ اڬوستوس ١٩٣٨، بوڬرت تامسوك'اكن سابوتيڠ ڬيجولق رومه تڠڬ ڤرنكاحن سيدين نڠ كتيلو لاون ڤامين ڤيليم بينيان مايو مطات، سابوتيڠ اورڠ نڠ بيسمڠات، بينيان راماه مون وارن تاڤي ڤرناوءيد وان اڬريسيف وايه مابوق.
سيدين ماڠاڠوساكان روماه بوهانڽا, مانچوچوق لاكيڽا لاوان لاديڠ, وان مايريس ڤىرݢىلاڠان تاڠان سيدين بىبىراڤا كالي.
"مانوروت كاوان بوهانڽا, جوليوس ىڤستىين, ""ڤىرنيكاهان بؤݢارت لاوان مىضؤت ني سىكوىل ڤىراڠ ساودارا""."
ڤاڠاروه مىضؤت مامبوروك, سىداڠكان, وان بؤݢارت جوا لانجوت داهار باڽو كاراس.
ڤاس سيدين باڤيكير سابوتيڠ ڤاماين ڤيلىم, سوترادارا اتاوا ستوديؤ ماولاه سىسواتو ناڠ بوروق, سيدين باكالان باڤاندير دي موكا اوراڠ باجيبون.
ڤاول موني, جؤرج رافت, كىݢني وان رؤبينسؤن مانؤلاق جادي ڤامىران اوتاما, مانجولاڠ كىسىمڤاتان ݢاسان بؤݢارت ݢاسان ماماراناكان كاراكتىر ناڠ دالام.
سيدين بيڬاوي دڠن باءيق لاون ايدا لوڤينا، ماوله مايو مطات چمبورو.
سيدين كاوا ماڠوتيڤ ڤلاتؤ, ڤؤڤ رالڤ والدؤ ىمىرسىن وان لابيه داري ريبوان توليسان سهاكىسڤىار, وان لاڠݢانان كى هارڤارد لاو رىڤيىو.
ديداساراكان نؤڤىل دىضىل هىممىت, ايت ديسىريالاكان ڤىرتاما كالي دي ماجالاه ڤىلڤ بلىك ماسك تاهون ١٩٢٩ وان داسار داري دوا جىنيس ڤيلىم سىبىلومڽا; ناڠ كادوا اياتو ساتان مىت اي لىي (١٩٣٦), ديبينتاڠاكان بىت دىڤيس.
هيوستىن هابيس ايت كاهانداكان ماڽاتوجووي بؤݢارت ݢاسان جادي سىم سڤىيد سيدين.
ڤيلىمڽا, ديسوترادارااكان ؤلىه مايكىل كىرتيز وان ديولاه هال واليس, ناڠ ديڤىراناكان يڠݢريد بىرݢمىن, كلاود رىينس, سيدني ݢرينستريت, ڤاول هىنرىيد, كؤنراد ڤىيد, ڤيتىر لؤر وان دولي ويلسىن.
بؤݢارت ديلاڤؤراكان باتاڠݢوڠجاواب ݢاسان ڤىنداڤات سيدين ڤابيلا ريك بلىين هاروس ديݢامباراكانسىباݢاي ڤاماين چاتور, مىتاڤؤرا ݢاسان هوبوڠان ناڠ سيدين ڤىرتاهاني لاوان كاوان, موسوه وان اليانسي.
بؤݢارت جوا دينؤميناسياكان ݢاسان بىست اكتؤر ين اي لىاديڠ رؤل, تاڤي كالاه لاوان ڤاول لوكاس ݢاسان ڤىنامڤيلانسيدين دي واچ ؤن ضى راين.
بؤݢارت باكونجاڠان كى تور يونايتىد سىرڤيس ؤرݢانيزىشىن اىند وار بؤند لاوان مىضؤت تاهون ١٩٤٣ ١٩٤٤, ماولاه باكونجاڠان ناڠ سوساه كى يتاليا وان افريكا وتارا (تاماسوك كاسابلانكا).
"واياه بوهانڽا تاتامو, باكال باومور ١٩ وان بؤݢارت ٤٤; سيدين ماناماي بينيان ايت ""بىبي."""
"كامي ڤيناڽا بيسي كاهيموڠان باساماان""."
ݢاسان ديري اوندا وان ابيس يتو ناڠ لاين, هارڤىر كؤلينس, ڽو يؤرك, ٢٠٠٥.
سيدين مانيمباڠاكان سيدين سىباݢاي ڤاليندوڠ وان ݢورو باچال, وان بؤݢارت مارابوتاكان ڤىران ايت.
"جوا, سيدين بيسي سىلىرا لاواكان ناڠ بايسي نادا ماڠهينا كايايتو."""
ديالؤݢ سيدين, تىرلىبيه دي سكىناريؤ تامباهان ناڠ ديباري اؤلىه هاوكس, هيباق سينديران سىكسوال, وان بؤݢارت بوجور ماياكيناكان ماچام دىتىكتيف ڤريصات ڤيليڤ مارلؤوى.
ڤىرنيكاهنڽا ناڠ ڤاليڠ ماهيموڠاكان, لاوان ماسالاه ؤلىه بىربىداان بوهانڽا.
"مانوروت ڤاولاه بيؤݢراڤي بؤݢارت, ستىفان كانفىر, ايتو يالاه ""سابوتيڠ ڤرؤدوكسي ڤيلىم لاݢا لاوان مامبىدا ناڠ كادا تىنتو""."
ساديكيت كاتارتاريكان ينتا اتاوا اخير ناڠ هيموڠ, ايت ديتيمباڠاكان ڤرؤيىق ناڠ بىرىسيكؤ.
"جىمس ىج مانوليس, "بؤݢارت ماولاه ݢاويان ناڠ هارات لاوان كاراكتىرڽا ... جاوه لابيه ماجو داريڤادا ݢاويانڽا ناڠ ڤاليڠ باݢوس سىبىلومڽا."
بؤݢارت تامڤيل دي ڤيلىم تاراخير سيدين ݢاسان وارنىرس, چىين لايكنيڠ (١٩٥٠) وان ضى اىنفؤرسىر (١٩٥١).
سانتانا جوا ماولاه دوا ڤيلىم كاديدا سيدين: اىند بىبي مىكس ثرى (١٩٤٩) وان ضى فىميلي سيكريت (١٩٥١).
باباراڤا ڤاولاه بيؤݢراڤي بؤݢارت, وان ڤاماين ڤيلىم بينيان-ڤانوليس لوويس بروكس, ماراسا ڤابيلا ڤىران يني تىرڤاراق لاوان بؤݢارت ناڠ اسلي.
سابوتيڠ ڤارؤدي داري ضى مالتىس فالكؤن, بيت ضى دىڤيل اياتو ڤيلىم تاراخير ݢاسا بؤݢارت وان جؤن هيوستؤن.
كاچينتاان هيوستؤن لاوان ڤاتوالاڠان, باكاوانان ناڠ دالام وان لاواس (وان سوكسىس) لاوان بؤݢارت, وان كاسامڤاتان ݢاسان باݢاوي لاوان هىڤبىرن ماياكيناكان ڤاماين ڤيلىم اين ݢاسان مانيڠݢالاكان هؤليوود ݢاسان لؤكاسي ڤاراكامان دي بىلݢيان كؤڠؤ.
باكال داتاڠ ݢاسان دوراسي لابيه داري امڤات بولان, مانيڠݢالاكان اناق لاكيان بوهانڽا ناڠ هالوس ناڠ لؤس ىنجىلس.
"سيدين ماولاه سالاوار دالام وندا تاليات ماهال دلام كاكاداڤان افريكا."""
هىڤبىرن (سابوتيڠ ڤانداهار باڽو كاراس) بيسي ناسيب ڤاليڠ بوروق ناڠ كؤنديسي ناڠ بوروق, باكوروس وان ساتو سيسي جادي ماارتيت.
مىسكيڤون كادا ڽامان مالونچات داري ڤاراهو كى راوا٢ وان سوڠاي, راتو افريكا ڤيناڽا ماهيدوڤاكان لاݢي چينتا ڤىرتاما بؤݢارت لاوان ڤىراهو, واياه سيدين باليك كى كىليفؤرنيا, سيدين مانوكار هىكىر-كرافت رانىباوت ماهؤݢاني ناڠ سيدين سيمڤان سامڤاي سيدين كاديدا.
"ڤاس بؤݢارت مىناڠ, تاڤي, سيدين باڤاداه: ""يتو جالانان ڤانجاڠ داري بىلݢيان كؤڠؤ ݢاسان كى ڤاڠݢوڠ تىاتىر اين."
ماچام دي تىنيس, ڤييان بوتوه لاوان ناڠ هارات اتاوا ڤاساݢان ناڠ كاوا ماڠالواراكان كاهاراتان دالام ديري ڤييان.
مىسكيڤون سيدين تاتاڤ ماناهاناكان كاڤاهيتا لاواس سيدين ؤلىه كاروس مالاكواكانڽا, سيدين مامباوااكان ڤانامڤيلان اوتاما ناݢ كوات; سيدين ماناريما نؤميناسي ؤسار تىراخير سيدين وان جادي سوبجىك سامڤول ماجالاه كيساه تايم ڤاس ٧ جوني ١٩٥٤.
ديسيني اياتو سوترادارا ناڠ اوندا كادا راجين باݢاوي لاوانڽا ... ڤيلىمڽا بوروق بانار.
"مىسكيڤون بيسي كاڤاهيتان, ڤيلىمڽا سوكسىس; مانوروت سابوتيڠ تاڠݢاڤان دي ڽو يؤرك تايمس, بؤݢارت ""ساڠات لوار بياسا هارات ... كاهاراتان ناڠ ديݢونااكان ڤاماين ڤيلىم ناڠ سىڤولوه مامدواكان وان ماندوڤليكاسياكان لاوان چارا ناڠ جانتان ݢاسان مالابور ايالاه سابوتيڠ داري كاهيموڠان ناڠ كادا تاهيڠݢا دي ڤىرتونجوكان""."
سيدين كادا ڽامان لاوان اڤا ݢاردىنىر جادي ڤاماران وتاما بينيا, سيدين بارو ڤاݢات لاوان كاوانان رىت ڤىك سيدين فرىڠك سيناترا, وان بؤݢارت تاݢاڠݢو ؤلىه ڤانامڤيلان كادا باڤاڠالامان سيدين.
ڤاس باكال تاتامو بوبوهانڽا بىدوا, سيدين ماميساهاكان باراݢ ناڠ لاراڠ بانار داري لاكيڽا;نبوهانڽا باتيلو باكونجاڠ باساماان امڤيه باݢاوي.
سيدين جوا مونچول دي ضى جىك بىني شؤو, واداه كينىسكؤڤ سياران لاڠسوڠ ماناڠكاڤ سيدين دي سابوتيڠ٢ڽا ڤانامڤيلان لاواكان سكىتسا ت ڤ (٢٥ؤكتؤبىر ١٩٥٣).
ستىڤىن مانجادي ڤانوليس وان ڤاولاه بيؤݢرافي وان مانجادي ڤرىسىنتىر اچارا خوسوس اباه سيدين دي توننىر كلاسيك مؤڤيس.
امڤيه داري سانتانا, بؤݢارت ماولاه ڤىروساهاان بارو وان بيسي يدى اڽار ݢاسان ڤيلىم (مىڤيل ݢودوين, امىريكا سىريكات) واداه سيدين باڤىرنا سىباݢاي ديرىكتر وان باكال جادي تؤكؤه تاكاموكا ڤرىس.
سيدين كادادا باڤاندير اڤا٢ تىنتاڠ كاسىهاتان سيدين وان باكونجاݢ اكان دؤكتىر دي جانواري ١٩٥٦ سىتىلاه ديبوجوكي ؤلىه باكال.
سيدين بيسي ؤڤىراسي تامباهان دي نؤڤىمبىر ١٩٥٦, واياه ايت كاڠكىرڽا سوداه بامىستاتاسيس.
"ناڠ اتاسڽا تاتوليس, ""ڤابيلا ڤييان هانداق ساسواتو, باسيول هاجا."""
بالاجر لاون ستيللا ادلر تاهون ١٩٤٠ان، سيدين دڤوجي'اكن ڬسن جادي سابوتيڠ دري ڤاما-ڤامين ڤيليم ڤرتام نڠ ممباوا'اكن سيستم ميتودي ڤامينتسن ڤران ستانيسلۏسكي نڠ براول دري سيستم ستانيسلۏسكي، ڬسن ڤانونتون اروس اوتام.
سيدين مانوتراداراي وان مامبينتاڠاكان جوا ناݢ ڤيلام بودايا بارات وان-ايد جىكس, سابوتيݢ كريتيك وان كاݢاݢالان كؤمىرسيل, امڤيه ايت سيدين ماڽامڤاياكان ساراڠكايان كاݢاݢلان ناڠ ڤاليڠ دييڠات دي بؤكس ؤفيس, مولاي لاوان موتايني ؤن ضى باونتي (١٩٦٢).
نيدين مانؤلاق ڤاڠهارݢاان ديكارىناكان دوݢاان ڤاڠانياياان وان ڤاڠݢامباران ناڠ سالاه لاوان بوبوهان اوراڠ امىريكا اسلي اؤلىه هؤليوود.
مانوروت ڬويننيسسي بووق اوف وورلد ريچوردس، براندو دباير سابوتيڠ رقمن $٣.٧ جوت ﴿$ جوت وايه ڤڽسواين ينفلسا دوللر﴾ وان ١١.٧٥% لابا كوتور سيدين دري ١٣ هاري باڬوي د سوڤرمن.
بويوت سيدين كاباڽاكان جىرمان, بىلاندا, ايڠݢريس وان ايرلانديا.
برىندؤ ديݢانالاكان ؤلىه يلموان كريستىن.
تاڤي, بيني سيدين ڤىمابوك وان سىريݢ ديباوا بوليق كى روماه داري بار٢ دي چيكاݢؤ اؤلىه لاكيڽا.
"ّرىندؤ ناڠ مامانداماكان كاڤاهيتان لاوان اباهنا ساوراݢ, باڤاداه, ""اوندا ساماان ناما لاوان سيدين, تاڤي كادادا ناڠ كاوا ماهيموڠاكان سيدين اتاوا ماوالاه سيدين تاتاريك لاوان اوندا."""
ساكيتاران ١٩٣٠, كويتان براندؤ ڤينداه كى ايصانستؤن, ايلينؤيس, واياه ݢاويان اباهڽا ماامبيلاكان سيدين كى چيكاݢؤ, تاڤي باڤيساه تاهون ١٩٥٣ واياه براندؤ ١١ تاهو.
"براندؤ, ناڠ بيسي ڠاران هلوس ""بود"", مانيرواكان ماسا انوم سيدين."
تاهون ٢٠٠٧ ت چ م بيؤڤيك برىندؤ: طى دؤكومىنتىري, كاوان واياه هالوس جؤرج ىڠلوند تايݢات ڤارتونجوكان ڤىران ڤىرتاما برىندؤ اياتو مانيرو ساڤي وان كودا دي لومبوڠ كالواراݢ سوڤايا ماما سيدين كادا مابوق تاوس.
ساوداري براندؤ فرانسىس مانيڠݢالاكان كامڤوس سيدين ناڠ كاليفؤرنيا ݢاسان بالاجار سىني دي ڽو يؤرك.
براند هارات دي تىاتىر وان باوڤايا بوجور دي سىكولاه.
فاكولتاس ماميليه ݢاسان ماڠالواري سيدين, مىسكيڤون سيدين ديدوكوڠ بوبوهان ڤىلاجار ناڠ لاين, ناڠ باڤيكير ڤابيلا ڤاڠوسيران يني تالالوكىجام.
"دي دؤكومىنتىر تهون ١٩٨٨, مارلؤ برىندؤ: طى وايلد وان, ساوداري برىندؤ جؤسىلين تايڠات, ""دي ساكولاه سيدين بامين وان مانيكماتي ڽا" ... جادي سيدين ماميليه تولاق كى ڽو يؤرك ݢاسان بىلاجار باماين ڤىران كارنا ايتو هاجا ياݢ سيدين نيكماتي."
ڤاس سيدين تيڠݢال لاوان رؤي سؤمليؤ, ناڠ نانتي جادي ڤاولاه برؤدوىي ناڠ ماناݢ امڤات كالي دي ايمي.
ايلمو برىندؤن ناڠ لوار بياسا وان چيتاراسا رىاليسمى سيدين تاڤالياتاكان سىجاق اوال.
مانورتو داستين هؤفمان ناڠ ماستىركلاس داريڠ سيدين, برىندؤ راجين باڤاندير لاوان جورو كامىرا وان كاوان ڤاماين ڤيلىم تىنتاڠ اخير ڤىكان بوهانڽا باهكان ڤاس سوترادارا ڽوروه ݢاسان سياڤ٢ باݢاوي لاݢي.
تابيات سيدين ماولاه سيدين ديكالواراكان داري ڤاماران ڤرؤدوكسي ڽو سكول دي سىيڤيل, كادا لاواس سيدين تامڤيل ناڠ ڤرؤدوكسي لؤكال.
كؤرنىل جوا مامبارياكان ڤىران ݢاسانڽا جادي ڤاانتار ڤىسان دي ڤرؤدوكسي سيدين انتيݢؤن جىان انؤوليه دي تاهون ناڠ ساما.
بىڠكهىد سوداه مانؤلاكاكان ڤىران بلانچ دوبؤيس دي َ ستريتكار نامىد دىزاير, ناڠ ديتوليساكان ويليامس ݢاسان سيدين, ݢاسان تور ڤامىنتاسا موسيم ١٩٤٦-١٩٤٧.
"ويلسىن لاڤاڠ دادا مانتؤلىرانسيكان تابيات برىندؤ, تاڤي سيدين سامڤاي ناݢ باتاسنا واياه برىندؤ ماݢومىل واياه تىس ݢاون كاسا لاواس سىبىلوم ڤامبوكاان تاڠݢال ٢٨ نؤڤىمبىر ١٩٤٦."""
"ايت لوار بياسا, ""سابوتيڠ اڠݢؤتا ڤىمىران ماڠيڠاتي."""
كريتيكيس كادا سىبايك ايت, تاڤيڽا.
"سيدين مانداڤاتاكان تاݢݢاڤان ناݢ باݢوس ناڠ ڤامبارهانتيان تور بىريكوتڽا, تاڤي اڤا ناڠ كؤلىهݢا سيدين إات بايا اينديكاسي سابوتيڠان تىنتاڠ باكات ناڠ هابيس ايت سيدين تامڤيلاكان."""
برىندؤ مانونجوكاكان سيكاڤ اڤاتي سيدين ݢاسان ڤرؤدوكسي لاوان ماولاه كاهابوتان ناڠ ايكاڤ دياتاس ڤاݢݢوڠ.
لىوات بىبىراڤا ميڽݢو ناڠ جالانان, بوهانڽا ماڠهوبوڠاكانبؤستؤن, واياه ايت بىڠكهىد سياڤ ݢاسان ماامڤيهاكان سيدين.
"ڤيىرڤؤن مانوليس جؤن ݢارفيىلد يالاه ڤيليهان ڤىرتاما ݢاسان ڤىران, تاڤي ""ماولاه تونتوتان ناڠ كادا موڠكين."""
"ايتو مامانوسياكان كاراكتىر ستىينلي اؤلىه مانجادي كابروتالان وان كاجامڽا بوبوهان انوم داريڤادا بوبوهان سىڤوه ناڠ كاجام ...نيلاي اڽار مونچول ناڠ باچاان برىندؤ ناڠ جاوه ايني باچاان تىربايق ناڠ ڤىرناه اوندا داڠاراكان."""
"سيدين باڤاداه, ""تيرايڽا نايق وان دي اتاس ڤاڠݢوڠ ادا اوراڠ بڠسات ناڠ واداه ؤلاهراݢا, وان سيدين ماماراناكا اكو."""
ڤىران ڤىرتاما برىندؤ ايالاه ڤىتىران لومڤوه ناڠ ݢاراڠ دي طى مىن (١٩٥٠).
ماڠݢونااكان ڤاݢاكوان برىندؤ ساوراڠ, ايت مانادي الاسان ڤيلىم اين ستاتوس ڤاڽيمڤانانڽا تاوباه داري ٤-ف كى ١-ا. سيدين ماناكلوكاكاكن ؤڤىراسي ناڠ لوتوت سيدين ناڠ ݢىسىر, وان ايت ماولاه كاداداڽا كالاماهان ساچارا فيسيك ݢاسان ماڠاچوالياكان ڤاڽيمڤانان ايت.
كابتولان, ڤسيكياتىر ايت تاهو سابوتيڠ دؤكتىر كاوانان برىندؤ.
ڤىران اين ايالاه سالاه سابوتيڠ داريكاسوكسىسان بىسار برىندؤ.
ڤيلىم اين ديسوترادارااكان اؤلىه ايليا كازان وان لاوان ماينڽا بينتاڠ انطؤني قوين.
سىلاما ڤانامڤيلان باساماان, اوندا ماراسااكا كادا اكورڽا لاوان اوندا, وان ڤابيلا اكو مامينتا اير ڤاناس امڤيه باݢاوي, سيدين مون كادا مامانداڠ رىمىه اولون اتاو چامباروتي موها وان باڤاندير ساديكيت.
امڤيه مانداڤاتاكان ىفىك ناڠ سيدين هانداكاكان, كازان كادا ڤىرناه ڤاداه بيلا قوين ڤابيلا سيدين ماڽاساتاكان سيدين.
ݢيىلݢود تاڤوكاو اؤلىه سيدين ماناواراكان برىندؤ موسيم ڤىنوه دي تىاتىر هىممىرسميلث, تاواران ناڠ سيدين تؤلاق.
ايتو ماچام ڤينتو توڠكو ناڠ تابوكا - هاڠيتڽا تاكالور داري لايار.
"ؤلىه سابارايتان ڤاڠاكوان, براندؤ جىڠكىل لاوان كاڤوتوسان مىنتؤر سيدين, تاڤي سيدين باݢاوي لاݢي دي ؤن ظى واتىرفرؤنت."""
يمڤؤرتير تريومڤ باسيكاڤ ساڠكال لاوان ىكسڤؤسور كايايتو, ؤلىه سيبجىكڽا ناڠ ڤاليڠ ڤىنتيڠ اياتو ݢىڠ مؤتؤر ناڠ ڤينا حابوت ناڠ ماامبيلاكان جالانان كؤتا ناڠ هالوس ايتو.
ڤاس ماناواراكان لاݢسوڠ ڤىران, برىندؤ- ماسيه ساكيت هاتي اؤلىه تىستيمؤني كازان ݢاسان ح او ا چ - كىبىراتان وان باݢيان تىري مىلؤي لىبيه ڤاراق ݢاسان فرىڽك سيناترا.
برىندؤ ماماناڠاكان ؤسكار ݢاسان ڤىران سيدين سىباݢاي بوروه ڤالابوهان ايرلانديا-امىريكا تىري مالؤي دي ؤن ظى واتىرفرؤنت.
"تاڠݢاڤان اكان سيدين ٢٩جولي ١٩٥٤, كريتيكوس ظى ڽو يؤرك تايمس ا. ح. وىيلىر ماموجي سيدين دالام ڤيلىم ايت, ماڠكياو سيدين ""سابوتيڠ اوراڠ ناڠ كوات كادا بياسا, ماناريك, وان يماجيناتيف ماڠݢونااكان لايار ماچام اوراڠ ڤرؤفىسيؤنال ناڠ ديبىركاتياكان."""
سيدين ماماراناكان ناڤؤلىؤن دي ڤيلىم ١٩٥٤ دىسيرى.
برىندؤ ماهينااكان سوترادارا هىنري كؤستىر.
"رىلاسي انتارا برىندؤ وان لاوان ماين سيدين فرىڠك سياترا جوا ساڠات ديڠين, ناڠ ستىفان كانفىر ليات: ""دوا لاكيان اين ساڠات باربىدا: مارلؤن هانداق راكامان ناڠ باولاڠ كالي; فرىڠك ڤاليڠ ساڠكال مون تاولاڠ تاروس."""
"فرىڠك سيناترا ماڠكياو براندؤ ""ڤاماين ڤيلىم ناڠ ڤاليڠ مامبؤساناكان سادونيا"", وان ماماداه سيدين وراڠ ناڠ راجين ""ماڠالوه""."
"ڤؤولين كىيل كادا بوجور٢ تاڤاو لاوان ڤيلىمڽا, تاڤي مانچاتات "مارلؤن براندؤ مالاڤاراكان ديريڽا ݢاسان ماين جادي جورو باهاسا ڤيكسي ساكيني, وان سيدين تاليات ماچام سيدين اينجؤي جادي ڤىمىران ڤىڠݢانتي-باڤاندير دىڠان اكسىن ماراه, تاتاوا ماچام كاناكان, بوڠكوكاكان بادان, وان ماولاه ݢىراكان ناڠ سوساه لاوان كاكيڽا."
"ڽوسيك مانداڤات ڤابيلا ڤيلىم اين ""كيساهڽا ماولاه بؤسان تاتاموڽا كمىباران"", تاڤي ماو كايااڤا ايت كاسوكسىسان بؤكس-ؤفيس."
ڤيلىم ايت ماماناڠاكان امڤات اكادىمي ايوىردس.
"ؤلىه سابارايت ڤاڠاكوان, براندؤ اجور اؤلىه كاماتيان سيدين, لاوان ڤاولاه بيؤݢرافي ڤيتىر مىنسىن ڤادا دي ا&اى بيؤݢراڤي, "سيدين ايالاه اؤراڠ ياڠ باكال مانجولوك يزين ناڠ كادا كاوا ديلاكواكان اؤراڠ لاين, ڤاس ماماڽا مانيڠݢال, بارو تاليات مارلؤن كادا ڤادولي اڤا٢.""
ظى يؤڠ ليؤنس جوا ماڠݢونااكان براندؤ بايا مونچول دي ڤيلىم لاوان كاوان وان موسوه سيدين مؤنݢؤمىري كليفت (ماسكيڤون بوهانڽا كادا باباݢي سكىناريؤ باساماان).
"براندؤ ماماراناكان تؤكؤه اوتاما, وان كارل مالدىن باماين جادي ڤاساڠان سيدين ""داد"" لؤڠوؤرث."
كادادا ڤىڠالامان براندؤن لاوان اىديتؤر ناڠ مانوندااكان ڤاسكاڤرؤدوكسي وان ڤارامؤونت تىتيبا ماامبيل اليه ڤيلىم ايت.
"هابيس يتو, اوندا بؤسان وان ڤرؤيىك اين لالو امڤيه داري سيتو."""
راس جيجيق براندو لاون ايندوستي ڤيليم مامونچق نڠ لوكاسي ڤاراكمن ڤيليم سالنجوتڽ، ڤمبواتن اولڠ ميترو-ڬولدوين-مايير موتيني اون تيه بواونتي، نڠ دڤيليم'اكن د تاهيتي.
"سوترادرا موتيني ليويس ميليستون مڠكلاايم بيلا ايكسيكوتيف سيدين ""ڤانتس منداڤت اڤ يڠ بوهنڽ داڤت وايه بوهنڽ ممباري ڤامين ڤيليم نڠ بوروق، ڤامرح، وان ماڠونترول'اكن كاسلوروهن ڤيليم نڠ لارڠ."""
تيه اوڬلي اميريچن ﴿١٩٦٣﴾ اياله ڤيليم ڤرتام ايت.
برايت ڤيليم-ڤيليم اونيۏرسل براندو ڤريود اين، تامسوك بيدتيمي ستوري ﴿١٩٦٤﴾، تيه اڤڤلاوسا ﴿١٩٦٦﴾، ا چونتسس فروم هونج كونج ﴿١٩٦٧﴾ وان تيه نيڬهت اوف تيه فوللوويڠ داي ﴿١٩٦٩﴾، ديقريتيق وان دڤده كاڬاڬلن كومرسيل.
براندو جوا تمڤيل د ڤيليم ديتيقتيف ثريللر موريتوري تاهون ١٩٦٥، نڠ جوا ڬاڬل مانريك ڤرهاتين ڤانونتون."
چندي اياله ڤيليم نڠ ڤاليڠ منجيجيق'اكن ڬسن اورڠ باجيبون; سابوتيڠ ڤيليم چندأن سيكسوال تاهون ١٩٦٨ نڠ دسوترادراي لاون چهريستين مرقواند وان اينسڤيرسي دري نوۏيل ١٩٥٨ ترري سواوتيهرن، ڤيليم ايت ماڽتير'اكن قيصه ڤورنوڬرافي مالالوءي ڤاتوالڠن ڤنديكر بينيانڽ نڠ لوڬو، چندي، دماءين'اكن اوليه ايوا اولين.
"ڤاس ايسو مريت ١٩٦٦ تيه اتلانتيچ، ڤاولاين قاعل مانوليس د ماس ڤمبرونتقان ايڽ، براندو "سابوتيڠ انتيسوسيال سؤالڽ سيدين تاو سكليليڠڽ ماڽڠكالي; سيدين ڤنديكر ڬسن اورڠ انوم اوليه سيدين كوات بوات كادا جادي ماڽڠكالي جوا""، تاڤي وايه اين براندو وان لايڽ نڠ ميريڤ لاون سيدين جادي ""بادوت، نڠ كادا تاهو سوڤن، ماڽدهكن ماولوق ريڤوتاسي بوهنڽ ساءوراڠ د موه اورڠ باجيبون."""
"اوند ساڠت مايكين'اكن دالم كوندسي كادا ڤادولي اوند، تاڤي اوند سابوجورڽ سينسيتيف بانر وات تالوك بانر."
ڤيليم اين ساڤنوحڽ منداڤت تڠڬڤن باراڬم.
براندو منددكاسي'اكن باڬين ڤنوه ڤيليم ڬسن ميموءير سيدين، ڤده مون سوترادراڽ، ڬيللو ڤونتچورۏو، ايتو سوترادرا ڤاليڠ حرات نڠ ڤرنه سيدين ڬوي باسمأن ستله كازن وان برنردو برتولوچچي.
تاهون ١٩٧١، ميچايل ويننر مڽوترادراي براندو ڤيليم هورور ايڠڬريس تيه نيڬهتچوميرس لاون ستيفاني بيچم، طارا هيرد، هرري اندريوس وان اننا ڤلق.
سيدين مڠاڤوڠ براندو تاهون ١٩٧٢ د نيو يورق فيلم كريتيچس چيرچلي اورد.
براندو جوا بيسي اوني-ايييد جچك س ڬوي لاون سيدين، ڤرودوكسي نڠ بامساله نڠ مهابيس'اكن دويت ڤارامواونت ڤاس ريليس تاهون ١٩٦١.
"چوڤڤول مايكين'اكن براندون تس تڤ ۏيدياو ""مقاي-اڤ""، دمان براندون مولاه دندنن سيدين ساءوراڠ ﴿سيدين مڠڬونا'اكن بولا كاڤس ڬسن مڠستيمولاسي ڤيڤي تمبم كاراقتر﴾."
"براندون ماراڬو'اكن ديريڽ ساءوراڠ، مانوروت اوتوبيوڬرافي سيدين، ""اوند كادا ڤرنه بامين د إيطالياا سابلومڽ، وان اوند كادا باڤيكير كاو مڠڬوي'اكنڽ سچارا سوكسس."""
براندون ممنداتاڠني ڬاجي نڠ رنده ساكيتار $٥٠،٠٠٠، تاڤي نڠ كونترك سيدين، سيدين دكاسيه ڤريسنتسي دويت كوتور لاون سكالا: ١% دري ڬاجي كوتور ڤر $١٠ جوت سمڤأي توتل $١٠ جوت، ٥% اڤابيلا سمڤأي $٦٠ جوت.
"ڤاس واونچارا تاهون ١٩٩٤ نڠ كاو دتموي د لامن ويب اچادمي اچهيايۏيمنت، چوڤڤول باكراسن، ""تيه ڬودفتحار ايتو ڤيليم ڤاليڠ كادا دهرڬاي وايه كيت مولاه ايت."
بوبوهنڽ كادا راجين چارا اولون باڤيرن نڠ ڤيليم ايت.
واونچارا نن تيليۏيسي تاهون ٢٠١٠ لاون لرري كيڠ،الڤاچينو جوا باڤندي باڬايمانا براندون مناوڤڠ ممبنتو سيدين مانهن'اكن كاراقتر ميچايل چورليون د ڤيليم—مالوڤا'اكن فكتا چوڤڤول هندق م'امڤيه'اكن سيدين.
"سيدين ماماچه'اكن كهاينڤن لاون مالاكو'اكن توس ڬروڤ ساڬلس اڠڬور."""
"چان مانمبه'اكن، "هاري ڤرتام كامي تاتامو براندو، صبرايت تاكڬوم-كاڬوم.""""
"جوا، اوليه سيدين بيسي باجيبون تناڬ وان كواس، اوند ڤيكير باكلن كونترس نڠ مانريك ڬسن سيدين نڠ ايتو لاكين باءيق، كادا كايالچاڤون، نڠ كاو ماموكول اورڠ لاون توڠكت بيسبلل."""
كادادا اوالانڽا.
سيدين ممبويكوت اچارا ڤڠهرڬان، درڤد ممباري اكتيۏيس اورڠ اميريك لاتين ساچيان ليتتليفياتهير، نڠ تمڤيل لاون باجو عادة اڤچي، ڬسن ماماده السن براندو نڠ دري ڤاميكيرن سيدين تنتڠ ڤڠڬمبارن اميريك لاتين اوليه هولليوواود لاون تيليۏيسي.
دري ڤيليم سابلومڽ، براندو مناولق ماءيڠت ديالوڬ سيدين ڬسن باڽق سكينارياو، ماله، سيدين مانوليس ديالوڬ نڠ كرتو وان مانروح ايت د ساكيتاران سيت، مانيڠڬالقن برتولوچچي لاون مسئلهڽ مولاه ايت كادا كالياتن دڠ ڤيليم.
ڤنچاڤاين حاصيل كوتورڽ منچاڤاي $٣ جوت.
"ڤاولاين قاعل، د تڠڬڤن تيه نيو يوركر مانوليس ""تروبوسن ڤيليم ايت اخيرڽ مونچول."
تاهون ١٩٧٣، براندو هنچور اوليه كامتين كاون هالوسڽ وللي چوايكس.
تلت د جم ڤرتام ڤيليم سيدين، چلايتون ماسوق لاون مانوڠڬڠاكڠ كود، منجونتاي تابليك، باسليموت كوليت روسا ڤوتيه، باڬيا ليتتليفياتهير.
"ڤينن، نڠ ڤرچاي ڤابيلا ڤامين ڤيليم بيسا باڬوي ساءوراڠ، مامنجا'اكن مرلون."
تاهون ١٩٧٨، براندو مانراسياكن ۏرسي ايڠڬريس رااوني، دوكومنتر ڤرانچيس-بيلڬيا اوليه جين-ڤيارري دوتيللياوايك س وان لوءيز چرلوس سلدانها نڠ فوكون د هيدوڤ رااوني ميتوقتيري وان بامساله دكاليليڠاكن چارا باتهن هيدوڤ عادة اينديان باڬين اوتارا البرازيل تڠه.
تاهون ١٩٧٩، سيدين مولاه ڤانمڤيلن نڠ تيليۏيسي نڠ جارڠ د سريال سيڠكت رواوث: تيه نايك ست ڬينراشنس، مانمڤيلكن ڬيورڬي لينچولن روچقويل; سيدين منڠ ڤريميتيم ايمي اورد ڬسن اوتستنديڠ سوڤڤورتيڠ اچتور د سريال كچيل اتوا ڤيليم ڬسن ڤانمڤيلن سيدين.
براندو دباير'اكن $١ جوت سميڠڬو ڬسن ٣ ميڠڬو ڬويان.
د دوكومنتر، چوڤڤول باڤندير تنتڠ بتاڤ مڠڠاومكنڽ سيدين وقتو براندو ڬندوت بروبه ڬسن ڤيليمڽ، لالو ديڤريسي، مميليه ماماراناكن كورتز، نڠ تمڤيل كوروس د قيصه اصليڽ، سباڬاي لاكين نڠ ممواسكن اسڤيك ديري سيدين.
تاڤي، سيدين باليق تاهون ١٩٨٩ د ا دري وهيتي سأسون، اينسڤيرسي دري نوۏيل اڤرتيهاد اندرé برينق تاهون ١٩٧٩.
براندون ممڤاروليه'اكن ڤڠهرڬان ڬسن ڤانمڤيلن سيدين، منداڤت نوميناسي اچادمي اورد ڬسن بيست سوڤڤورتيڠ اچتور وان ماننڬ بيست اچتور اورد د توكيو فيلم فيستيۏال.
"بوبوهنڽ جوا ماموجي'اكن ڤانمڤيلن براندو نڠ جادي ساباتيني وان منچاتت، "ڤانمڤيلن لاوقان مرلو براندو نڠ باءيق بانر مأنڬكت تيه فريسهمن دري نڠ انيه جادي ڤيليم نڠ اونيك ساڤنجڠ ساجرح."""
ڤنوليس تيه اسلند اوف دوكتور مورياو رون هوتچينسون هابيس ايت ڤده د ميموءير سيدين، چليڠيڠ تو تيه اچبرڬ: وريتيڠ فور ا ليۏيڠ اون تيه ستاڬي اند اين هولليوواود ﴿٢٠١٧﴾، براندو سابوتاسي ڤرودوكسي ڤيليمڽ لاون مالاوان وان مناولق باڬوي سمأن لاون كوليڬڽ وان كرو ڤيليم.
اين اياله سيدين بيسي ڤران تراخير وان سيدين بيسي ڤران سباڬاي كاراقتر بينيان.
"كانقن لاكين ڤمرن لاكينڽ، ميكو، ايتو ڤنجاڬ جچك ساون وان اسيستين سلاما ببراڤ تاهون، وان جوڬ كاوننڽ سي ڤڽاڽي"""
ابه بايسي وايه سوسه بانڤاس د ببراڤ هاري تراخير امڤونڽ، وان سيدين سلالو برڬنتوڠ لاون تابوڠ اوكسيڬن دالم وايه نڠ لاوس.
جادي ميچايل منداڤت'اكن ابهڽ سابوتيڠ كارتا ڬول ف دڠن تابوڠ اوكسيڬن جادي سيدين كاو باكونجاڠن د نيۏيرلند.
سيدين جوا م'اريت ڤڽكيت ديابيتيس وان كڠكر هاتي.
لاڬو رقمن سيدين جوا دماسوق'اكن د فينل ڬايم ڬسن ڤڠحرمتن ك ڤارا ڤامين ڤيليم.
براندو نڠ ترتكان ممادها مالدن كالو ايڽ ڬاڬل تاروس
ڤاس سيدين هندق منيڠڬل، سيدين ڤيننيا منولك ايذين ڬسن ماماسوقكن تابوڠ اوكسيڬن ڬسن ڤراو-ڤراونيا، نڠ، سيدين دڤدهي، اداله سابوبوتيڠنڽ چارا ڬسن ممڤرڤنجڠ هيدوڤڽ.
"ڤاس تاهون ١٩٧٦، سيدين بڤاده وان سأورڠ جورناليس ڤرانچيس، ""هوموسيكسوعليتس تو سوده باڽق بانر، جادي باريتاڽ سوده باسي."
سيدين جوا مڠكلاايم اداڽ باڽق هوبوڠن رومنتيس لاينڽ، والاوڤون كادا ممندراكن سؤال ڤرنكاحنڽ، بيني-بينيڽ، اتوا انق-انقڽ دالم اوتوبياوڬرافيڽ.
براندو بيتامو اكتريس ريتا مورينو تاهون ١٩٥٤، دان سيدين بدوا مامولاي هوبوڠن چينتا.
بتهاون-تاهون ستله سيدين بدوا امڤيهن، مورينو مماءيناكن مينت چينتاڽ د ڤيليم تيه نيڬهت اوف تيه فوللوويڠ داي.
جر اورڠ، ريتا مورينو اداله انق بينيان دري ڤكرجا باج ويلسه كتورونن ايرلندي، وليام أوكالاݢان، نڠ ڤرنه جادي ڤڠاوس دي كريتا اڤي نڬارا باڬين اينديا.
براندو وان كسهفي بايسي انق لاكين، ڠرنڽ چهريستين براندو، لاهير تڠڬل ١١ مي ١٩٥٨; لالو سارق تاهون ١٩٥٩.
سيدين بايسي دوا انق كندوڠ: ميكو چستنايد براندو (لاهير ١٩٦١) وان ربچچ براندو (لاهير ١٩٦٦).
كارنا تريايڤاي ايت ڤنوتور اصلي بهاس ڤرانچيس، براندو جاديڽ فصيح جوا بيبهاس ڤرانچيس دان ممباري باڽق واونچارا دالم بهاس ڤرانچيس.
براندو وان تريايڤاي سارق بولن جولي ١٩٦٢.
براندو بايسي هوبوڠن خصوص نڠ لاوس وان ڤڠوروس رومه تڠڬڽ ماريا كريستينا روءيز، وان ماريا ني، براندو بايسي تيڬ انق: نيننا ڤريسچيللا براندو (لاهير ١٣ مي ١٩٨٩)، مايليس جونثان براندو (لاهير ١٦ جانواري ١٩٩٢)، وان تيموثي ڬاهن براندو (لاهير جانواري ٦، ١٩٩٤).
چوچو سيدين ݢين باڽك تامسوك ڤرودنس براندو وان شين براندو؛ انك-انك داري ميكو سي براندو؛ انك-انك ريبيكا براندو؛ وان كاتيݢ انك تيهوتو براندوانتر لاين.
تابيات سيدين سالاوس ڤاڠولحن ڤيليم موتيني اون ضي بونتي (١٩٦٢) ڤينڠ مانيڠكتكن ريڤوتسي سيدين سابݢاي بينتڠ ناڠ ڠاليه.
ݢاليلا ماومڤتي بارندو, ناڠ ديكوني ڤمبوا اچر تالك شو ديك كافيت, ساتله راكمن ضي ديك كافيت شو دي نو يوك سيتي.
ڤمبواتن فيليم موتيني اون ضي بونتي مامڤڠاروحي كاحيدوڤن بارندو ساچر ماندلم, سيدين جاتوه چينت كاڤد تاحيتي وان اورڠ-اورڠڽ.
بادي تاحون ١٩٨٣ ماحنچوراكن باڽك باڠونان تامسوك ريسورامڤون سيدين.
سيدين تادافتر دالم چاتتن كوميسي كومونيكاسي فيديرال (فچچ) سباڬاي مرتين برانداوايك س ڬسن منجاڬ ڤريۏاسي سيدين.
سيدين محاضيري ببراڤ ڤڠڬالنڬن دانا ڬسن جوهن ف. كننيدي ڤاس ڤاميليهن ڤريسيدن تاهون ١٩٦٠.
ڤاس موسيم ڬوڬور تاهون ١٩٦٧، براندو باجلنن ك هيلسينكي، فنلندااي د سبواه ڤيستا عمل نڠ دسلڠڬاراكن اوليه اونيچف د تياتر كوتا هيلسينكي.
سيدين مامنديركن ݢاسن ماندوكوڠ حاك-حاك انك وان بانتوان ڤامبڠونان دي ناݢر-ناݢر باركمبڠ.
"اولون مارس سابايكڽ اولون تولك باچلي تاحو ديمن ايتو؛ اڤ ارتيڽ مانجدي حيرڠ دي ناݢر ايني؛ تانتڠ اڤ كامرحن ايني," جار بارندو دي اچر تالك شو ابيچي-تيفي تاڠه مالم جوي بيشوب شو."
"ايتو ادله ساله ساتو تيندكن كابرنيان ناڠ ڤاليڠ لوار بياس ناڠ ڤارنه اولون تامواي, دان ايتو بارتي بانر وان مالكوكن باڽك حل."""
"تاحون ١٩٦٤ بارندو ديتڠكڤ دي ""فيش-اين" ناڠ ديادكن ݢاسن مامڤروتيس ڤالڠݢرن ڤارجنجيان ناڠ تاله مانجنجيكن حاك مامنچيڠ ݢاسن ڤاندودوك اسلي اميريك دي ڤوݢيت ساوند."
"بارندو مأمڤيحي دوكوڠن كاواڠنڽ ݢاسن كالومڤوك ڠيتو كارن ڤارسيڤسيڽ تانتڠ مانيڠكتڽ راديكليساسي, تاروتم سابواه باݢيان دالم ڤامفليت ڤانتير ناڠ ديكلواركن اوليه إلدريدج كليفرناڠ مأنجوركن كاكرسن تانڤ ڤاندڠ بولو, ""ݢاسن ريفولوسي."""
اتچين ليتل فيذر ماواكيلكنڽ ڤاس اوڤچر ايتو.
ڤاريستيو ڠيتو مانريك ڤارحتيان ميديا ايس وان دونيا.
سيدين ݢين جوا ساورڠ اكتيفيس ناڠ مانانتڠ اڤرتيد.
سيدين تادفتر اوليه اميريكن فيليم اينسيتيتوت سابݢاي بينتڠ لالكيان ڤاليڠ تاركنل كأمڤت ناڠ ديبوت لايرڽ تارجدي سابلوم اتو سالم ١٩٥٠ (ايتو تارجدي ڤاد ١٩٥٠).
"دأكسس ڤد ١٩ اڬوستوس ٢٠٠٩. انچيچلوڤيدي بريتننيچ مڠڬمبركن سيدين سباڬاي ""نڠ ڤاليڠ تركنل دري اكتور ميتودي، وان ڤڽامڤاين سيدين نڠ كادا جالاس اتوا باڬومم مننداي ڤنولاكن سيدين سؤال ڤلاتيهن دراما كلاسيك."
سيدين اين ادله ڤاڠمبڠن داري ڤاميمڤين ݢڠستر وان ڤانجحت.
س ڤاڠݢمبرن سيدين سابݢي ڤاميمڤين ݢيڠ جوحني سترابلير دي ضي واد وان سوده جادي ݢامبرايكونيك, ديݢونكن سابݢي سيمبول ڤامبرونتكن وان جادي اكسيسوري مود ناڠ مانچكوڤ جاكيت موتور الا ڤارفيكتو, توڤي ميريڠ, جينس, وان كاچمت حيرڠ.
"اديݢن ""اولون كاو جادي ڤاسايڠ"" داري اون ضي واتيرفورون, جار ڤانوليس بروكلين بومر ، مارتن هـ. ليفينسون, ادله ""ساله ساتو اديݢن ناڠ ڤاليڠ تاركنل دالم ساجره فيليم, وان الورڽ ڤون سوده جادي باݢيان داري ليكسيكون بوداي اميريك."""
"ايكم حاروس كاو مأوله بوبوحانڽ ڤارچاي كالو ايكم لاݢي ساكرت... چوب ڤيكيركن مومان ناڠ ڤاليڠ اينتيم ناڠ ڤارنه ايكم المي دالم حيدوڤ ايكم."""
ڤاس تاهون ١٩٩٩ اينستيتوت فيلم اميريك مأندق سيدين د اوروتن كدلاڤن د انتارا دفتر بينتڠ للاكين نڠ ڤاليڠ حرات د زمان كامسان هولليوواود.
سيدين مهابيساكن ببراڤ تاهون د ۏاوديۏيللي سباڬاي ڤناري وان كوميديان، سمڤأي سيدين داڤت ڤران اكتيڠ اوتام ڤرتام تاهون ١٩٢٥.
حابيس داڤت سامبوتن ناڠ رامي, وارنر بروس. ماڠونترك سيدين ݢاسن كونترك ڤامولأن ساحرݢ٤٠٠ دولار ڤار ميڠݢو؛ سالاوس تالو ميڠݢو؛ ڤاس ڤارا ايكسيكوتيف دي ستديو ماليحت كاسحريان سيدين ڠاسن ڤيليم ڠيتو, كونترك كاغني ساݢر ديڤرڤنجڠ.
سيدين دينومينسيكن ݢاسن كاتيݢ كاليڽ ڤاس تاحون ١٩٥٥ دالم فيليم لوف مي اور ليف مي ويط دوريس داي.
كاغني امڤيه باݢبوڠ دي وارنر بروس. بابرڤ كالي سالوس باكرير, تياڤ كالي كامبلي بأكتيڠ ڤاستي ديايريڠي وان ڤريبدي وان ارتيستيك ناڠ جاوه لابيه بايك.
سيدين اومڤت باݢوي دي سابواه ڤاروسحأن ڤيليم اينديڤندن سالاوس ساتحون سامبيل مانوڠݢووي ݢوݢتنڽ تونتوڠ, لالو سيدين مأوله ڤاروسحأن قرودوكسي سورڠ, كاغني ڤرودوكسيون, تاحون ١٩٤٢, لالو توجوه تاحون كاموديان سيدين بابوليك ڤولڠ ك وارنر.
كاغني ادله انك كادوا داري توجوه باديڠسنك, دوا ديانترڽ مانيڠݢل ڤاس بابرڤ بولن ساتله كالحيرن ماريك.
كلوارڬڽ ڤينده دوا كالي ڤاس سيدين ماسيه انوم، ڤرتام ك اياست ٧٩ث ستريايت، لالو كمودين ك اياست ٩٦ث ستريايت.
اولون مارس كاد ڤورون وان كاكنكن ناڠ باايسي واكتو ناڠ تاللو ڽامن.
سيدين ادله ڤاجواڠ جالنان ناڠ بايك, ڤاس ديڤرلوكن سيدين ڤاستي مامبيل كاكك لاكياڽ هاري, ماحسيسو كادوكتورن.
سيدين مولاي تاليبت دالم تياتير امتير, ديمولاي وان ڤارن سابݢاي كاكنكن ناڠ باكوستوم ڤامندڠن ݢاسن ڤانتوميم تيوڠحوا دي لينوكس هيل نايغبورهود هاوس (ساله ساتو رومه سوسيال ڤارتم دي ناݢر ايتو) دي سيتو كاكك لاكياڽ هاري تامڤيل دان فلورنس جيمس ناڠ ماڽوتردراي.
فرتونجوكن ڠيتو ناڠ مامولاي حوبوڠن ١٠ تاحون كاغني وان فودفيل وان برودواي.
اخيرڽ, بوحنڽ مااينجم دوويت لالو بابوليك ك نيويورك ليوت چيكݢو وان ميلووكي, بوحنڽ ݢين مألمي كاݢݢلن سالاوس بأوسح مانچري دوويت دي اتس ڤاڠݢوڠ.
ناڠ كايا ڤيتير ڤاتير, كاغني تولك جوا ك اوديسي باحرڤ سيدين كاو ماندڤتاكن ڤارن ڠيتو.
كاجديان ناڠ ايني تو مأوله كاغني باسديه بانر؛ حابيس ماسله كاڠليحن لوݢيستيك—كوڤور بوحنڽ ساكليڽ ماسيه تاتحن دي باݢسي كاڤل ڤادحل بوحنڽ سوده مانجوال اڤرتيمينڽ.
"سيدين ماموتوساكن مون سيدين اكن ماندڤتاكن ݢاويان ناڠ لاين."""
كاغني ݢين جوا مأوله ساكوله تاري ݢاسن ڤار ڤرفيسيونل, لالو ماندڤت ڤارن دالم درم ومان ݢو اون فوريفير, ديسوتردراي اوليه جون كرومويل, ناڠ بالڠسوڠ سالاوس امڤت بولن.
ڤارتونجوكن ڠيني داڤت سامبوتن ناڠ رامي وان حابيس ايتو دياومڤتي اوليه ݢرن ستريت فوليس تاحون ١٩٢٩.
ديبري جودول باعس سينر حوليدي, ڤيليم ڠيني ديلونچوراكن تاحون ١٩٣٠.
تاڤي, كونترك ڠيتو ماموڠكيناكن وارنر ݢاسن مأمڤيحي سيدين ڤاس اخير ڤاريود ٤٠ ميڠݢو, ياڠ ساچر ايفيكتيف سيدين حاڽ داڤت ڤاڠحسيلن ٤٠ ميڠݢو دالم ساتو واكتو.
كارن اولسن كوات ناڠ سيدين تاريم دالم كارير ڤيليم ڤينديكڽ, كاغني بارڤرن سابݢاي لالكيان ناڠ بأيك مات دويل, بالاونان وان ايدوارد ؤد سابݢاي توم ڤووار.
ڤردوسر داريل ذانوك ماڠكليم كالو سيدين ماميكيركنڽ دالم سابوتيڠ كونفيرينسي ناسكه؛ جار ويلمن ايدي ڠيتو مانچوڠول سيدين ماليحت جاروك بالي دي اتس ميج ڤاس ڤاموتريتن؛ دان ڤانوليس ݢلسمون اند برايت ماڠكلايم كالوڠيتو بادسر كاحيدوڤن ڽات ݢڠستر هايمي فايس, ناڠ ماحمقوتاكن حينتلو دادر ك موح ڤاچرڽ.
اولون كاد ڤارنه مامبيڠاكن ڠيتو اكن ديتمڤيلكن دي ڤيليم.
"سيدين مانونتون ڤيليم ڠيتو بأولڠ-اولڠ ݢاسن حاڽ ماليحت اديݢن ڠيتو, وان رانچك ديماماي اوليه ڤالڠݢن ناڠ ساريك ساباب ماندڠر تاتاو سيدين ناڠ ليوار ڽاريڠڽ."""
وارنر بروس حانچڤ بانر ماڠݢبوڠاكن كادوا بينتڠ ݢڠستر ناڠ لاݢي نأيك دأون—إدوارد ج.روبنسون وان كاغني—ݢاسن ڤيليم سمرت موني تاحون ١٩٣٠.
ڤاس حابيس تونتوڠ شوتيڠ, ڤيليم ضي ڤوبليك اينيمي ماحيبكي بياوسكوڤ وان ڤارتونجوكن ساڤنجڠ مالم.
كاڤل ستوديؤ ݢين باكرس كالو كاغني تاروس مامڤروموسيكن ڤيليم بوحنڽ, باحكن ناڠ كاد سيدين بينتڠي, ناڠ مأوله سيدين كاد ساتوجو.
كاسوكسيسن ضي ڤوبليك اينيمي وان بلوندي كريذي مامكس وارنر بروس تاڠن.
سالنجوتڽ ڤيليم ڠيني لاكس ديؤمڤتي اوليه ضي كراوت روار وان وينير تيك أل.
ساجروان ڤون ماندبتاكن سيفت ساجره سابݢاي توجوان ايتو سانديري, سارت كاݢونأنڽ ݢاسن مامبري ڤرسڤيكتيف تانتڠ ماسله ماس كيني.
تاڤي, ڤاڠروه بوداي كونو سوده مامبنتو مالحيركن اينترڤاريتسي فاريان داري سيفت ساجره ناڠ سوده باكمبڠ سالاوس بأبد-اباد دان تاروس باروبه سامڤاي واحيني.
"هيرودوتوس, ساجروان يوناني ابد كا-٥ ايس ايم, رانچك ديأڠݢڤ سابݢاي ""باڤك ساجره"" دالم ترديسي بارت, تاڤي سيدين ݢين ديكريتيك جوا سابݢاي ""باڤك ڤاڠارمڤوت""."
"دالم باحس ايڠݢيليس ابد ڤارتڠحن, ارتي ساجره ساچر اوموم ادله ""كيسه""."
"دالم باحس جيرمن, ڤرنچيس, وان سابݢيان باحس جيرمنيك وان رومن موديرن, ناڠ بأيسي سينتيتيك ناڠ كوات وان تاڤڠروه بانر, كات ناڠ سام ماسيه ديݢوناكن ݢاسن مأرتياكن ""ساجره"" وان ""كيسه""."
"جار بينيديتو چروچي, ""بارتأن ساجره ادله ساجره كونتيمڤورير""."
"ماكڽ ايتو, كونسيتيتوسي ارسيڤ ساجروان ادله حاسيل داري ڤامبتسن ارسيڤ ناڠ لابيه اوموم داڠن مامبتلاكن ڤاڠݢونأن تيكس وان دوكومين تارتنتو (داڠن ماملسواكن كلأيم بوبوحنڽ ݢاسن ماواكيلي "" ماس لالو ياڠ سابوجورڽ "")."
ساتودي ساجره كادڠ ديكلومڤوكأكن سابݢاي باݢيان حومنييور تاڤي دي لأين واكتو سابݢاي باݢيان داري ايلمو-ايلمو سوسيال.
ڤاس ابد كا-٢٠, ساجروان ڤرنچيس فرناند بروديل ماريفولوسي ستودي ساجره, داڠن ماڠݢوناكن ديسيڤلين ايلمو ناڠ لاين كاي ايكونومي, انتروڤولوݢي, وان ݢييوݢرافي دالم ساتودي ساجره ݢالوبل.
ساچر اوموم, سومبر-سومبر ڤاڠتحوان ساجره داڤت ديڤيسهكن ڤادي تيݢ كاتݢوري: اڤ ناڠ تاتوليس, اڤ ناڠ ديكتڤن, وان اڤ ناڠ ديلستريكن ساچر فيسيك, ناڠ مان ساجروان رانچك باكونسولتسي وان كاتيݢ فاكتور ڠيني.
تاموان اركيولوݢيس جارڠ كاوا باديري سورڠن, ڤستي ديبنتو وان سومبر نارتيف ناڠ مالڠكڤي ڤانموانڽ.
"ميسلڽ, مارك ليون, ڤاڠݢلي وان ڤانفسير ساجره داري اناڤوليس, ماريلن, أيس, سوده بأوسحا مامحمي كونترديكسي انتر دوكومين تيكستوال ناڠ ماڠيديالكن ""كابيبسن"" وان چاتتن ماتيريال, ناڠ مانونجوكاكن كاڤميليكن بودك وان كاتيدكستران كاسوݢيحن تاليحت جالس ڤاد ساتودي سوال ليڠكوڠن ساجره توتلز."
بيس جوا ڤار ساجروان ڠيني ماموستاكن ڤرحتيانڽ كاڤد ناڠ لابيه اوموم, والاوڤون كاچندوروڠن ناڠ موديرن تاله ماڠره ڤاد سڤيلياليساسي.
كاتيݢ, كاموڠكينان مأره مڠاڤ ساجره ديڤورودوكسي: فيلسفت ساجره.
اوليه سياڤ ايتو ديڤورودوكسي (ڤانوليس)؟
اڤا نيلاي ڤامبوكتيان داري ايسيڽ (كريديبيليتس)؟
ميتود ساجره مانچكوڤ داري ڤادومن ناڠ مان ساجروان ماڠݢونكن سومبر-سومبر ڤريمير وان بوكتي لاين ݢاسن ڤانيليتيان ناڠ كاموديان ديݢونكن ݢاسن مانوليس ساجره.
طوسيديدس, لاين كاي هيرودوتوس, مأڠݢڤ ساجره ناڠ كاي ڤرودوك داري ڤيليحن وان تيندكن مانوسيا,ڤادي لابيه ماليحت ساباب وان اكيبت, لاين سابݢاي حاسيل داري چامڤور تاڠان توحن (والاوڤون هيرودوتوس تو كاد ساڤنوهڽ باكوميتمين لاوان ݢاݢسن ڠيني).
د ترديسي ساجره وان ڤاڠݢونان ميتود ساجره ناڠ چاڠݢيه ڤاس زامن كونو وان ڤاس ابد ڤرتڠاحن دي تيوڠكوك.
ساجراون تيوڠكوك داري ڤاريود دينستي باريكوتڽ دي تيوڠكوك مامكاي شيجي-ڽ ݢاسن فورمت راسمي تيكس ساجره, وان ݢاسن ليترتور بيوݢرفي.
ساكيترن تاحون ١٨٠٠, فيلسوف وان ساجروان جورج فيلهلم فريدريك هيغل مامبوا فيلسفت وان ڤاندكتن ناڠ لابيه سيكولر دالم ستودي ساجره.
ا كأسليان كيسه ايبنو خالدون ادله ݢاسن مانݢسكن باحوا ڤاربيدان بوداي داري زامن باحري ڤاستي مامڤڠاروحي ايفلواسي ماتيري ساجره ناڠ ريليفن, ݢاسن جوا اݢر كاوا مامبيدكن ڤيرينسيڤ-ڤيرينسيڤ ناڠ ماموڠكينكن ݢاسن مانچوب ايفلواسي, وان تاركير, ݢاسن مارسكن كابوتوحن اكن ڤاڠالمن, سالاين ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ راسيونل, ݢاسن مانيلاي بوداي ماس لالو.
"ميتود ساجرهڽ جوا مأندك داسر ݢاسن ڤاڠامتن ڤارن ناݢر, كومونيكسي, ڤروڤݢند, وان بياس سيستيمتيس دالم ساجره, ه. مولن (٢٠٠١)."
""دكتور. س.و. اختار (١٩٩٧)."""
جار راڠكي, دات ساجره حاروس ديكومڤولكن ديڠان حاتي-حاتي, ديڤريكس ساچر اوبجيكتيف لالو ديستوكن ديڠن تاليتي بانر.
ڤاس ابد كا-٢٠, ساجروان اكديميس كاد تاللو فوكوس كأره نارسي ايڤيك ناسيونليسكيك, ناڠ رانچك مأݢوڠكن باڠس اتوا اورڠ-اورڠ حيبت, تاڤي لابيه ك اناليسيس كاكواتن سوسيال وان اينتيليكتوال ناڠ جأوه لابيه اوبڤيكتيف وان كومڤيليكس.
باڽك ڤندوكوڠ ساجره سابݢاي ايلمو سوسيال ديكنل ݢار-ݢار ڤاندكتن مولتيديسيڤلين ماريك
سمڤاي واحيني حاڽ اد ساتو تيوري ساجره ناڠ بأسل داري ڤين سأڠ ساجروان ڤرفيسيونل.
ساجروان اينتيليكتوال ناڠ كاي هربرت بترفيلد, إرنست نولت وان جورج موس سوده ماڠاموكاكان ڤانتيڠڽ ݢاݢسن دالم ساجره.
چانديكياوان ناڠ كاي مارتن بروزات, إيان كيرشو وان ديتليف ڤيوكيرت ݢاسن مانليتي ناڠ كاي اڤ كاحيدوڤن ساحري-حاري اورڠ-اورڠ بياس دي جارمن ابد كا-٢٠, تاروتم ڤاس زامن نازي.
جوان والاك سكوت ، كلوديا كونز، ناتالي زيمون ديفيس، شيلا روبوثام، ݢيزيلا بوك، ݢيردا ليرنر، إليزابيث فوكس جينوفيز، وان لين هانت باڤندڤت سوال ڤانتيڠڽ مامڤلجري ڤاڠالمن ڤارمڤوان دي ماس لالو.
ڤامبيلأن ساجره ناڠ لاين داري كريتيك ڤوستموديرنيس ادله بوكو ساجروان أستراليا كيث وندسشاتل ١٩٩٤, ضي كيليڠ اوف هيستوري.
ڤاڠحيلڠان ساخره كاو تاڤدي دالم باڽك چار وان كاو بايسي ايفيك ناڠ ݢانل ڤاد چاتاتن ساجره.
ساجره كونو: ستودي داري ڤامولأن ساجره مانوسيا سامڤاي ابد ڤارتڠاحن.
ساجره كومڤارتيف: انليسيس حيستوريس كاستوان سوسيال وان بوداي ناڠ كاد تابتس ڤاد باتس-باتس ناݢر.
ساجره بوداي: ستودي سوال بوداي دي ماس لالو.
ساجره اينتيليكتوال: ستودي سوال ايد-ايد دالم كونتيكس بوداي ناڠ ماڠحسيلاكنڽ وان ڤاركمبڠاڽ داري واكتو ك واكتو.
ساجره موديرن: ستودي سوال زامن موديرن, ماس ساتله ابد ڤارتڠاحن.
ڤاليوݢرافي: ستودي سوال تيكس-تيكس كونو.
ڤسيكوساجره: ستودي سوال موتيفسي ڤسيكولوڤي داري ڤاريستيوا ساجره.
ساجره وانيت: ساجره سوال بينيان سابݢاي مانوسيا
بارابد-ابر دان ڤولوحن تاحون ادله ايستيله ڤاريود ناڠ اوموم ديݢونكن وان ݢاسن ماواكيلي سيستم ڤانڠݢلن ناڠ ديݢونكن.
ڠاسن مالكوكن ڠيني, ساجروان رانچك باڤينده ك ڤيوڤرافي.
ميسلڽ, ݢاسن مانجلسكن كانڤ اورڠ ماسير كونو كاوا ماڠامبڠاكن ڤاردبن ناڠ سوكسيس, ماكڽ ايتو مامڤلجري ڤيوڤرافي ماسير ساڠات ڤانتيڠ.
ساجره اميريك ادله ساجره كوليكتيف انتر اميريك اوتر وان سالتن, تامسوك اميريك تاڠاه وان كاريبيا.
ياجله كاريبيا ديمولاي وان بوكتي ڤاليڠ توها ديمن تادڤت سيسا-سيسا ناڠ باومور٧.٠٠٠ تاهون.
ياجره أوراسيا ادله ساجره كوليكتيف داري بابرڤ ويلايه ڤاسيسير تاڤي ناڠ بلايإنان: تيمور تاڠاه, اسيا سالتن, اسيا تيمور, اسيا تاڠݢار, وان ايروڤ, ديحوبوڠاكن وان ماسا اينتريور ستيڤا أوراسيا دي اسيا تاڠاه وان ايروڤ تيمور.
ساجراه اسيا تيمور ادله ستودي سوال ماس لالو ناڠ ديتورونكن داري ڤانرسي ك ڤانرسي دي اسيا تيمور.
ساجراه اسيا تاڠݢار ديݢولوڠكن سابݢاي اينتركسي انتر ڤاندودوك ريݢيونل وان كاكواتن اسيڠ.
"سجاره سوسيال "لاوس" سابلوم تاهون ١٩٦٠-ان اداله توڤيق چمڤوران تنڤا تيما سينترال، رنچق تامسوك ڬرقن ڤوليتيك، كاي ڤوڤوليسمى، مقصودڽ ""سوسيال"" دالم ارتي برادا د لوار سيستم ايليت."
نڠ اين منالاتي چاتتن وان ديسكريڤسي ناراتيف ڤڠتاهوان ماس لالو، عادة ايستيعادة، وان سني ساكلومڤوك اورڠ.
جنيس سجاره ڤوليتيك اين اداله ستود سؤال ڤريلاكو هوبوڠن انترناسيونل انتر نڬارا اتوا ملينتاسي باتس نڬارا دري وقتو ك وقتو.
نڠ اين منداڤاتكن ڤوڤولريتاس د اميريك سريكت، جاڤڠ وان نڬارا-نڬارا لاين ستله تاهون ١٩٨٠-ان دڠن كسادرن بهوا سيسوا مامرلواكن ايكسڤوسور نڠ لابيه لواس ك دونيا سباڬاي حاسيل ڬلوباليساسي.
والاوڤون جادي بيدڠ نڠ ريلاتيف هاڽر، سجاره ڬيندير بايسي ڤڠاروح نڠ ڬانل تاهدڤ ستود عموم مڠناي سجاره.
د اوايك سفورد وان چمبريدڬ، بيسيسوا تو دأڠڬڤ ريميه.
ڤارا ڬورو ڤريبادي مندوميناسي ڤرديبتن سمڤأي ستله ڤراڠ دنيا كدوا.
د اميريك سريكت هابيس ڤراڠ دنيا ا، اد سابوتيڠ ڬرقن نڠ كوات تيمبول دي تيڠكت اونيۏرسيتس ڬسن معجاركن مات كليه ڤرادبن بارت، سوڤاي كاو ممباري سيسوا ڤنيڠڬالن نڠ سام كاي د ايروڤا.
باڽق نڠ ماليهت بيدڠ ڠيتو دري كادوا ڤرسڤيكتيف.
د اميريك سريكت، بوكو تيك س نڠ دتاربيتاكن اوليه ڤراوسهأن نڠ سام رنچق ايسيڽ بالاينن انتارا ساتو نڬارا باڬين وان نڬارا باڬين لاينڽ.
سجاروان اكاديميس رنچق باجوڠ ملاوان ڤوليتيسسي بوكو تيكس، نڠ تاكدڠ اد نڠ برحاصيل.
ڤرادبن اداله مشاركت كومڤليك س نڠ دچيريكن اوليه ڤركمبڠن ڤركوتاان، ستراتيفيكاسي سوسيال، بنتوق ڤمرينتاهن، وان سيستم كومونيكاسي سيمبوليس ﴿كاي توليسن﴾.
دالم ارتي نڠ لواس اين، سبواه ڤرادبن كونترس وان مشاركت سوكو نڠ كادا تڤاوست، تامسوك بوديا ڤڠڬمبالا نومدن، مشاركت نيوليتيق اتاو ڤمبورو-ڤڠومڤول; تاڤي، تاكدڠ جوا كونترس وان بوديا نڠ دتماوكن د دالم ڤرادبن ايت سورڠ.
ريساله منداسر داڤت دتماوا دبوكو تيه چيۏيليزيڠ ڤروچسس (١٩٣٩) كاريا نوربرت ايلياس، نڠ منالاوسوري عادة ايستيعادة سوسيال دري مشاركت ايستان ابد ڤرتڠهن سمڤأي ك ڤريود موديرن اول.
"كات-كات تاكات نڠ كاي ""كأدبن"" باڽق دڤاكاي ڤاس ڤرتڠهن ابد كا-١٦."
"ڤاس اخير ١٧٠٠-ان وان ڤامولأن ١٨٠٠-ان، سالوس ريۏولوسي ڤرانچيس، ""ڤرادبن"" دڤاكاي دالم بنتوق توڠڬل، كادا ڤرنه دالم بنتوق جمع، وان بارارتي كماجوان اومت مأنسي سچارا باكسلوروهن."
"هاڽ دالم ڤڠرتين اوموم اين ماموڠكينكن كاو بڤاندر سؤال ""ڤرادبن ابد ڤرتڠهن""، نڠ دالم ڤڠارتين ايلياس كاو جادي سبواه اوايك سيمورون."
"د سيني، ڤرادبن، جادي لبيه راسيونل وان ددوروڠ سچارا سوسيال، كادا صبراتان سسواي وان سفة مأنسي، وان" "كاوتوهن مأنسي تو هاڽ كاو دداڤت ملالوءي ڤموليهن اتاو ڤندكتن ك كساتوان عالم ديثكورسيف اتاو ڤراراسيونل اسلي"" (ليهت نوبلي ساۏاڬ) ."
ڤرادبن كاو دبدقن برداسركن مات ڤنچهارين، جنيس مات ڤنچهارين، ڤول ڤموكيمن، بنتوق ڤمرينتاهن، ستراتيفيكاسي سوسيال، سيستم ايكونومي، باچ توليس وان چيري بوديا لاينڽ.
بارتءن ڤرادبن باڬنتوڠ ڤد باهوم ڬسن مات ڤنچهارينڽ، تاڤي اد كاموڠكينن ڤڠاچوالين ڬسن ببراڤ ڤارادبن ڤامولأن د ڤرو نڠ موڠكين باڬنتوڠ ڤد سومبر داي لاوت.
كالابيهن حاصيل هوم تو ڤانتيڠ بانر كارنا بيجي-بيجين كاو دسيمڤن ڬسن وقتو نڠ لاوس.
تاڤي، د ببراڤ واده ڤمبورو-ڤڠومڤول بايسي اكسس ك سورڤلوس ماكنن، كاي د ببراڤ مشاركت عادة د ڤاچيفيچ نورثويست وان موڠكين سالوس بوديا ناتوفيان مسوليتيق.
"كات" "ڤرادبن"" كادڠ هاڽ ددفينيسيكن سباڬاي ""تيڠڬل دي كوتا""."
مشاركت نڬارا لابيه باڽق تيڠكتنڽ درڤد مشاركت نڠ لاين; كارنا اد ڤربيداان نڠ لابيه ڬانل د انتارا كلس-كلس سوسيال.
ڤرادبن، وان ستراتا سوسيال نڠ روميت وان ڤمرينته نڠ تاتاتا وان تاراتور.
ببراڤ اورڠ جوا كاو بايسي ڤروڤرتي تانه، اتاو كڤميليكن ڤريبادي اتس تانه ترسبوت.
ڤاس ڤامولأن زمان بسي، ڤارادبن كونتيمڤورير مڠامباڠكن دويت ڬسن الت توكر وان ڬسن بترنسقسي نڠ سماكين كومڤليك س.
اورڠ-اورڠ ڠينا موڠكين كادا ساليڠ كنل ساتو سام لاين سچارا ڤريبادي وان كابوتوهن بوبوهنڽ موڠكين كادا ساللو تاجد ڤاس ساعت نڠ برسمأن.
ڤراوبهن دري ايكونومي نڠ لبيه سدرهان ك ايكونومي نڠ لبيه كومڤليك س كادا سرتا مرتا برارتي ڤنيڠكتن ستندر هيدوڤ مشاركت.
تيڠڬي بادن رات-رات ڤندودوق مروڤاكن تولق اوكور نڠ باءيق ڬسن مانيلاي كاچوكوڤن اكسسڽ تاهدڤ كبوتوهن، تاروتام ڤڠن.
نڠ كاي دويت، مانوليس دڤرلوكن اوليه اوكورن ڤوڤولسي كوتا وان كومڤليك ساتس ڤرداڬڠن د انتارا اورڠ-اورڠ نڠ كادا بارتءن ساليڠ كنل سچارا ڤريبادي.
نڠ اين تامسوك اڬام نڠ ترورڬانيسير، ڤركمبڠن سني، وان اينوۏاسي هاڽر نڠ كادا تاهيتوڠ جوملهڽ دالم ساءين س وان تيكنولوڬي.
"بوديا اين اد يڠ دسمبت بابقاڤ اورڠ ""ڤريميتيف"، ياايت استيلاح نڠ دأڠڬڤ اوليه اورڠ لاين سباڬاي مرنداهكن. """
"ڤارا انتروڤولوڬ واهيني مڠڬوناكن استيلاح ""بوتا هوروڤ"" ڬسن مڠڬمبركان اورڠ-اورڠ ڠينا."
تاڤي ڤرادبن جوا دسبركن اوليه دوميناسي تيكنيس، ماتيريال، وان سوسيال نڠ دتيمبولكن اوليه ڤرادبن.
ڤرادبن چندروڠ مڠامباڠكن بوديا نڠ ڠاليه، تامسوك اڤرت ڤمبوات كڤوتوسن برباسيس نڬارا، سسترا، سني ڤروفيسيونل، ارسايتقتور، اڬام نڠ ترورڬانيسير وان كبياساان ڤنديديقن نڠ كومڤليك س، ڤقسأن وان كونترول نڠ تاكات ڬسن ممڤرتاهنكن ايليت.
ڤرادبن د مان ساءوراڠ باڬنا اداله ايدينتيتس بوديا نڠ ڤاليڠ لواس دري اورڠ ڠيتو.
توجوانڽ اداله ڬسن مالستارياكن واريثن بوديا كامنوسيءن وان جوا ايدينتيتس بوديا، خصوصڽ دالم كاسوس ڤراڠ وان كونفليك برسنجات.
"فيلوسوف ڤامولأن ابد كدوا ڤولوه اوسوالد سڤيڠلر، سڤيڠلر، اوسوالد، دچلاين اوف تيه ويست: ڤرسڤيچتيۏس اوف وورلد هيستوري (١٩١٩) مامقاي كات دري بهاس جرمان، كولتور، "" بوديا ""، نڠ باڽق اورڠ سمبت سباڬاي "" ڤرادبن """."
"سڤيڠلر ماڽمبت ڤرادبن اداله ڤامولأن دري كموندورن سواتو بوديا سباڬاي ""كادأن نڠ ڤاليڠ ايكسترنل وان بواتن نڠ ممڤو دميليكي اوليه سڤيسيايس مأنسي نڠ ماجو""."
"ڤرادبن بياساڽ مانورون وان جاتوه، جر توينبي، كارنا كڬاڬالن "" مينوريتاس كرياتيف ""، ملالوءي كمروسوتن مورل اتاو اڬام، ڬسن مهادڤي ببراڤ تنتاڠن ڤنتيڠ، كادا چوما عقيبة ايكونومي اتاو ليڠكوڠن."
چونتوهڽ، جاريڠن ڤرداڬڠن، سمڤأي ابد كسمبيلن بلس، جاوه لابيه ڬانل درڤد ليڠكوڠن بوديا اتاو ڤوليتيك.
سالوس ڤريود اوروق، ڬويللرمو الڬزي باڤنداڤت بهوا هوبوڠن ڤرداڬڠن كاو ماهوبوڠاكن انتارا مصر، مسوڤوتاميا، إيران وان أفغانستان.
ڤرادبن وان مشاركت نڠ بلاينن د سبراتان دنيا سچارا ايكونومي، ڤوليتيك، وان بهكن بوديا ساليڠ باڬنتوڠ دالم باڽق حال.
ڤرادبن تڠه لالو دلواسقن ڬسن منچاكوڤ صبراتان تيمور تڠه وان ايروڤا، لالو كامودين دلواسقن ك سكالا ڬلوبال دڠن كولونيسسي ايروڤا، مڠينتڬراسيكن اميريك، أستراليا، چينا وان جاڤڠ ڤاس ابد كاسمبيلن بالس.
حال ڠينا مندوروڠ ريۏولوسي ڤرودوق سكوندر نڠ مان اورڠ مڠڬونااكن هيوان ڤاليحراان كادا هاڽ ڬسن داڬيڠ، تاڤي جوا ڬسن سوسو، وول، ڤوڤوق كندڠ وان مانريك باجق وان ڬروبق – سبواه ڤركمبڠن نڠ مڽيبر ملالوءي أوراسيا اويچومين.
"اريا اين سوده دايدينتيفيكاسي سباڬاي "" نڠ ماعيلهمي بابقاڤ ڤركمبڠن نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ دالم سجاره مأنسي تامسوك ڤنموان رود، ڤنانمن تانمن سرال ڤرتام وان ڤڠمبڠن توليسن كورسيف ""."
ڤراوبهن اقليم ڠينا مڠڬيسير راسيو بياي-منفعة دري كاڬانسن اينديميك انتر كومونيتس، كاو دليهت دري دتيڠڬالقنڽ كومونيتس ديسا تابوك وان تيمبولڽ كوتا-كوتا نڠ باتمبوك، نڠ تركايت وان ڤارادبن ڤرتام.
ريۏولوسي ڤركوتأن نڠ برادب ڤد ڬيليرنڽ باڬنتوڠ ڤد ڤركمبڠن سدنتيسمى، دوميستيكاسي بيجي-بيجين وان هيوان، ڤرمنانڽ ڤموكيمن وان ڤركمبڠن ڬاي هيدوڤ نڠ ممفاسيليتاسي سكالا ايكونومي وان اكومولاسي ڤرودوكسي سورڤلوس اوليه سيكتور-سيكتور سوسيال ترتنتو.
اد بابقاڤ نڠ فوكوس ڤد چونتوه سجاره، وان نڠ لاينڽ ڤد تيوري عموم.
"ڬسن ڬيببون، ""كاجاتوهن روم اداله ايفيق عالمي وان كادا كاو تاهينداري لاڬي دري كاجايأن نڠ لوار بياسا."
"تيهاودور موممسين دالم هيستوري اوف رومي-ڽ ماڽرانكن روم اومڤت رونتوه وان رونتوهڽ كقيصرن روموي بارت ڤاس تاهون ٤٧٦ م وان سيدين جوا چندروڠ مامقاي انالوڬي بيولوڬيس ""ڬينسيس""، ""ڤرتومبوهن""، ""ڤنوءن""، " "رونتوه"" وان ""مالوروح""."
ارنولد ج. توينبي دالم بوكوڽ ا ستودي اوف هيستوري ماڽرانكن بهوا اد لبيه باڽق ڤرادبن، تامسوك ساجومله كچيل ڤرادبن نڠ تاكوروڠ، وان بهوا بارتءن ڤرادبن چندروڠ ملالوءي سيكلوس نڠ دايدينتيفيكاسي اوليه موممسين.
ڤاس فاسي ڤراليهن، ڤرتومبوهن ڤندودوق نڠ مانيڠكت ماڽباڤاكن ڤنورونن تيڠكت ڤرودوكسي وان كونسومسي ڤر كاڤيتا، جادي ماكين ڠاليه ڬسن ماڠومڤولاكن ڤاجق، وان ڤنداڤتن نڬارا برهنتي تومبوه، سداڠكن ڤڠلوارن نڬارا تومبوه كارنا ڤرتومبوهن ڤندودوق نڠ دكنداليكن اوليه نڬارا.
سيكلوس سكولر وان ترن ميلينيال.
فكتا بهوا روم ڤرلو مڠحاصيلكن ڤنداڤتن نڠ لبيه ڬانل ڬسن مالڠكڤي وان ممڤرلڠكڤي لاڬي تنتارا نڠ ڬسن ڤرتام كاليڽ سچارا برولڠ كالي كاله د لاڤڠن، ساهيڠڬ ميوله ڤرڤچاهن د كاكعيسىرن.
سيدين باڤنداڤت بهوا رونتوهڽ بڠسا ماي اد حكمهڽ ڬسن ڤارادبن ساعت اين.
اينرڬي نڠ دكلوارقان ڬسن راسيو حاصيل اينرڬي اداله ڤوست ڬسن ممباتسي كلڠسوڠن هيدوڤ ڤرادبن.
كونيچزني مڠكلاايم كالاو ڤارادبن كادا كاو دچمڤور جادي هيبريد، ڤرادبن نڠ لابيه رنده ڤاس دباري حق نڠ سام دالم ڤارادبن نڠ ساڠت ماجو مك ايڽ اكن كاله..
سجاروان بوديا مورريس برمن مڽارنكن دالم درق اڬيس اميريچ: تيه اند اوف امڤيري بهوا كونسومتيف كورڤورت د اميريك سريكت، فكتور-فكتور نڠ ڤرنه منجوهوڠڽ منوجو كجايأن―اينديۏيدوعليسمى ايكستريم، ايكسڤنسي تريتوريال دان ايكونومي، وان ڤڠجرن ككايأن ماتيري―تله مندوروڠ اميريك سريكت مالينتاسي امبڠ كريتيس د مان كارونتوهن كادا كاو لاڬي بيسا دهيندري.
كاروساكن ڤيلر-ڤيلر ڠيني، جر جاچوبس، تاكات وان ڤڽكيت سوسيال نڠ كايا كريسيس ليڠكوڠن، راسيسمى، وان جورڠ ڤاميسه انتارا سي سوڬيه وان سي ميسكين.
كابوتوهن ڬسن ڤارادبن اداله مهاسيلاكن لبيه باڽق سومبر داي، جر سيدين، بااكر دري ايكسڤلويتاسي بالبيهن وان ڤڠوراڠن سومبر داي لوكل بوبوهنڽ سورڠ.
"دالم ڬرافيق، ما ارتيڽ "" جوتان تاهون نڠ لالو "".)"
سباڬيان بسر بومي مالليه كارنا رنچقڽ برتبراكن وان بندا لاين نڠ مڽباڤاكن ۏولكانيسمى ايكستريم.
مأنسي نڠ كاو ديقنعلي چوڠول ڤاليڠ باڽق ٢ جوت تاهون نڠ لالو، ڤريود نڠ سامكين هالوس دالم سكالا ڬيولوڬيس.
دڤركيرااكن ٩٩ ڤرسين دري بارتءن سڤيسيايس نڠ ڤرنه هيدوڤ د بومي، لابيه دري ليما ميليار، سوده ڤونه.
كاراق بومي باوبه تاروس سامنجق ڤمبنتوقنڽ، سام حالڽ كهيدوڤن سامنجق كامونچولنڽ نڠ ڤرتام.
بولن تابنتوق ساكيتار وقتو ڠينا موڠكين كارنا تبراكن ڤروتوڤلانيت ك بومي.
اتموسفير تاديري دري ڬس ۏولكانيق وان ڬس رومه كاچ.
بكتيري مولاي ممڤرودوكسي اوكسيڬن، ممبنتوق اتموسفير بومي كتيڬ وان نڠ وايه اين.
بانوا-بانوا ڤامولأن كولومبيا، رودينيا دان ڤننوتيا، دالم اوروتن ڠيتو، موڠكين سوده اد ڤاس جوتان تاهون لالو.
"سچارا برتاهڤ، كهادوڤن بالواس ك دارتن وان بنتوق-بنتوق تومبوهن، هيوان، وان جامور نڠ سوده دكنل مولاي تيمبول، ترماسوق اننيليدا، سراڠڬ، وان ريڤتيل، اوليه كارنا ايت ديڠاراني اياون، نڠ ارتيڽ "كهادوڤن نڠ تاليهت""."
ڠيتو تاديري دري هيدروڬين وان هيليوم نڠ تاچيڤتا كادا لاوس ستله بيڬ بڠ ١٣،٨ ڬ (ميلياران تاهون نڠ لالو) وان ايليمن نڠ لابيه بارت نڠ دكالوارقان اوليه سوڤرنوۏا.
ڤاس اون مولاي بااكسيليرسي، مومينتوم سودوت، ڬراۏيتاسي، وان اينارسياڽ مراتكنڽ جادي ڤيريڠن ڤروتوڤلانيت نڠ تاڬق لوروس تاهدڤ سومبو روتسيڽ.
ستله لبيه باڽق كونتركسي، بينتڠ ت تاوري تابكر وان بيۏولوسي جادي ماتهاري.
بومي تبانتوق وان چارا اين سكيتر ٤،٥٤ ميليار تاهون نڠ سيلم (وان كتيدقڤستين ١ڤيرسين) وان سابڬيان بسر تونتوڠ دالم وقتو ١٠–٢٠ جوت تاهون.
ڤروتو-بومي تومبوه وان ڤرتمبهن سمڤأي باڬين دالمڽ چوكوڤ ڤانس ڬسن مالليهكن لوڬم برت سيدروڤهيلي.
دري جومله كاوه ڤد بندا لاڠيت لاينڽ، دسيمڤولكن بهوا ڤريود تومبوكن ميتيوريت نڠ هيبت بانر، نڠ دسبوت لتاي هياۏي بومبردمنت، دمولاي سكيتر ٤،١ ڬ، وان بأخير ساكيتار ٣،٨ ڬ، د اخير هاديان.
ڤاس ڤامولأن ارچهيان، بومي سوده باديڠين سچارا سيڬنيفيكن.
بوقتي هاڽر مانونجوككن كالاو بولن تابنتوق لابيه لمبت، ٤،٤٨ ± ٠،٠٢ ڬ، اتوا ٧٠–١١٠ جوت تاهون ستله دمولايڽ تات سوريا.
تبراكن ايت مالڤاسقن اينرڬي ساكيتار ١٠٠ جوت كالي لبيه باڽق درڤد تومبوكن چيچزولوب نڠ هاڽر، حال ڠينا ديقيني تله ماوله كاڤونهن دينوساءوروس نون-اوڠڬس.
هيڤوتيسيس تومبوكن رقساس ممڤريديقسي بهوا بولن كهابيسن باهن لوڬم، منجالاساكن كومڤوسيسي ابنورملڽ.
لاڤيسن كاراق ڤامولأن، نڠ تابنتوق ڤاس ڤرموكأن بومي ڤرتام كالي ممبكو، بوجورن ماهيلڠ دري كومبيناسي تيكتونيك لمڤڠ هاديان نڠ لاجو ڠينا وان دمڤق هيبتڽ دري لتاي هياۏي بومبردمنت.
ڤوتوڠن-ڤوتوڠن لاڤيسن كاراق هاديان اخير وان ارچهيان ڤامولأن ڠيني نڠ ماوله اينتي د ساكيتار واده تومبوهڽ بنوا ساعت اين.
كراتون تاديري دري تاروتام دوا جنيس تررن نڠ باسلڠ-سليڠ.
ڬسن السن اين، باتو هيجاو كادڠ-كادڠ دليهت ڬسن بوقتي سوبدوكسي سالوس ارچهيان.
واهيني موڠكين دأڠڬڤ كالو باڽق ۏولتيل نڠ دكيريم سالوس ڤروسيس ڤرتمبهن دكنل سباڬاي دمڤق ڤڠهيلڠن ڬس د مان بندا نڠ ماسوق مڠواڤ ڤاس اد تومبوكن.
ڤلانيتيسيمال ڤاس جارق ١ اونيت استرونومي (او)، جارق بومي دري ماتهاري، موڠكين كادا ممباري كونتريبوسي اير ك بومي كارنا نيبولا ماتهاري تاللو ڤانس ڬسن ايس ممبكو وان هيدراسي باتون اوليه اواڤ اير تاللو لاوس.
بوقتي نڠ ڤاليڠ هاڽر مانونجوككن لاوتن موڠكين سوده تبانتوق مولاي ڤامولأن ٤،٤ ڬ.ڤاس ڤامولأن اياون ارچهيان، لاوتن سوده منوتوڤي سباڬيان بسر بومي.
ساهيڠڬ، ماتهاري جادي ٣٠ ڤرسين لابيه تارڠ دالم وقتو ٤،٥ ميليار تاهون تاراخير.
اد باڽق چونتوه، تاڤي ساديكيت نڠ ساڤكت، مڠناي باڬايمانا كهيدوڤن تيمبول دري باهن كيميا نڠ كادا هيدوڤ; سيستم كيميا نڠ دبوات د لابوراتورياوم جاوه دري كومڤليك ساتس مينيموم ڬسن اورڬانيسمى هيدوڤ.
والاوڤون كومڤوسيسي اتموسفير موڠكين ببدا دري نڠ دڬوناكن اوليه ميللر وان اوريي، ايكسڤيريمن سلانجوتڽ وان كومڤوسيسي نڠ لبيه رياليستيس ڤون بهاسيل منسينتيسيس موليكول اورڬانيق.
ر ن ا كنا اكن دڬنتي وان دن ا، نڠ لابيه ستابيل وان كاو ممباڠون ڬينوم نڠ لابيه ڤنجڠ، ممڤرلواس جڠكان كممڤوان نڠ كاو دميليكي لاون سابوتيڠ اورڬانيسمى.
كاسوليتن وان سكينارياو ميتابوليسمى-ڤرتام اداله مانمواكن چارا اورڬانيسمى ڬسن بيۏولوسي.
"ڤنليتيان تاهون ٢٠٠٣ مالڤاوركن بهوا مونتموريللونيت كاو جوا مهنچاڤي كونۏرسي اسم لمق منجادي "" ڬالامبوڠ ""، دان ڬالامبوڠ ڠينا داڤت مرڠكوم رنا نڠ مالاكت ڤد تانه ليات."
سل لوا اين اداله ڤدتوان دري سبراتان كهادوڤن د بومي ساعت اين.
ڤراوبهن ك اتموسفير نڠ هيبق اوكسيڬن مروڤاكن ڤركمبڠن ڤنتيڠ.
بوبوهنڽ مامقاي فيرمنتاسي، ڤامچاهن سڽوا نڠ لابيه كومڤليك س منجادي سڽوا نڠ كورڠ كومڤليك س وان اينرڬي نڠ لبيه سديكيت، وان مڠڬونااكن اينرڬي نڠ دبيبساكن ڬسن تومبوه وان باكمبڠ بياق.
سباڬيان بسر كهيدوڤن نڠ مانوتوڤي ڤرموكأن بومي باڬنتوڠ سچارا لڠسوڠ اتوا كادا لڠسوڠ ڤد فوتوسينتيسيس.
ڬسن ڤرساديءن ايليكترون د سيركويت، هيدروڬين دلاڤساكن دري بڽو، مانيڠڬالقن اوكسيڬن ڬسن ڤرودوق ليمبه.
بنتوق انوك ساڬنيق نڠ لبيه سدرهان تيمبول سكيتر ٣،٨ ڬ، كادا لاوس ستله تيمبولڽ كهيدوڤن
ڤاس ڤامولأنڽ، اوكسيڬن نڠ دلاڤساكن تاريكت باتو كاڤور، بسي، وان مينرال لاينڽ.
والاوڤون ستياڤ سل هاڽ مڠحاصيلكن ساجومله كچيل اوكسيڬن، ميتابوليسمى ڬابوڠن دري باڽق سل سلاما وقتو نڠ لاوس ماوبه اتموسفير بومي ك دالم كاادان واهيني.
لاڤيسن اوزون ماڽراڤ، دان ماسيه ماڽراڤ، ساجومله بسر رادياسي اولتراۏيوليت نڠ ڤرنه ملواتي اتموسفير.
عقيبتڽ، بومي مولاي مانريما لبيه باڽق ڤانس دري ماتهاري ڤد اياون ڤروتروزواچ.
اندڤن ڬلسايل نڠ دتماوكن د افريك سلتن بااسل دري ٢،٢ ڬ، ڤاس ساعت ڠيتو، بادسركن بوقتي ڤلاياومڬنيتيق، اندڤن اين ڤستي تالتق د ڤارق خطاوليستيوا.
زمان ايس هورونين موڠكين دسباڤاكن اوليه ڤنيڠكتن كونسينتراسي اوكسيڬن د اتموسفير، نڠ مڽاباڤاكن ڤنورونن ميتانا (چه٤) د اتموسفير.
تاڤي، استلاح سنووبلل ايارث لابيه عموم دڬوناكن ڬسن مڠڬمبركان زمان ايس ايكستريم سالنجوتڽ سالوس ڤريود چرياوڬينيان.
كربون ديوك سايدا باڬبوڠ وان هوجن سمڤأي باتون چواچ لالو ممبنتوق اسم كربونات، نڠ كمودين تابوا ك لاوت، سهيڠڬ مڠك ستركسي ڬس رومه كاچ دري اتموسفير.
ولايه بكتيري موڠكين ڤرتام كالي تاڤيسه دري بنتوق كهيدوڤن نڠ لاين (كادڠ-كادڠ ديڠاراني نيومور)، تاڤي اڠڬڤن اين ماسيه كونتروۏرسيال.
فوسيل ڤاليڠ ڤامولأن نڠ بايسي چيري خاص جامور بااسل دري ايرا ڤلاياوڤروتيروزوايكوم، سكيتر ٢،٤ نڠ لالو; اورڬانيسمى بنتيق مولتيسيلولير اين بايسي ستروكتور فيلمن نڠ ممڤو برناستوموسيس.
موڠكين سل ڬانل منچوبا مامقان نڠ لابيه هالوس تاڤي ڬاڬل (موڠكين كارنا ايۏولوسي ڤرتاهنن مڠسا).
دڠن مامقاي اوكسيڬن، ينيا منچرنا ڤرودوق ليمبه سل نڠ لابيه ڬانل وان مڠحاصيلكن لابيه باڽق اينرڬي.
كادا لاوس، سيمبيوسيس نڠ ستابيل باكمبڠ انتارا سل ڬانل وان سل-سل هالوس د دالمڽ.
كاجادين نڠ ميريڤ تاجد دڠن سايناوبچتيريا فوتوسينتيسيس ماماسوكي سل هيتيروتروفيق ڬانل وان جادي كلوروڤلس.
سالاين تيوري اندوسيمبيوتيك نڠ كوات سؤال اسل اسول سلولر ميتوكوندريا وان كلوروڤلس، اد تيوري بهوا سل ماڽباڤاكن ڤروك ساسوم، سڤيروچيتس ماڽباڤاكن سيليا وان فلاڬل، وان موڠكين ۏيروس دنا ماڽباڤاكن اينتي سل، والاوڤون كادادا سابوتيڠڤون دري تروري ڠيتو نڠ دتاريما سچارا لواس.
ساكيتار ١،١ ڬ، سوڤربانوا رودينيا سداڠ تاهيمڤون.
والاوڤون ڤمباڬين انتارا كولوني وان سل خصوص وان اورڬانيسمى مولتيسيلولير كادا ساللو جلس، سكيتر ١ ميليار تاهون نڠ لالو، تانمن مولتيسيلولير ڤرتام تيمبول، كاموڠكينن ايت ڬڠڬڠ هيجاو.
قطب ڤلاياومڬنيتيق دلڠكڤي وان بوقتي ڬيولوڬيس كاي سابوق اوروڬينئ، نڠ مننداا تڤي لمڤڠ ڤوربا، وان ديثتريبوسي فلور وان فااونا ماس لالو.
ساكيتار ١٠٠٠ هيڠڬ ٨٣٠ م، سابڬيان بسر ڬومڤلن بانوا باستو د سوڤربانوا رودينيا.
هيڤوتتيس سوڤربانوا كادڠ-كادڠ مڠارح سباڬاي ڤننوتيا اتاو ۏيندي.
اينتنسيتس وان ميكانيسمى كادوا ڬلسايسي ماسيه دالم ڤڽليديكن وان لابيه ڠاليه دجلساكن درڤد ڤامولأن ڤروتروزواچ سنووبلل ايارث.
كارنا چو٢ اداله ڬس رومه كاچ نڠ ڤانتيڠ، اقليم باديڠين سچارا ڬلوبال
ڤنيڠكتن اكتيۏيتس ۏولكانيق دحاسيلكن دري ڤاچهڽ رودينيا ڤاس وقتو نڠ همڤير باسمأن.
بنتوق كهادوڤن نڠ هاڽر، نڠ ديڠاراني بيوتا ايدياچارا، لابيه ڬانل وان لابيه باراڬم دري سابلومڽ.
اين تابڬي جادي تيڬ ايرا: ڤلاياوزوايكوم، مسوزوايكوم، وان كنوزوايكوم، ماروڤاكن ايرا ڤاس كهادوڤن مولتي-سلولر ساڠت باراڬم منجادي همڤير بارتءن اورڬانيسمى نڠ ديكنال واهيني.
حال اين ماڽباڤاكن ڤرموكأن بڽو لاوت ناءيق.
باكس ڬلسايسي دري ڤريود ڠيني هاڽ دتماوكن د باكس ڬوندوانا.
بنوا لاورنتيا وان بلتيچ باتبراكن انتارا ٤٥٠ دان ٤٠٠ م، سالوس اوروڬيني كلايدونيا، اونتوك ممبنتوك لاوروسسيا (تاكنال جوا سباڬاي اييورامريچا).
تبراكن سيبيراي وان لاوروسسيا ماڽباڤاكن اوروڬيني اورل، تبراكن ڬوندوانا وان لاوروسسيا ديڠاراني اوروڬيني ۏاريسچن اتوا هيرچينين د ايروڤا اتوا اوروڬيني الليڬهينيان د اميريك اوتارا.
والاوڤون وجود كهادوڤن ايدياچاران ڤين ڤريميتيف وان كادا موده ڬسن دماسوقاكن ك دالم كلومڤوك موديرن مان ڤون، ڤاس ديۏيسي موديرن چمبريان ڤاليڠ اخير نڠ سوده اد.
بابقاڤ دري كلومڤوك چمبريان اين كاليهاتن كومڤليك س تاڤي ڤينڽا بالاين بانر وان كهادوڤن موديرن; چونتوهڽ اداله انومالوچاريس وان هايكواوايچهثيس.
مخلوك نڠ كاو جادي ڤدتوان ايواك، اتوا موڠكين باديڠسانك ڤارك وانڽ، اداله ڤيكايا.
ايواك، ۏرتبراتا ڤاليڠ تادهاولو، بيۏولوسي د لاوتن سكيتر ٥٣٠ م.
فوسيل نڠ ڤاليڠ توه دري جامور وان تاتومبوهن دارت بيسل دري ٤٨٠–٤٦٠ م، والاوڤون بوقتي موليكولر مانونجوككن بيلا جامور موڠكين سوده باكولوني د تانه سامنجك ١٠٠٠ م وان تاتانمن ٧٠٠ م.
سيريڤ بيۏولوسي جادي اڠڬوتا اوك نڠ دڤاكاي تتراڤود ڤرتام ڬسن ماڠكت كاڤلنيا كالوار دري بڽو ڬسن باهينك.
اخيرڽ، ببراڤ دري مخلوق اين كاو بأدڤتاسي دڠن كهيدوڤن دارت دڠن باءيك ساهيڠڬ مريك كاو مهابيساكن ماس ديواس مريك د دارت، مسكيڤون مريك مانتس د بڽو وان بابوليك ڬسن باهينتالو.
تاتانمن مڠمبڠكن بنيه، نڠ سچارا دراماتيس ممڤرچڤت ڤڽيبارنڽ د دارت، سكيترن وقتو اين (كيرا-كيرا ٣٦٠ جوت تاهون).
سالوس ٣٠ جوت تاهون لاڬي (٣١٠ م) تاليهت ڤربيداان سيناڤسيدا (تامسوك ماماليا) دري ساءوروڤسيدا (تامسوك بوروڠ وان ريڤتيل).
ڤاريستيوا كاڤونهن ترياس–جورسسيچ س ٢٠٠ م ماڽلامتاكن باڽق دينوساءوروس، نڠ اخيرڽ مريك جادي دومينن د انتارا ۏرتبراتا.
٦٠ ڤرسين اينۏرتبراتا لاوت ڤونه وان ٢٥ ڤرسين دري سبراتان فاميليا.
كاڤونهن مسسل كتيڬ اداله ڤريستيوا ڤرمين-ترياسسيچ، اتاو ڬريات دييڠ، موڠكين دساباڤاكن لاون بابقاڤ كومبيناسي دري ڤريستيوا ۏولكانيق سيبيرين تراڤس، دمڤق استرواد، ڬسيفيكاسي هيدرت ميتانا، فلوقتواسي ڤرموكأن لاوت، وان ڤريستيوا انوك ساق بسر.
اين اداله كاڤونهن نڠ ڤاليڠ مامتايكن نڠ ڤرنه اد، ساكيتار ٥٧ ڤرسين دري سبراتاان فاميليا وان ٨٣ ڤرسين دري سبراتان ڬينوس ماتي.
ڤاس ڤامولأن ڤلاياوسين، بومي ڤوليه دري كاڤونهن، وان كأنايكاراڬمن ماماليا باتمبه.
ساۏانا تنڤا رومڤوت مولاي مندوميناسي سابڬيان بسر دارتن، وان ماماليا نڠ كاي اندريوسرچوس ناءيك جادي ماماليا ڤمڠسا دارت تربسر نڠ ڤرنه دكتاهوي، وان ايواك ڤاوس ڤامولأن نڠ كاي باصلاوساءوروس ماڠواساا لاوتن.
هيوان باكوكو (اوڠولتاي) رقساس نڠ كايا ڤاراچرتهيرياوم وان داينوتيهريوم بيۏولوسي ڬسن ماڠواساا ڤادڠ رومڤوت.
لاوت تثيس تاتوتوڤ اوليه تبراكن افريك وان ايروڤا.
جمبتن دارت ماموڠكينكن مخلوق نڠ تايسولسي دري اميريك سلتن كاو باڤينداه ك اميريك اوتارا، كايتو ڤولا سباليقڽ.
زمان ايس ماڽباڤاكن اداڽ ايۏولوسي مأنسي موديرن د سهارا افريك دامينتو ڤولا ايكسڤنسيڽ
ديقيني اورڠ باڽق كالاو ميڬراسي بسر تاجد د سڤنجڠ بريڠيا، ايتله سببڽ، واهيني، اد اونتا (نڠ بيۏولوسي وان ڤونه د اميريك اوتارا)، كود (نڠ بيۏولوسي وان ڤونه د اميريك اوتارا)، وان ڤندودوق اسلي اميريك.
اوكورن اوتق مانيڠكت ڤسات، دان ڤد ٢ م، هيوان ڤرتام نڠ ديقلسافيكسيكن دالم ڬينوس هومو سوده چوڠول.
كاممڤوان ڬسن مڠنداليكن اڤي كاموڠكينن دمولاي ڤاس هومو ارايكتوس (اتوا هومو ارڬستير)، ساتيدقڽ ٧٩٠.٠٠٠ تاهون نڠ لالو تاڤي موڠكين ڤاس ڤامولأن ١،٥ م.
لابيه تاڠليه ڬسن مانتاڤكن اسل مولا بهاس; كادا جالاس اڤاكه هومو ارايكتوس بيسا باڤندر اتاو اڤاكه كممڤوان ڠيايت بالوم دمولاي سمڤأي هومو ساڤيانس.
كاترامڤيلن سوسيال جادي لابيه كومڤليك س، بهاس جادي لابيه چڠڬيه، وان ڤاككس جادي لبيه روميت.
مأنسي ڤرتام نڠ بايسي تندا-تندا سڤيريتوعليتس اداله ناندرطال (بياساڽ ديقلسافيكسيكن سباڬاي سڤيسيايس نڠ تاڤيسه تنڤا كتورونن نڠ ماسيه هيدوڤ); بوبوهنڽ مامتاك اورڠ ماتي، رنچق تنڤا تندا-تندا ماكنن اتوا ڤاككس.
ڤاس بهاس جادي لابيه كومڤليك س، كاممڤوان ڬسن ماءيڠت وان ماڠومونيكاسيكن اينفورماسي كاو دحاصيلكن، جر تيوري نڠ ديجوكن اوليه ريچرد داوكينس، دالم ريڤليقتاور بارو: مم (ميم).
انتارا ٨٥٠٠ دان ٧٠٠٠ سم، مأنسي د دايره هلال سوبور ﴿فيرتيلي كريسچنت﴾ د تيمور تڠه مامولاي بايڠو ترنق وان بتنعام نڠ سيستيماتيس: ڤرتانين.
نامون، د انتارا ڤارادبن نڠ معدوڤسي ڤرتانين، ستابيليتس ريلاتيف وان ڤنيڠكتن ڤرودوقتيۏيتس نڠ دسدياكن اوليه ڤرتانين ماموڠكينكن ڤوڤولسي ڠيتو باكمبڠ.
حال اين ماڽباڤاكن ڤارادبن نڠ ڤرتام بومي د سومريا، تيمور تڠه، انتارا ٤٠٠٠ دان ٣٠٠٠ سم.
مأنسي كادا لاڬي هاروس مهابيساكن سبراتان وقتوڽ باڬوي ڬسن كاو باتهن هيدوڤ، ماموڠكينكن اداڽ ڬويان خصوص نڠ ڤرتام (ميثلڽ ڤڠراجين، ڤدڬڠ، ڤندتا، دلل.).
ساكيتار ٥٠٠ سم، اد ڤارادبن نڠ ماجو د تيمور تڠه، إيران، اينديا، چينا، دان يوناني، كادڠ-كادڠ باكمبڠ، كادڠ-كادڠ مڠالمي كاموندورن.
ڤارادبن ڠينا باكمبڠ دالم ڤاڤارڠن، سني، ساءين س، ماتماتيكا وان ارسايتق.
كاكعيسىرن روموي ديقريستنكن اوليه كايسر كونستنتين ڤاس ڤامولأن ابد كا-٤ لالو تورون ڤاس اخير ابد كا-٥.
رومه كابيجقسنأن ديديريكن ڤاس زمان عباسايه د بغداد، عراق.
ڤاس ابد كا-١٤، زمان رينايسنس دمولاي د إيطالياا وان كامجوان دالم اڬام، سني، وان علمو ڤڠاتاهوان.
ڤارادبن ايروڤا مولاي باوبه مولاي تاهون ١٥٠٠، نڠ ماره ك ريۏولوسي علميه وان ايندوستري.
دري تاهون ١٩١٤ سمڤأي ١٩١٨ وان ١٩٣٩ سمڤأي ١٩٤٥، ناڬارا-ناڬارا د سالوروح دنيا تالبات دالم ڤراڠ دنيا.
ڤاس امڤيه ماس ڤراڠ، باڽق نڬارا هاڽر نڠ دبنتوق، مندكلاراسيكن اتوا دباريكن كمرديكأن دالم ڤريود ديكولونيساسي.
ڤركمبڠن تيكنولوڬي ماليڤوتي سنجات نوكلير، كومڤوتر، ريكياسا ڬينتيكا، وان نانوتيكنولوڬي.
كيكهاواتيرن وان مسئله اوتام نڠ كاي ڤڽكيت، ڤراڠ، كميسكينن، راديكاليسمى ككراسن، وان نڠ هاڽر-هاڽر ني، ڤراوبهن اقليم نڠ دسببكن اوليه مأنسي جادي باباڽق كارنا مانيڠكتڽ ڤوڤولسي دنيا.
سجاره مأنسي، اتوا سجاره نڠ تاچاتت، اداله ناراسي ماس لالو اومت مأنسي.
ڤاس زمان نيوليتيكوم تاليهت دمولايڽ ريۏولوسي ڤرتانين، انتارا ١٠.٠٠٠ وان ٥٠٠٠ س م، د بولن سابيت سوبور د تيمور دكت.
ساءيريڠ باكمبڠڽ ڤرتانين، ڤرتانين بيجي-بيجين جادي لبيه چڠڬيه وان ماوله ڤمباڬين ڬويان ڬسن مڽيمڤن ماكنن د انتارا موسيم بتنعام.
هيندويسمى باكمبڠ ڤاس اخير زمان ڤروڠڬو د انك بانوا اينديا.
"سجاره ڤسچ-كلاسيك (""ابد ڤرتڠهن"، "چ. ٥٠٠-١٥٠٠ چ،) جادي بوقتي كابڠكيتن اڬام كريستين، لالو زمان كامسان اسلام (چ. ٧٥٠ چ - چ. ١٢٥٨ چ)، وان رينايسنس تيموريد وان إيطالياا (دري سكيتر ١٣٠٠ م)."
ڤاس ابد كا-١٨، اكومولاسي ڤڠيتاهوان وان تيكنولوڬي سوده سمڤأي ماس كريتيس نڠ ممباوا كاڤدا ريۏولوسي ايندوستري وان مامولاي ڤريود موديرن اخير، ساكيتار تاهون ١٨٠٠ وان تاروس بالنجوت سمڤأي واهيني.
مأنسي موديرن سچارا اناتوميس منچوڠول د افريك ساكيتار ٣٠٠.٠٠٠ تاهون نڠ لالو، وان منچاڤأي موديرنيتس ڤاريڬل ساكيتار ٥٠.٠٠٠ تاهون نڠ لالو.
كاموڠكينن سامنجك ١،٨ جوت تاهون نڠ لالو، تاڤي ڤستي اد ڤاس ٥٠٠.٠٠٠ تاهون نڠ لالو، مأنسي مولاي مڠڬونااكن اڤي ڬسن مامناسقن وان بامسق.
منوسيا ڤلاياوليتيكوم هيدوڤ سباڬاي ڤمبورو-ڤڠومڤول، وان بياساڽ تو نومدن.
ايكسڤنسي نڠ لاكس دري اومت مأنسي ك اميريك اوتارا وان اوسيانيا ترجادي ڤاس كليماك س زمان ايس نڠ تاهڽر.
لمبه سوڠاي كونيڠ د چينا ممبوديداياكن جاواووت وان تانمن سرال لاينڽ ساكيتار ٧٠٠٠ سم; لمبه يڠتزي ماننعام بنيه لابيه ڤامولأن، ڤاليڠ كادا ڤاس ٨٠٠٠ سم.
ڤڠڬويان لوڬم، ڤرتام كالي دڬونااكن ڬسن ماوله الت وان اورنمان تمباڬ سكيتر ٦٠٠٠ سم.
ڤركوتاان جادي ڤوست ڤرنياڬان، مانوفكتور، وان كاكواتن ڤوليتيك.
ڤركمبڠن كوتا ايدينتيك وان كبڠكيتن ڤارادبن.
بامچم بوديا ڠينا منچيڤتاكن رودا، ماتماتيكا، ڤڠڬويان ڤراوڠڬو، ڤارهو لاير، رودا ڬسن تمبيكر، كاين تنون، كونستروكسي باڠونن مونومينتل، وان توليسن.
چيري خاص نيوليتيكوم اداله كاچنداروڠن ڬسن ماڽمبه دوا-دوا انتروڤومورفيق.
ڬسن ڤاموكيمن ڠينا تڤاوست د لمبه سوڠاي نڠ سوبور: تيڬريس وان ايفرت د مسوڤوتاميا، سوڠاي نيل د مصر، ايندوس د انق بانوا اينديا، وان سوڠاي يڠتزي وان سوڠاي كونيڠ د چينا.
توليسن ڤقاو دمولاي سباڬاي سيستم ڤيكتوڬرف، نڠ ريڤريسينتاسي باڬمبرڽ اخيرڽ جادي دسدرهانكن وان جادي لبيه ابسترك.
ترنسڤورتاسي نڠ ڤاليڠ ڬمڤيل اياله ليوات جالور بڽو—ليوات سوڠاي وان لاوت.
ڤركمبڠن ڠيني معكيبتاكن تيمبولڽ ناڬارا-ناڬارا تريتوريال وان كقيسرن.
د كريتا، ڤارادبن مينوا سوده ماماسوكي زمان ڤروڠڬو ڤاس تاهون ٢٧٠٠ سم وان دأڠڬڤ جادي ڤارادبن ڤرتام د ايروڤا.
سالوس ريبوان تاهون نڠ سالنجوتڽ، ڤارادبن بركمبڠ د سبراتان دنيا.
د اينديا، ايرا ڠيني ڤاس ڤريود ۏيد (١٧٥٠-٦٠٠ سم)، نڠ مأندك داسر-داسر هيندويسمى وان اسڤيك بوديا نڠ لاين دري مشاركت اينديا ڤامولأن، دان بيرقهير ڤد ابد كا-٦ سم.
سالوس تاهڤ ڤمبنتوقن د مسؤامريك (ساكيتار ١٥٠٠ سم سمڤأي ٥٠٠ م)، ڤارادبن نڠ لابيه كومڤليك س وان ترڤوست مولاي بركمبڠ، سباڬيان بسر د واده نڠ واهيني ديڠاراني مك سايكو، اميريك تڠه، وان ڤرو.
تيوري زمان اكسيال، كرل جسڤرس جوا منچاكوڤ ذورواسترينيسمى ڤرسيا، تاڤي ڤارا ڤانليتي نڠ لاين ممبنته ڬاريس وقتوڽ ذورواسترينيسمى.)
نڠ اين اداله تااوءيسمى، لڬليسمى، وان كونفوسيأنيسم.
كاراجأن-كاراجأن ڬانل باڬنتوڠ وان ڤارابوتن ولايه سچارا ميليتر وان ڤمبنتوقن ڤاموكيمن نڠ دڤرتاهناكن ڬسن جادي ڤوست ڤرتانين.
اد ساجومله كراجأن ريڬياونل سالوس ڤريود ڠينا.
كاكعيسىرن ميديان ممبري جالن ڬسن كاكعيسىرن إيران باتوروت-توروت، تامسوك كاكعيسىرن اچهايمنيد (٥٥٠–٣٣٠ سم)، كاكعيسىرن ڤرثيا (٢٤٧ سم–٢٢٤ م)، وان كاكعيسىرن ساسنيا (٢٢٤–٦٥١ م).
ايمبه ايت، الايك ساندر اڬوڠ (٣٥٦–٣٢٣ سم)، دري مقايدونيا، ماوله كاراجأن ڤانقلوك، نڠ ممبنتڠ دري يوناني نڠ واهيني سمڤأي اينديا نڠ واهيني.
دري ابد كا-٣ م، ديناستي ڬوڤتا مڠاتور سابوتيڠ ڤريود نڠ ديڠاراني سباڬاي زمان كامسان اينديا كونو.
ستابيليتس نڠ سالنجوتڽ ممبنتو ڬسن مهابركان زمان كامسان بوديا هيندو ڤاس ابد كا-٤ وان كا-٥.
ڤاس ماس اڬوساس (٦٣ سم – ١٤ م)، ياايت كايسر روموي نڠ ڤامولأن، روم سوده ماڠواساا سابڬيان بسر ميديترانيا.
كقيسرن بارت اكن ڬوڬور، ڤاس ٤٧٦ م، ك ڤڠاروح جرمان د باوهڽ اودعاچر.
ديناستي هن نڠ ترلتك د اوجوڠ لاين دري جالور سوترا سبانديڠ وان كقيسرن روموي دالم كقواتن وان ڤڠاروحڽ.
سام نڠ كاي كاراجأن لاينڽ سالوس ڤريود كلاسيك، ديناستي هن تيوڠكوك ماجو سچارا سيڬنيفيكن د بيدڠ ڤامرينتاهن، ڤنديديقن، ماتماتيكا، استرونومي، تيكنولوڬي، وان باڽق نڠ لاينڽ.
كاراجأن ريڬياونل نڠ برجاي جوا ديديرياكن د اميريك، نڠ تيمبول دري بوديا، باديري ڤاس اول ٢٥٠٠ سم.
ناڬارا-كوتا ماي نڠ ڬانل باڬيميت-ڬيميت باتمبه دالم جومله وان لابيه هيبت، وان بوديا ماي تاسبر ك صبراتان يوچاتن وان دايره ساكيتارڽ.
نامون، د بابقاڤ دايره، تاداڤت ڤريود نڠ مان كماجوان تيكنولوڬي بركمبڠ لاجو.
ديناستي هن تيوڠكوك ڬوڬور ك دالم ڤراڠ ساودارا ڤاس تاهون ٢٢٠ م، نڠ مان دمولايڽ ڤريود تيڬ كراجأن، سداڠكن كاون رومويڽ جادي ماكين تدايسينتراليساسي وان تاڤچه دالم وقتو نڠ همڤير برسمأن، كاجادين ڠيني تاكنال سباڬاي كريسيس ابد كتيڬ.
ڤركمبڠن سڠڬورد وان ڤڠامبڠبياقن كود نڠ چوكوڤ ڬنچڠ ڬسن ممباوا ڤامنه باسنجات لڠكڤ ماوله ڤارا ڤڠامبارا جادي انچمن كونستن ڬسن ڤارادبن نڠ لابيه مڤن.
باڬين نڠ تاسيسا دري كاكعيسىرن روموي، د ميديترانيا تيمور، تاروس بالنجوت نڠ كامودين ديڠاراني كاكعيسىرن بيزانتيوم.
ايرا ڠينا بياساڽ بيسل دري ابد كا-٥ ڤاس كهنچورن كقيسرن روموي بارت، نڠ تاڤچه-ڤاچه جادي باڽق كاراجأن نڠ تاڤيسه، بابقاڤ د انتاراڽ لالو جادي ساكوتو د باوه كقيسرن روموي سوچي.
اسيا سلتن تاداڤت سارڠكاين كاراجأن تڠه اينديا، ديومڤتي اوليه ڤمبنتوقن كاراجأن اسلام د اينديا.
حال اين ماموڠكينكن افريك باڬبوڠ وان سيستم ڤرنياڬاان اسيا تڠڬارا، باهوبوڠن وان اسيا; نڠ مان، ممباوا بوديا مسلم، نڠ مهاسيلاكن بوديا سواهيلي.
نڠ اين جوا جادي ڤرتمڤوران بوديا، انتارا بوديا هيلينيستيق بيزانتيوم وان كريستين باسايڠ وان تراديسي إيران ڤرسيا وان اڬام ذورواستر.
دري ڤوست بوبوهنڽ د جزيرح عرب، اومت اسلام مامولاي ايكسڤنسيڽ سالوس ڤامولأن ايرا ڤسچكلاسيك.
باڽق دري ڤمبالاجرن وان ڤڠامبڠن ڠيني كاو دكايتاكن وان ڬيوڬرافي.
ڤڠاروح نڠ دايڠكوتي اوليه ڤدڬڠ مسلم اتس روتي ڤرداڬڠن افريك-عرب وان عرب-اسيا ساڠت ڬانل.
تاموتيۏاسي اوليه اڬام وان ميمڤي ڤانقلوكن، ڤارا ڤميمڤين ايروڤا مالونچوركن ساجومله ڤراڠ سليب ڬسن منچوبا مهنچوركن كاكواتن مسلم وان مارابوت كمبالي تانه سوچي.
دوميناسي عرب د ولايه ڠيتو امڤيه ڤاس ڤرتاڠهن ابد كا-١١ لاون اداڽ كاداتاڠن اورڠ تركي سلجوق، نڠ باڤينداه ك سلتن دري تانه اير تركي د اسيا تڠه.
ولايه ايت كننيا ديڠاراني ڤنتاي بربري وان اكن جادي سارڠ ڤارا ڤراومڤق وان كاڤل ڤريبادي (ڤريۏتار) نڠ اكن مڠڬونااكن بابقاڤ ڤالبوهن افريك اوتارا ڬسن ماڽراڠ كوتا-كوتا د ڤاسيسير بابقاڤ ناڬارا ايروڤا وان ڬسن منچاري بودق ڬسن دجوال د ڤاسر افريك اوتارا سباڬاي باڬين دري ڤرداڬڠن بودق بربري.
ڤاس ابد كا-٨، اسلام مولاي منجالاجه ولايه ڠيتو وان كننيا جادي سابوبوتيڠڽ كاڤرچايأن سابڬيان بسر ڤندودوق، والاوڤون اڬام بودضا تاتاڤ كوات د تيمور.
هابيس جڠهيس خان مانيڠڬل ڤاس تاهون ١٢٢٧، سباڬيان بسر اسيا تڠه تاروس ددوميناسي اوليه نڬارا ڤانروس، چڬتاي خنات.
ولايه ڠيتو لالو دباڬي جادي سارڠكاين كاراجأن هالوس نڠ دچيڤتاكن اوليه اوزبيك.
ڤارا ڤڽربو بربر ماوله كاراجأن هاڽر ڬسن بوبوهنڽ سورڠ د سيسا-سيسا كقيسرن روموي بارت.
كقريستنن باكمبڠ د ايروڤا بارت، وان بيارا-بيارا لالو دباڠون.
مناوريعليسمى اداله ڤڠورڬانيساسيان ڤتاني ك ديسا-ديسا نڠ باهوتڠ سيوا وان باڬوي ڬسن بڠساون، وان فياوداليسمى ياايت ستروكتور ڤوليتيك نڠ مان ك ساتريا وان بڠساون نڠ بيستاتوس لابيه رنده باهوتڠ ديناس ميليتر لاون توانڽ، سابڬاي ايمبالنڽ دباري حق ڬسن مڽيوا تانه وان رومه. نڠ ايتله دوا سيستم سؤال چارا-چارا ڤڠورڬانيساسيان مشاركت ابد ڤرتڠهن نڠ باكمبڠ سلاما ابد ڤرتڠهن تيڠڬي.
ڤدڬڠ إيطالياا مندتڠاكن بودق ڬسن باڬوي د رومه تڠڬ اتوا ڬسن باڬوي د ڤڠولاهن ڬولا.
كالاڤرن، وابه، وان ڤراڠ مهنچوركن ڤندودوق ايروڤا بارت.
بوبوهنڽ اخيرڽ ممباري جالن كاڤدا ديناستي زڬوي نڠ تركنل وان ارسايتقتور ڤوتوڠن باتو د لاليبلا.
بوبوهنڽ مڠندالياكن ڤرداڬڠن ترنس-سهارا نڠ كاي اماس، ڬاديڠ، ڬارام، وان بودق.
افريك تڠه تاداڤت كامونچولن بابقاڤ ناڬارا، تامسوك كاراجأن كوڠو.
بوبوهنڽ ممباڠون ستروكتور باتو ڤرتاهنن نڠ ڬانل تنڤا مورتر كاي د ڬريات زيمبابوي، ايبو كوتا كراجأن زيمبابوي، خمي، ايبو كوتا كراجأن بوتوا، وان داننڬومب (دهلو-دهلو)، ايبو كوتا كاكعيسىرن روزۏي.
ابد كاسمبيلن تاداڤت ڤرجواڠن تريڤرتيت ڬسن ماڠواساا اينديا اوتارا، د انتاراڽ كاكعيسىرن ڤراتهارا، كاكعيسىرن ڤال، وان كاكعيسىرن رشتركاوتا.
"سايڠڽ، ديناستي تڠ اخيرڽ تاڤچه، سهابيس ستنڬه ابد كاكچاوان، ديناستي سوڠ ماڽتوكن لاڬي تيوڠكوك، نڠ جر ويلليام مچنيلل، ""ناڬارا تركاي، ڤاليڠ تارامڤيل، وان تاڤدت دي دونيا""."
ساتيلاه ساكيتار ساعبد كاكواساان ديناستي موڠول يوان، ايتنيس تيوغاوا مانڬساكن كنداليڽ لاڬي وان چارا منديرياكن ديناستي ميڠ (١٣٦٨).
ڤريود نارا ڤاس ابد كا-٨ منندإ تيمبولڽ ناڬارا جاڤڠ نڠ كوات وان رنچق دڬامبركان سباڬاي زمان كااماسن.
ڤريود فياودل دالم ساجرح جاڤڠ، ددوميناسي اوليه ڤڠواسا دايره نڠ كوات (دائميوس) وان ڤامرينتاهن ميليتر دري ڤارا ڤڠليما ڤارڠ (شوڬون) نڠ كاي كاسهوڬونن اشيكاڬ وان كاسهوڬونن توكوڬوا، بالڠسوڠ دري تاهون ١١٨٥ سمڤأي ١٨٦٨.
سيللا مانقلوككن باايكج ڤاس تاهون ٦٦٠، وان ڬوڬورياو ڤاس تاهون ٦٦٨، ماننداي اول ڤريود ناڬارا باڬين اوتارا وان سلاتان (남북국시대)، ياايت سيللا برساتو د سلتن وان بلهاي، ناڬارا ڤانروس ڬوڬورياو، د اوتارا.
مولاي ابد كا-٩، كاراجأن باڬن جادي تركانل د ميانمار موديرن.
لالوهور ڤوايبلوان وان ڤندهولو-ڤندهولوڽ (ابد كا-٩ – ١٣) ممباڠون ڤاموكيمن ڤرمنان نڠ لواس، تامسوك ستروكتور باتو نڠ تاتاڤ جادي باڠونن ڤاليڠ ڬانل د اميريك اوتارا سامڤي ابد كا-١٩.
د اميريك سلتن، ابد كا-١٤ وان كا-١٥ تاداڤت كابڠكيتن سوكو اينچ.
ريۏولوسي علميه دداڤت دري ڤڠاروح دوروڠن ڤڠنالن جوهننيس ڬوتينبرڬ ك ايروڤا، باروڤا ڤنچيتاكن، مڠڬونااكن الت نڠ باڬرق، وان دري ڤانموان تيليسكوڤ وان ميكروسكوڤ.
ڤريود موديرن اخير بالنجوت سمڤأي اخير ڤراڠ دنيا اا، ڤاس تاهون ١٩٤٥، سمڤأي واهيني.
ڤريود موديرن اول دتنداا وان تيمبولڽ علمو ڤڠتاهوان، وان اداڽ كامجوان تيكنولوڬي نڠ ماكين ڤسات، ڤوليتيك سيڤيل نڠ سكولر، وان نڬارا بڠسا.
سالوس اول ڤريود موديرن، ايروڤا كاو منداڤاتكن لاڬي دوميناسيڽ; تاڤي سجاروان ماسيه ممڤرديبتاكن ڤڽبابڽ.
ي سوده مڠامباڠكن ايكونومي مونيتر نڠ ماجو ڤاس تاهون ١٠٠٠ م.
ڠيني مانيقماتي كاوڠڬولان تيكنولوڬي وان بايسي مونوڤولي دالم ڤرودوكسي بسي چور، ڤيستون تيوڤ، كونستروكسي جمبتن ڬنتوڠ، ڤرچيتاكن، وان كومڤاس.
ساله ساتو تيوري كابڠكيتن ايروڤا ماڽتاكن بهوا ڬيوڬرافي ايروڤا باڤيرن ڤنتيڠ دالم كابرحاسيلنڽ.
حال اين ممبري ايروڤا بابقاڤ تيڠكت ڤرليندوڠن دري بهاي ڤنجاجه اسيا تڠه.
ن زمان كامسان اسلام بركهير وان ڤنجارهن موڠول د بڬداد ڤاس تاهون ١٢٥٨.
ڬيوڬرافي باكونتريبوسي ڤد ڤربيداان ڬيوڤوليتيك نڠ ڤنتيڠ.
سابليكڽ، ايروڤا همڤير ساللو تابڬي جادي ساجومله نڬارا نڠ برتيكاي.
همڤير بارتءن ڤارادبن ڤرتانين ساڠت دباتسي اوليه ليڠكوڠنڽ.
كامجوان تيكنولوڬي وان كاسوڬيهن نڠ دحاصيلكن دري ڤرداڬڠن سچارا باتهاڤ ممباوا كموڠكينن نڠ لابيه لواس.
سوده كادا مڠاجوتكن لاڬي كالاو ايكسڤنسي ماريتيم ايروڤا —ماءيڠت ڬيوڬرافي بنوا ڠيتو—سابڬيان بسر ماروڤاكن كاريا نڬارا-نڬارا اتلانتيقڽ: ڤورتوغال، سڤنڽول، ايڠڬريس، ڤرانچيس، وان بلندا.
د افريك اوتارا، كاسولتانن سعدا تاتاڤ جادي ناڬارا بيربير نڠ مردكا سمڤأي تاهون ١٦٥٩.
ڤاسيسير ڤنتاي سواهيلي مڠالمي كاموندورن ستله برادا د باوه كاكعيسىرن ڤورتوڬيس وان لالو كاكعيسىرن اومن.
كاراجأن زيمبابوي د افريك سلتن ممباري جالن كاڤدا كاراجأن-كاراجأن نڠ لابيه هالوس كاي متڤا، بوتوا، وان روزۏي.
ڤارادبن لاين دي افريك نڠ ماجو سالوس ڤريود ڠيني.
جاڤڠ مڠالمي ڤريود ازوچي–مومويام (١٥٦٨–١٦٠٣)، لالو هابيس ايت اوليه ڤريود ايدو (١٦٠٣–١٨٦٨).
كاسولتانن جوهر، نڠ تڤاوست د اوجوڠ سلتن سمننجوڠ ملايا، جادي كاكواتن ڤرداڬڠن نڠ دومينن د ولايه ڠيتو.
روسيا مالاكوكن سارڠن ك ڤنتاي بارت لاوت اميريك اوتارا، كولوني ڤرتام نڠ واهيني ديڠاراني السك ڤاس تاهون ١٧٨٤، وان ڤوس ڤاليڠ موك ياايت فورت روسس واهيني ديڠاراني چاليفورنيا ڤاس تاهون ١٨١٢.
ريۏولوسي ايندوستري دمولاي د ايڠڬريس راي وان مڠڬونااكن چارا ڤرودوكسي نڠ هاڽر — ڤابريق، ڤرودوكسي مسسل، وان ميكانيساسي — ڬسن ممڤرودوكسي باراڬم بارڠ نڠ لابيه هنچڤ وان ڤڠڬوناكن تانڬ كرجا نڠ لابيه ساديكيت درڤد نڠ دبوتوهكن سابيلومڽ.
هابيس اورڠ ايروڤا منداڤاتكن ڤڠاروح وان كندالي اتس اميريك، كاڬياتن كاكعيسىرن بيليه ك تانه اسيا وان اوسيانيا.
ايڠڬريس جوا منجاجه أستراليا، سلانديا بارو وان افريك سلتن دمان ساجومله بسر ڤندودوق كولوني ايڠڬريس باايميڬراسي ك كولوني-كولوني ڠيني.
د ايروڤا، تنتاڠن ايكونومي وان ميليتر منچيڤتاكن سيستيم نڬارا بڠسا، وان ڤڠالومڤوكن ايتنو-ليڠڬوءيستيك مولاي ماڠيدنتيفيكاسي ديريڽ سباڬاي ناڬارا نڠ بربيدا وان اسڤيرسي اوتونومي بوديا وان ڤوليتيك.
سامنتارا ايت، ڤنچاماران ايندوستري وان كاروساكن ليڠكوڠن مانيڠكت سچارا دراستيس سامنجق دتماواكنڽ اڤي وان اول ڤارادبن.
سابڬيان بسر باڬين دنيا لاينڽ دڤڠاروهي اوليه ناڬارا-ناڬارا ايروڤا: ياايت اميريك سريكت وان جاڤڠ.
ڤارڠ دنيا ا ماڽباڤاكن رونتوهڽ امڤات كاراجأن – اوستريا-هوڠاريا، كاكعيسىرن جرمان، كاكعيسىرن اوتتومان، وان كاكعيسىرن روسيا – وان مالمهڽ ايڠڬريس وان ڤرانچيس.
ڤرساءيڠن ناسيونل نڠ لاڬي بالڠسوڠ، دڤربوروق اوليه ڬاجولق ايكونومي دري ديڤريسي بسر، نڠ ممڤرچڤت تاجدڽا ڤراڠ دنيا اا.
ڤارڠ ديڠين بركهير داماي ڤاس تاهون ١٩٩١ هابيس ڤن-اييوروڤيان ڤيچنيچ، جاتوهڽ تيراي بسي وان تمبوك برلين، وان رونتوهڽ بلوك تيمور وان ڤقتا ورساوا.
ڤاس ديكداي-ديكداي اول ڤسچڤراڠ، كولوني-كولوني د اسيا وان افريك دري كاكعيسىرن بيلڬيا، ايڠڬريس، بلندا، ڤرانچيس، وان ايروڤا بارت لاينڽ مامناڠكن كامردكاان راسميڽ
ايفيقتيۏيتس اوني ايروڤا تاهمبت اوليه كتيدقماتڠن اينستيتوسي ايكونومي وان ڤوليتيك برسام، نڠ سابنديڠ جوا وان كتيدقممڤوان اينستيتوسي اميريك سريكت د باوه اڠڬرن كونفيديراسي سابيلوم ادوڤسي كونستيتوسي اميريك سريكت نڠ مولاي برلاكو ڤاس تاهون ١٧٨٩.
دالم ديكداي سهابيس ڤراڠ دنيا اا، كامجوان ڠيني ممباوا تيكنولوڬي نڠ كاي ڤرجالنن ڤاكاي ڤاسوات جيت، ساتليت بواتن ڤاكاي اڤليكسي نڠ كادا تاهيتوڠ باڽقڽ تامسوك ڬلوبال ڤوسيشنايڠ شستيم (ڬڤس)، وان اينترنيت.
ڤرساءيڠن د سلوروه دنيا ڬسن سومبر داي عالم تله مانيڠكت كارنا ڤرتومبوهن ڤوڤولسي وان ايندوستريعليساسي، تاروتام د اينديا، چينا، وان براسيل.
ارسيڤ ڠيتو اداله اكومولاسي چاتتن سجاره – دالم ميديا اڤڤون – اتوا فاسيليتاس فيسيق د مان مريك برادا
"ارسيڤ سچارا ميتافوريس ددفينيسيكن سباڬاي" "سيكريسي سواتو اورڬانيسمى""، نڠ دبدقن دري دوكومن نڠ تله سچارا سادر دتوليس اتوا دبوات ڬسن ماڽمڤأيكن ڤاسن ترتنتو كاڤدا انق چوچو."
بارارتي ارسيڤ ڠيني لاين وان ڤرڤوستاكان دالم حال فوڠسي وان اورڬانيساسيڽ، والاوڤون كوليكسي ارسيڤ رنچق دتموقن د دالم ڬادوڠ ڤرڤوستاكان
ڤارا اركياولوڬ سوده مانموقن راتوسن (بهكن ريبوان) ارسيڤ دري لمڤڠ تانه ليات نڠ بأسل دري ميلينيوم كتيڬ وان كادوا سم د سيتوس-سيتوس نڠ كاي ايبلا، ماري، امرنا، هتتوسس، أڬاريت، وان ڤيلوس..
نامون، ارسيڤ ڠيني تله هيلڠ، كارنا دوكومن نڠ دتوليس ڤد باهن نڠ كاي دري داون لونتر وان كرتس جادي لاكس روساق، كادا كاي ارسيڤ دري لمڤڠ باتو.
ستله ١٠٦٦، ايڠڬريس مڠامبڠكن ارسيڤ وان ميتودي ڤنليتيان ارسيڤ.
والاوڤون اد باڽق جنيس ارسيڤ، سينسوس ڤڠارسيڤن نڠ تاهڽر د اميريك سريكت ماڠيدنتيفيكاسي ليما جنيس اوتام: اكادميك، بيسنيس (ڬسن ڤروفيت)، ڤامرينته، نيرلابا، وان لاينڽ.
اكسس ڬسن ماليهت كوليكسي ارسيڤ-ارسيڤ ڠينا بياساڽ هاڽ كاو لاون جنجي باتمو سابيلومڽ; اد بابقاڤ لمباڬ نڠ بايسي جدول كونجوڠن ڬسن نڠ هندق ممينتا اينفورماسي.
چونتوه ارسيڤ بيسنيس نڠ تركنل د اميريك سريكت تامسوك چوچ-چولا (نڠ جوا بايسي موسياوم نڠ تاڤيسه وورلد اوف چوچ-چولا)، ڤروچتر اند ڬمبلي، موتورول هيريتاڬي سرۏيچس اند ارچهيۏس، وان ليۏي سترااسس & چو. ارسيڤ ڤراوسهاان ڠيني مڽيمڤن دوكومن بيسجاره وان حال-حال نڠ باكاتن وان سجاره وان ادمينيستراسي ڤراوسهاانڽ.
ڤاڬواي نڠ ماوروس جنيس ارسيڤ ڠينا بايسي كومبيناسي ڤالتيهن وان تيڠكتن، باءيق دري لاتر بلاكڠ علمو سجاره اتوا علمو ڤرڤوستاكان.
د اميريك سريكت، ارسيڤ ناسيونل وان ادمينيستراسي ارسيڤ (نارا) ماماليحرا فاسيليتاس ارسيڤ ڤوست د ديثتريچت اوف چولومبيا وان چولليڬي ڤرق، مريلند، وان فاسيليتاس ريڬياونل نڠ دباڬيكن ك سالوروح اميريك سريكت.
د ايڠڬريس راي، ارسيڤ ناسيونل (نڠ سابيلومڽ دكنل وان كنتور چاتتن ڤوبليك) اداله ارسيڤ ڤامرينته ڬسن ايڠڬريس وان ولايس.
بيلا دڬابوڠاكن، توتل ۏولوم ارسيڤ د باوه ڤڠاواسن ادمينيستراسي ارسيڤ ڤرانچيس اداله نڠ ڤاليڠ ڬانل د دنيا.
كاسكوڤن اڬوڠ، كاسكوڤن، وان ڤاروكي جوا بايسي ارسيڤ د ڬرجا كاتوليك روم وان ڬرجا ڠليكن.
رنچق لمباڬ-لمباڬ ڠينا مڠندالكن دانا تونجاڠن دري ڤامرينته ماوڤون دانا سواستا.
باڽق موسياوم نڠ مڽيمڤن ارسيڤ ڬسن ممبوقتياكن سومبر كارياڽ.
نڠ اين اداله اڠك نڠ تاڤيسه دري ١،٣ ڤرسين نڠ ماڠيدنتيفيكاسي ديريڽ سباڬاي ڤاكرجا لڤس.
ميسي ارسيڤ اداله ڬسن ماڠومڤولاكن قيسه دري بينيان نڠ هندق مايكسڤريسيكن ديري، وان هندق اڬر قيسهڽ دداڠار.
ارسيڤ اورڬانيساسي (كاي امڤون ڤراوسهاان اتوا ڤامرينته) چندروڠ بايسي جنيس چاتتن لاين، نڠ كاي فيلي ادمينيستراسي، چاتتن بيسنيس، ميمو، كوريسڤوندنسي ريسمي، وان نوتولن راڤت.
باڽق دري كونتريبوسي ڠيني بالوم دكاتالوڬكن، تاڤي ساعت اين لاڬي دالم ڤروسيس ڤڽيمڤنن سچارا ديڬيتل وان ترساديا ڬسن عموم سچارا اونلاين.
ميترا انترناسيونل ڬسن ارسيڤ اداله يونيسكو وان بلواي شيايلد انترناتياونل سسواي دڠن كونۏينسي دن هااڬ ڬسن ڤرليندوڠن ككايأن بوديا دري تاهون ١٩٥٤ وان ڤروتوكول كا-٢ دري تاهون ١٩٩٩.
"ڤيج، مورڬن م. ""ساتو دري رواڠ ڤنڽيمڤنن: ڬوسيڤ، اكسس، وان ترنس ڤڠيسهن سجاره."""
چونتوه دري ديسكريڤسي مورڬن م. ڤيج سؤال مڽيبركن سجاره ترنسڬيندير ايت دڠن چارا ماڽمڤأياكن لڠسوڠ كاڤدا اورڠ-اورڠ ترنسڬيندير ايت مالالوءي برباڬاي ميديا سوسيال وان ڤلاتفورم جاريڠن نڠ كاي تومبلر، تويتتر، وان اينستاڬرام، سرتا ملالوءي ڤودچست
"كونترا، اد ڤوتينسي ڬسن " "مننتڠ كونسيڤسي تراديسيونال تنتڠ سجاره"" نڠ كاو دليهت دالم ارسيڤ كونتيمڤورير، نڠ منچيڤتاكن رواڠ ڬسن ناراسي نڠ رنچق كادادا دالم باڽق باهن ارسيڤ."
سابوه بيوڬرافي، اتاو هاڽ بيو، اداله ديسكريڤسي رينچي مڠناي كهادوڤن ساساورڠ.
كاريا بيوڬرافي بياساڽ باروڤا نون-فيكسي، تاڤي فيكسي كاو جوا دڬونااكن ڬسن مڠڬمبركان كهادوڤن ساساورڠ.
"كوليكسي بيوڬرافي كونو نڠ تركنل لاينڽ اداله د ۏيت چاساروم (""اون تيه ليۏس اوف تيه چاسارس"")a اوليه سوايتونياس، نڠ دتوليس ساكيتار تاهون ١٢١ م ڤاس ماس كايسر حدرين."
ڤارا ڤرتاڤ، بياراون، وان ڤندتا مڠڬونااكن ڤريود بيسجاره ڠيني ڬسن مانوليس بيوڬرافي.
ساله ساتو چونتوه بيوڬرافي سكولر نڠ ڤنتيڠ دري ڤريود اين اداله كهادوڤن چرليماڬن اوليه ڤوڠڬواڽ اينهرد.
بيوڬرافيڽ بايسي لبيه باڽق داتا سوسيال ڬسن سابڬيان بسر ڤوڤولسي درڤد كاريا-كاريا نڠ لاين ڤد ڤريود ايت.
ڤد اخير ابد ڤرتڠهن، د ايروڤا، بيوڬرافي جادي كورڠ بارورينتاسي ڤد ڬرجا كارنا مولاي تيمبولڽ بيوڬرافي راج، ك ساتريا، وان تيرني.
ماومڤتي اڤ اوجر مالوري، ڤانكانن بارو ڤد هومنيسمى سالوس ماس رينايسنس مڠامباڠكن فوكوس ڤد سوبجيك سكولر، كاي سنيمن وان ڤڽاير، وان مندوروڠ ڤنوليسن دالم بهاس دايره.
دوا ڤركمبڠن لاين نڠ ڤاتوت دڤرهاتيكن ياايت: ڤركمبڠن ميسين چيتق ڤاس ابد كا-١٥ وان ڤنيڠكتن ليتيراسي سچارا باتهاڤ.
باڤڠروه دالم ممبنتوق كونسيڤسي ڤوڤولر تنتڠ باجق لاوت، ا ڬينرال هيستوري اوف طى ڤيراتس (١٧٢٤)، اوليه چرليس جوهنسون، اداله سومبر اوتام بيوڬرافي بابقاڤ باجق لاوت تركانل.
چرليلي مانڬساكن كالاو كهادوڤن منوسيا نڠ هيبت ايت ڤنتيڠ بانر ڬسن مامهامي مشاركت وان اينستيتوسيڽ.
كاريا بوسويل اداله كاريا نڠ اونيك دالم تيڠكت ڤنليتيانڽ، اينيا ماليباتكن ستود ارسيڤ، لاڤورن سقسي مات وان واونچارا، ناراسيڽ نڠ كوات وان مانريك، وان ڤڠڬمبارن نڠ جوجور دري سموا اسڤيك كهيدوڤن وان كاراقتر جوهنسون – اين سابوه فورمولا نڠ جادي داسر دري بيوڬرافي سسترا سمڤأي واهيني.
نامون، جومله بيوڬرافي د ميديا چيتق مڠالمي ڤرتومبوهن نڠ لاكس، بركت مشاركت ڤمباچ نڠ مالواس.
مجله بركالا مولاي مانربيتاكن راڠكين سكيتسا بيوڬرافي.
"بيوڬرافي "سوسيولوڬيس"" مامهامي تيندقن سوبجيك مريك سابڬاي عقيبة دري ليڠكوڠن، وان چنداروڠ مڠاچيلاكن اينديۏيدوعليتس."
كونسيڤ كونۏينسيونال سؤال ڤهلاون وان ناراسي كاسوك ساسان جادي هيلڠ بااوبه جادي ايكسڤلورسي ڤسيكولوڬيس كڤريبادين.
"سمڤأي واهيني، سڤرتي نڠ دكاتاكن ستراچيي دالم باڬين كات ڤڠنتر، بيوڬرافي ۏيچتوريا تله ""سام اقربڽ دڠن ايريڠ-ايريڠن ڤماكامن""، وان مامقاي سواسان يڠ سام دري ""برباريسمى نڠ لمبت وان ماڽرمكن."""
بوكو ڠيني منداڤت كتينرن د سلوروه دنيا كارنا ڬايڽ نڠ كادا تاو سوڤن وان لوچو، صفةڽ نڠ ريڠكس وان اكورت سچارا فكتوال، وان ڤروساڽ ناڠ ارتيستيك.
"روبيرت ڬراۏيس (ا، چلاوداس، ١٩٣٤) لابيه تركانل د انتارا ڤنوليس نڠ ماومڤتي موديل ستراچيي سؤال "" ممبوڠكر بيوڬرافي."""
ڤد ڤارڠ دنيا ا، چيتاق اولڠ هرد-چوۏر نڠ موره جادي تركنل.
ساءيريڠ وان ڤيليم بيوڬرافي دوكومنتر، هولليوواود ممڤرودوكسي باڽق فيلم كومرسيال برداسركن كهادوڤن اورڠ-اورڠ تركنل.
لاين كاي بوكو وان ڤيليم، كاارسيڤن رنچق كادا ماڠيسهااكن ناراسي كرونولوڬيس: سابليكڽ معرسيڤ دري باڽق ايليمن ميديا نڠ بابيدا-بيدا نڠ تاكات وان ساساورڠ، تامسوك كليڤ ۏيدياو، فوتو، وان ارتيكل تيكس.
"تيكنيك ""مانوليس كهيدوڤن"" عموم اداله سوبجيك ستود علميه."
"اينفورماسي بيسا بااسل دري ""سجاره ليسن، ناراسي ڤريبادي، بيوڬرافي وان اوتوبياوڬرافي" اتاو ""بوكو هارين، سورت، ميمورندوم، وان باهن لاينڽ""."
كستيل باڬيا ايروڤا بااسل دري ابد كا-٩ وان كا-١٠، هابيس جاتوهڽ كقيسرن كاروليڠ نڠ معكيبتكن ولايهڽ دباڬي د انتارا ماسيڠ-ماسيڠ بڠساون وان ڤڠيرن
كستيل كوتا دڬونااكن ڬسن ماڠونترول ڤندودوق لوكل وان روتي ڤرجالنن ڤنتيڠ، سداڠكن كستيل ڤاديسأن رنچق باادا دي ڤارق فيتور نڠ ماروڤاكن باڬين اينتڬرال دري كهادوڤن د مشاركت، نڠ كاي ڤابريق، تانه نڠ سوبور، اتوا سومبر اير.
ڤاس اخير ابد كا-١٢ وان اول ابد كا-١٣، تيمبول ڤنداكتن علميه ڬسن ڤرتاهنن كستيل..
ڤراوبهن ڤرتاهنن اين دكايتاكن وان ڤنچامڤوران تيكنولوڬي كستيل دري ڤراڠ صليب، كاي بينتيڠ كونسينتريق، وان اينسڤيرسي دري ڤرتاهنن سابلومڽ، كاي بينتيڠ روموي.
والاوڤون بوبوق ماسياو دڤركنالاكن ك ايروڤا ڤاس ابد كا-١٤، حال ايت كادا جوا تاللو ممڤڠاروحي ڤمباڠونن كستيل سمڤأي ابد كا-١٥، ڤاس ڤاسوكن ارتيليري جادي چوكوڤ كوات ڬسن مانمبوس دينديڠ باتو.
فياوداليسمى اداله هوبوڠن انتارا توان وان باوهنڽ نڠ مان، سابڬاي ايمبالن ڬسن ڤاليانن ميليتر وان هارڤن كاستياان، توانڽ اكن ممبري تانه ك باوهنڽ
كستيل ملاياني برباڬاي توجوان، نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ اداله ميليتر، ادمينيستراسي، وان رومه تڠڬ.
ڤاس ويلليام سڠ ڤناقلوق ماماجوكن مالالوءي ايڠڬريس، اينيا ممڤركوات ڤوسيسي كونچي ڬسن معمنكن تانه نڠ سوده اينيا امبيل.
سابوه كستيل كاو دڤاكاي ڬسن بينتيڠ وان ساكليڬوس ڤنجار، تاڤي بيسا جوا ڬسن واده ساءوراڠ ك ساتريا اتوا ڤڠواسا ماهيبور كاكوالنڽ.
د برباڬاي ولايه د دنيا، ستروكتور انالوڬ مانراڠاكن مڠناي فيتور بينتيڠ وان كاراقتريستيق لاين نڠ تاكات وان كونسيڤ كستيل، والاوڤون كستيل ڠيني بيسل دري ڤريود وان كاادان نڠ بالاينن وان مڠالمي ايۏولوسي وان ڤڠاروح نڠ بالاينن ڤولا.
اس ابد كا-16، ڤاس بوديا جاڤڠ وان ايروڤا باتمو، موديل بينتيڠ د ايروڤا سوده مالابيهي كستيل وان مأندالكن اينوۏاسي كاي موديل بينتيڠ إيطالياا "إيطالياانن تراچ" وان بينتيڠ موديل بينتڠ.
ڤ ڤڠڬلين تانه ڬسن ماوله ڬوندوكن مڽيساعكن سالوكن ڬانل د سكيتر ڬوندوكن تادي اتوا موتت، نڠ ديڠاراني ڤاريت (نڠ بيسا باسه اتوا كاريڠ).
نڠ اين اداله فيتور عموم دري كستيل، نڠ مان سابڬيان بسر بايسي ڤاليڠ كادا سابوتيڠ.
بڽو دسادياكن اوليه سومور اتوا وادوق.
والاوڤون رنچق دكايتاكن وان جنيس كستيل موتت-اند-بايليي، بايليي كاو جوا دتماوا سباڬاي ستروكتور ڤرتاهنن ايندڤندن.
"كايڤ"" لاين اصطلاح نڠ دڤاكاي ڤاس ڤريود ابد ڤرتاڠهن – اصطلاح ڠيني دڤاكاي مولاي ابد كا-١٦ وان ساتروسڽ – اصطلاح نڠ دڤاكاي تو ياايت ""دونجون"" ڬسن ماروجوق ڤد مانرا ڬانل، اتوا دالم بهاس لاتينڽ تورريس."
والاوڤون كايڤ رنچق جادي باڬين نڠ ڤاليڠ كوات دري سابوه كستيل وان جادي تمڤت ڤرليندوڠن تاراخير بيلا ڤرتاهنن لوار كاله، كايڤ كادا دبياراكن كوسوڠ مون تاجد سارڠن، تاڤي دڬونااكن ڬسن واده تيڠڬل اوليه ڤڠواسا كستيل، اتوا تامو اتوا ڤرواكيلنڽ.
واده ڬسن باجلن د ساڤنجڠ باڬين اتس دينديڠ بينتيڠ ماموڠكينكن ڤارا سردادو ماهوجاني ڤلاورو ك موسوه نڠ د باوه، وان دينديڠ بينتيڠ كاو ماليندوڠي سردادو ني.
باڬين موك ڬربڠ اداله تيتيق بوتا، ڬسن معتاسيڽ، داولهله مانرا نڠ ڤوسيسيڽ لابيه كاموكا، مانرا ڠيني دتمبهاكن د ساتياڤ سيسي ڬربڠ، موديل مانرا ڠيني ميريڤ وان نڠ دكامبڠكن اوليه اورڠ روموي
جالن كالالوان ليوات ڬربڠ ڠيني دڤنجڠي ڬسن مالاوصي ڤارا ڤڽراڠ كاو دتمباكي وان كادا كاو ماڽراڠ باليق كارنا واده نڠ تبتاس.
بياساڽ جوا ڬسن منجاتوحكان بندا ك ڤڽراڠ، اتوا ڬسن مڽيرام بڽو ك اڤي ڬسن مامادمكنڽ.
بوكان هوريزونتل نڠ لابيه هالوس دتمبهاكن اڬر سوڤاي ڤارا ڤامنه كاو ماليهت لابيه باءيق ڬسن ممبيديق.
بينتيڠ نڠ ڤاليڠ لاوس بااصل دري بولن سابيت سوبور، لمبه ايندوس، مصر، وان تيوڠكوق نڠ مان ڤاموكيمن دليندوڠي وان تيمبوق ڬانل.
باڽق بينتيڠ دري تانه نڠ اد سمڤأي واهيني، وان جوا بوقتي ڤاليسادي (ڤاڬر رونچيڠ دري كايو اتوا بسي) نڠ مڠاواني تاروسن بڽو.
والاوڤون ڤريميتيف، موديل بينتيڠ ڠيني رنچق ايفيقتيف، وان هاڽ كاو دلاون دڠن مڠڬونااكن ماسين ڤڠاڤوڠن نڠ ڤنجڠ وان تيكنيك ڤراڠ ڤڠاڤوڠن لاينڽ، كاي ڤاس ڤرتمڤوران السيا.
باڽق ڤمبهاسن بياساڽ مڠايتاكن كابڠكيتن كستيل وان رياكسي تاهدڤ سارڠن اوليه مڬير، مسلم، وان ۏيكيڠ وان كابوتوهن ڬسن ڤرتاهنن ڤريبادي.
بياساڽ ڤاموستن واده ڬسن كستيل اد د واده-واده نڠ امان، سداڠكن نڠ برادا د دايره ڤرباتسن بايسي كستيل نڠ جوملهڽ ريلاتيف ساديكيت.
ماوله اولا دري باتو كادا سرتا مرتا ماولهڽ جادي تاهن اڤي كارنا جندلا وان لاوڠڽ تابوات دري كايو.
كستيل كادا ڬسن هاڽ واده ڤرتاهنن تاڤي ڬسن مانيڠكاتاكن ڤڠاواسن ڤڠواسا تاهدڤ تانه-تانهڽ.
ڤد ٨٦٤ راج فرنچيا بارت، چرليس تيه بلد، مالرڠ ڤمباڠونن كستيل تنڤا ساءيجينڽ وان مامارينتحقن ڬسن دهنچوركن بارتءن.
سويسس اداله چونتوه كاسوس نڠ ڤاليڠ ايكستريم كارنا كادادا ڤڠاواسن ناڬارا اتس سياڤا نڠ ممباڠون كستيل، جاديڽ اد ٤. ٠٠٠ بواه كستيل نڠ اد د نڬارا ڠيتو.
د دايره ڤروۏينچ ڤاس تاهون ٩٥٠ اد بايسي ١٢ كستيل، ڤاس تاهون ١٠٠٠ مانيڠكت جادي ٣٠ كستيل، لالو ڤاس تاهون ١٠٣٠ جادي لبيه دري ١٠٠ كستيل.
ڤاس اول ابد كا-١١، موتت دان كايڤ – ڬوندوكن بواتن وان ڤاليسادي دان مانرا د اتسڽ – اداله موديل كستيل نڠ ڤاليڠ عموم د ايروڤا، كاچوالي سكنديناۏيا.
والاوڤون كونستروكسي باتو جادي باڽق دڤاكاي، سجق ابد كا-١١ وان ساتروسڽ، نڠ مان باهن باڠونن اوتام ڠينا باڽق دڤاكاي ڬسن كستيل-كستيل كريستين د سڤنڽول، تاڤي ڤامكاين باهن كايو ماسيه باڽق جوا دڤاكاي ڤاس ماس ڠيتو تاروتام د ايروڤا بارت لاوت.
سابلوم ابد كا-١٢، سابلوم ڤناقلوكن نورمان، بابيدا كاي د ايڠڬريس، كستيل-كستيل كادا باڽق دتماوكن د الدنمارك.
ديكوراسي كستيلڽ مانيرو ارسايتقتور روموي، وان كادڠ مڠڬابوڠاكن جنديلا ڬندا نڠ ميريڤ وان نڠ دتماوكن د مانرا لونچڠ ڬرايجا.
والاوڤون دڬنتيكن جادي باهن باتو، كستيل كايو وان تمبوك تانه تاتاڤ باڬونا.
سمڤأي اخير ابد كا-١٢، كستيل عمومڽ هاڽ بايسي ساديكيت مانرا; ڬربڠ هاڽ بايسي بابقاڤ فيتور ڤرتاهنن كاي چاله ڤانه اتوا ڤورتچولليس (كيسي-كيسي بسي نڠ دڬنتوڠ د اتس لاوڠ ڬربڠ) ; كايڤ اتوا دونجون نڠ باڬوس، بياساڽ بابانتوق ڤرسڬي وان كادادا چاله ڬسن ڤانه; بنتوقڽ ماڽسوايكن وان لاتق تانه (نڠ حاصيلڽ رنچق جادي ستروكتور نڠ كادا بااتورن اتوا جادي لڠكوڠ).
ڤوسيسي مانرا لابيه كاموك درڤد دينديڠ وان اد چاله ڤانه د تياڤ تيڠكت ڬسن ماموداهكن ڤارا ڤامنه ممبيديق ك سياڤا ڤون نڠ باڤرق ك دينديڠ بينتيڠ.
بنتوق كايڤ كادا لاڬي بابانتوق ڤرساڬي تاڤي جادي بابانتوق ڤوليڬونل اتوا سيليندريس.
اد كاموڠكينن دكامباڠكن ڤاس ابد كا-١٢، منارا نڠ بايسي اڤي نڠ دأڤيت.
كايڽ تنتارا ڤارڠ صليب باڽق بالاجر سوال بينتيڠ دري كونفليك بوهنڽ وان ساراچن وان بوچورن رحاسيا ارسايتقتور بيزانتيوم.
لاڬيندا نڠ كادا دڤرچايأي، دالم كاسوس جاميس اوف ساءينت ڬيورڬي تابوقتي كالو ينيا بااسل دري ساءينت-ڬيورڬيس-دءايسڤيرنچي، د ڤرانچيس.
"ڤمباڠون كستيل د ايروڤا بارت ماڽدري كالو دساين كستيلڽ دڤڠاروحي وان ديساين روموي; ميثلڽ بينتيڠ ڤاسيسير ""سكسون شوري" د ايڠڬريس ڤاس د اخير جامن روموي وان تمبوك د ساكيتار كوتا اۏيلا نڠ مانيرو ارسايتقتور روموي ڤاس دباڠون تاهون ١٠٩١ د سڤنڽول ."
چونتوه دري ڤنداكتن اين اداله كراق.
ڤمباڠونن كستيل اداله ڬسن معمانقن اكوايسيسي بوهنڽ نڠ مان كستيل ڠيني سابڬيان بسر درانچڠ اوليه مستر-مساون سوريه.
سامنتارا كستيل دڬوناكن ڬسن ڤرتاهنن وان ڬسن مڠنداليكن ڤرڬاراكن ڤاسوكن ڤارڠ، د تانه سوچي بابقاڤ ڤوسيسي ستراتيڬيس اوتام دبياراكن كادا دبينتيڠي.
ديساين نڠ باۏارياسي كادا هاڽ دميليكي كستيل ڤارا اوردو، تاڤي جوا كستيل اينديۏيدو، والاوڤون سوده عموم كالاو كستيل نڠ ديديريكن ڤد ڤريود اين بايسي ڤرتاهنن كونسينتريس.
كالاو ڤڽراڠ بهاسيل مالواتي ڬاريس ڤرتاهنن نڠ ڤرتام، اينڽ اكن تاجبق د اريا ڬسن ممبونوه ياايت انتارا دينديڠ دالم وان لوار وان هاروس ماڽراڠ ك دينديڠ كادوا.
ميثلڽ، د كستيل تنتارا صليب بياسا بايسي ڬربڠ اوتام د سيسي هيڬ مانرا وان اد دوا بلوكن د لوروڠ، ڬوناڽ ڬسن ڤارا ڤڽراڠ نڠ هندق ماسوق باراسا جاوه باجلن هيڠڬ سمڤأي ڤاڬر لوار.
والاوڤون اد راتوسن كستيل كايو د ڤروسيا وان ليۏونيا، د دايره ڠيتو ڤڠڬوناان باتو بات وان مورتر بالوم دكنل سابيلوم ماس ڤارڠ صليب.
جندلا ڬسن ڤامنه كادا باڤڠروه وان كاكواتن دينديڠ، تاڤي ڤاس ڤروڬرام ڤمباڠونن كستيل ايدورد ا، هاڽر موديل ڠيني دادوڤسي سچارا لواس د ايروڤا.
والاوڤون مچيچولاشن بايسي فوڠسي نڠ سام وان بلكون كايو، دموڠكينكن باڬين ڠيني اداله ڤانموان تيمور وان لاين دري ايۏولوسي بنتوق كايو.
كونفليك وان اينتركسي انتارا كادوا كلومڤوك ماڽباڤاكن ڤرتوكرن اد ارسايتقتور، وان اورڠ-اورڠ كريستين سڤنڽول معدوڤسي ڤڠڬوناان مانرا نڠ تاڤيسه.
"سجاروان ڤرانچيس فرنۏصاوءيس ڬيبيلين منوليس: "كابڠكيتن بسر دالم ارسايتقتور ميليتر تله برجاي، سڤرتي نڠ دهارڤكن اوليه راج-راج وان ڤڠيرن نڠ كوات ڤاس وقتو ايت; كاي ڤوترا-ڤوترا ويلليام سڠ ڤناقلوق وان كتوروننڽ، ڤلانتاڬينث، ڤاس ينيا جادي اديڤتي نورمانديا."
كستيل-كستيل بارو عمومڽ دباڠون لابيه ريڠن درڤد ستروكتور سابيلومڽ وان اداڽ بابقاڤ اينوۏاسي، والاوڤون ماسيه اد نڠ موديل لاوس نڠ كاي كستيل راڬلن د ولايس.
سنجات-سنجات اين تاللو بارت ڬسن دباوا وان دتيمباككن اوليه سأورڠ لاكين، تاڤي كالو ينيا منوڤڠ اوجوڠ باوه وان مأندق مونچوڠڽ دي تڤي لوبڠ سنجات، ينيا ڤستي بيسا مانيمباككن سنجات ڠيتو.
ادڤتاسي اين دتموقن د صبراتان ايروڤا، والڤون كايو جارڠ باتهن لاما، اد چونتوه نڠ ماسيه اوتوه ياايت د كستيل دواورنينبورڬ د بلندا.
جنيس ڤينتو ڬربڠ نڠ لاينڽ، مسكيڤون كادا تاللو عموم، اداله چلاه هوريزونتل – يڠ هاڽ مموڠكينكن ڬرقن لتايرال – دان بوكان ڤرسڬي بسر، نڠ ماموڠكينكن ڬرقن نڠ لابيه ڬانل.
هم اداله چونتوه ترن كستيل نڠ هاڽر نڠ كادا مامقاي لاڬي فيتور نڠ سابيلومڽ نڠ كاي مچيچولاشن، مانرا تيڠڬي، وان كرينيللاتياون.
سوڤاي لابيه ايفيقتيف، سنجات ديوله لابيه ڬانل، والاوڤون جادي تاڠليه ڬسن منچاڤاي كستيل-كستيل نڠ ترڤنچيل.
سامنتارا اين چوكوڤ ڬسن كستيل هاڽر، ستروكتور يڠ سوده اد سبلومڽ هاروس كاو مانموقن چارا ڬسن معتاسي سارڠن مريام.
سولوسيڽ اداله دڠن ماروبوهكن باڬين اتس مانرا لالو ماءيسي باڬين باوه وان ڤويڠ-ڤويڠ تادي نڠ فوڠسيڽ ڬسن مأندق ڤرموكأن سنجات ڬسن مانيمبق.
ليمبهڽ بينتيڠ بينتڠ نڠ مارياڤ ڠيناه،دڤينندوي جوا سابڬاي جاجق اورڠ إيطالياا.
ڤيليهن كادوا تابوقتي لابيه دڤينندوي كران ڽات بهوا اد ساديكيت مقصود دالم منچوبا ممبوات تمڤتڽ بوجور-بوجور كاو دڤرتاهناكن دالم مڠهادڤي سنجات مريام.
ببراڤ ايستان اصلي نڠ د اميريك دباڠون لاون ڤاسوكن سڤنڽول وان ڤاسوكن ڤرانچيس.
دأنتارا باڠونن ڤرتاهانن لاءنڽ (تاماسوق ڤاݢر وان بينتيڠ)، ايستان جوا ديباڠون د نو فرنچ سمڤاي.اخير ابد ك-١٧۔
نڠ رومه ڬانل وان کندڠ کودا ڠيتو دبينتيڠي كابون، لاون ساوتيڠ قبه بولت نڠ تيڠݢي ديساتيڤ اوندوت۔
مسكيڤون کونستروکسي ايستان مولاءي جاڤوق كيكيرا اهر ابد ك-١٦، كادا سمڤاي ماوله ايستان كادا کاوا دڤاکاي لاݢي كاءيتو هاج۔
دالم حال لاءنڽ ايستان ڠيتو ماسيه اد ݢونا ڬاسن ڤرتاهنن۔
دالم ماسأاله سالنجوتڽ، کاي ڤرڠ ساودارا اورڠ ايڠڬرس (١٦٤١-١٦٥١)، باڽق ايستان نڠ ديباڠون اولڠ، مسكيڤون لمبهڽ ديلياتياكن هاج سكيرا منچاڬه كادا دڤاکاي ڤولڠ۔
ديهاڽاري اتاوا مانرون ايستان جادي ديڤينندوء ساباڬاي وجود داي تاريق رومنتيس ڤاس ابد ڤرتڠهن وان ككسترييأن، وان جوا ساباڬاي باݢين ڬوثچ رۏيۏل نڠ لابه لواس دالم ارسيتكتور۔
ڠيني سكيرا تاتڤ ماماكاي دساءن ابد ڤرتڠهن نڠ کاوا ماوله رومه جادي ديڠين وان كادڤ مانوروت ستندر نڠ هاڽر۔
باڠونن فوللي جوا سام، مسكيڤون اڽ ديلائيناكن ماتن رونتوهن اولاهن اڽ لاءين باݢين الون نڠ ديڤاچاڠاكن، تاڤي كاددا السن ڬاسن ديباڠون۔
ايستان نڠ اد لاون بينتيڠ تانه، ڬوندوكن ڬانل، بالوق ڤرتاهنن وان ڬدوڠ-ڬدوڠ کاوا هاج ديڬاوياكن لاون اورڠ نڠ كادا تاڤي هارت۔
هرݢ مڠڬاوياكن ساوتيڠ ايستان بماچم-ماچم ديساسوءاءاءياكن لاون هل-هل کاي كڠاليهنڽ وان بياي كندارأن ڬاسن باهن باڠوننڽ۔
ديابد ڤرتاڠاهن نڠ مان ايستان کاي اورفورد، نڠ ديباڠون دياهر ابد ك-١٢ ديهاراڬاي اوك£١،٤٠٠، لالو ديڤڠهوجوڠ اهر ابد ايستان کاي دوۏر، ديهاراڬاي ساكيتر اوك£٧،٠٠٠ انتارا تاهون ١١٨١ وان ١١٩١۔
هاراڬ بياي ممباڠون ساوتيڠ ايستان نڠ لواس واهيني (كيكيرا ماتن اوك£١،٠٠٠ سمڤاي اوك£١٠،٠٠٠) کاوا ممبل ڤاماسوكنڽ ماتن ببراڤ رومه-رومه اورڠ سوڬه، نڠ ڤستي بدمڤق لاون كااءوءاڠن توان تانه۔
مسن-مسن وان ڤاناموءن-ڤاناموءن ابد ڤرتاڠاهن، نڠ کاي ديريق رودا تاڤق، جادي ديڤرلوءاكن بانر سالاوس ڤمباڠونن، وان تهنك-تهنق ممباڠون ڤارنچه بكايو مانيڠكت ماتن سابالوم ابد ڤرتاڠاهن۔
باڽق ناڬار-ناڬارا نڠ باءيسي ايستان ماتن کايو بالوق وان باتو دودوءاڽ، تاڤي دنمرق باءيسي باباراڤ ݢدوڠ نڠ ڤاکاي باتو لمبهڽ باڽق استاناڽ دأوله ڤاکاي تانه وان کايو بالوق، اتاوا كاءينا ديباڠون ڤاکاي باتوبات۔
چونتوهڽ، وقتو ايستان تتترشهلل ديباڠون انتارا تاهون ١٤٣٠ وان ١٤٥٠، اد باراتاي باتو ديڤارق سيتو، تاڤي امڤونڽ، لورد چرومولل، ماميله ماكاي باتو بات۔
اڽ بڬنتوڠ لاون دوکوڠن اورڠ-ورڠ دأتس اڽ، تنڤا دوکوڠن ڤاڽواڽ نڠ لابه هارت ساءيكوڠ توان تانه کاوا مڠڬسراكن كاكوءاسأن اڽ۔
ڠيني هوسوسڽ ديووجوداكن ڬاسن كاراجأن، نڠ مان باهاهو باءيسي تانه د ناڬار-ناڬارا نڠ تنتيڠ۔
ايسي دالم ايستان كاراجأن مأمبل اينتي بنتوق نڠ سام کاي ايسي رومه بارونيل، تاتاڤي دالم سکالا نڠ لابه لواس وان ڤوسيسڽ لابه باڬڠس۔
ساباڬاي ڤوست سوسيال استانا-ستانا اداله واده نڠ ڤنتيڠ ڬاسن ڤاجڠن۔
ايستان جوا ديبنديڠاكن لاون کاتدرل ساباڬاي اوبجيک كابڠڬأن ارسيتكتور، ساباڬين ايستان جوا ماماسوكاكن تامن ڬاسن هياسن۔
چوورتلي لوۏي اداله چينتا نڠ بهسرت انتارا بوهن بڠساون۔
ليݢيندا ترستن وان ايسولت اداله ساله ساتو چونتوه چاريتا چوورتلي لوۏي نڠ اد ڤد ماس ابد ڤرتڠهن۔
توجوان مانيكه دأنتارا بوهن اورڠ سوڬه د ابد ڤرتڠهن ڽات ڬاسن منجاݢ تانهڽ۔
اصلڽ ڠيني ماتن ݢامبرن سي ايستان ڬاسن واده ڤرتاهانن، تاڤي کباڽقن ايستان د ايڠڬرس، ڤرنچيس، ارلندي، وان سكوتلنديا كادا سواه تومڤت مسئله اتاوا بالوك، جادي كاهيدوڤن لوكلڽ توه اسڤيک نڠ كادا تاڤي ديهران۔
چونتوهڽ باڽق ايستان نڠ لوكاسڽ ڤارق جالنن رومن، نڠ ماسيه جادي جالن كندارأن ڤنتيڠ ڤاس ابد ڤرتڠهن، اتاوا کاوا جوا ماوبه اتاو ماوله سيستم جالنن نڠ هاڽر ديسيتو۔
ايستان ڤركوتأن اومڤت بڤرن ڤنتيڠ ڬاسن ماتور ڤوست ڤوڤولاسي وان ڤرودوکسي، خصوصڽ ڬاسن كاكوءاتن مڽارڠ، اوجود ماتن ڤنعلوقن ايڠڬرس اوليه نورمن د ابد ك-١١ براتاي ايستان کراجاءن نڠ ديباڠون ديساكيتر اتاوا ديڤارق کوتا۔
ايستان نڠ لاوس رنچق سام لاون سيستم ڤبريک وان لاڤڠن کران ڤرن اڽ ڬاسن ماوروس تانه امڤون توءنڽ، نڠ مان ممباري بوهنڽ كاونتوڠن نڠ لابه ڬانل ڤد سومبر داي۔
اڽ كادا چوما مياكيناكن ڤاسوكن باڽو وان ايواق سيݢر هاج، تاڤي جوا ڬاسن مانونجوكاكن سابوءه سمبول بهوا اڽ لارڠ بانر ڬاسن ديباڠون وان ديهاراڬو۔
كاونتوڠن ايستان نڠ ديباڠون د ڤموكيمن اڽ كادا دباتسي لاون ايروڤ۔
ڤاموكيمن جوا کاوا بكمبڠ ساچارا الامي ديساكيتارن ايستان، درڤد ديرنچانأاكن، کران منفأتڽ ڤارق لاون ڤوست ايکونومي د دوسون وان كاماننڽ۔
اڽ رنچق لوكاسڽ ڤارق لاون واده ڤرتاهنن کوتا، کاي تيمبوق رومن، مسكيڤون باهانو مأاكيباتاكن ڤارونتوهن ستروکتر سكيرا کاوا ڬاسن مواداهي واده نڠ ديهاكون۔
وقتو نورمن مڽارڠ ارلندي، سكوتلندي، وان والس د ابد ك-١١ وان ك-١٢، ڤاموكيمن ناݢارا ڠيتوه باراتاي ديتيڠڬالي لاون اورڠ دوسون، ڤونداسي كوتاڽ رنچق ديسمبوڠاكن لاون سابوءه ايستان۔
ڠيني مانونجوكاكن هوبوڠن نڠ ڤارق انتارا بوهن بڠساون وان ݢريجا، ساله ساتو واده نڠ ڤنتيڠ بانر دالم ماساراكت ابد ڤرتاڠاهن۔
چونتوه لاءنڽ وقتو ابد ك-١٤ ايستان بوديم، د ايڠڬرس جوا؛ مسكيڤون اڽ اد ڬاسن واده سني هاج، ايستان نڠ هاڽر اد د واده نڠ ڬاسن كڤنتيڠنڽ ستراتيݢيس، وان جوا ڤاريت ڽ سوروت وان رنچكڽ سيڠهاجا ڬاسن ماوله وادهڽ مانارق درڤد ڬاسن ڤرتاهنن مالاون ڤانمباڠن۔
ڬرنيسون تو لارڠ بانر جادي رنچق وادهڽ هالوس كاچوءالي استاناڽ ڤنتيڠ۔
وقتو ١٤٠٣، كاكوءاتن ماتن ٣٧ اورڠ ڤامانه باهاسل منجاڬ ايستان چرنرفون مالاون دوا ڤاڽاراڠن اوليه ڤاسوقن اوواءن ڬليندŵر ڤد ڤاڠڤوڠن نڠ لاوس، منچونتوهاكن بهوا كاكوءاتن نڠ هالوس ڬن کاوا ج ايڤكتڤ۔
ديباوه کواس اڽ کاوا جوا اد ڤاسوكن-ڤاسوكن نڠ تلاته د ميليتر نڠ کاوا بڤرن جادي ڤرويرا۔
لابه ايڤيسين كادا ممباري ماکن ڤاسوقن جاݢ درڤد مڽارڠ، هوسوسڽ ڬاسن واده نڠ دجاݢا كاتت بانر۔
ڤڠڤوڠن نڠ لاوس کاوا ملمباتاكن ڤاسوكنڽ، جادي کاوا ڬاسن مهاداڠ بنتوان سكيرا داتڠ اتاوا ڬاسن سي موسوه مڽياڤاكن سرڠن نڠ لابه ڬانل ڬاسن كاءين۔
اڤابيلا تڤكس مڽارڠ سابوءه ايستان، باڽق ڤيليهنڽ ڬاسن ڤڽرڠ۔
كاتاڤل ڬانل، نڠ كيكيرا ماريڤ ماتن ڤتراريا د ابد ك-١٣، اداله سنجاتا ڬاسن ڤڠڤوڠن نڠ ڤاليڠ ايڤكتڤ سابالوم ماريم مارڠكت۔
بللست اتاوا سڤريڠلد اداله مسن ڤڠڤوڠ نڠ ڬاوينڽ سام کاي چروسسبوو۔
اڽ رنچق دڤاکاي ڬاسن مڽارڠ واده بوهن ڤاسوقن جاݢ درڤد ڬاسن مڽارڠ ݢدوڠ استاناڽ۔
سابوءه تامبڠ نڠ ماره ك تيمبوق باکل ديتابوق لالو امونڽ سوده سمڤاي ترڬت نڠ ديهنداك، كايو-كايو نڠ ماناهن سولوڠ سكيرا كادا رونتوه باكالن ديسڠليڠ۔
سابوءه تامبڠ سامبوڠن کاوا ديتابوق سمڤاي ك اره سولوڠ ڤڠڤوڠن؛ باڤيكر كادوءاڽ باکل تتامو ديساتو واده، ڠيني کاوا ماكيباتاكن ڤرڠ بكونتاو د باوه تانه۔
ڠيتو بياسا دڤاکاي ڬاسن ممبوك ڤقسا ڬربڠ ايستان مسكيڤون باهانو دڤاکاي ڬاسن مهنچوراكن دينديڠ نڠ امبسڽ ساديكت۔
ڤيليهن نڠ لابه امان ڬاسن نڠ مڽرڠ ايستان اياله مڠڬونأاكن منارا ڤڠڤوڠن، باهانو دسمبت بلفري۔
سيستم کلس سوسيال، اتاو تيݢ کلس، اداله سوسونن هيررکي سوسيال نڠ لواس نڠ دڤاکاي لاون چهرستندوم (ورڠ كرستن ايروڤ) ماتن ابد ڤرتڠهن سمڤاي ك ابد مودرن ايروڤ۔
سوسوننڽ نيتو تاماسوق راج وان راتو، سستمڽ ديوله كاءيني ماتن ڤنديتا (کلس اول)، بڠساون (کلس كادوء)، اورڠ ميسکين وان بورجوس (کلس کتيݢ)
"د ايڠڬرس، سيستم دوا کلس ڠيني بوبه اڽ مڠڬابوڠاكن بڠساون وان ڤنديتا كاساتو کلس لاون "امبين ماکن" ساباڬاي کلس كادوء-ڽ۔"
"د سكوتلندي، سيستم تيݢ کلس ڠيتو اياله ڤنديتا (کلس اول)، بڠساون (کلس کدوا)، وان كوميسيونر ڤروڤنس، اتاوا "ماساراكت کوتا" (کلس كاتيڬ)، ماواكيلي بورجوس، اورڠ کلس منڠه، وان اورڠ کلس باوه۔"
کران ڤنديتا كادا کاوا مانيكه، کاي ڬراكنڽ تو ترباتس ك ساتو ݢنراسي۔
هوءيذيڠا مامودرڽ ابد ڤرتڠهن (١٩١٩،١٩٢٤:٤٧)۔
اورڠ بياسا رنچق ديسامأاكن لاون تيڠکت نڠ ڤاليڠ باوه۔
د باڽق داءيره وان باݢين اد جوا ڤوڤولاسي كالومڤوق نڠ لاهير ديلوءر کلس سوسيال نڠ سوده ديتنتوءاكن۔
ڤراوبهن ايکونومي وان ڤوليتيک د دوسون ڤاس وقتو ايت ديهيباكي لاون ڤرتومبوهن ڤوڤولاسي نڠ ليدڠ، ڤرودوکسي ڤرتانين، اينوڤاسي تيکنولوݢي وان ڤوست ڤركوتأن؛ رڤورماسي ڤرڤنداهن وان ڤهاڽارن دراءيه ڬاسن مليهاتاكن ڤربدأن انتارا ستاتوس ڤݢاواي وان ورݢ بياسا، وان جوا كاكوءاسأن، نڠ ديساداري جوا لاون ݢريجا هاسلڽ۔
اتورن نڠ كادوء، سياڤا نڠ مالاون، دأڠݢڤ قوات ڤوليتيک، امبيسيوس، وان بهاي۔
تمباهنڽ، نڠ کلس اول وان کدوا داسرڽ مندالاكن ڬاوين اورڠ-ورڠ کلس كاتيڬ، نڠ مان ماوله ستاتوس ڤاليڠ رندهڽ تمبه تاليهت۔
باڽق نڠ لاهير دالم كالومڤوق ڠيني وان باڽق جوا نڠ مانيڠڬل دالم بهاݢين كالومڤوكڽ۔
ڤاس مي ١٧٧٦، كامنترين كااءوءاڠن تورڬوت ديمڤيهاكن، امبه ݢاݢل ماوله ڤاروباهن۔
وقتو اڽ كادا کاوا مياكيناكن بوهنڽ ڬاسن مأاكوري ‘ڤروݢرم ڤمبوجورڽ’ اڽ، لووءس ايكسۏ ديچاري ڬاسن مأمڤيهي واکيل کلس سوسيال، تاڤي بوهن کلس كاتيڬ بتاهن سكيرا هكڽ ديسوءارأاكن۔
كارانا ڤامارنتاهن سكوتلنديا ڠيتو اونيكامرل، ساموءا انݢوتا بادودوق د قمر نڠ سام، بالاءن لاون رومه توان دان رومه اورڠ عوام نڠ تاڤيسه د ايڠڬرس۔
"نڠ کاي د ايڠڬرس، ڤامارنتاهن ارلنديا باوبه ماتن كونسيليوم مڬنوم" "ديوان بسر" " ديكيياو لاون ڬوبرنور ارلندي، دحاضيري لاون ديوان (چوريا رڬس) اورڠ-ورڠ سوڬه (توءن-توءن)، وان اورڠ ݢريجا (اوسکوڤ وان ڤنديتا)۔"
وقتو ١٢٩٧، ڤروڤنس اوالنڽ ديواكيلاكن اوليه ڤاسوقن تنتارا ڤروڤنس نڠ دڤيليه (ڤتوݢس ڤوليسي سواه جوا موالياكنڽ)۔
ماسيڠ-ماسيڠ اياله لاكين نڠ بباس، وان جوا اد حق ڤستي وان تڠݢوڠ جواب، وان جوا اد حق ڬاسن ماڠيرم واکيل ك کلس ركسدڬ۔
سابالومڽ ڤاس ابد ك-١٨، راج باءيسي حق ڬاسن ماداكن ڤاميليهن امون کلسڽ ديڤيسه۔
تاڤي، امبه ميتيڠ ڤورۏوو، ميتيڠ فنلند ديادأاكن ڤولڠ ڤاس ١٨٦٣۔
ساكيتر ١٤٠٠، حق ڤاتين ديكنالاكن، ڤاس ١٥٦١ تيڠکتن اورڠ سوڬه ديماسوكاكن، لمبهتو وقتو ١٦٢٥ كالوءرڬ بڠساون دأتور جادي کلس اول ديسيتو۔
کتوا دري كالوءرڬ بڠساون ڠيتو اياله جوريت اورڠ-ورڠ بڠساون۔
ڤڠاروهڽ ڬانل ڬاسن ڤوليتيک جادي باءيق بانر ڬاسن بوبوهن بڠساون۔
ديابد سلنجوتڽ، ݢورو نڠ بڬاوي د کمڤوس وان د سکوله نݢري ترتنتو ديماسوكاكن ك کلس سوسيال۔
باجوءالن ديبوليهاكن د کوتا هاج ڤاس ڤاميكيرن مركنتيلسم ماڠوءاساء، وان جوا ماساراكت کوتا باءيسي حق ايستيميوا ڬاسن ماتور ڤنجوءالن تاتڤ ددالم سوسونن ساريكت ڬاوي۔
سكيرا ڤاموكيمن کاوا جادي کوتا، کراجاءن ممبارياكن ايجين ڬاسن ممبوك ڤاسر، وان کراجاءن ماءيجيناكن ڤالابوهن ڬاسن ڤنجوءالن اسيڠ۔
کران کباڽقن ڤوڤولاسڽ كالوءرڬ ڤتاني نڠ منديري سمڤاي ابد ك-١٩، لاءين بودق اڤالاݢي ڤنجاهت، ماسيه اد تراديسي نڠ تنتيڠ امون ديبنديڠاكن لاون ناݢارا ايروڤ نڠ لاءنڽ۔
ڤرواكيلنڽ ڬاسن ڤرتاموءن دڤيليه سچارا كادا لڠسوڠ: ساتيڤ ڤامارنته ماڠيرم ڤاميله ڬاسن ماميله ڤرواكيلن درهڽ ڠيتو۔
بوهنڽ كادا بيسي حق ڤوليتيک وان كادا کاوا ماميله۔
د سودي، کلس ركسدڬ اد سمڤاي اڽ ديڬنتياكن لاون لڬسلاتڤ ركسدڬ وقتو ١٨٦٦، نڠ مان ممبارياكن حق ڤوليتيک ڬاسن براتأن اورڠ دڠن ڤنداڤاتن اتاو كاڤاميليكن رومه نڠ ڤستي۔
د فنلندي، ديۏيسي نڠ لڬل ڠيني اد سمڤاي ١٩٠٦، ماسيه دڤاکاي لاون كونستيتوسي اورڠ سوديا ڤاس ١٧٧٢
امبه تو، بوروه نڠ بݢان ديكوتا كادادا ديواكيلاكن لاون سيستم ايمڤت-كلس۔
ڤاس ابد ك-١٥ وان ك-١٦ بروسسل جادي واده ڬاسن كاڤالا ناݢارا بتاموءن۔
عاقبة ساتوان اوترچهت ڤاس ١٥٧٩ وان كاجادين نڠ تاجادي لمبهڽ، کڤالا ناݢارا ماڠوموماكن بهوا اڽ كادا لاݢي مانوروتي راج ڤهيلڤ اي ماتن سڤاڽول، نڠ جوا ماممڤن تانه بلندا۔
تيڠکت ڤامارنتاهن نڠ موله براتأن اکور لاون ڠيتو نڠ جادي ڤرهاتييأن لاون توجوه ڤروڤنس نڠ جادي باݢين دري ريڤوبليک کساتوان بلندا۔
د سلاتن بلندا۔ ميتيڠ كاڤالا ناݢارا تاراهر ساتيا لاون هبسبورڬس مأمبل باݢين د واکيل کلس سوسيال ڤاس ١٦٠٠ وان واکيل کلس سوسيال ڤاس ١٦٣٢۔
ڠيتو كادا لاݢي تيسي لاون واکيل ناݢارا، کلس سوسيلڽ ديبياراكن هاج سوراڠن: براتأن اورڠ ديساماراتاكن ديباوه كونستيتوسي ١٧٩٨۔
وقتو ١٨١٥، ڤاس بلندا بڬابوڠ لاون بلڬيوم وان لوايكسمبورڬ، كاڤالا ناݢارا ديڤيسه جادي دوا امبين: امبين اول وان امبين كادوء۔
ماتن ١٨٤٨، كونستيتوسي اورڠ بالندا ماڽادييأاكن بهوا انݢوتا قمر كادوءا دڤيليه لاون ورݢ (اولڽ تاباتس ڬاسن لاكينڽ هاج؛ حق ڤيليه نڠ سام ڬاسن لاكين وان بينين اد ماتن ١٩١٩)، سامنتارا انݢوتا قمر اول دڤيليه لاون انݢوتا ڤرلمن۔
کڤنديتاءن ديواكيلاكن لاون ڤاڠرن-بيار، ڤاڠرن-رچهبشهوڤس وان ڤاڠرن-ڤندتا ماتن باڽق كبيارأن۔
كادا ساءيكت ماساراكت نڠ بڬاناڽ ماسوق داءيره کراجاءن هولي رومن باديري ساوراڠن سلاما بابد-ابد كادادا واكلڽ د ميتيڠ کراجاءن، وان ڠيني جوا تاماسوق ڤاسوقن كرجأن وان اورڠ دوسون۔
امڤت کلس سوسيال اوتام اياله: بڠساون (دۏورينستۏو)، کڤنديتاءن، اورڠ دوسون، وان اورڠ کوتا، لاون سيكت کلس نڠ لابه جلس۔
سيڤت اصلي بوهن بورجوس اڽ باهوبوڠن تاروس لاون كوت-كوت، کاوا ديڤينندوء ليوات کارکتر ڤركوتأنڽ (چونتوه، ايدنتيتس کوتا، كاونتوڠن هيدوڤ د کوتا، حکوم کوتا جرمن)، جادي كاددا بورجوس نڠ تڤيسه لاون ايدنتيتس ورݢ كوتاڽ۔
"دالم سجاره، کات بورجوس ماتن بهاس ڤرنچيس ابد ڤرتاڠاهن ارتڽ ورݢ بوورڬ (وللد مركت-توونس)، ڤڠراجين، توکڠ، ڤنجوءل، وان نڠ لاءنڽ، نڠ ماروڤاكن "قوم بورجوس"۔"
ساريكت ڬاوي رڠكت ڤاس ڤابسنس سوراڠن (کاي ڤڠراجين، توکڠ وان ڤنجوءل) بماساله لاون امڤون وادهڽ سواڽ نڠ هندق بياي سيوا لابه لارڠ ڤد نڠ تجنج سابالومڽ۔
رنچق بوهنڽ تو دري كالوورڬ نڠ سوده جادي بورجوس ماتن تيݢ جوريت اتاوا لابه۔
ڠارن دري كالوورڬ ڠيني ديڤينندوء بانر ديكوتا دمان بوهنڽ بݢان، وان جوا ڤاداتوءن بوهنڽ رنچق ماڽومبڠ ڬاسن درهڽ۔
اورڠ-ورڠ ڠيني جوا هيدوڤ ميواه بانر، مانيبأاكن تاكومڤول لاون سنيمن ڤد ماس ڠيتو۔
دالم بهاس ڤرنچيس، کات بورجوس همڤير ديڠاراني ڬاسن كستاڽ سورڠ، مسكيڤون موبيليتس سوسيلڽ کاوا هاج ماسوق كادالم كالومڤوق سوسيل-كونوم۔
هتلر كادا ڤرچاي لاون کاڤيتاليسمى کران كادا ماسوق عقل لاون ايݢوءيس، اڽ جوا لابه ماميله ايکونومي نڠ دأتور ناݢارا نڠ دباݢي ساسوءايي نڠ ديكاتوجوء ۏولك۔
"هتلر جوا بڤاده بهوا بسنس قوم بورجوس كادا تاهو ناڤ-ناڤ كاچوءالي كاونتوڠن بوهنڽ ج۔"
كاڬونأن هل-هل ڠيني باريكت لاون ڤوڠس ڤركتسڽ۔
بلل د جوور (باوتي اوف ث دي، ١٩٦٧) ماڠيساهاكن قيصه ساورڠ استر بورجوس نڠ مويق لاون ڤرنيكاهنڽ لالو اڽ مالاهوڠ۔
د ايروڤ، جولوقن قيصر رنچق سوده دڤاکاي ماتن ابد ڤرتاڠاهن، کران ڤاس جامنڽ ڠيتو كاهورماتنڽ سام بانر اتاو همڤير سام هاج لاون ڤوڤي کران ڤوسيسي كهاداڤنڽ ديليهت ساباڬاي كاڤالا ݢريجا وان ڤاموك اݢام ماتن باݢين کاتوليک د ايروڤ بارت۔
لابه دالمڽ اد ارتين نڠ لابه كاتت ڬاسن قيصر، اياله ساورڠ قيصر كادا بوله اد هوبوڠن لاون كهاراتن ڤاڠوءاسا نڠ لاءنڽ وان هوسوسڽ ماڠوءاساي لابه دري سابوتيڠ داءيره۔
ستاتوسڽ سوده ديڤستياكن ديڤينندوء لاون کقيصرن سوچي رومن ڤاس ١٥١٤، مسكڤون كادا ڤستي دڤاکاي لاون مونرکي روسيا سمڤاءيتاهون ١٥٤٧۔
کاي جولوقن بوهن رومن سبلومڽ ساباڬاي راج بسر اتاوا راج-ڽ راج، سواه دڤاکاي لاون راج ڤرسيا وان نڠ لاءڽ، رنچق دأڠݢڤ سابنديڠ هاج۔
كاكاءيسارن جادي لابه ديڤينندوء لاون كالداڠن داءيره ايڠكوتنڽ درڤد جولوكنڽ سورڠ ساباڬاي ڤاڠوءاسا ڤاس ڤرتاڠاهن ابد ك-١٨۔
"ورڠ رومن بهاري كادا موءر لاون ڠارن رايكس (""راج"")، وان ڠيتو جوا ڬاسن مڠكريتيسي اتورن ڤوليتكڽ سكيرا بنتوكنڽ تاتڤ وان اتورن ريڤوبليک نڠ ڤوڤورأن۔"
اءوڬوستوس، ماسوق دالم کقيصرن رومن اول، ممباڠون كاكوءاسأن اڽ سورڠ لاون ماڠومڤولاكن واده بڬاوي، جولوقن، وان ڤڠهرڬأن اوليه ريڤوبليک روما نڠ سچارا تراديسي سوده ديبارياكن ك اورڠ باڽق، ديخوصوصاكن ڬاسن اڤ نڠ سوده ديباري لاون كاكوءاسنڽ۔
"كيياڤاڤون جوا، ڠيتو ارت كادا فورملڽ دري امڤراتور (""کومندن"") نڠ ماوله جولوكنڽ مانيڠكت دکتوجوءي لاون ڤنروس اڽ۔"
ڠيني اداله ساله ساتو جولوقن نڠ ڤاليڠ ابادي: چسر وان بهاس لاءنڽ مونچول ساتيڤ تاهوننت ماتن ڤاس چسر اءوڬوستوس سمڤاي تسر سيمون اي دري بولڬاريا ديهاڤوس ماتن تهتاڽ ڤاس ١٩٤٦۔
ڤاڠاچوءالين ماماسوكاكن جولوقن سجاره اءوڬوستن، سابوءه کوليقسي سم-سجاره سوءال بيوڬراڤي کقيصرن ڤاس ابد ك-٢ وان ك-٣۔
ببراڤ هاج نڠ ديبارياكن جولوكنڽ، وان ڠيتو جوا ڽات لاءين سابوءه اتورن بهوا ساباراتأن بيني قيصر نڠ سواه بركوءاسا کاوا منداڤاتڽ۔
ريڤوبليک نڠ بهاري، نڠ کاي ڤاس تاهون-تاهون اول مونرکي هاڽر، امڤراتور سيكت لابه ديبارياكن ك رومن عمومڽ لاون ڤاسوكنڽ وان جوا سينت رومن امبه كامناڠن، ديبنديڠاكن لاون مرسكل لاڤڠن (كاڤالا اتاوا کومندن ساباراتأن اڠکتن دارت)۔
دينستي نرۏن-نتونين نڠ باهاسل، ماڠوءاساي همڤير سالااما ابد ك-٢، مڽاءمباڠاكن کقيصرن۔
تيݢ نڠ ماميساهاكن ديري ڬاسن ممباڠون ككاءيسارنڽ سورڠ: کقيصرن ڬللچ، کقيصرن بريتننچ، وان کقيصرن ڤلميرني مسكيڤون كموكاڽ لابه رنچق ماماكاي رايكس۔
انتڽ، اد ساكيتر ليما ڤمباڬين کقيصرن (ليهات: تتررچهي)۔
رنچق كوتاڽ ديكيياو كونستنتنڤل وان ڠارنڽ هاري اين استنبول)۔
"رومن ماس دڤن ڠيني کقيصرن ""بيذنتين"" ماڽالاساءاءياكن ڤاروباهن ماتن ڤاميكيرن تانتڠ کقيصرن ساباڬاي سم-رڤوبلق جادي کقيصرن ساباڬاي مونرکي نڠ ڤستي۔"
"ماس کقيصرن بيذنتيني جوا ڤاکاي بهاس يوناني ""اوتوكراتور""، ارتڽ "ساتو نڠ ماڠوءاساي اڽ""۔ اتاوا ""مونرچه""۔ نڠ ساچارا تراديسيونل دڤاکاي لاون ڤانولس يوناني ڬاسن مرتياكن بهاس لاتين ديکتاتور۔"
ڤكتاڽ، كاددا ماتن ڠيني (وان نڠ لاءنڽ) سمبتن تمبهن وان ݢالر نڠ سواه ديلاڤاساكن۔
"مانوروت تراݢيدي ڤنجاراهن کوتا نڠ مرم، ڤانكلوق ماوموماكن ""کقيصرن رواماني"" نڠ هاڽر، ديڤينندوء لاون اهلي سجاره ساباڬاي کقيصرن لاتين اوليه كونستنتينوڤل، ماواداهياكن بلدوين اايكس، چوونت اوف فلندرس، ساباڬاي ڤانكلوك۔"
ماتن ڤاس اوتتو ث ڬرت ماجو، باڽق باكس اورڠ کراجاءن چاروليڠين دري فرنچيا تيمور جادي کقيصرن رومن سوچي۔
راج جونيور ڠن لالو ممباوا ݢالر راج رومن (راجاڽ اورڠ رومن)۔
کقيصرن روامن سوچي سيڠڬڤ ساباڬاي ڤاول دأنتارا نڠ برکواس۔
ڬوڬراڤي رنچق ديرتياكن دالم دوا باݢين: ڬوڬراڤي مانسي وان ڬوڬراڤي ڤيسك۔
سچارا تراديسيونل، ڬوڬراڤي سوده ديساتوءاكن لاون كرتوڬراڤي وان ڠارن-ڠارن تمڤت۔
کران رواڠ اڠکاس وان تمڤت تنتڠ بماچم-ماچم توڤيک کاي ايکونومي، كاسيهاتن، تانمن وان هون، ڬوڬراڤي ڠيني برڤارياسي بانر۔
دهولو ڤوكوسڽ ڬاسن ممباڠون لنكوڠن وان كيياڤ مانسي ديچڤتأاكن، ماليهت، مأاتور، وان جوا ماڠوءاساي رواڠ اڠکاس۔
اڽ بوتوه ڤاماهامن ڬاسن اسڤيک تراديسيونل تنتڠ ڤيسق وان ڬوڬراڤي منسوءي، کاي كيياڤ چاراڽ كاهيدوڤن مانسي ماوله کونسيڤ ليڠکوڠن۔
ڤلاجرن سستمڽ لومبه ڤد بومڽ سورڠ بياساڽ ماوله باݢين استرونومي وان کوسمولوݢي۔
داءيره ساءين‌س: وقتو ١٩٥٠-ن، ݢرقن داءيره ساءين‌س دڤيمڤين لاون ولتر ايسرد بڠکيت ڬاسن ماڽادييأاكن ڤرتاڽأن ڬوڬراڤس نڠ لابه قوءنتيتاتيۏي وان اناليتيس، بلاوانن لاون ارتين نڠ اصلي تنتڠ ڤروݢرم ڬوڬراڤ۔
چرتوڬراڤي سوده تومبوه ماتن سابوءه کوليقسي تهنق دکومنتاسي كادالم ساءين‌س نڠ بوجورن۔
تمباهنڽ ڬاسن براتأن انقن علمو ڬوڬراڤ، سڤيسياليس ڬس هاروس ڤاهم علمو کومڤوتر وان سيستم داتاباس۔
ڬوتستچ دڤاکاي تڤيسه ديبيدڠ نڠ باڽق، تاماسوق علمو باڽو، علمو تانه، ايكسڤلور ڤرمڽاكن، اناليسا چواچ، ڤارنچانأن ڤركوتأن، لوݢيستيک، وان ايڤيديميولوݢي۔
"مڤ-ڽ کاي نڠ ديباڠون اولڠ لاون ايچخكرد اوڠر مانوجوكاكن بابيلونيا د ايوڤهراتس، دکليليڠي لاون سابوءه دارتن ماليڠكر مانونجوق اسشري، اوررتو وان باباراڤ کوتا، جادي ديكاليليڠ لاون سابوءه ""بتتر ريۏر"" (لاءوتن)، لاون توجوه ڤولاو نڠ تسوسون ديساكيترڽ ڬاسن ممبنتوک بينتڠ توجوڠ سيسي۔"
بدا لاون ايماݢو موند، ڤتا دونيا اورڠ بابيلونيا نڠ بهاري وقتو ابد ك-٩ سابالوم ماسهي مڠڬمباراكن بابيلونيا لابه ك باݢين اوتارا ڤد باݢين تاڠه دونيا، والوڤون كادا جلس لاݢي باݢين تڠه ڠيتو هاروسڽ دواکيلي لاون اڤ۔
ثالس جوا ديڤينندوء لاون راملن ڬرهاناڽ۔
اد بڠكل سوءال سياڤا نڠ ڤاوالن مڽاتأاكن بهوا بومي توه بنتوكنڽ بولت، لاون ڤنتڤن نڠ ڤيناڽ ڬاسن ڤرمنيدس اتاوا ڤهيتاڬورس۔
ساله ساتو ڤاهيتوڠن راديوس بومي تمباءاءين دأوله لاون ايرستوسثنس۔
مريدينڽ دباݢي ك ٣٦٠°، لاون ساتيڤ دراجت دباݢي ڤولڠ ك ٦٠ منت۔
اڽ مالوءاساكن ڬاوين هڤڤرچهوس، ڤاکاي سيستم ݢريد د ڤتا اڽ لالو مأمبل ڤنجڠ ٥٦۔٥ ملل ڬاسن دراجتڽ۔
سالااما ابد ڤرتاڠاهن، ڬوڬورڽ کقيصرن رومن منتر ك ڤاروباهن دالم ڬوڬراڤي ماتن ايروڤ ك دونيا إسلام۔
كاموكاڽ، ڤلاجر إسلام مرتياكن وان منجالاساكن ڬاوين نڠ تداهولو دري بوهن رومن وان بوهن يوناني وان ماوله هووسي اوف ويسدوم د بغدد ڬاسن توجوءنڽ ڠين۔
ابو ريهن بيرومي (٩٧٦-١٠٤٨) اولڽ منجلسكأن سابوءه قطب ايقوءي-اذيموثل ڤرويكسي جارق سأيمبڠ دالم کاچ بولت د تروڤوڠ۔
اڽ جوا ماوله تهنق نڠ سام ڬاسن موكور تيڠݢي ݢونوڠ، کدالمن لمبه، وان لوءسڽ کاکي لاڠيت۔
مسئله نڠ مهاداڤي بدوءا بوهن ڤنجلاجه وان بوهن علموان ڬوڬراڤي ماناموءاكن ݢاريس لينتڠ وان ݢاريس بوجور لوکاسي ڬوڬراڤ۔
ابد ك-١٨ وان ك-١٩ اياله وقتو ڤاس ڬوڬراڤي جادي ديڤينندوء ساباڬاي سابوءه علمو اکادمي، وان جوا جادي باݢين کوريکولوم ڤرڬوروءن تيڠݢي د ايروڤ (هوسوسڽ د ڤاريس وان برلن)۔
سلاوس همڤير دوا ابد، ڤانيڠكاتن تنولوڬي لاون کومڤوتر سوده ممباواي ك ڤرکمبڠن ڬوماتق وان ڬاوين هاڽر کاي اوبسرۏاسي ڤرتيسيڤن وان ڬوستاتستق جادي ديماسوكاكن کدالم باهن ڤورتوفوليو ڬوڬراڤ۔
ارنولد هنري ڬويوت (١٨٠٧-١٨٨٤) - منچاتت سوسونن ڬلستر وان ڤاماهامن تانتڠ ڤرڬاراكن ڬلستر، هوسوسڽ ڤد اليرن ايس نڠ هنچڤ۔
ويلليم موررس داۏس (١٨٥٠-١٩٣٤) - ابه ڬيوڬراڤي امريك وان ڤانامو سكيلوس ايروس۔
ايللن چهورچهلل سمڤل (١٨٦٣-١٩٣٢) - ڤريسيدن کومڤولن اهلي ڬوڬراڤي امريك بينين ڤرتام۔
ولتر چهرستللر (١٨٩٣-١٩٦٩) - اهلي ڬوڬراڤي مانسي وان ڤانامو تيوري چنترل ڤلاچ۔
داۏد هرۏي (لاهير وقتو ١٩٣٥) - اهلي ڬوڬراڤي مرکسيس جوا ڤانولس تيوري رواڠ اڠکاس وان ڬوڬراڤي ڤركوتأن، ڤمانڠ ۏاوترن لود ڤريذ۔
دالم باباراڤ کاسوس، سابوءه ڤربيدأن ديوله انتارا ايبوكوتا رسمي (كونستيتوسيونل) وان كادودوكن ڤامارنتهڽ، نڠ مان ديواده لاءنڽ۔
چونتوهڽ اداله ڤاداتوءن بابيلوني، ابباسد بغدد، ڤاداتوءن اتن، روما، براتسلاۏ، بوداڤست، كونستنتينوڤل، چهڠ’ن، ڤاداتوءأن چوسچو، كيۏ، مدرد، ڤاريس، ڤودڬوريچ، لوندون، بيجيڠ، ڤراڬو، تللن، توكيو، لسبون، ريڬ، ۏلنيوس، وان ورسو۔
د باباراڤ ناݢارا، ايبو كوتاڽ سوده دتوکر ڬاسن السن ݢيوڤوليتيق؛ کوتا ڤرتام فنلندي، توركو، نڠ مان سوده جادي ايبو کوتا ماتن ابد ڤرتاڠاهن ديباوه کواس بوهن سودي، كاهيلاڠن هكڽ سالااما ڬرند دوچهي فنلنديا وقتو ١٨١٢، ڤاس هلسنك ممباڠون واده نڠ واهيني جادي ايبووتا فنلنديا اوليه کقيصرن روسي۔
د كاناد، اد سابوءه ايبو کوتا فدرل، سدڠ ساڤولوه ڤروڤنسڽ وان تيݢ ويلايهڽ باءيسي ايبو کوتا سورڠ-سورڠ۔
"د اءوستراليا، ايستيله ""ايبو کوتا"" رنچق دڤاکاي ڬاسن ماروجوق ك انم ايبو کوتا ناݢارا وان ايبو کوتا فدرلڽ چنبرر، وان جوا دروين، ايبو کوتا ولايه اوتارا۔"
كادا کاي د ولايه فدراس، رنچكڽ كاددا ايبو کوتا ناسيونل نڠ تاڤيسه، تاڤي لابه ك ايبو کوتا ساتو كاساتوءن ناݢارا نڠ جوا جادي ايبو کوتا سالوروه ناڬاراڽ ڠيتو، کاي لوندون، نڠ جادي ايبو کوتا ايڠڬرس وان بريتانيا راي۔
ايبو کوتا ناسيونل جرمن وان روسيا (ث ستدتستأت اوف برلن اند ث فدرل چتي اوف موسچوو) جوا ماسوق ناݢارا باݢين ڬاسن دوا ناݢارا ڠيتو لاون هكڽ ساوراڠن۔
فرنكفورت، كنتوچكي، ديتاڠه انتارا لووءسۏلل وان لايكسيڠتون۔
تللاهسس، فلوريد، دڤيليه ساباڬاي تيتيق تاڠه انتارا ڤنساچولا وان ست۔ اءوڬوستين، فلوريدا - لالو دوا کوتا نڠ ڤاليڠ ڬانل د فلوريد۔
ڤاروباهن دالم رذم ڤوليتيک ناݢارا باهانو ماوله رنچانا ايبو کوتا نڠ هاڽر۔
ڤاس کڤولاوان چانري جادي كومونيتس نڠ باديري ساورڠ وقتو ١٩٨٢، سنتا چروذ د تنريفي وان لس ڤلمس د ڬرن چاناريا كادوءاڽ ديبارياكن ستاتوس ايبو کوتا۔
ايستوني: محکمه اݢوڠ لاون كامنترين ڤنديديكن وان ريست وادهڽ د ترتو۔
جاڬ-جاڬ ڬاسن كأادأن ضرورة، بڠکو كاكوءاسأن كونستيتوسي کاوا ديڤنداهاكن ك کوتا نڠ لاءنڽ ساكيرا ݢدوڠ ڤرلمن اد د واده نڠ سام لاون کڤريسيدنن وان کابينيت۔
کواس اتس كاسالوروهن ناݢارا دݢنتي تاروس ماتن ساتو کوتا ك کوتا لاءنڽ ساتيڤ انم بولن۔
ذارمشهال، نڠ جوا ساباڬاي کنتور ڤوست ادمينستراسي ڤوست تيبتن، اداله ايبو کوتا موسيم ديڠين كادوءا د ناڬاراڽ۔
كوتاڽ ساورڠ تردڤتر ساباڬاي سابوءه ولايه كاساتوءن۔
اوتتارخكند: دهرادون اداله ادمينستراسي وان لڬسلاتڤ ناڬاراڽ، سامنتارا واده محکمه تاتيڠڬڽ د ناءينيتل۔
كونستروكسڽ دمولاءي ڤاس ١٩٦٠ لالو تونتوڠڽ ڤاس ١٩٦٦۔
واده ايستان كڤرسيدنن-ڽ (ايستان مالنچڠ) وان محکمه اڬوڠڽ اد د ايبو کوتا تاڤي دوا واده ݢدوڠ كوڠرسڽ تڤيسه ديڤيڠڬيرن کوتا۔
"سري لنك: سري لاياوردنڤورا كوتت ماوله ادمينستراسي ايبو کوتا وان واده ڤرلمن-ڽ، سامنتارا ايبو کوتا نڠ باهارڽ، كولومبو، واهيني ديوله جادي ""يبوكوتا کومرسيل""۔"
سووث افريچ: ايبو کوتا ادمينستراتفڽ اداله ڤرتوري، ايبو کوتا لڬسلاتڤ اداله چاڤي توون، لالو ايبو کوتا يوديسيلڽ اداله بلومفونتن۔
سويس: برن اداله کوتا فدرلڽ سويسس وان بڤوڠس ساباڬاي ايبو کوتا د يفيکتو۔
سام جوا کاي اللينوس وان نو يورق ستات، همڤير ساباراتأن ناݢارا باݢين ماءيله ڤجابت نڠ بݢان د ڤننشلۏانيا تڠݢارا (كوتاڽ ڤهيلادلڤهي، ڤروڤنس بوچكس، ڤروڤنس مونتڬومري، ڤروڤنس دلوار، وان ڤروڤنس چهستر) لابه كاتوجو بڬاوي د ڤهيلادلڤهي۔
اسرل وان ڤالستين: ڤامارنتاهن اسرل وان اوتوريتس ڤالستين كادوءاڽ ماءيله جروسالم ساباڬاي ايبو كوت-ڽ۔
سمبول رلوكاسي ايبو کوتا مالالوء چارا ڬوڬراڤس اتاوا دموڬوڬراڤس لوکاسي ساكاليليڠڽ موڠکين هاج ڬاسن السن ايکونومي اتاوا واده نڠ ستراتيݢيس (باهانو ديڤينندوء ساباڬاي ايبو کوتا نڠ ماجو اتاوا ايبو کوتا ڤالوڤور۔
کقيصرن ميڠ منداهاكن ايبو كوتاڽ ك بيجيڠ ماتن ننجيڠ نڠ ڤاليڠ تاڠه ڬاسن مانولوڠ ماليهاتي ڤمباتس لاون اورڠ موڠولي۔
دله اهرڽ جادي ايبو کوتا کولونيال امبه ڤانوباتن دوربر ڬاسن راج کقيصرن ڬورڬ ۏ وكت ١٩١١، ديلنجوتاكن ساباڬاي ايبو کوتا اينديا نڠ باديري ساوراڠن ماتن ١٩٤٧۔
باهانو، لوکاسي ايبو کوتا هاڽر-ڽ دڤيليه ڬاسن مأاهيري ماسأاله نڠ هندق مونچول اتاوا نڠ سوده مونچول انتارا اينتيتس نڠ باماچم، کاي ڤاس کاسوس چنبرر، اوتاو، واشهيڠتون، ولليڠتون، وان ماناڬوء۔
ڤاس ماس تيݢ کراجاءن، كادوءاڽ شهو وان وو ݢوݢور وقتو ايبو كوتاڽ چهڠدو وان جياڽ نڠ تاڤيسه ݢوݢور۔
امبه دينستي قيڠ رونتوه، ديسينتراليساسي اوتوريتس وان ڤانيڠكاتن ترسڤورتاسي وان جوا تيکنولوݢي کومونيکاسي ماوله كادوءا اورڠ چينا ناسيوناليس وان اورڠ چينا کومونيس سكيرا کاوا هنچڤ مامنداهاكن ايبو کوتا ڬاسن منجاڬ ستروکتر كاڤاممڤينن اڽ اوتوه سالاوس کريسيس ڬانل انڤاسي اورڠ جڤڠ۔
کاوا جوا ديرتياكن ساباڬاي واده بݢان نڠ تاتڤ وان ڤادت لاون ساچارا ادمينستراتڤ ديتنتوءاكن باتاسنڽ نڠ اورڠ-ورڠڽ باڽق بڬاوي ديباڬين لاءين ڤد ڤرتانين۔
دالم سجاره، اورڠ نڠ بݢان ديكوتا سوده جادي باݢين نڠ هالوس ماتن براتأن مانسي، تاتاڤي سالاوس دوا ابد ڤرتومبوهن اوربانيساسي نڠ كادا بياسا وان هنچڤ، همڤير ستاڠه ماتن ڤوڤولاسي بومي واهيني بݢان د كوت-كوت، نڠ مان سوده باءيسي كونسكونس نڠ ڬانل ڬاسن كالنجوتن هيدوڤ ݢلوبل۔
ڤاڠاروه نڠ مانيڠكت ڠيني مأرتياكن بهوا كوت-كوت جوا سوده باءيسي ڤاڠاروه ڤنتيڠ ڬاسن ماسأاله ݢلوبل، کاي ڤركمباڠن كالنجوتن هيدوڤ، ڤاماناسن ݢلوبل وان كاسيهاتن ݢلوبل۔
كراناڽ، کوتا نڠ ڤادت رنچق ديسامأاكن ساباڬاي ايليمن نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ ڬاسن مالاون ڤاروباهن اقليم۔
چونتوهڽ، ايبو کوتا ناݢارا کاي بيجيڠ، لوندون، مكسيكو، موسكوو، ناءيروب، نو دله، ڤاريس، روما، اتن، سوول، توكيو، وان واشهيڠتون، د۔چ۔ مڠڬمباراكن ايدنتيتس وان ڤونچق ڤد بڠسا نڠ تاڤيسه اڽ۔
كوتاڽ موڠکين هاج ديڤينندوء ساباڬاي سابوءه قيصه، سابوءه بنتوق هوبوڠن انتارا ساكومڤولن ماساراكت، ڤرودوکسي وان ديستريبوسي وادهڽ، لاڤڠن ݢاي اوكڽ، کومڤولن كاڤوتوسن نڠ تاهوبوڠ، اتاو سابوءه ولايه باماساله۔
سنسوس ناسيونل ماكاي ارتين نڠ بماچم - مأمبل باݢين کاي ڤوڤولاسي، كاڤاداتن ڤوڤولاسي، جومله ماساراكتڽ، ڤوڠس ايکونومي، وان ڤراساران - ڬاسن مڠڬولوڠاكن ڤوڤولاسڽ ساباڬاي ڤركوتأن۔
هوبوڠن نڠ ساليڠ بڬنتوڠ انتارا کوتا وان ناݢارا باءيسي ساتو كونسكونس نڠ ڽات بانر اڽ موده ديلياتاكن هاج: دالم سکالا ݢلوبل، رنچكڽ كوت-كوت مالاهيراكن ارا نڠ ممڤو مندوكوڠ ڤوڤولاسي نڬريكولتورل نڠ ڤرمانن۔
کران کوتا تومبوه لاون حال نڠ روميت، كومونيتس اينستيتوسي نڠ ڬانل، ماتن كادودوكن ڤامارنتاهنڽ سمڤاي ك واده كأاڬامأنڽ، کاوا جوا اد ڬاسن ماڠوءاساي ڤون-ڤون كوۏرڬنس ڠين۔
ليڠکوڠن ڤيسكڽ رنچق جادي کندالا دالم بنتوكن كيياڤ سابوءه کوتا ڠيتو ديباڠون۔
وان ڠيتو جوا کاوا دأتور ڬاسن ڤرتاهانن نڠ اوڤتيمل ديتنتوءاكن ولايه ساكيترڽ۔
بنتوكن ڠيني کاوا ماريڤ ماتن ڤرتومبوهن نڠ سوكسس دالم وقتو نڠ لاوس، لاون باتس كونسنترس ڤد تيمبوق کوتا وان بينتيڠ مانونجوكاكن باتسن کوتا بهاري،
د كوت-كوت کاي موسكوو، موتڤ ڠيني ماسيه ڽات تاليهت۔
ڤڠڬالين د ارا ڠيني سوده ماناموءاكن رارونتوهن کوتا مأاراهاكن باماچم-ماچم ك ڤنجوءالن، ڤوليتيک، اتاوا اݢام۔
کوتا نڠ ديرنچانأاكن د چينا ديباڠون مانوروت ڤرينسيڤ سوچي سكيرا کاوا جادي سورڬ نڠ هالوس۔
سيتوس ڠيني مونچول ديرنچانأاكن تاتور بانر وان موديل نڠ بتيڠكت، لاون امبين نڠ مينيمالس ڬاسن ڤݢاواي وان مانيڠكاتاكن ڤاروماهن نڠ لابه روميت ڬاسن اورڠ کلس اتس۔
د ابد سالنجوتڽ، کوتا ناݢارا يوناني نڠ باديري ساورڠ، هوسوسڽ اتن، مأاتور ڤوليس، سابوءه ڤركومڤولن ماساراكت لاكين توان تانه نڠ بمباءاءين ممباڠون كوتاڽ۔
ديباوه كاكوءاسأن کقيصرن ڠيتو، روما بأاله بنتوق وان منداڤاتاكن باڽق کوتا (چولونيي)، لالو ديباواڽ ڤرنسڤ-ڤرنسڤ ارسيتكتور ڤركوتأن، دساءن، وان كاهيدوڤن ماساراكت لاون بوهنڽ۔
ڤرادبن نورت چهيكو تاماسوق ساباڽق ٣٠ سينترل ڤوڤولاسي ڬانل ڤد اڤ نڠ ديڤينندوء باݢين اوتار-تاڠه نورت چهيكو ڤسيسير ڤيرو۔
واده كاكوءاسأن د بارت باڬنت جادي كونستنتينوڤل وان جادي ڤرتومبوهن ڤوڤولاسي اسلامية لاون كوت-كوت ڬانلڽ بغدد، كاءيرو، چóردوب۔
سالاوس ابد ك-تيڬابلس وان كا-مڤتبلس، باباراڤ کوتا جادي داءيره نڠ هارت، مأمبل اليه داءيره ساكيترڽ اتاو ممباڬون كاكوءاسأن ماريتيم نڠ لواس۔
ايبو کوتا ڤاليڠ ڬانل د ايروڤ باݢين بارت (لوندون وان ڤاريس) داڤت منڤأت ماتن ڤرتومبوهن ڤرداڬاڠن بائمباين لاون مونچولڽ ڤرداڬاڠن اتلنتيک۔
ايڠڬرس ماممڤن ديموك کران لوندون جادي ايبو كوتاڽ کراجاءن دونيا وان كوت-كوتاڽ ديسڤنجڠ ناݢارا تومبوه د واده نڠ ستراتيݢيس ڬاسن ڤبريک۔
كاڤاممڤينن ويراوساها تاوجود مالالوء ڤرتومبوهن كواليسي نڠ ديوله لاون توکڠ، ماكلر، ڤمباڠون، ميديا، اورڠ ڤنتيڠ د ڤامارنتاهن کاي واليكوت، وان ڤاڬاواي ڤامارنتاهن نڠ مانونجول۔
"هاسلڽ اداله اوسها ڤد ڤاڠوءاتن ڤوست کوتا؛ ڬنتريفيكاسي دالم کوتا؛ ڤاروباهن چبد ڬاسن مانيڠكاتاكن لاينن ڬاوين، هيبورن، موسوم، وان واده كابودايأن؛ کونستروکسي ستاديون اولهراݢ ون كومڤلق اولهراڬاڽ؛ وان ڤمباڠونن باتس لاءوت۔"
سمڤاي ابد ك-١٨، سابوءه كاساءمباڠن مونچول انتارا ڤوڤولاسي اڬريكولتورن د دوسون وان د کوتا ماوتاماكن ڤاسر وان ڤبريک سكلالا هالوس۔
داي تاريق كولتورل كوتاڽ جوا مأمبل ڤرن ڬاسن مانارق ماساراكت۔
باتم، ايندونيسيا، موڬادشهو، سومالي، ايكسيامن، چينا وان نيامي، نيڬري، ديڤرتمباڠاكن انتارا كوت-كوت نڠ هنچڤ تومبوه د دونيا، لاون اڠک ڤرتومبوهن تاهوننڽ ٥-٨٪۔
ڤبب ممڤردكس تمبهن ٢۔٥ ميليار ڤندودوق کوتا (وان ٣٠٠ جوتا لابه سيكت ڤندودوق ناݢارا) د سالوروه دونيا ڤاس ٢٠٥٠ كاءين، لاون ٩٠٪ ايكسڤنس ڤوڤولاسي ڤرکوتاءن تاجادي د اسيا وان افريکا۔
اد سابوءه جورڠ دالم نڠ ماميساهاكن اورڠ سوڬه وان اورڠ سوسه د كوت-كوت ڠين، نڠ رنچق ايسڽ ايليت نڠ سوڬه بانر بݢان د كومونيتس نڠ تاجامن كأاماننڽ وان باراتاي اورڠ نڠ باڬانا د رومه نڠ كادا تاڤي لايق لاون ڤراساران نڠ كادا چوکوڤ وان ساچارا لاءين كونديسي نڠ سوسه۔
"نامون كوتامدي روتين مأادأاكن اوندڠ-وندڠ ماڽالوروه ڬاسن ڤالڠڬارن تابوك (وان كادا جلس) کاي باكاليارن وان ماهالاڠ، ممبوتوهاكن ايجين ڬاسن ڤروتيس اتاو ماڽوروه ڤندودوق وان امڤون رومه ڬاسن ماهيلاڠاكن ثلجو دري تروتور د کوتا۔"
ڠيني ديادأاكن لابه اتاو کورڠ روتين ، دالم ݢاي نڠ لابه کورڠ سام۔
"کريتيريا نڠ بداسر ڤرودوکسي ڠيني رنچق مانمڤاكاكن ""اتورن ڤالايانن""، ماروتيناكن ڤروسيدور ڤالايانن، نڠ جادي اوڤاي ڬاسن ماننداي توجوان ڤرودوكتيڤيتس بيروکراسي لاينن ڤرکوتاءن"
""روبرت ل۔لينبرري، ""مأاتوري ڤاڽام-راتأن ڤركوتأن: ديستريبوسي لاينن ڤوبليک کوتا""؛ ڤد ههن & لۏيني (١٩٨٠)۔"
تاتاڤ، ممبياياي لاينن كوتامدي، لاون مهاڽاري ڤركوتأن وان ڤرويق ڤمباڠونن لاءنڽ، اداله ماسأاله تاهونن، نڠ مان كوت-كوتاڽ مأاجوءاكن بنديڠ ك ڤامارنتاهن نڠ لابه تيڠݢي، ڤاڠاتورن لاون سيکتور ڤريباد، وان جوا تهنك،كايا ڤريڤاتيساسي (منجوءل لاينن ك سيکتور ڤريباد)، كورڤوراتيساسي (ڤورماسي قوءاس-ڤريبادي كاڤاميليكن ڤاروساهأن كوتامدي)، وان ڤمبيايأن (ممبوڠكوس اسيت کوتا ك اينسترومين كااءوءاڠن نڠ کاوا دجوال وان بداسر)۔
"ڤاڠاروه دري ݢلوباليساسي وان ڤرن ڤاروساهأن مولتيناسيونل د ڤامارنتاهن لوكل سادوني، سوده ماممڤن ڤاروباهن ڤندڠن ڤد ڤاممڤن ڤركوتأن، جاءوه ماتن ""تيوري رڬيمي ڤركوتأن"" نڠ مان سابوءه كواليسي ڤد كاڤنتيڠن داءيره نڠ ڤوڠسڽ مأاتور، مالالوء سابوءه تيوري کونترول ايکونومي ماتن لوار، ساچارا لواس تاهوبوڠ ڤد اکادميک لاون ڤيلوسوڤي نوليبرالسم۔"
الت ڤارنچانأن، ديلوءر ماتن دساءن اوريسينل كوتاڽ سورڠ، تاماسوق انڤستاسي ڤوبليک ايبو کوتا دالم ڤراساران وان کونترول ڤڠڬونأن لاهن کاي ذوناس۔
"لاون جوا اد ڬاسن کوتا دالم ايمڤليمينتاسي توجوان ڤارنچانأن اداله کواس كوتامدي دالم ذوناس، مأاتور سوب-ديۏيسي لالو ڤاراتورن ڬاسن ݢدوڠ، رومه، وان ڤرينسيڤ كاباريساهن۔"""
اورڠ-ورڠ نڠ باديم باڤاراكن کاوا هيدوڤ باسامأن، بڬاوي، وان باماءينن، د واده نڠ تاڤيسه، وان باهوبوڠن وان اورڠ نڠ بابد، ممبنتوق سوکو اتاو ݢاي هيدوڤ اينچلاۏس اتاو، د واده ڤوست كامسكينن، غتتوس۔
"ڤيڠݢيرن کوتا د بارت، وان، مانيڠكتكن، كومونيتس نڠ تاجاڬ كأاماننڽ وان بنتوكن لاءين دري ""ڤريۏاتوڤي"" ساكاليليڠ دونيا، ماءيجيناكن بوهن ايليت لوكل ڬاسن ماميساهاكن ديري ساورڠ ك ليڠکوڠن نڠ امان وان هوسوس۔"
اورڠ ميسکين نڠ توسر - كيكيرا ١۔٥ ميليار اورڠ واهين، ٢۔٥ ميليار ڤاس ٢٠٣٠ كاءينا - اداله ڤرتومبوهن ترهنچڤ وان باݢين کلس سوسيال نڠ ڤاليڠ باڽق د ڤلانيت ڠين۔
ساچارا اونتولوڬس ميريڤ وان كادا ميريڤ لاون ديسکريڤسي بادن سجاره تنتڠ کومونيس مانيفيستو۔
ساباڬاي ڤوست ڤرداڬاڠن کوتا سوده جادي لاوس جادي رومه ڬاسن ڤرداڬاڠن وان كونسومس مالالوء اينترکسي دالم بلنجا۔
اتورن ڤاسر نڠ لابه كندل ديبوتوهاكن ڬاسن منچوچوكاكن كاممڤوءن نڠ لابه باءيق انتارا فيرما وان ڤرساوراڠن۔
بودايا ايليت رنچق هيدوڤ د كوت-كوت، هيدوڤ باءمباءاءين لاون بودايا ايبو کوتا نڠ دباݢي، وان جوا بوهنڽ اومڤت اندل د ڤامارنتاهن۔
"ڬرڬ كرر & جسسيچا اوليۏر، ""ماميكر اولڠ ايدنتيتس تمڤت""، ڤد كاۏرذس، ورنبي، & اشهوورث (٢٠١٥)۔"
توريس نڠ جيواڽ ڤاتريوتيسمى منجيڠوكي اڬرا ڬاسن ماليهت تاج ماهل، اتاوا نو يورق چتي ڬاسن منجيڠوكي وورلد ترادي چنتر۔
كاناڤ اورڠ نڠ كادا دڤاتوهي - نڠ ميسکين، نڠ کورڠ ممڤو، نڠ تاڤيسه - رنچق لابه ماءيله هيدوڤ ديباوه كونديسي نڠ موچاي د رومه ڤيتق درڤد مأاتور كاسيهاتن وان كاتاناڠن کوتا نڠ هالوس اتاو سوبديۏيسي باراسه اتس ڤمباڠونن سم-دوسون؟
بوهنڽ نڠ داتڠ ڬاسن بݢان ديسيتو هاروس اومڤت جوا ڬاسن ڤرتيسيڤاسي وان باساءيڠ دالم تيڠکتن نڠ هندق دراءيه۔
اولهراݢ جوا ممبل ڤرن دالم ڤروموسي کوتا وان فورماسي ايدنتيتس لوكل۔
نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ، اد جوا ڤوتينسي جڠک ڤنجڠ نڠ ڬانل ڬاسن توريس وان انڤستاسي (كاسيمات،٢٠٠٣)۔
"ڤرڠ ماوله کونسينتراسي دالم كاڤاممڤينن سوسيال وان كاكوءاسأن ڤوليتيک د تاڠن مينوريتس نڠ ممباوا سنجات، ساكوڠكول لاون بوهن ڤنديتا مالاته كاكوءاسأن نڠ سوچي وان ماماداهي راهاسيا تاڤي جوا علمو ساءين‌س وان علمو ماݢيس نڠ بهاراڬ۔"""
سالاوس ڤرڠ دونيا كا-ي، ڤامارنتاهن ناسيونل دالم سواتو كاسمڤاتن مندكلاراسيكن باباراڤ کوتا ج نڠ بوک، سيڠهاجا ماڽاراهاكنڽ ڬاسن موسوه سكيرا منچاڬه كاروساكن وان ڤرتومڤاهن داره۔
ڤرڠ ڠيتو، ديڤينندوء ساباڬاي كونتر-ڤمبارونتاكن، ماليباتاكن تهنق ڤنجاڬأن وان ڤرڠ ڤسيكولوڬس نڠ سام لاون ڤرڠ جارق ڤارق، ساچارا ڤوڠس مالوءاساكن ڤنچاڬاهن كاجاهاتن ڤركوتأن نڠ مودرن، نڠ مان سوده ڤاکاي کونسيڤ کاي ولايه نڠ کاوا ديڤرتاهاناكن۔
کران تيڠݢيڽ هالڠن ڬاسن ماسوق، جاريڠن ڠيني سوده ديكلاساكن ساباڬاي مونوڤولي ناتورل، ارتڽ لوڬيك ايکونومي ڠيتو ممبوتوهاكن کونترول ڬاسن ساتيڤ جاريڠن اوليه سابوءه اورݢانيساسي، ڤوبليک اتاو ڤريبادي
"كث وللمن & فردرق ڤرتوريوس، ""ڤراساران ڤركوتأن: ڤودوكتيڤيتس، ايڤالوءاسي ڤرويك، وان كااءوءاڠن""، دالم وللمن & سڤللر (٢٠١٢)۔"
كاباراسيهن، ديبوتوهاكن ڬاسن كاسيهاتانن نڠ باءيق دالم كونديسي نڠ باسمبه، ديڤرلوءاكن سرڤ باڽو وان ڤاڠالولأن سمڤه سام کاي كاباراسيهن ساوراڠن۔
كاهيدوڤن ڤركوتأن نڠ مودرن باڬنتوڠ بانر لاون ڤڠهنتر اينرڬ مالالوء لسترق ڬاسن منجالاناكن مسن لسترق (ماتن كاڤرلوءن رومه تڠݢ سمڤاي مسن ايندوستري سمڤاي واهين- باڽق بانر ديمان-مانا سيستم ايليکترنيک دڤاکاي د بيدڠ کومونيکاسي، بسنس، وان ڤامارنتاهن) وان ڬاسن لمڤو ميره، لمڤو جالن، وان لمڤو امبين۔
"توم هرت، ""ترنسڤورتاسي وان كوتاڽ""؛ دالم ڤدديسون (٢٠٠١)۔"
باڽق کوتا ڬانل امريك ماسيه منجالاناكن اڠکوتن عموم بياسا ليوات ريل، چونتوهڽ کاي نڠ سواه ديڤينندوء سيستم نو يورق چتي سوبوي۔
ڤولوسي ݢدوڠ وان ڤمبوءاڠن، سام کاي مانانم د كابون، ماوله واده ڤيسيكل وان كميكل نڠ مان اڽ كاددا كاسامأن د هوتن بلنتارا، دالم باباراڤ کاسوس ماموڠكيناكن كاراڬامن حياتي نڠ ليدڠ۔
ماتن ساتو ڤندڠن، ايكولوڬڽ كوت-كوت ڠيتو كادا باكالنجوتن کران كاڤرلوءن سومبرڽ۔
کوتا نڠ مودرن ديڤينندوء کران ماوله اقليم ميکرو ڽ ساورڠ، کران بتون، اسڤل، وان لوارن اولاهن لاءنڽ، نڠ مان جادي ڤانس ڤاس تريق وان ماناروساكن باڽو هوجن ك سالورن باوه تانه۔
ڤرتيکل اودارا مانيڠكاتاكن هوجن نڠ تورون ماتن ٥-١٠٪۔
چونتوهڽ، دالم اقليم ميکرو ڤركوتأن، ليڠکوڠن نڠ كادا تاڤي باتانامن لابه ڤانس هاواڽ (تاڤي باءيسي چارا ڬاسن مأاتاسڽ)۔
رنچق ڠيتو دسمبت لاڤڠن تابوك ڤركوتأن (مسكيڤون کات ڠيني كادا هاروس بأرت لاڤڠن هيجاو)۔ لاڤڠن هيجاو، ڤڠهيجااءوءن ڤركوتأن۔
ستودي ڠيني ڤاکاي داتا ماتن همڤ ٢٠٠٠٠ اورڠ د اوك۔
اورڠ نڠ كادا داڤت ڤاليڠ ساءيكت دوا جم — مسكيڤون اڽ باهاسل ماليواتي ساجم ساميڠڬو —كادا داڤت منڤأتڽ۔
"ستودڽ كادا ماهيتوڠ وقتو نڠ ديهابيساكن ڬاسن اورڠ نڠ باءيسي هلامن اتاوا كابون ساباڬاي وقتو عالم، تاڤي كاباڽاكن ملاڠ عالم دالم ستودي مأمبل واده ساكيتر دوا ملل ماتن رومه۔"""
"سسكيا سسسن ماكاي کات ""کوتا ݢلوبل"" دالم کاريا اڽ ڤاس ١٩٩١، کوتا ݢلوبل: نو يورك، لوندون، توكيو ڬاسن اچوان سابوءه كاكوءاتن کوتا، ستاتوس، وان كوسموڤوليتانسم-ڽ درڤد اوكورنڽ،"
٣ (١٩٨٢): ٣١٩ کوتا ݢلوبل ماوله تيمبوق باتو هيررك ݢلوبل ، ممباري ڤارنته وان کونترول مالالوء ڤاڠاروه ايکونومي وان ڤوليتيک بوهنڽ۔
کريتيک ڤوءين ݢاݢسن ڬاسن ڤربيدأن واده كاكوءاتن وان ڤرتوكارن۔
ڤاروساهأن مولتيناسيونل وان بڠک ماوله مركس بسرڽ د كوت-كوت ݢلوبل وان لابه ماوروسي بسنسڽ دالم حال ڠين۔
"ننچي دوايكسبوري & شهارون جننوتت، ""بودايا ڤيمڤينن ݢلوبل""؛ باب ٢١ دالم ث اشهڬاتي رسرچه چومڤانيون تو ڤلننيڠ اند چولتور؛ لوندون: اشهڬات، ٢٠١٣۔"
"كونڤرنس ث هابيتت ا وقتو ١٩٧٦ مأادوڤس ""ديکلاراسي ۏنچووۏر ڤد ڤاموكيمن مانسي"" نڠ مان ماءيدنتيڤيكاسي اوروسن ڤركوتأن ساباڬاي سابوءه اسڤيک داسر ڤمباڠونن وان منديرياكن باماچم ڤرينسيڤ ڬاسن منجاڬ ليڠکوڠن ڤركوتأن۔"
ڤاس جانواري ٢٠٠٢ کوميسي ڤاموكيمن مانسي ڤبب جادي واده ليندوڠ نڠ ديكيياو ڤروݢرم ڤاموكيمن مانسي ڤبب اتاو ليڠكوڠن-ڤبب، انݢوتا كالومڤوق ڤمباڠونن ڤبب۔
كاتنتوءن بڠک ممڤوكوساكن ڬاسن ماڠوءاتاكن ڤاسر ڤاروماهن مالالوء کريديت وان بنتوان تهنسڽ۔
ݢامبرن كوت-كوت مانونجولاكن بودايا بارت تراديسيونل، مونچول دالم اينجيل دالم بنتوكن بوروق وان باءيق كادوءاڽ، سمبولڽ دري ببيلون وان جروسالم۔
كوتا كاو دڤينندوي دالم كوندسي بالابيه اتاو سابليكڽ: جادي ساتو بيبس وان دتاكن، سوڬيه وان سوسه، طاعةاور وان چاموه
ڤيكيرن ڤوليتس ڠيني وان لاءنڽ ساچارا قوات ممڤاڠاروهي قيصه وان تيما دالم توليسن تانتڠ کوتا۔
سسترا کلاسک وان ابد ڤرتاڠاهن ماماسوكاكن سابوءه اليرن دسچرڤتيونس نڠ ماڽوڬوهاكن کارکتر وان سجاره کوتا۔
ڤرتونجوكن سينماتق بهاري لاءنڽ نڠ مڠڬمباراكن كوت-كوت د ابد ك-دوءا ڤولوه رنچكڽ مڠڬمباراكنڽ کاي تيکنولوݢي نڠ ايڤيسين وان سيتم ترنسڤورتاسي بموتور نڠ ڽامن چارا ڬاويڽ۔
سابوءه ناݢارا اداله سابوءه بادن ولايه نڠ ڽات اتاوا وجود ڤوليتيک (چونتوهڽ سابوءه بڠسا)۔
ڠيتو كادا بداولت ساچارا اينهيرن۔
ناݢارا باݢين نڠ ڤاليڠ ڬانل د دونيا ساچارا ڬوڬراڤي اداله روسي، تاڤي نڠ ڤوڤولاسڽ ڤاليڠ باڽق اداله چينا، ديومڤاتي لاون اينديا، اونيتد ستاتس، ايندونيسيا، ڤاكستن وان براذل۔
د باڽق كوت-كوت ايروڤ کات -ڽ- دڤاکاي ڬاسن سوبديۏيسي ولايه باݢين ناسيونل، کاي د جرمن بوندسلäندر، سام هاج کاي ايستيله نڠ كادا رسمڽ ڬاسن سابوءه ناݢارا کدولتن
"كادادا ڤرساتوجوان بايمباي سؤال جومله ""ناڬارا-ناڬارا"" د دنيا كران بابقاڤ ناڬارا مناولق ستاتوس كدولتن."
تيڠکتن اوتونومي ناݢارا نون-كداولاتن باراڬم ماچم۔
لاڤورنڽ مڠڬولوڠاكن ڤمباڠونن کوتا باداساراكن ڤنداڤاتن ڤر-كاڤيت ناسيونلڽ (ڬن)۔
لاڤورن ٢٠١٩ ماڽاداري نڬر-ناڬارا نڠ ديباڠون امريك اوتارا، ايروڤ، وان اسيا وان ڤاسيفيک هاج۔
بڠک دونيا منجالاساكن داءيره ڠيتو ساباڬاي اسيا تيمور وان ڤاسيفيک، ايروڤ وان اسيا تاڠه، امريك لاتين وان ڤولاو كاريبي، تيمور تاڠه وان افريکا اوتارا، امريك اوتارا، اسيا بارت، وان سوب-ساهارا افريکا۔
ايکسڤلوراسي اداله كاڬياتن منچاري نڠ توجوءنڽ ڬاسن ماناموء انڤورماسي اتاو سومبر داي، هوسوسڽ دالم حال ڬوڬراڤي اتاو رواڠ، درڤد منچاري وان ڤمباڠونن نڠ بياساڽ كادا تاڤوست ڤد ساءين‌س وان استرونومي۔
تاݢل ساتو هاج نڠ ديتونتوڠاكن لاون كاكاءيسارن نيو نڠ كاليهاتنڽ جادي ڤرسياڤن ڬاسن ماڠالاهاكن ايتيوڤيا اتاوا نوبي: د ٦٢ ايد دوا لڬيونر منجالاجه سومبر داي سوڠاي نل۔
روماوي جوا مأاتور باباراڤ ڤنجالاجاهن ك ايروڤ باݢين اوتارا، وان منجالاجه سمڤاي ك چينا د اسيا۔
١٠٠ اد-١٦٦ ايد هوبوڠن بڠسا روماوي-بڠس چينا دمولاءي۔
کونچي ڤاناموءن ڬاسن ڤنجالاجاهنڽ اداله كانو نڠ چاديق، نڠ ماڽادييأاكن واده نڠ لنچر وان ستابيل ڬاسن ممباوا بارڠ وان اورڠ۔
ستودي ٢٠١١ د واءيراو بر د سلنديا بارو مانونجوكاكن سابوءه كاموڠكينن نڠ ڬانل بهوا اسل-وسولڽ ڠيتو اداله ڤولاو روءاهيني د ڤركومڤولن كاڤولاوان۔
اد كاسامأن دالم كابودايأن وان بهاس انتارا اورڠ ڤولاو چووق وان ماءوري سلنديا بارو۔
سالاوس ١٣٢٨- ١٣٣٣، اڽ بالاير ساڤنجڠ لاءوت چينا سلاتن وان ماڠونجوڠ باڽق تمڤت د اسيا تڠݢارا وان مانمڤوه ساجاوه اسيا سلاتن، مندارت د سري لنك وان اينديا، اڽ جوا تولق ك اءوستراليا۔
ڤورتوڬس وان سڤاڽول مندوميناسي ڤنجالاجاهن اول، لالو بڠسا ايروڤ نڠ لاءنڽ ماومڤاتي کاي ايڠڬرس، بلندا، وان ڤرنچيس۔
كونديسي نڠ ايكسترم د لاءوت دالم مامرلوءاكن چارا وان تهنولوڬي نڠ لواس ڬاسن ماناهنڽ۔
سابوءه سوبديۏيسي ادمينستراس، مالهن، ديڤاهامي ساكيرا جادي ديۏيسي سابوءه ناݢارا نڠ ڽات۔
ولايه نڠ تاڬنتوڠ نڠ واهيني اد د دوءيا رنچكڽ منجاڬ دراجت اوتونومي ڤوليتيک نڠ تيڠݢي بانر۔
ستاتوس ڤولاو كووق ديڤرتمباڠاكن ساكيرا ديسامأاكن کاي مرديکا ڬاسن توجوان حکوم انترناسيونل، وان ناڬاراڽ منجالاناكن کدولتن ڤانوه اتس هوبوڠن انترنل وان ايكسترنلڽ۔
ديباوه كاتنتوءن ڤرسوتوجوءن ڤركومڤولن بباس ، تاتاڤ، سلنديا بارو ماڠوءاساي باباراڤ تڠݢوڠ جواب ڬاسن هوبوڠن اسين وان ڤرتاهانن نييو۔
دالم دفتر ڠيني عمومڽ تاباتس ڬاسن اينتيتس نڠ نته ڠيتو توندوق لاون ڤرجنجين انترناسيونل دستاتوسڽ، كاددا همبتن، اتاو باءيسي تيڠکتن اوتونومي نڠ خاص وان ساچارا ݢاريس بسر مأاتور ساوراڠن دالم باڽق حال سالاءن هوبوڠن انترناسيونل۔
اڽ ساچارا منديري تادڤتر يوريدكس، مسكيڤون ڤامارنتاهن بريتيش چوما باتڠڬوڠجاوب اتس ڤرتاهانن وان ڤرواكيلن انترناسيونل وان باءيسي تڠݢوڠ جواب داسر ڬاسن ماياكيناكن ڤامارنتاهن نڠ باءيق۔
كاددا كاترڬنتوڠن کولوني نڠ باءيسي ڤرواكيلن د ڤرلمن او۔ك۔
سلنديا بارو وان كولونڽ بباڬي ڬوبرنور عموم نڠ سام وان مأڠكت ساتو ولايه كاراجأن
ڤرجنجين ڬاس۔ منديرياكن سابوءه ڤرسمعمورن كاڤولااءوءن ماريانا اوتارا نڠ کاوا ساليڠ دينڬوسياسياكن د ساتوان ڤوليتيک لاون اونيتد ستاتس ديساتوجوء ڤاس ١٩٧٦۔
ڠيني اداله سومبر امبيڬو وان كابيڠوڠن نڠ كونستن ڤاس منچوبا مأرتياكن، ماماهام، وان منجالاساكن هوبوڠن ڤوليتيک ڤورتو ريكو وان اونيتد ستاتس۔
"نامون، ستاتوس ""ناݢارا نڠ کاوا ماميله"" د كاريبيا (اروب، چوراçاءو، وان سنت مأرتن) کاوا دأڠݢڤ سام لاون کولوني اتاوا ""ڤرساتوءن ناݢارا نون-كولون۔"""
ڤرباتاسن اياله باتسن ڬوڬراڤ، دڤاکاي نته ڠيتو اوليه كاركترستق ڬوڬراڤي کاي لاءوتن، اتاوا اوليه ڤاڠالومڤوكن اينتيتس ڤوليتيک نڠ ديهنداكي کاي ڤامارنتاهن، ناݢارا کدولتن، ناݢارا فدرل، وان اينتيتس سوبناسيونل نڠ لاءنڽ۔
كاباڽاكن ڤرباتاسن ايكسترنل اداله ساباڬين اتاوا ساباراتأنڽ ديكونترول، وان موڠکين جوا کاوا ساچارا لڬل تالنتس چوما د ڤوس ڤاماريكاسأن ڤرباتاسن نڠ دأتور وان داءيره ڤرباتاسن موڠکين ديكونترول۔
كاباڽاكن ناݢارا باءيسي باباراڤ بنتوق اتورن ڤرباتاسن ڬاسن مأاتور اتاوا ممباتاسي ڤرڬاراكن اورڠ، بيناتڠ، وان بارڠ ماسوق اتاوا كالوءر ناݢارا
ڬاسن بݢان اتاو بڬاوي دالم سابوءه ڤرباتاسن اسيڠ ناݢارا (ورڠ اسيڠ) كيكيرا بوتوه دوکومن ايميݢراسي هوسوس اتاوا ايجين؛ تاڤي باءيسي دوكومن-دوكومن ڠيتو كادا منجامن اورڠ ڠيتو کاوا مالالوء ڤرباتاسن۔
كاباڽاكن ناݢارا ماناڠاتي مانڠڬوڠ اوبت ايلڬل اتاوا بيناتڠ باباهايا مالالوء ڤرباتاسنڽ۔
د واده-واده نڠ مان ڤاڽالوندوڤن، ميݢراسي، وان ڤاڽوسوڤن اياله سابوءه مسئله، باڽق ناݢارا نڠ ماوله بينتيڠ ڤرباتاسن لاون ڤاݢر وان باريكاد، وان مأادأاكن ڤروسيدور فورمل مأاتور ڤرباتاسن۔
ڠيني سوده رنچق د ناݢارا دالم ولايه سچهڠن ايروڤ وان د باݢين ڤرباتاسن دوسون كانادا-ونيتد ستاتس۔
سوڠاي: باباراڤ ڤرباتاسن ڤوليتيک سوده ديلڬالاكن ساڤنجڠ ڤرباتاسن الامي نڠ تابنتوق لاون سوڠاي۔
د اينجيل هبرو، موسا مأرتياكن ڤرتاڠاهن سوڠاي ارنون ساباڬاي ڤرباتاسن انتارا موب وان بڠسا اسرل ماناتاڤاكن جوردن باݢين تيمور.
چونتوهڽ داناو تاڠاڽيك، لاون ريڤوبليک ديموکراسي كوڠو وان ذمبيا د هوجوڠن بارت لالو تنذانيا وان بوروند د تيمورڽ؛ لالو ڬرت لاكس نڠ مان ممبنتوق باݢين سوبستنس ڤرباتاسن انتارا كانادا وان اونيتد ستاتس۔
ڤاڬونوڠن: باڽق ناݢارا باءيسي ڤرباتاسن ڤوليتيک ديتنتوءاكن ساڤنجڠ ڤاڬونوڠن، رنچق ساڤنجڠ ڤاميسه دراءيناس۔
سابوتيڠ چونتوهڽ اياله هوتن ڤرتاهانن نڠ ديوله لاون دينستي سوڠ چينا د ابد ك-سبلس۔
چونتوهڽ، باتسن انتارا جرمن تيمور وان بارت نڠ كادا لاݢي سابوءه باتسن انترناسيونل، تاڤي ڠيتو ماسيه کاوا تاليهت کران تندا ساجاره د داراتنڽ، وان جوا ماسيه سابوءه باݢين بودايا وان ايكونوم د جرمن۔
ڤاباتاسن ماريتيم اد دالم کونتيک‌س ولايه ڤاراءيرن، ذون باباتاسن، وان ذون ايکونومي هوسوس؛ تاتاڤ، استيلهڽ كادا منچاكوڤ باتسن داناو اتاو سوڠاي، نڠ مان ديڤرتمباڠاكن دالم کونتيک‌س باتسن دارتن۔
ولايه اودارا مالدڠ ١٢ ميل لاءوت ماتن ڤاسيسر سابوءه ناݢارا وان جوا ڠيتو ماءيڠكوت تڠݢوڠ جواب ڬاسن منجاڬ ولايه اوداراڽ سورڠ كاچوءالي ديباوه ليندوڠن ماس داماي نابو۔
نامون، اد سابوءه ڤرساتوجوءن عموم اهيرن ولايه اودارا ڤرتيكل ڤد ڤوءين ݢاريس كáرمáن۔
ساباراتأن اتورن ڤرباتاسن دأتور لاون ڤامارنتاهن ناسيونل وان لوكل جوا کاوا باماچم تاڬنتوڠ كونديسي ناݢارا وان ڤوليتيک اتاو ايکونومي نڠ واهينين۔
باڬاوي مالالوء ڤرباتاسن – مامنڤأاتاكن كاڬياتن باتس-لالو نڠ باڤوتنس ڬاسن مانيڠكاتاكن كأامانن واده بݢان د هورن تانه کاريڠ افريکا۔
لالوان ايکونومي مانسي مالالوء ڤرباتاسن (سالاءن ڤنچوليكن) بيسا ماليباتاكن ڤاهوروڤن نڠ هيبق انتارا واده باڬاوي وان واده ڤاموكيمن۔
ڠيتو کاوا ماڽتل وان مأمڤيهي ڤرڬاراكن، مالالوء سام ساڤنجڠ ڤرباتاسن۔
باڽق باتس-لالو داءيره جوا اكتڤ ماڽاماڠاتي کومونيکاسي وان ڤنديرن انتر بودايا سام کاي باتس-لالو ستراتيݢي ڤمباڠونن ايکونومي۔
کران كونسڤڽ د ڤرتاڠاهن ٨٠ن، ڤركتق كاسنين سوده مانولوڠ دالم ڤمباڠونن ماسأاله ساكيتارن واده بݢان، ڤرباتاسن، ڤاڠاواسن، ايدنتيتس، رس، ايتنس، بڠسا اصل۔
ڤرباتاسن کاوا تاماسوق تاڤي كادا تاباتس لاون بهاس، بودايا، کلس سوسيال وان ايکونومي، اݢام، وان ايدنتيتس ناسيونل۔
"سنيمن ڠيني رنچق ""مالالوءياكن باتسن"" ديري اڽ۔"
ساچارا عموم، داءيره دوسون اتاوا ڤيڠݢيرن کوتا اداله ارا ڬوڬراڤس نڠ بواده ديلوءر کوتا وان ڤوست کوتا۔
تيڤيکل داءيره دوسون باءيسي كاڤاداتن ڤوڤولاسي نڠ ساءيكت وان ڤاموكيمن نڠ هالوس۔
كاباڽاكن باݢين ڤركوتأن باءيسي کورڠ دري ١٥٪ ڤوڤولاسڽ بݢان د ڤادوسونن۔
باݢين اوتارا دوسون عمومڽ باݢين سنسوس دوسون نڠ دداڤتي نته ڠيتو ساباراتأن اتاوا همڤير دأتس ݢاريس ڤارالل ساتيڤ ڤروڤنس نڠ ڠيتو: نوفووندلند وان لبرادور، ك-٥٠؛ قوبچ ك-٥٤؛ اونتاريو، ك-٥٤؛ مانيتوب، ك-٥٣؛ سسكتچهون، البرت وان بريتيش كولومبي، ك-٥٤۔
سنسوس اوس بوراو، سرڤس ڤاناليتين ايکونومي اوسد، وان کنتور ڤاڠالولأن وان اڠݢرن بلنجا سوده باءمباءاءين ڬاسن مانولوڠ ماننتوءاكن ولايه دوسون۔
تاݢيهن ڤاهومأن ٢٠٠٢ (ڤ۔ل۔ ١٠٧–١٧١، سچ۔
"مانوروت ڤادومن، ارتين دوسون: سابوءه ڤادومن اولاهن كاتنتوءن كاسيهاتن وان ڤاناليت، ""ماساراكت کابوڤاتين ميتروڤوليتن عمومڽ ميكر ڬاسن باءيسي اكسس نڠ ݢمڤڠ ك لاينن كاسيهاتن نڠ رلاتڤ ڤوكوس د داءيره ڤوست کابوڤاتين۔"
"ڠيني جادي موديڤيكاسي ڬولدسمث دڤينيسي دوسون۔"""
"ڤامارنتاهن ڤريسيدن ايممانول مچرون مالونچوراكن سابوءه رنچان اکسي ڤاس ٢٠١٩ دالم كاڤرلوءن ڬاسن ولايه دوسون نڠ ديڠاراني ""اݢيندا دوسون""۔"
د سكوتلنديا سابوءه ارتييأن دوسون نڠ بابيدا دڤاکاي۔
رب مأرتياكن ولايه دوسون ساباڬاي ويلايهن نڠ باءيسي ڤوڤولاسي کورڠ ماتن ٤٩،٠٠٠ (تيڠکت -٣ سمڤاي تيڠكت-٦ کوتا)۔
داءيره دوسون د ڤاكستن نڠ ڤارق کوتا دأڠݢڤ ساباڬاي داءيره ڤيڠݢيرن اتاو ڤيڠݢيرن کوتا۔
ڤيڠݢيرن کوتا موڠکين هاج باءيسي ڤوليتيک تاو يوريدكس لڬلڽ ساورڠ، هوسوسڽ د اونيتد ستاتس، تاڤي اوروسنڽ لاءين ڠيني تاروس، هوسوسڽ د اونيتد كيڠدوم نڠ مان كاباڽاكن واده ڤيڠݢيرن كوتاڽ ددالم باتسن ادمينستراسي کوتا۔
نڠ لاءنڽ، کاي ماروكو، ڤرنچيس، وان ساباڬين اونيتد ستاتس، باڽق ڤيڠݢيرن کوتا نڠ كوتامدياڽ تاڤيسه اتاو دأتور ساچارا لوكل ساباڬاي باݢين ولايه ميتروڤوليتن نڠ تڬانل کاي سابوءه کابوڤاتين، دسترق اتاوا کوتا هالوس۔
ايستيله ڤيڠݢيرن کوتا باݢين دالم وان ڤيڠݢيرن کوتا باݢين لوار دڤاکاي ڬاسن ممبيدأاكن انتارا ولايه نڠ كاڤاداتنڽ لابه تيڠݢي دالم كاڤاراكن ك ڤوست کوتا (نڠ مان كادا موڠکين ديرتياكن ساباڬاي ‘ڤيڠڬرين کوتا’ د كاباڽاكن ناݢارا نڠ لاءنڽ)، وان ڤيڠݢيرن کوتا نڠ تيڠکت كاڤاداتنڽ لابه رنده ديڤيڠڬيرن ولايه ڤركوتأن۔
د سلنديا بارو، كاباڽاكن ڤيڠݢيرن کوتا كادا ساچارا رسمي ديتنتوءاكن، نڠ مان کاوا ماوله كابيڠوڠن کاي دمان اولن وان اهيرنڽ اڽ ڠيتو۔
کات سوبورباني اوالنڽ ديداڤاتاكن لاون چيچرو اهلي ناڬار-ڽ روماوي دالم روجوكنڽ ڬاسن ۏللا نڠ ڬانل وان ڤاروماهن ميواه نڠ ديباڠون جوريت بڠساون سوڬه روما د ڤيڠݢيرن کوتا۔
د ڤرتاڠاهن ابد ك-١٩، ولايه اوتام داءيره ڤيڠݢيرن نڠ اولن تومبوهن د ساكيتارن لوندون ساباڬاي كوتاڽ (لالو نڠ ڤاليڠ ڬانل ديدوني) جادي لابه چاموه وان كادا باراسه۔
ڬارسڽ سمڤاي هرروو ڤاس ١٨٨٠۔
"دڤرتمن ڤاماسارن مت ماوله ايستيله ""تانه-مترو"" ڤاس ١٩١٥ وقتو اتورن ݢاريس ڤالوءاسن جادي اتورا تانه-مترو، نڠ ديهاراڬاي ١د۔"
"ساباڬين، ڠيني اياله سابوءه رسڤون كاتاكاجوتن كورڠڽ كاچوچوكن انتارا باڽق چالون سالاوس ڤرڠ دونيا ساتو، ماهوبوڠاكن ك كونديسي كاهيدوڤن نڠ مارس؛ سابوءه كاڤرچايأن نڠ ماڽمڤولاكن سابوءه ڤلاكت رومه ڤد ماس ڠيتو ""ڤيان كادا کاوا باهارڤ ڬاسن داڤت ڤوڤولاسي ا١ ماتن چ٣ رومه"" –ماونجوق ك كاچوچوكن كلاسن ميليتر ڤد ماس ڠيتو۔"
لاڤورن جوا واجب دأتور، ستندر مينيموم نڠ ديڤرلوءاكن ڬاسن کونستروکسي ڤيڠݢيرن كاءين؛ ڠيني ماماسوكاكن اتورن ڤد كاڤاداتن مكسيمل ڤاروماهن وان سوسوننڽ وان ڠيتو جوا ماوله ريکومينداسي ڤد جومله قمر نڠ باءيق وان امبين نڠ لاءنڽ سابوتيڠ رومه۔
دالم ساڤولوه هاج ڤيڠݢيرن کوتا مانيڠكت درستس اوكورنڽ۔
ڤرتومبوهن لۏتتوون ساباڬاي سابوءه چونتوه ڬانل ڤرودوکسي ڤاروماهن نڠ باڽق بانر۔
بلنجا ڬاسن بارڠ نڠ بابيدا وان جاس د سابوتيڠ لوکاسي ڤوست تنڤا هاروس باجالن ك باباراڤ لوکاسي، مانولوڠ سكيرا ڤوست بلنجا سابوءه کومڤونن ڤيڠݢيرن کوتا نڠ هاڽر ڠيني نڠ مان ڤوڤولاسڽ مانيڠكت۔
ث هغوي اچت ١٩٥٦ مانولوڠ ڬاسن ممبياياي ݢدوڠ نڠ ٦٤،٠٠٠ كم ديسوبارڠ ناݢارا لاون باءيسي ٢٦ ريبو جوتا دوللر ڬاسن دڤاکاي، نڠ مان سوتل مانولوڠ ماڽمبوڠ ڤوست بلنجا نڠ لابه باڽق ڠين۔
باباراڤ ڤيڠݢيرن کوتا سوده تيمبول د ساكيتر کوتا ڬانل دمان اد ترنسڤورتاسي كاريتا اڤي ك ڬاوين د ڤوست کوتا۔
ڤرودوكڽ اياله ڤاروماهن نڠ ماجو بانر۔
لاون ١٦ جوتا ۏيترن نڠ کاوا دڤيليه، كاسمڤاتن مانوكر سابوءه رومه جادي لڠسوڠ ديتاڠن۔
ڤمباڠون مانوكر تانه کوسوڠ د لوار کوتا، مأندق بيدڠ رومه باداسر باباراڤ دساءن، وان ماڽادياكن جالن وان كاڤرلوءن، اتاوا واده عموم رسمي ڬاسن ممباڠون سوله۔
ۏيترن کاوا داڤت سابوتيڠ لاون اوءڠ موک نڠ لابه موره۔
ڤرتومبوهن ڤيڠݢيرن کوتا ديسادييأاكن لاون حکوم ذوناسي ڤمباڠونن، ممباتاسي وان باڽق بانر اينوڤاسي كندارأن۔
اورڠ افريكا-امريك وان اورڠ بورن لاءنڽ ساباڬين ڬانلڽ ماسيه بݢان دالم ڤوست ميسکين ڤركوتأن نڠ بوروق۔
امبه ڤرڠ دونيا اي، ڤينجمن فه نڠ تاساديا مارڠسڠ ڤاروماهن ماجو د ڤيڠݢيرن کوتا امريك۔
ڤرتومبوهن ايکونومي د اونيتد ستاتس مندوكوڠ ڤرتومبوهن ولايه ڤيڠݢيرن كوت-كوت امريك نڠ مامرلوءاكن ڤندانأن نڠ ڬانل ڬاسن ڤراساران نڠ هاڽر وان رومه-رومه۔
"سابوءه ستراتيݢي الترناتڤ اياله دساءن ""کوتا هاڽر"" نڠ ديسيڠهاجا وان ڤنجاڬأن سابوق هيجاو د ساكيتر کوتا۔"
سوبسيدي فدرل ڬاسن ڤمباڠونن ڤيڠݢيرن منچاڤيلاكن ڤروسيس ڠيني سام کاي ڤركتق ڤانولاكن لاون بڠک وان اينستيتوسي ڤاءنجامن نڠ لاءنڽ۔
ڤنتاي ۏيرݢينيا واهيني کوتا ڤاليڠ ڬانل د ساباراتأن ۏيرݢينيا، سوده لاوس مالابيهي ڤوڤولاسي کوتا اوتام جيرنڽ، نورفولق
ڤرسنتاسي اورڠ کوليت ڤوتيه نڠ لابه ڬانل (نون-هسڤانچ وان، ديباباراڤ ولايه، هسڤانچ) وان ڤرسنتاسي ماساراكت كالومڤوق ايتنس نڠ لابه ساءيكت درڤد د داءيره ڤركوتأن۔
ديبنديڠاكن لاون ولايه دوسون، ڤيڠݢيرن کوتا رنچكڽ باءيسي كاڤاداتن ڤوڤولاسي نڠ لابه ڬانل، ستندر هيدوڤ نڠ لابه تيڠݢي، سيستم جالنن نڠ لابه روميت، توکو فرنچهيسي وان ريستورن نڠ لابه باڽق، وان ڤاهومأن وان عالم بباس نڠ لابه ساءيكت۔
"تاتاڤ، ڤوڤولاسي ميتروڤوليتن نڠ ڠين، ڤاس ٢٠٠١ همڤير ساتاڠه بݢان د ليڠکوڠن نڠ كاڤاداتنڽ رنده، چوما لاون ساتو دالم ليما كاهيدوڤن د ليڠکوڠن ""ڤركوتأن"" نڠ عموم۔"
ساڤنجڠ كاناد، اد رنچانا واده نڠ لواس ڬاسن ممباتاسي ڤرلوءاسن۔
ساباڬين بسر ڤرتومبوهن ڤوڤولاسي واهيني د تيݢ داءيره متروڤوليتنڤاليڠ ڬانل د كانادا (ڬراتر تورونتو، ڬراتر مونترéل، وان ڬراتر ۏنچووۏر) سوده جادي کابوڤاتين نون-نت۔
ڠيني کران ڤڠڬابوڠن وان جاجق ڬيوڬراڤي نڠ ڬانل دالم ڤرباتاسن کوتا۔
دالم سنسوس ٢٠١٦، کوتا چلڬري باءيسي ١،٢٣٩،٢٢٠ ڤوڤولاسي، سامنتارا ولايه ميتروڤوليتن چلڬري باءيسي ١،٣٩٢،٦٠٩ ڤوڤولاسي، مانونجوكاكن مايوريتس اورڠ نڠ باڽق بانر هيدوڤ د چم چلڬري دالم ليمت کوتا۔
د اوك، ڤامارنتهڽ منچاري ڬاسن مامكس كاڤاداتن مينيموم د سکيما ڤاروماهن نڠ هاڽر ديساتوجوء د باݢين ايڠڬرس تڠݢارا۔
ڤيڠݢيرن کوتا کاوا دداڤتي د ڬوءادالاجار، کوتا مكسيكو، مونترري، وان باڽق کوتا ڬانل۔
"کران ڤرتومبوهن ڤيڠݢيرن کوتا كلس-ماناڠه وان كلس-اتس مانيڠكت، ولايه اورڠ كلس-باوه سوده مانيڠكت، لابه هوسوسڽ ""کوتا هيلڠ"" د مكسيكو، چمڤامنتوس د ڤرو، برريادس د ڤرو، ۏللا ميسريس د ارڬنتين، اسنتامينتوس د ڬوءاتمالا وان فاۏلس براذل۔"
دالم سابوءه ڤنجالاسن کاسوس افريکا سلاتن، ڤاروماهن ردڤ سوده ديباڠون۔
د ارا تاتنتو کاي كلڠ، سوبڠ جاي وان ڤتاليڠ جاي، ڤيڠݢيرن کوتا ماوله ڤوست درهڽ۔
د سيستم ڤيڠݢيرن کوتا، كاباڽاكن جالن ماتن ساتو کومڤونن ك کومڤونن نڠ لاءنڽ ڤرلو موتور ماسوق سابوءه جالن ڤايمبوڠ، كادا ڤنتيڠ ساباراڤ هندڤ اتاو ڤنجڠ جاركڽ۔
امونڽ اد كاچالاكأن لالو لينتس د جالن ڤڠهوبوڠ، اتاو امون ڤمباڠونن جالن ماهالاڠ اروسڽ، مک ساباراتأن سيستم جالن دأڠݢڤ كادا کاوا دڤاکاي سمڤاي هالاڠنڽ تونتوڠ۔
ڠيني مندوروڠ ڤرجالانن موتور مسكيڤون جاركڽ سارنده باباراڤ راتوس يرد اتاو ميتر (نڠ موڠکين جادي دأتس باباراڤ ملل اتاو کيلوميتر کران جاريڠن جالنن۔
دأمبيل باءمباءاءين، دوا كالومڤوق ڤمباير ڤاجق ڠيني ماواكيلاكن سابوءه سومبر ڤنداڤاتن باڤوتنس ڬانل نڠ بالوم دڤاکاي بهوا کوتا موڠکين مولاءي مانرڬتاكن لابه ݢيات، ساباڬين امونڽ اڽ كاڠاليهن۔
لاݢو ڤرنچيس کاي لا ذوني اوليه فريهل (١٩٣٣)، اءوايكس قوءتر چونس د لا بنلييوي اوليه داميا (١٩٣٦)، م بنلييوي اوليه رضا چاءيري (١٩٣٧)، اتاو بنلييوي اوليه روبرت لامووروايكس (١٩٥٣)، مانونجوكاكن ڤيڠݢيرن کوتا ڤاريس ساچارا ڽات ماتن ١٩٣٠ن۔
بيوسکوڤ ڤرنچيس مسكيڤون لاكس تاتارق لاون ڤاروباهن ڤركوتأن د ڤيڠݢيرن کوتا، لاون باباراڤ ڤيلم کاي مون اونچل اوليه جچقوس تاتي (١٩٥٨)، لعموور ايايكسست اوليه ماوريچي ڤيالت (١٩٦١) اتاوا توو اور ثر ثيڠس ا كنوو ابووت هر اوليه جن-لوچ ڬودرد (١٩٦٧)۔
"لاݢو تاهون ١٩٦٢ ""لتتل بوايكسس"" اوليه ملۏينا رينولدس ماڽمباتي ڤمباڠونن ڤڠڬيرن کوتا وان نيلاي بورجوس وان كونفورمسڽ نڠ دراساءي، سامنتارا لاݢو تاهون ١٩٨٢ سوبديۏيسيونس اوليه بند كانادا روشه جوا منديري ڤيڠݢيرن کوتا، سام جوا روچكن’ ث سوبوربس اوليه بن فولدس۔"
اوۏر ث هدڬ اياله سابوءه سنديكت کوميک سترڤ نڠ دتوليس وان ديڬمبر لاون مچهل فري وان ت۔ لويس۔
سريل تيڤي ايڠڬرس نڠ کاي ث ڬوود ليف، بوتترفليس اند ث فلل اند ريسي اوف رڬينلد ڤررن جوا مڠڬمباراكن ورݢ ڤيڠݢيرن کوتا نڠ تاراوت بانر تاڤي ماموياك، وان ماساراكتڽ تالالو ڤاتوه بانر اتاو بيسا جوا انيه۔ 
سابوءه دوسون اياله سابوءه كالوموق ڤاموكيمن اتاو كومونيتس مانسي، تاڬانل ڤد سابوءه ڤادالامن تاڤي تاهالوس ڤد سابوءه کوتا (مسكيڤون کات ڽ رنچق دڤاکاي ڬاسن مأرتياكن كادوءاڽ ڤادالامن وان کوتا هالوس)، لاون ڤوڤولاسي نڠ رنچق كيسارنڽ ماتن باباراڤ راتو سمڤاي باباراڤ ريبو۔
ڠيني جوا مأادأاكن ڤڠهوسوسن بوروه وان كاراجينن، وان ممباڠون باڽق ڤرداڬاڠن۔
اوکورن دوسون-دوسون ڠيني تاڬنتوڠ ماچمڽ۔
عمومڽ واده ديسا د ولايه ڤادوسونن سامنتارا کلورهن عمومڽ د چابڠ ڤركوتأن۔
سابوءه ديسا اتاو کلورهن اداله چابڠ سابوءه کچامتن (كاچاماتن)، جادي چابڠڽ سابوءه کابوڤاتين (کابوڤاتين) اتاو کوتا (کوتا)۔
د مليسيا، سابوءه کامڤوڠ ديرتياكن ساباڬاي سابوءه واده لاون ١٠،٠٠٠ اورڠ اتاو ساءيكت ڤد ڠيتو۔
ساباراتأن اورڠ مسلم د دوسون مليسيا وان اينونسيا هندق تولق سمبهين ڬاسن، وان ساكيرا داڤت باراكت الله د اهيرت۔
دارتن سيڠاڤور رنچق بيسي باڽق دوسون کامڤوڠ تاڤي ڤمباڠونن مودرن وان ڬاوين اوربانيساسي نڠ هنچڤ بانر جادي ماهاروساكن اڽ ديڬوسور؛ كمڤوڠ لوروڠ بوڠكوق اداله دوسون تاراهر نڠ سالاامت د دارتن ناݢارا ڠيتو۔
دوسون د ۏيتنم ڠيتو تيڤيکل سمبول ڤرودوکسي ڤاهومأن اسيا۔
د سلوۏني، کات سيلو دڤاکاي ڬاسن دوسون نڠ هالوس بانر (کورڠ ماتن ١٠٠ اورڠ) وان دالم دياليک؛ کات بهاس سلوۏني ۏس دڤاکاي د ساباراتأن سلوۏني۔
ڠيتو کاوا تاهوبوڠ لاون سابوءه سنسکريت کاي کات افڬن ده وان کات ايندونيسيا ديسا۔
كيكيرا ٤٦٪ اورڠ ميݢراسي سوده ماوبه واده بڬاناڽ دري کوتا ساتو ك کوتا نن لاءنڽ۔
اونيت ادمينستراسي نڠ ڤاليڠ رنده د کراجاءن روسي، سابوءه ۏولوست، اتاو سوۏيت-ڽ اتاوا ڤاناروس روسيا مودرن، سابوءه سلسوۏيت، ساچارا هوسوس باكنتور ڤوست د سابوءه سيلو لالو ماناريما باباراڤ دوسون جيرن۔
سامنتارا ڤتاني ڤوست روسيا بݢان ديسابوءه دوسون ديساكيتر رومه بڠساون، سابوءه كالوءرڬ چوسسچق رنچق بݢان دڤ ڤاهومأننڽ ساورڠ، ديكيياو خكوتور۔
اد، تاتاڤ، تيڤي ڤاموكيمن نڠ لابه هالوس لاءنڽ نڠ د دساءن د اوكراءينا ساباڬاي سليسچه (селище)۔
اڽ ماواكيلاكن سابوءه تيڤي داءيره دوسون نڠ هالوس نڠ موڠکين سواه جادي خكوتر، سابوءه ڤاموكيمن ڤاءيواكن، اتاو سابوءه دچه۔
تاتاڤ، كأمبيڬوءن رنچق دهيندري دالم كونكس لاون ڤاموكيمن ڤركوتأن نڠ مأرتياكن اڽ لاون سيڠکتن تيݢ ابجد سمت ڬنتڽ۔
ڠيتو جادي ديڤينندوء بانر سالاوس رڤورماسي ستوليڤن د اول ابد ك-٢٠۔
دوسون نڠ تڬانل کاوا جوا ديرتياكن لاون فلچكن اتاوا مركت تاڬنتوڠ ويلايهڽ۔
چونتوهڽ، د ولايه کاي لنچولنشهيري وولدس، دوسونڽ رنچق دداڤتي ديساڤنجڠ ݢاريس مات اءير ديتاڠه ليريڠ بوکيت، وان دياوالي ساباڬاي ڤاموكيمن ݢاريس مات اءير، لاون سيستم اصلي لاڤڠن تابوك ساكاليليڠ دوسونڽ۔
باباراڤ دوسون سوده هيلڠ (چونتوهڽ، دوسون د ابد ڤرتاڠاهن نڠ تالنتر)، باهانو مانيڠڬالاكن سابوءه ݢريجا اتاو رومه بڠساون باهانو جوا كاددا كاچوءالي بنچولن د لاڤڠن۔
دوسون لاءنڽ سوده تيمبول وان دݢابوڠ وان جوا رنچق باهوبوڠن وان اورڠ ڤيڠݢيرن کوتا— نڠ کاي همڤستد، لوندون وان ددسبوري د منچهستر۔
تليهت جاءوه ماتن هاورڽ كاهيدوڤن مودرن، ڠيتو ديواكيلاكن ساباڬاي سوڽي وان هرمونيس، امونڽ ساءيكت منجيڠوق كادالم۔
ڠيني (کاي مورتون، کابوڤاتين دورهم) تومبوه ماتن ڤادالامن وقتو تامبڠ باتو بارا تيڠڬالم د اول ابد ك-٢٠ نڠ ماهاسيلاكن سابوءه ڤرتومبوهن ڤوڤولاسي نڠ هنچڤ بانر وان امڤون تامبڠ باتو باراڽ ممباڠون ڤاروماهن هاڽر، توکو، ڤوب، وان ݢريجا۔
ملتبي ديبنتوق ديباوه ناءوڠن شهڤبردڬ چول وان ايرون چومڤڽ وان تاماسوق رواڠ تابوك نڠ باڽق وان ماڽادياكن ڬاسن تامن۔
جنيس دوسون نڠ بيسي ڤوب اتاو انن، توکو، وان توکڠ بسي۔
تاتاڤ، باباراڤ ڤاروكي سيڤل كادادا باءيسي ڤاروكي نڠ جالن، کوتا، اتاو ديوان کوتا اتاوا سابه ميتيڠ ڤاروكي نڠ جالن۔
د سكوتلندي، نڠ ساتارا جوا سابوءه كومونيتس ديوان، تاتاڤ، سالاءن جادي بادن حکوم بوهنڽ كاددا باءيسي کواس هوسوس۔
داءيره داننيه تاديري اتس تيڬاڤولوه-انم دوسون هالوس، نڠ مان ماماسوكاكن المره، كفرچهلن، كفرهبب، هاكل ال اذيمه، سير، بخكوون، مريات، اسسوون، سفيير، خكرنووب، كتتن، كفرهابوو، ذغرتڬرن، اين قيبل۔
دننييه باءيسي ليڠکوڠن ايکولوݢي نڠ باءيق بانر نڠ باسيراڤت هوتن، کبون وان سمق۔
دوسون د سيريا سلاتن (هاورن، جبل ال-دروذ)، تڠڬاراڽ (ث شرين اسلند) وان لمبه سوڠاي اورونتس باڬنتوڠ كاباڽاكن لاون ڤاهومأن، هوسوسڽ ݢندوم، تاتاروكن، وان بواه۔
کوتا لاءوت تاڠه د سيري، کاي ترتوس وان لاتاكيا باءيسي چيري نڠ سام لاون دوسون،
"ساتيڤ اوربانيساسي اداله سابوءه ""ڤوبلو"" كاچوءالي اڽ ناءيق لاون سورت كاڤوتوسن ك کاتݢوري سالنجوتڽ۔"
تاتاڤ، ڠيني سابوءه ڤاڽاماراتأن؛ ديباڽق ناݢارا باݢين، باڽق دوسون نڠ مان اوروتن جاركڽ تاڬانل ڤد کوتا نڠ تاهالوس د ناݢارا باݢين۔
دالم باباراڤ کاسوس، دوسون موڠکين هاج بأاتاسن لاون کوتا اتاو كوتڤراج، نڠ ڤد کاسوس تاتنتو كادوءاڽ بيسا ج باءيسي سابوءه ڤامارنتاهن نڠ تاڬابوڠ۔
همڤستد، دوسون نڠ ڤاليڠ ڬانل، باءيسي ٥٥،٠٠٠ ڤندودوك؛ ماوله ڠيتو لابه باڤندودوق ڤد بابارا کوتا د ناݢارا باݢين۔
دوسون ارليڠتون هغتس، اللينوس باءيسي ٧٥،١٠١ ڤندودوق ڤاس سنسوس ٢٠١٠۔
دوسون کاوا ماڽاتوءاكن تانه دالم باباراڤ كوتڤراجا بهکن وان باباراڤ ڤروڤنس۔
دوسون نڠ ڤاليڠ ڬانل اياله منومون فللس، نڠ باءيسي سمڤاي ٣٢،٠٠٠ ڤندودوك۔
"د مريلند، سابوءه داءيره ماوله ""ۏللاڬي اوف ۔۔۔"" موڠکين نته ڠيتو سابوءه کوتا نڠ تاڬابوڠ اتاو سابوءه داءيره ڤاجق هوسوس۔"
ڤاس ڠيتو اتورن تراديسيونل دڤاکاي سكيرا باءيسي كاكوءاسأن نڠ ڽات د باݢين ادمنستراسي بوهنڽ۔
دوسون ايۏيري هاوسا دڤارينته اوليه ماڬجي ﴿ڤمباكل﴾ نڠ باتڠڬوڠ جواب لاون حاكيمي ﴿واليكوتا﴾ د تيڠكتن كوتا.
بوهنڽ باءيسي رومه لومڤور وان اتڤ رومبيا، کاي د كاباڽاكن دوسون د باݢين اوتارا، اتڤ سڠ جادي رنچق ديتاموء۔
نڠ لاءنڽ ڠيتو باونتوڠ باءيسي سومور چوما باجالن هاج جاركڽ۔
سابوءه اتلس اياله کوليقسي ڤتا؛ ڠيني هوسوسڽ سابوءه برکس ڤتا بومي اتاو باڬينڽ بومي۔
جولوقن ڠيني ماڽادييأاكن ارتين کات مرچاتور ساباڬاي سابوءه ارتين اولاهن وان بنتوكن سالوروه عالم سمستا، كادا ساڬمڤڠ کاي کوليقسي ڤتا۔
ميجا اتلس ديوله سام بانر لاون بوکو اچوان۔
"د ڤامتأن، سابوءه ݢاريس کونتور (رنچكڽ دسمبت ""چونتوور"") ماهوبوڠاكن تيتيق لاون كاتيڠڬين نڠ سام (تيڠݢي) دأتس تيڠکتن نڠ ديباري، کاي ڤرموكأن رات-رات لاءوت۔"
ڬرادين ڤوڠسڽ رنچق تاݢق لوروس ك ݢاريس کونتور۔
ݢاريس کونتور ڠيتو ملڠكوڠ، لوروس، اتاو چمڤورن كادوءا ݢاريس ڠيتو د سابوءه ڤتا منجالاساكن سيمڤڠن اصلي اتاو ڤرموكأن هيڤوتتس لاون ساتو بيدڠ هوريزونتل اتاو لابه۔
وقتو ١٧٠١، ايدموند هالي ڤاکاي ڬارس-ڬارس ڠيتو (يسوڬونوس) ڤد تابل ڤارياسي مݢنيتيک۔
وقتو ١٧٩١، سابوءه ڤتا ڤرنچيس اوليه ج۔ ل۔ دوڤاءن-تريل ڤاکاي ݢاريس کونتور ڤد جارق ٢٠ ميتر، هچهورس، تيڠݢي واده، وان سابوءه باݢين ڤرتيكل۔
ايسوبثس كادا روتين ماماكاي ڤتا لاءوت سمڤاي نڠ دري روسسيا ماتن ١٨٣٤، وان نڠ دري بريتانيا ماتن ١٨٣٨۔
ڤاس اهيرن ١٩٤٤ ج۔ ل۔ دوڤاءن-تريل ماسيه لابه كاتوجو ايسوڬرم، تاڤي كادا سواه سمڤاي ڤاماكاءاءين نڠ لواس۔
مسكيڤون اد اوساهاڽ ڬاسن ماءيله ساتو ستندر، ساباراتأن الترناتڤ ڠيني سوده باتاهن سمڤاي واهين۔
واده چواچ جارڠ ديندق ڤاس د ݢاريس کونتور (امونڽ ايي، ڠيني مانونجوكاكاكن سابوءه ڤاڠوكورن سام بانر لاون نيلاي کونتور)۔
دالم متورولوڬ، تاكانن بارومترق نڠ ديتونجوكاكن باكورڠ ك ڤرموكأن لاءوت، لاءين تاكانأن ڤرموكأن د لوکاسي ڤتا۔
ايسللوبر اياله ݢاريس تيتيق ڤڠهوبوڠ ڤاروباهن تاكانانن نڠ سام سالاوس رانتڠ وقتو تاتنتو۔
ڬرادين ايسللوبارق ڠيتو کومڤونن اڠين نڠ ڤنتيڠ کران اڽ مانمبه اتاوا ماڠوراڠ اڠين ڬوستروڤك۔
سابوءه ايسوترم ڤد ٠°چ دسمبت تيڠکتن بکوي۔
دري کونتور ڠين، سابوءه راس ڤد ميدن عموم کاوا ديتنتوءاكن۔
دالم ڤاڠوكورن، کونتور انترڤل اداله ڤابيدأن ڤانيڠكاتن انتارا ݢاريس کونتور نڠ باهيڬأن۔
دوا اتاو لابه ݢاريس کونتور ݢابوڠن مانونجوكاكن سابوءه تابيڠ۔
رنچكڽ کونتور انترڤل ڠيتو کونسيستن د سالوروه ڤتا، تاڤي اد ڤاڠاچوءالين۔
نته مالالوء سابوءه ݢاريس ايقوءيڤوتنسيل ماواكيلاكن ڤوتينسي نڠ ناءيق اتاوا تورون ديسمڤولاكن ماتن لبل ڤاروباهن۔
هوجن اسم ديتونجوكاكن د ڤتا لاون ايسوڤلس
ݢاريس کونتور جوا دڤاکاي ڬاسن مانونجوكاكن انڤورماسي نون-ڬوڬاڤي ايکونومي۔
ايسونليني ڠيتو باڬونا ڬاسن ماواكيلاكن لابه ڤد دوا ديمينسي (اتاو كوءنتيتس) د ڬراڤق دوء-ديمنس۔
دالم مأرتياكن ݢامبر رادر، سابوءه ايسودوڤ اداله سابوءه ݢاريس كاهنچاڤن دوڤڤلر نڠ سام، لالو سابوءه ايسوچهو اداله سابوءه ݢاريس ڤنتولن رادر نڠ سام۔
ݢاريس ورنا اداله ڤيليهن ماتن باڽق بانر ڤيݢمن نڠ چوچوق لاون ڤرتونجوكن۔
جنيس ݢاريس ماروجوق نته ک ݢاريس کونتور بياسا ڠيتو ڽات، ݢاريس ڤوتوس-ڤوتوس، تيتك-تيتق اتاو روسق دالم باباراڤ موتڤ لاءنڽ سكيرا ماوله حاصيل نڠ ديهنداك۔
ماننداي لاون اڠک اداله چارا مانونجوكاكن نيلاي ارتماتيك ڤد ݢاريس کونتور۔
امونڽ ݢاريس کونتور كادا دتنداءي لاون اڠک وان ݢاريس نڠ باهيڬأن باءيسي ݢاي نڠ سام (لاون بارت، ورنا وان جنيس نڠ سام)، لالو اره ڬرادينڽ كادا کاوا ديتنتوءاكن ماتن ݢاريس کونتور هاج۔
کونتور ڤتا نڠ بوجور-بوجور دتنداءي مانولوڠ ڤمباچا سكيرا هنچڤ مأرتياكن بنتوكن ميدن۔
لالو كووردينتڽ وان واده نڠ لاءنڽ دأوکور ماتن تيتيق کونترول نڠ ڤارق مالالوء ڤاڠوكورن۔
ڤنومنا ڠينا دسمبت داتوم شيفت.
اوسها نڠ لابه امبيسيوس کاي ستروۏي ڬودتچ ارچ ساڤنجڠ ايروڤ تيمور (١٨١٦-١٨٥٥) وان ڬرت تريڬونومتريچل سورۏي اوف اينديا (١٨٠٢-١٨٧١) ڤرلو وقتو نڠ تاڤنجاڠ، تاڤي حاصيل ايستيماسي بنتوكن ايلڤس بوم-ڽ لابه ڤاس ۔
ارتين كيكيرا تيڠکتن لاءوت اداله داتوم وڬس ٨٤، سابوءه ايلڤس، نڠ مان سابوءه ارتين لابه ڤس-ڽ اياله ايرث ڬراۏيتاتيونل موديل ٢٠٠٨ (ڬم٢٠٠٨)، ڤاکاي ساءيكتڽ ٢،١٥٩ بولاتن هرمونيک۔
ڤابيلاڽ دڤاکاي تنڤا سارت، ايستيله ݢاريس لينتڠ ماروجوق ك ݢاريس لينتڠ ڬودتك۔
ڤاتندارن داتوم انتارا دوا ڤرتيکل داتوم کاوا باماچم ماتن ساتو واده ك نڠ لاءنن دالم ساتو ناݢارا اتاوا داءيره، وان جوا کاوا جادي اڤ هاج ماتن نول سمڤاي باراتوس ميتر (اتاو باباراڤ کيلوميتر ڬاسن باباراڤ ڤولاو ڤادالامن۔
چونتوهڽ، د شدني اد ٢٠٠ ميتر (٧٠٠ کاکي) ڤربيدأن انتارا کوءوردينت ڬڤس ممبنتوق ڬدا (باداسركن ستندر ݢلوبل وڬس ٨٤ وان اڬد (دڤاکاي ڬاسن ساباڬين ڬانل ڤتا لوكل)، نڠ مان سابوءه كاساله ڬانل نڠ كادا کاوا ديتاريما ڬاسن باباراڤ اڤليکاسي، کاي سورڤي اتاوا واده ڬاسن ماڽالم۔
کران اچوان داتوم کاوا باءيسي راديوس بابيدا وان تيتيق تاڠه بابيد، تيتيق ڤستي بومي کاوا باءيسي کوءوردينت نڠ بابيدا بانر تاڬنتوڠ لاون داتوم نڠ دڤاکاي ڬاسن ماوله اوکورن۔
اچوان داتوم نڠ رنچق د ڤاکاي د امريك اوتارا اداله ند٢٧، ند٨٣، وان وڬس ٨٤۔
"داتوم ڠين، ديدساءن ساباڬاي ند ٨٣ ۔۔۔باداسركن ڤانمباهن ٢٥٠،٠٠٠ تيتيق تاماسوق ٦٠٠ ستاسيون ساتليت دوڤڤلر نڠ ماهاروساكن سستمڽ ك سابوءه اصل مولا ڬوسنترك۔"""
ڠيتو راڠک اچوان دڤاکاي لاون دڤرتمن ڤرتاهانن امريك سريكت (دود) وان ديتنتوءاكن لاوا بادن انتلجن ڬوسڤاسيل ناسيونل (ڠ) (سابالومڽ بادن ڤرتاهانن ڤاماتأن، لالو بادن ڤاماتأن وان ڤارومڤامأن ناسيونل)۔
ڠيتو سواه دڤاکاي ساباڬاي راڠک اچوان ڬاسن سيارن ڬڤس ايڤهمريدس (اوربيت) بامولا ڤاس ٢٣ جانواري، ١٩٨٧۔
ڠيتو جادي راڠک اچوان ڬاسن سيارن اوربيت وقتو ٢٨ جون، ١٩٩٤۔
وڬس ٨٤ (ڬ٨٧٣) دأمبيل ساباڬاي راڠک اچوان ڬاسن سيارن اوربيت وقتو ٢٩ جانواري، ١٩٩٧۔
وڬس ٨٤ اياله ستندر داسر داتوم ڬاسن سيمڤنن کوءوردينت اونيت ڬڤس ريکرياسي وان کومرسيال۔
چونتوهڽ، ڤربيدأن ݢاريس ممبوجور انتارا ساتو تيتيق هاتولستيوا د اوڬند، د ڤيڠݢيرن افريکا، وان سابوءه تيتيق هاتولستيوا د ايكوءادور۔ د ڤيڠݢيرن امريك سلاتن، مانيڠكت ككرا ٠۔٠٠١٤ اركسكون ڤرتاهون۔
كاباڽاكن ڤاماتأن، کاي دالم سابوءه ناݢارا، كادا منجڠكاو ڤيڠݢيرن۔
ڤتولمي مڠهاراڬاإياكن اڽ لاون امبيلن ڤانوه ݢاريس بوجور وان ݢاريس لينتڠ، درڤد ماوكور ݢاريس لينتڠ دالم كونديسي ڤنجڠڽ هاري ڤرتاڠاهن موسيم ڤانس۔
ڤامتأن ماتماتس مامولاي د ايروڤ ماومڤاتي ڤاموليهن ماايكسيموس ڤلانودس تيک‌س ڤتولمي ساءيكت سابالوم ١٣٠٠؛ تكسڽ ديرتياكن ك لاتين د فلورنچ لاون جاچوبوس اڠلوس ساكيتر ١٤٠٧۔
لالو اڽ ماءيله ڤاماتأن نڠ ڤاليڠ ديڤرلوءاكن مالالوء سيستم کوءوردينت بولت ك ايلڤس ڠيتو، دسمبت سابوءه سيستم اچوان بومي اتاوا داتوم ڬودتك۔
φ، اتوا في﴾ سابوه تيتيق د ڤرموكأن بومي اداله سيسي انتارا لمڤڠ هتاوليستيوا وان ڬاريس لوروڽ نڠ مالالوءي ساڤنجڠ تتيق ڠيتو وان ساڤنجڠ ﴿اتاو ڤارق﴾ ڤوست بومي.
ساباراتأن مريديان اياله باݢين ايلڤس نڠ ڬانل (رنچق دسمبت ليڠکرن ڬانل)، نڠ مان تاتامو د قطب اوءارا اتاوا كوتوبي سلاتن۔
مريديان انتيڤودل ڬرويچه كادوءاڽ اداله ١٨٠°و اند ١٨٠°۔ ڠيني كادن ڬاسن مڠڬابوڠاكن لاون ݢاريس وقتو انترناسيونل، نڠ مان ماڽمڤڠ ماتن ڠيتو د باباراڤ وادا ڬاسن السن ڤوليتيک وان كايامانن، تاماسوق انتارا روسيا نڠ ديهوجوڠ تيمور وان ڤولاو الوتين ديهوجوڠ بارت۔
كواوردنية د ڤتا رنچقڽ دالم اصطلاح اوعطرا-ان ن وان تيمور-ان اي ريلاتيڤ ديتنتواكن ڬسن سابوه اصل تاتانتو.
دالم ڬوڬراڤ، ݢاريس لينتڠ اداله کوءوردينت ڬوڬراڤي نڠ مارنچياكن اره اوتار-سلاتن جادي سابوءه تيتيق د ڤرموكأن بومي۔
ݢاريس لينتڠ دڤاکاي باءمباءاءين لاون ݢاريس بوجور ڬاسن ماننتوءاكن واده نڠ ڤاس دري سݢي ڤرموكأن بومي۔
لڠکه كادوءاڽ اداله ماڠير-ڠيرا ڬود لاون اچوان ڤرموكأن ماتماتس نڠ ديلوڽوهاكن۔
ݢاريس لينتڠ وان ݢاريس بوجور نڠ تاتڤ باءمباءاءين مأرتياكن سابوءه ڬراتيكول ڤد اچوان ڤرموكأن۔
"کران باڽق ڤربيدأن اچوان ايلڤس، ݢاريس لينتڠ سابوءه بيدڠ ڤرموكأن نڠ ڤاس ڠيتو كادا هس: ڠيني ديتاكاناكن د ستندر ايسو نڠ ماڽاتأاكن بهوا ""تنڤا سڤسيڤيكاسي نڠ ڤانوه سيستم اچوان كووردنيت، کوءوردينت (اياله ݢاريس بوجور وان ݢاريس لينتڠ) اداله امبيڬو امونڽ باءيق وان كادا باڬونا امونڽ بوروق""۔"
بيدڠ ساڤنجڠ تاڠه بومي وان تاݢق لوروس ك سومبو روتاسي ماموتوڠ ڤرموكأنڽ د ليڠکرن نڬ باءيق دسمبت هاتولستيو۔
باراڬم وقتوڽ ديڤنديراكن لابه ڽات ديرتيكل اون اايكسيل تلت۔
سيتواسي ڠيني تابالق د تيتيق باليق ماتاهاري بولن جون۔ نڠ ڤاس ماتاهاري دأتس كاڤالا د ݢاريس باليق اوءار۔
کران ݢاريس لينتڠ ديرتياكن ساهوبوڠن لاون ايلڤسود، ڤوسيسي اوليه تيتيق نڠ ديبارياكن بابيدا د تياڤ ايلڤسود: ساتو كادا کاوا ڤستي ماننتوءاكن ݢاريس بوجور وان ݢاريس لينتڠ سݢي ڬوڬراڤس تنڤا ماننتوءاكن سلڤسود نڠ دڤاکاي۔
ݢاريس لينتڠ ڬوڬراڤس موست دڤاکاي بوجور-بوجور۔
ڤانيلاءاءين مريديان جارق اينتݢرال اداله ڤوستڽ ستودي ڬودسي وان ڤرويكس ڤتا۔
اد دوا ميتودى لنجوتن۔
ساعت ماوبه ماتن ايسومرق اتاوا كونفورمل ك ڬودتك، دوا ڤاڠولاڠن نوتون-رڤهسون ممبارياكن كاتاڤاتن كاتاليتين ݢندا۔
ڤربيدأن نڠ ديتونجوكاكن ڤد بيدڠ تانه اياله دالم لاڤورن لڠکوڠن۔
ڤرڬنتين انتارا ڬودتق وان کوءوردينت كرتسين موڠکين هاج دداڤتي ديڤاروباهن کوءوردينت ڬوڬراڤس۔
ساچارا عموم تاݢق لوروس نڠ بوجور دالم ساتو تيتيق ديڤرموكأن كادا ڤستي باهمڤت نته لاون اچوان ايلڤسود نڠ نورمل اتاوا ڬود نڠ نورمل۔
ݢاريس بوجور اياله سابوءه کوءوردينت ڬوڬراڤس نڠ مانونجوكاكن اره تيمور-بارت دالم سابوءه تيتيق ڤرموكأن بومي، اتاوا ڤرموكأن اوق استرونومس۔
مريديان اوتام، نڠ مان لالو ڤارق اوبسرۏاتوريوم کراجاءن، ڬرنويچه، ايڠڬرس، ديتنتوءاكن ساباڬاي ݢاريس بوجور ٠° لاون كاتنتوءن۔
وقتو لوكل (چونتوهڽ ماتن ڤوسيسي ماتاهاري) باماچم ݢاريس بوجور، سابوءه ڤربيدأن ١٥° ݢاريس بوجور مأرتياكن ڤربيدأن وقتو لوكل ساتو جم۔
ڤرنسڤڽ لڠسوڠ، تاڤي دالم ڤركتق منچاري ميتودى نڠ ڤاس ڬاسن ماننتوءاكن ݢاريس بوجور ڤرلو بأابد-ابد وان ڤرلو اوسها ڬاسن باباراڤ ڤيكيرن ساءنتس نڠ باءيق بانر۔
مريديان اوتاماڽ لالو ساڤنجڠ الايكسندري۔
اڽ ڤاکاي سابوءه مريديان اوتام ساڤنجڠ ڤولاو چانارو، جادي ساباراتأن نيلاي ݢاريس بوجور-ڽ ڤوسيتڤ۔
بوبوهان استرؤنؤم حيندو لاوان وسليم تاروس هاجا مىنݢىمبانݢاكان يدى-يدى يني, مىنامباهاكان بانياك تامڤات هانيار لاوان رانچاك مانينݢنكاتكان داتا ڤتؤلىمي.
ڤادا اباد ڤىرتىنݢاهان دودي, مينات ݢىؤݢرافي ديهيدوڤ اكان ڤولانݢ دي بارات, سايرينݢ ڤانينݢكاتان ڤارجالانان, لاوان جوا بىاسيسوا َراب هانيار اجا ديكانالاكان لىوات كؤنتاك دانݢان ثڤانيؤل لاوان َفريكا ُتارا
شهريستؤڤهىر شؤلؤمبوس بايستيلاه دوا هينݢكات جوهانݢ ݢارهانا بولان ساݢان مانامواكان ݢاريس بوجورنيا, نانݢ ڤارتاما دي ئولاو ثاؤنا, ڤادا ١٤ ثىڤتىمبىر ١٤٩٤ (ڤالاياران كادوا), لاوان نانݢ كىدوا دي خامايچا ڤادا ٢٩ ًىبرواري ١٥٠٤ ڤىلاياران كاامڤات).
َوالنيا ني ڤىرانݢكات ؤبسىرصاسي, ڤىركىمبانݢان كورانݢ لابيه ساتانݢاه اباد ساتانݢاه اباد باريكوتنيا مانݢوباه مانجادي الات ڤانݢوكوران نانݢ اكورات.
دي دارات, ڤىريؤدى داري ڤاركامبانݢان تىلىسكؤڤ لاوان جام باندول هينݢݢا ڤارتانݢاهان اباد كى-١٨ مامڤارليهاتكان ڤانينݢكاتان نانݢ ستابيل دالام جوملاه تامڤات نانݢ ݢاريس بوجورنيا تالاه ديتانتواكان دانݢان اكوراسي نانݢ ماسوك اكال, سارينݢ بانار كاسالاهان تاكورانݢ داري ساتو داراجات, لاوان هامڤير هاجا ٢-٣ دىراجات.
مامبوات ڤانݢاماتان نانݢ اكورات جوا دي ݢىلؤمبانݢ لاوت جاوه نݢاليه بانار داريڤادا دي دارات, لاوان جام ڤاندولوم كادا بافونݢسي دانݢان بوجور دالام كؤنديسي كايا يني.
يني جوا ماناواراكان دوا تينݢكات ڤىنݢهارݢاان, ساݢان سؤلوسي دالام ١دىراجات دان ٠.٥دىراجات.
ڤاكارجاان يني جوا ديدوكونݢ لاوان ديهارݢاي دانݢان ريبوان ڤؤوند داري دىوان ݢاريس بوجور, تاڤي جوا ينيا نيه بارجوانݢ ساݢان ماناريما وانݢ سامڤاي هادي تىرتينݢݢي سىبانياك ٢٠.٠٠٠, اكهيرنيا جوا ماناريما ڤامباياران تامباهان تاهون ١٧٧٣ سىتىلاه ينتىرصىنسي ڤارلىمىن.
جاراك بولان ڤااوالان ديݢوناكان ساچارا وموم ساتالاهن تاهون ١٧٩٠.
ظانݢان چاڤات ديساداري جوا تىلىݢراف كاوا ديڤاكاي ساݢان مانݢيريماكان سينيال واكتو ساݢان ڤىنىنتوان ݢاريس بوجور.
سورفاي ماناتاڤاكان رانتاي لؤكاسي نانݢ ديڤىتاكان مىلالوي َامريكا ةىنݢاه لاوان َمىركا سىلاتان, لاوان هينديا بارت, لاوان سجاوه جفاڠ دان چينا تاهون ١٨٧٤-٩٠.
كايا يني مانݢالامي ڤاروباهان كىتيكا تىلىݢرافي يركابىل تارساديا ڤااوالان اباد كى-٢٠.
ثيستىم ناصيݢاسي راديؤ هانيار مامونچولاكان ساچارا وموم سىتىلاه ئىرانݢ ظونيا ١١.
دىنݢان ڤىنݢىچواليان دىكليناسي ماݢنىتيك, سامواان مىتؤدى تىربوكتي ڤراكتيس.
ّوجور ڤادا سواتو تيتيك كاوا ديتانتواكان لاوان مانݢهيتونݢ ڤىربىداا واكتو تيتيك يتو دي تامڤاتنيا لاوان لآاكتو ُ ونيصرسيتاس ةىركؤؤرديناسي (ُةش).
كاتا ڤاراك ديڤاكاي كارىنا تيتيك مونݢكين كادا بارادا دي تىنݢاه زؤنا واكتو; لاوان زؤنا واكتو ديتانتواكان ساچارا ڤؤليتيس, ساهينݢݢا ڤوسات لاوان باتاسنيا سارينݢ كالي كادا تىرلىتاك ڤادا مىرىديان ڤادا كىليڤاتان ١٥ دىراجات.
کؤنصىنسي ستاندار ينتىرناسيؤنال (إثْ ٦٧٠٩) - باهوا تيمور ادالاه ڤؤسيتيف - كؤنسستىن اوان سيستىم كؤؤردينات شاىتىسيان انݢان كانان سيستىم, لاوانکوتوب ُتارا دي َتاس.
سجاك ايتو جوݢا بوهانڽ بىاليه كى ڤىندىكاتان ستاندار.
ڠىؤيد يالاه بانتوك ڤارموكاان لاوت نانݢ ديڤانݢاروهي ݢراصتاسي بومي, تاماسوك جوا ݢايا تاريك ݢراصيتاسي لاوان رؤتاسي بومي, بيلا ڤىنݢاروه لاين نانݢ كايا انݢين لاوان ڤاسانݢ سوروت كادادا.
يتو هانيا كاوا ديكىتاهوي مالالوي ڤانݢوكوران لاوان ڤىرهيتونݢان ݢراصيتاسي نانݢ ىكستىنسيف.
ماسكيڤون جوا فيسيك بومي ماميليك ىكسكورسي +٨,٨٤٨ م (ڠونونݢ ِصىرىست) لاوان -١٠,٩٨٤ (ئالونݢ اريانا), داصياسي ݢىؤيد ڤامولاان ىلليڤسؤي بىركيسار +٨٥ م (إسلاند) سامڤاي - ١٠٦ م (إنديا سىلاتان) تؤتال كورانݢ لابيه ٢٠٠ م.
خيكا ماسسا داراتان كؤنتينىنتال ؤلىه سىرانݢكايان تىرؤوؤنݢان اتاوا كانال, ڤارموكاان للاوت دي كانال-كانال يتو جوا كاينا هامڤير بارهيمڤيتان لاوان ݢىؤيد.
يتو بارارتي كاتيكا باڤارݢيان لاوان كاڤال, سىسىؤرانݢ كادا مامڤارهاتيكان وندولاسي ݢىؤيد, صىرتيكال لؤكال (ݢاريس تاݢاك لوروس) سىلالو هاجا تاݢاك لوروس تارهاداڤ ݢىؤيد لاوان چاكراوالا لؤكال بىرسينݢݢونݢان لاواننيا چاكراوالا لؤكال بىرسينݢݢونݢان للاواننيا.
تو كارانا ساتىليت ڠئث, نانݢ مىنݢؤربيت دي سىكيتار ڤوسات ݢراصيتاسي ّّومي, كاوا مانݢوكور كاتينݢݢيان رىلاتيف تارهاداڤ ىلليڤسؤيد رىفرىنسي ݢىؤسىنتريس.
ڤىنىريما ڠئث مؤدىرن مىميليكي كيسي نانݢ دييمڤلىمىنتاسيكان دالام ڤىرانݢكات لونانݢ نانݢ بوهاننيا ڤارؤلىه, ڤامولان ڤؤسيسي كايا يني, كاتينݢݢيان ݢىؤيد (ميسالنيا ِڠ - ٩٦ ݢىؤيد دياتاس ىلليڤسؤيد ثيستىم ڠىؤدىسي ظونيا (لآڠث)
جيكا بؤلا توه كاموديان تاتوتوڤ بانيو, كاتينݢݢيان بانيو كادا كاوا ساما ديمانا-مانا.
إني ڤانݢ نانݢ ماولاه بانياك ڤاناريما ڠئث ݢانݢݢام بايسي ابىل ڤىنچاريان وندولوسي بويل-ين ساݢان مانانتواكان كاتينݢݢيان دي اتاس ڤىرموكاان لاوت.
ڤرؤدوك ڤارتاما بىرداساركان داتا ساتىليت ڠْشِ تارساديا ساچارا ؤنلينى ڤادا خوني ٢٠١٠, مالالوي الات لايانان ڤانݢݢونا ڤانݢاماتان ّومي ّادان َنتاريكسا ِرؤڤا (ِثَ).
ڠىؤيد ادالاه ڤاروكاان ىكويڤؤتىنسيال تارتانسو, لاوان اݢاك تارليبات ساݢان مانݢهتونݢ.
ّؤلا دونيا ادالاه مؤدول بؤلا بومي, باندا لانݢيت لايننيا, اتاوا بؤلا لانݢيت.
مؤدىل ّومي نانݢ بؤلا لانݢيت ديسىبوت لانݢيت بؤلا بومي.
اين مونݢكين هاجا مانونجوككان ناݢارا لاوان كؤتا-كؤتا ݢانال لاوان جارينݢان ݢاريس لينتانݢ لاوان بوجور.
بياسانيا جوا, يتو جوا كاينا مامباݢي بؤلا لانݢيت مانجادي راسي بينتانݢ.ّ
ڤانيابوتان ݢلؤبى ماروڤاكان نانݢ ديكانال باراسال داري ثترابؤ نانݢ مىنݢݢامباراكان ڠلؤبى ؤف شراتىس داري ساكيتار ١٥٠ ّش.
ّبانياك بؤلا دونيا ديبوات لاوان كاليلينݢ ساتو مىتىر, ساهينݢݢا بوهاننيا ادالاه مؤدىل بومي ڤادا سكالا ١:٤٠ جوتا.
سىباهاݢيان بىسار بؤلا دونيا مؤدىر جوا ديچىتاك لاوان ڤارالىل لاوان مىريديان, سىهينݢݢان ورانݢ كاوا ڤاركيراان كؤؤردينات لؤكاسي تىرتانتو.
ّبؤلا تىرىتيال ڤااوالان نانݢ مانݢامباراكان كاسولوروهان ظونيا لااما ديواه دي دونيا إسلام.
ّبىهايم ادالاه ساورانݢ ڤامبوات ڤىتا, ناصيݢاسي, دان ڤىداݢانݢ.
سىبالوم ماولاه دونيا, ّبىهايم تالاه مالاكوكان ڤارجالانان ساچار ىكستىنسيف.
بؤلا دونيا لايننيا, يايتو ّبؤلا حونت-لاىنؤء, چا.
يني ماروڤاكان ّؤلا ظونيا تىرتوا نانݢ مانونجوككان ظونيا حانيار.
سابواه بؤلا دونيا فاكسيميلي نڠ مانونجوككان َمىريكا يولاه مارتين لآالدسىىموىللىر تاهون ١٥٠٧.
ڠلؤبوس إمڤ, ڤىرانݢكات ىلىكترؤ-مىكانيس تارماسوك بؤلا ليما ينچي يتالاه ديݢونااكان ساݢان ڤاساوات روانݢ انݢكاسا ثؤصيىت لاوان ٍوسيا داري تاهون ١٩٦١ سامڤاي ٢٠٠٢ ساباݢاي ينستومىمىن ناصيݢاسي.
مىتؤدى ڤامبواتان بؤلا دونا يني دييلوستراسيكان ڤادا تاهون ١٨٠٢ دالام سابواه وكيران دي ِىنݢليسه ىنسيكلؤڤىديا ؤلىه ڠىؤرݢى کىارسلىي.
إني ديتامڤاتاكان دي ماسين نانݢ مىمبىنتوك ديسك مانجادي ساتانݢاه بؤلا.
ّبؤلا دونيا يني ݢانال بانار دان لارانݢ بانار.
ڽانݢ تاراكهير يني مىميليكي لوبانݢ ڤالورو ثؤصيىت مىلالوي خىرمان.
لاينݢكاران ݢانال, جوا ديكانال ساباݢاي ؤرتؤدرؤم, داري بؤلا ادالاه ڤىرڤؤتؤنݢان بؤلا لاوان بيدانݢ نانݢ مىلىواتي تيتيك ڤوسات بؤلا.
کاسوس خصوص ليڠكاران كىچيل, يايتو ڤارڤؤتوڠان بؤلا لاوان بيداڠ نانڠ كادا مىلىواتي ڤوسات.
ڤىنݢىچواليان ادالاه ساڤاسانݢ تيتيك انتيڤؤدال, نانݢ ماميليكي بانياك لينݢكاران بىسار نانݢ تاك تىرهينݢݢا.
ڤانجانݢ بوسور هالوس داري لينݢكاران بىسار ديامبيل ساباݢاي جاراك انتارا دوا تيتيك ڤادا ڤىرموكاان بؤلا دالام ݢىؤمىتري ٍيىماننيان نانݢ مانا لينݢكاران ݢانال كايا يتو ديسامبات لينݢكاران ݢانال كايا يتو ديسامبات لينݢكاران ٍريىماننيان.
لاينݢكاران ݢانال لايننيا ادالاه لينݢكاران نانݢ مىمباݢي بالاهان بومي لاوان اير.
ظالام كارتؤݢرافي, ڤرؤيىكسي ڤىتا ادالاه چارا ساݢان ماراتااكان ڤارموكاان بؤلا دونيا مانجادي بيدانݢ ساݢان مامبوات ڤىتا.
تارݢانتونݢ ڤادا توجوان ڤىتا, باباراڤ ديستؤرسي كاوا ديتىريما لاوان نانڠ لايننيا كادا; كارانا نݢيتو, ڤرؤيىكسي ڤىتا نانݢ بىربىدا ادا ساݢان مامڤارتاهانكان سيفات بىندا سىڤىرتي لاوان مىنݢؤربانكان سيفات لايننيا.
ڤرؤيىكسي ادالاه سوبجىك داري ساورانݢان بيانݢ ماتىماتيكا مورني تارماسوك ݢىؤمىتري ديفىرىنسيال, ݢىؤمىتري ڤرؤيىكتيف, لاوان مانيفؤلد.
سىباليكنيا, فونݢسي ماتىماتيكا اڤا هاجا نانݢ مانݢوباه كؤؤردينات داري ڤارموكاان مىلىنݢكونݢ سىچارا نياتا لاوان مولوس كى بيدانݢ ادالاه ڤرؤيىكسي.
بومي لاوان باندا انݢكاسا ݢانال لايننيا ومومنيا لابيه بايك, ديمؤدىلكان ساباݢاي سڤهىرؤيد ؤبلاتى, سادانݢكان ؤبجىك هالوس سىڤىرتي استىريؤد سىرينݢ بانار ماميليكي بىنتوك نانݢ كادا بىراتوران.
کارىنا ڤىرموكاان بومي نانݢ مىلىنݢكونݢ كادا يسؤمىتريك تارهاداڤ بيدانݢ, ڤىلىستران بىنتوك تانتو هاجا مىنݢاراه كى سكالا صاريابىل لاوان, اكيباتنيا, ڤىنياجيان ارىا نانݢ كادا ڤرؤڤؤسيؤنال.
ةوجوان ڤىتا مىنىنتواكان ڤرؤيىكسي مانا نانڠ هاروس مانجادي داسار ڤىتا.
کومڤولان داتا ادالاه ينفؤرماسي ݢىؤمىتريس; كؤلىكسي بوهاننيا تارݢانتونݢ ڤادا داتوم (مؤدىل) بومي نانݢ ديڤيليه.
ساڤارتي ةيسسؤت ينديچاتريء, ڠؤدبىىرݢ-ڠؤؤت يديچاتريء ديداساركان ڤادا ينفينيتىسيمالس, لاوان مىنݢݢامباراكان ديستؤرسي فلىكسي لاوان سكىونىسس (ِّڽظإڽڠ لاَلآَڽ لاْڤثإظِظڽِثث).
تاركادانݢ سىݢيتيݢا بؤلا ديݢوناكان.
چارا لاين ساݢان مىمصيسواليساسيكان ديستتؤرسي لؤكال ادالاه مالىواتي سكالا ابو-ابو اتاوا ݢراداسي وارنا نانݢ بايانݢاننيا ماواكيلي ݢانالنيا دىفؤرماسي سودوت اتاوا ينفلاسي ارىال.
كارانا بىنتوك بومي نانݢ سابانارنيا كادا بىراتوران, ينفؤرماسي هيلانݢ دالام لانݢكاه نݢينيه.
ساباݢاي ڤاربانديڠانڽ, سىسىؤرانݢان كادا كاوا مىراتااكان كوليت جاروك تانڤا مىرؤبىك لاوان مىمبىنݢكؤكاكاننيا.
طانعىن بارارتي ڤارموکاان مانيانتوه اتاوا کادا مانانعيس بولا دونيا؛ سىچانت بارارتي ڤارموکاان کادا مىنعيريس دونيا.
جيكا ݢاريس-ݢاريس نݢينيه ساجار لاوان ݢاريس لينتانݢ, ساڤارتي دالام ڤرؤيىكسي كىروچوت, نݢيتوه ديسىبوت ڤارالىل ستاندار.
ڠعينيه بارلاکو ساعان ڤرويىکسي سيليندريس اتاوا ڤسىودوسيليندريس اڤا ڤون دالام اسڤىک نورمال.
ثكالا كؤنتاك ساڤانجانݢ ساموا ݢاريس لوروس نانݢ مىمانچار ڤارمولاان لؤكاسي ݢىؤݢرافيس تىرتىنتو.
َاڤاكاه باربانتوك بؤلا اتاوا ىليڤس, ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ نانݢ ديباهاس تاتاڤ هاجا بارلاكو تانڤا كاهيلانݢان كىومومان.
مؤدىل ىلليڤسؤيدال بياسانيا ديݢوناكان ساݢان مامبوات ڤىتا تؤڤؤݢرافي لاوان ساݢان ڤىتا سكالا ݢانال لاوان مانانݢاه لايننيا نانݢ ساݢان مىنݢݢامباركان ڤىرموكاان تاناه سىچارا اكورات.
ديباندينݢاكان لاوان ىلليڤسؤيد نانݢ ڤالينݢ ڤاس, مؤدىل ݢىؤيدال كاينا مانݢوباه كاراكتىريساسي ڤرؤڤىرتي ڤىنتينݢ كايا جاراك, كىسىسوايان, لاوان كىسىتاراان.
نامون, ساݢان بىندا-بىندا ڤلانىت نانڠ كادا باراتوران كايا استىرؤيد, تاركادانڠ مؤدىل نانݢ انالؤݢ لاوان ݢىؤيد ديݢوناكان ساݢان مىمڤرؤيىكسي ڤىتا.
ڤرؤيىكسي ديجالاساكان دالام هال مىنامڤاتكان ڤارموكاان راكساسا دالام كؤنتاك لاوان بومي, ديومڤاتي لاوان ؤڤىراسي ڤىنسكالاان تىرسيرات.
"ضيمانا سومبىر چاهايا بانيالا دي ساڤانجانع عاريس نانع ديجالاساکان دالام باتاسان تىراکهير نعينيه ادالاه اڤا نانع مىنعهاسيلکان ڤىربىداان اتاوا بىرباعاي ڤرويىکسي سيليندىر ""الامي""."
سيلندىر ڠينيه ديليليتكان دي ساكيتار بومي, ديڤرؤيىكسياكان كى اتاس, لاوان كاموديان ديبوكا ݢولوڠانڽ.
"خاراك وتاراءسىلاتان کادا ديرىعانعکان اتاوا ديڤينچيت (1): ڤرويىکسي ڤىرسىعي ڤانجانع اتاوا ""ڤلاتى چرىى""."
کارىنا ڤرؤيىكسي نݢينيه مىنݢسكالاكان جاراك وتارا-سىلاتان لاوان كىباليكان داري ڤىرىݢانݢان تيمور-بارات, ينيا مىمڤىرتاهانكان ارىا لاوان مىنݢؤربانكان بىنتوك.
مىريديان لاين لىبيه ڤانجانڠ داري مىريديان ڤوسات لاوان ممبوڠكوك كى لوار, جاوه داري مىريديان.
ْؤلىه كارىنا نݢيتوه, مىريديان بىرجاراك ساما دي سىبانجانݢ ڤارالىل تىرتانتو.
ڤىتا كىروچوت نانڠ ديهاسيلكان ماميليكي ديستؤرسي نانڠ رىنداه دالام سكالا, بىنتوك, لاوان, ارىا دي ڤاراك ڤارالىل ستاندار تىرسىبوت.
کاوا ديولاه ماتان سودوت ڤاندانݢ جاراك نانݢ كادا تاهالانݢ لاوان تيتيك سينݢݢونݢ; ر(د) = چ سين.
ڤرؤيىكسي ڤرىسڤىكتيف دىكات سيسي, نانڠ مىنسيمولاسيكان ڤاماندانݢان داري روانݢ انݢكاسا ڤادا جاراك نانڠ تارباتاس لاوان كارانانيا مانونجوككان كورانݢ داري ساتو بىلاهان ڤىنوه, ساڤارتي نانڠ ديڤاكاي دالام ةهى بلوى ماربلى ٢٠١٢).
ةيتيك اتاوا كهوسوس كاوا ديرىݢانݢكان مىنجادي سىݢمىن ݢاريس اتاوا كورصا ساات ديڤرؤيىكسيكان.
خاراك ساما ازيموت: خاراك داري سودوت لاوان تىڤي ديڤىرتاهانكان.
خاديم ادا بانياك ڤرؤيىكسي ساݢان مالاياني بانياك كاݢوناان ڤىتا لاوان رىنتانݢ سكالانيا نانݢ لواس.
ڤىتا رىفىرىنسي دونيا سارينݢ بانار مونچول ڤادا ڤرؤيىكسي كؤمڤرؤمي.
ڤرؤيىكسي مىرچاتؤر ادالاه ڤرؤيىكسي ڤىتا سيليندىر نانݢ ديساجيكان ؤلىه اهلي ݢىؤݢرافي لاوان كارتؤݢرافىر ًفلىميسه ڠىراردوس مىرچاتؤر ڤاا تاهون ١٥٦٩.
ثىباݢاي ىفىك سامڤينݢ, ڤرؤيىكسي مىرچاتؤر مىنݢݢىلبونݢاكان وكوران ؤبجىك مىنجاوه داري ىكواتؤر.
ڽامون, مانݢينݢات ݢىؤمىتري جام ماتاهاري, ڤىتا-ڤىتا نݢينيه مونݢكين ديداساري ڤادا ڤرؤيىكسي سيليندىر ڤوسات نانݢ سىروڤا, كاسوس نانݢ مىمباتاسي ڤرؤيىكسي ݢنؤمؤنيك, نانݢ ماروڤاكان داسار ساݢان جام ماتاهاري.
ڽامون, نݢينيه ادالاه كاسوس كىسالاهان يدىنتيفيكاسي نانݢ سىدىرهانا لاوان وموم.
"مىرچاتور مامباري جودول ڤىتا: ""دىسکريڤسي هاڽر لاوان تامباهان تنتانڠ بومي نانڠ ديکورىکسي ساعان ڤىنعوناان ڤىلاوت""."
بانياك هيڤؤتىسيس نانݢ سوداه ديونجوك سىلاواس باتاهون-تاهون, تاڤي نانݢ كايا اڤا جوا ڤارساهاباتان مىرچاتؤر لاوان ڤىدرؤ ڽونىس وان جالاننيا كى تابىل لؤءؤدرؤمؤنيك نانݢ ديولاه ڽونىس ڤاچانݢ مانولونݢ وساهانيا.
ڽامون, ماتىماتيكا نانݢ تىرليبات ديكىمبانݢاكان تاتاڤي كادا سواه ديتىربيتاكان ؤلىه ماتىماتيكاوان ةهيماس حرييؤت سىكيتار تاهون ١٥٨٩.
دوا ماسالاه وتاما مانچاعاه اڤليکاسي لانعسونعنيا: کىکادامونعکينان مانانتواکان عاريس بوجور دي لاوت لاوان اکوراسي نانع مىماداي لاوان فاکتا باهوا اراه ماعنىتيک، اليهءاليه اراه عىوعرافيس، ديڤاکاي ساعان ناۏيعاسي.
ڽامون, نݢيتوه كادا ڤااوالان مىندؤميناسي ڤىتا دونيا سامڤاي اباد كى-١٩, كاتيكا ماسالاه ڤانانتوان ڤؤسيسي ساباݢيان ݢانال تالاه ديسالاسايكان.
كارىنا جوا تاكانان ڠينيه, ڤىنىربيت ساچارا بىرتاهاڤ ماڠوراڠي ڤىڤڠݢوناان ڤرؤيىكسي سىلاما ابا كى-٢٠.
ساݢان مانچاڤاي هال نݢينيه, ڤىرىݢانݢان تيمور-بارات ڤىتا نانݢ كادا كاوا ديهينداري, نانݢ مىنينݢكات سىيرينݢ بىرتامباهاننيا جاراك داري كهاتوليستيوا, ديسىرتاي دالام ڤرؤيىكسي مىرچاتؤر لاوان ڤىرىݢانݢان وتارا-سىلاتان نانݢ سىسواي, ساهينݢݢا دي ساتياڤ لؤكاسي تيتيك سكالا تيمور-بارات االاه ساما دانݢان سكالا وتارا-سىلاتان, مانجادياكاننيا ڤرؤيىكسي ڤىتا كؤنفؤرمال.
عاسان عاريس لينتانع نانع تاعانال ڤادا 70° وتارا اتاوا سىلاتان، ڤرويىکسي Mىرچاتور نياتا کادا کاوا ديڤاکاي، لانتاران سکالا لينيىر باعانال ڤاس دي کوتوب.
ڤولاي ىللىسمىرى دي وتارا كىڤولاوان اركتيك کانادا تارليهات هامڤير هاجا ساما لاوان وكوران اوستراليا, مىسكيڤون جوا لىبيه داري ٣٩ كالي لىبيه ݢانال.
لآيلاياه سابانارنيا ڠرىىنلاند ساباندينݢ لاوان رىڤوبليك ظىمؤكراتيك کؤنݢؤ هاجا.
إلاسکا تامڤاکنيا جوا باروکوران ساما لاوان إوستراليا، ماسکيڤون إوستراليا سىبىنارنيا 4½ کالي لابيه عانال.
سوىديا تامڤاك جاوه لىبيه ݢانال داري ماداݢاسكار.
"ڤىتا دونيا ڤادا إچوساهىدرون رىعولىر ولىه ڤرويىکسي عنومونيچ."""
ثاباݢي اكيبات داري كريتيك تارسابوت, اتلاس مؤدىرن كادا لاݢي مانݢݢوناكان ڤرؤيىكسي مىرچاتؤر ساݢان ڤىتا دونيا اتاوا ساݢان داىراه نانݢ جاوه داري ىكواتؤر, لابيه ماميليه ڤرؤيىكسي سيليندريس لايننيا, اتاوا بىنتوك ڤرؤيىكسي لواس نانݢ ساما.
ارنؤ ڤىتىرس مانيمبولاكان كونتروفرسي ديمولاي ڤادا تاهون ١٩٧٢ كاتيكا اڽا ماڠوسولاكن اڤا هاجا ساكارانڠ بياساڽا ديسامبات ڤرؤيىكسي ڠالل-ڤىتىرس ساݢان ماڠاتاسى ماسالاه مىرچاتؤر مڠكالايم نݢيتوه ساباݢاي كاريا اسلي اڽا سىنديري تانڤا رىفىرىنسي كاريا سبلومڽا ؤلىه كارتؤݢرافىر ساڤارتي كاريا ڠالل داري تاهون ١٨٥٥.
رىنتانݢ ساݢان ا دي انتارا ڤيليهان نانݢ مونݢكين هاجا ادالاه سىكيتار ٣٥ كم, تاتاڤي جوا ساݢان اڤليكاسي سكالا هالوس (ويلاياه ݢانال) صارياسي نݢينيه داڤات ديابايكان, لاوان نيلاي راتا-راتا ٦,٣٧١ كم لاوان ٤٠,٠٣٠ كم كاوا ديامبيل ساݢان راديوس لاوان كىليلينݢ ماسينݢ-ماسينݢ.
ڤرويىکسي ڤىتا سيليندريس ديتانتواکان لاوان روموس نانع مىنعهوبونعکان کووردينات عىوعرافيس لينتانع φ لاوان بوجور λ کى کووردينات چارتىسيان ڤادا ڤىتا لاوان تيتيک اسال دي ىکواتور لاوان سومبو خ دي ساڤانجانع ىکواتور.
ثىجاك سيليندىر بىرسينݢݢونݢان لاوان ݢلؤبى دي ىكواتؤر, فاكتؤر سكالا انتارا ݢلؤبى لاوان سيليندىر ادالاه ساتو دي ىكواتؤر تاتاڤي كادا دي تامڤات لاين.
ڤاربىداان (λ − λ0) ادالاه دي راديان.
باهكان ڤاماݢاتان نانݢ تا ىكستريم سوداه ديݢاوي; اتلاس سىكؤلاه فينلانديا دي ڤاݢات ساكيتار ٧٦° ڽ لاوان ٥٦°ث, وان راسيؤ اسڤىك ١,٩٧.
ثتريڤ نانݢ لابيه سىمڤيت لابيه بايك: دىتيك ٨° = ١.٠١, جادي ستريڤ لاوان لىبار ١٦° (بىرڤوسات دي ىكواتؤر) اكورات هينݢݢا ١% اتاوا باݢيان دالام ١٠٠.
ڽيلاي ى٢ ادالاه ساكيتار ٠,٠٠٦ ساݢان ساباراتاان ىلليڤسؤيد رىفىرىنسي.
ساݢان مؤدىل دي اتاس, ١ چم ساما لاوان ١.٥٠٠ كم ڤادا ݢاريس لينتانݢ ٦٠°.
طالي بوسور نعينيه مامبانتوک سودوت دي ڤوسات سىبىسار ٢ارچسين(چوس φ سين ) لاوان جاراک لينعکاران عانال انتارا إ لاوان ب ادالاه ٢ا ارچسين(چوس φ سين ).)
ساݢان بىندا لاين, فيتور ڤارموكاان تاتاڤ بياساڽا ديروجوك, نانڠ ساݢان مارس ادالاه مىريديان نانڠ مىلىواتي كاواه ايري-٠.
ضىنعان کونۏىنسي ساعان بومي، بولان، لاوان ماتاهاري، نعيتوه دينياتاکان دالام دىراجات ڤارمولاان داري −١٨٠° تو +١٨٠° ساعان بىندا لاين، کيساران ٠° هينععا ٣٦٠° ديڤاکاي.
ثكالا ڤىتا ادالاه ڤىرباندينݢان جاراك دي ڤىتا لاوان جاراك نانݢ ساسواي دي لاڤانݢان.
شارا ڤارتاما ادالاه راسيؤ وكوران بؤلا بومي ڤىمبانݢكيت لاوان وكوران بومي.
ّبانياک ڤىتا مانياتاکان سکالا نومينال لاوان باهکان مونعکين مانامڤيلاکان سکالا باتانع (کادانعءکادانع هانيا ديسىبوت ‘سکالا') ساعان ماواکيلينيا.
ظالام هال نݢينيه ‘سكالا’ بارارتي فاكتؤر سكالا (=سكالا تيتيك = سكالا تىرتىنتو).
ڤرؤيىكسي ڤىتا مانجادي ڤىنتينݢ ساݢان ماماهامي كاياڤا سكالا بىرصارياسي دي سىلوروه ڤىتا.
ڽݢينيه ادالاه سورصىي داري هامڤير ساباراتاان ڤرؤيىكسي نانݢ ديكىتاه داري زامان كونؤ هينݢݢا ١٩٩٣.
ثكالا هالوس مىنݢاچو ڤادا ڤىتا دونيا اتاوا ڤىتا ويلاياه ݢانال ساڤارتي بىنوا اتاوا نىݢارا ݢانال.
ڤىتا سكالا ݢانال مانونجوكاكان ارىا نانݢ لابيه هالوس ساچارا لابيه رينچي, ساڤارتي ڤىتا كابوڤاتىن اتاوا رىنچانا كؤتا.
"ڠامون، ساڤارتي ديجالاساکان دي اتاس، کارتوعرافىر مانععونااکان يستيلاه ""سکالا عانال"" ساعان ماروجوک ڤادا ڤىتا نانع کورانع لواس ء ڤىتا نانع مانونجوکاکان ارىا نانع لىبيه هالوس."
ڽݢينيه بياسانيا دييلوستراسيكان ؤلىه كىتيداكمامڤوان مىنݢاهالوساكان كوليت جاروك كى ڤارموكاان نانݢ راتا تانڤا مارؤبىك لاوان ماروساكنيا.
ثاباليكنيا فاكتؤر سكالا يسؤترؤڤيك دي ڤىتا مانييراتاكان ڤرؤيىكسي كانفؤرمال.
کواليفيكاسي ‘هالوس’ بارارتي باهوا ڤادا اكوراسي ڤانݢوكوران تارتانتو كادادا ڤاروباهان نانݢ كاوا ديدىتىكسي دالام فاكتؤر سكالا اتاس ىلىمىن تارسابوت.
كامي ماڠوچاڤاكان باهوا كؤؤردينات ڠينيه مانانتواكان ڤىتا ڤرؤيىكسي نانڠ هاروس ديبىدااكان سىچارا لؤݢين داري ڤىتا نانڠ سابانارنيا ديچىتاك (اتاو ديليهات).
ثىجاك سكالا تيتيك بارصارياسي لاوان ڤؤسيسي لاوان اراه ڤرؤيىكسي لينݢكاران ڤادا ڤرؤيىكسي كاينا تىرديستؤرسي.
مىلاڤيساكان ىليڤس ديستؤرسي نݢينيه ڤادا ڤرؤيىكسي ڤىتا مانونجوكاكان چارا سكالا تيتيك باروباه دي اتاس ڤىتا.
ڤارباندينݢان سومبو مايؤر لاوان سومبو مينؤر يالاه.
ثكالا بوجور (ک=١) دي ىكواتؤر ساهينݢݢا مىنݢاليكان ڤانجانݢنيا ڤادا ڤىتا نانݢ ديچىتاك لاوان كىباليكان داري رف (اتاوا سكالا وتاما) مىنجولونݢ بومي نانݢ سىبىنارنيا.
ڤلؤت اتاس مانونجوكاكان فونݢسي سكالا مىرچاتؤر يسؤترؤڤيك: سكالا ڤارالىل ساما لاوان سكالا مىرىديان.
ؤلىه كارانا نݢيتوه, ڤرؤيىكسي تانݢان مىرچاتؤر كوات بانار دالام ستريڤ لاوان لىبار ٣,٢٤ دىراجات نانݢ بارڤوسات ڤادا ىقواتؤر.
ڤانعاماتان نعينيه ماندورونع ڤانعامبانعان ڤرويىکسي مىرچاتور ترانسۏىرسال نانع مانا مىريديان ديڤىرلاکوکان ‘کايا ىقواتوز داري ڤرويىکسي ساهينععان کامي مامڤارولىه ڤىتا نانع اکورات دالام جاراک سامڤيت داري مىريديان تىرسىبوت.
امڤات اراه ماتا انݢين, اتاوا تيتيك ماتا انݢين, ادالاه ىمڤات اراه ماتا انݢين وتاما: وتارا, تيمور, سىلاتان, لاوان بارات, بياسانيا ديلامبانݢاكان ڽ, ى,ث لاوان ل و.
ثاات باڤارݢيان كى ةيمور اتاوا بارات, هانيا دي کهاتوليستيوا سىسىؤرانݢ كاوا مىمڤىرتاهانكان ةيمور اتاوا بارات لاوان بىرجالان لوروس (تانڤا ڤارلو مىنݢاراهاكان).
کوتوب وتارا جاروم ماݢنىت مانݢاراه كى كوتوب وتارا ݢىؤݢرافيس بومي ساباليكنيا.
ظي تانݢاه هاري, نݢيتوه ادالاه كى سىلاتان ساݢان ڤاميرسا دي بىلاهان بومي وتارا, نانݢ تينݢݢال دي وتارا ةرؤڤيچ ؤف شانچىر, لاوان وتارا ساݢان مىرىكا نانݢ بارادا دي بىلاهان بومي سىلاتان, نانݢ تينݢݢال دي سىلاتان ةرؤڤيچ ؤف چاڤريچؤرن.
ظي لؤكاسي-لؤكاسي, ڤارتاما-تاما ڤارلو ديتانتواكان اڤاكاه ماتاهاري بارݢاراك داري تيمور كى بارات مىلالوي وتارا اتاوا سىلاتان لاوان مانݢاماتي ڤارݢاراكاننيا- كيري كى كانان بارارتي مالالوي سىلاتان سىدانݢكان كانان كى كيري بارارتي مىلالوي وتارا; اتاوا سىسىؤرانݢ داڤات مىليهات ببايانݢان ماتاهاري.
کارانا كاميرينݢان سومبو بومي, كادا ڤادولي دي مانا لؤكاسي ڤانݢامات, هانيا ادا دوا هاري ساتياڤ ماتاهاري تىربيت تىڤات دي تيمور.
ثاكيرا مىتؤدى نݢينيه تاڤاكاي ديبالاهان بومي سىلاتان, انݢكا ١٢ نانݢ مانونجوك كا اراه ماتاهاري لاوان تيتيك ديتانݢاه باانتارا جاروم جام لاوان جام ١٢ ڤاچانݢ مانونجوك وتارا.
ثومبو نݢينيه مامؤتؤنݢ بؤلا لانݢيت دي كوتوب وتارا لاوان سىلاتان, نانݢ باݢي ڤانݢامات تامڤاك تىرلىتاك تاڤات دي اتاس وتارا لاوان ثىلاتان ماسينݢ-ماسينݢ دي چاكراوالا.
فؤتؤ ناناݢ ديهاسيلاكان مانݢونݢكاڤاكان بانياك بانار بوسور كؤنسىنتريس (باݢيان داري لينݢكاران سامڤورنا) داري مانا ڤوسات نانݢ تىڤات داڤات لاوان موداه ديتورونكان, لاوان نانݢ سىسواي لاوان كوتوب چىلىستيال, نانݢ تىرلىتاك تىڤات دي اتاس ڤؤسيسي كوتوب نانݢ سىبىنارنيا (وتارا اتاوا ثىلاتان) ڤادا چاكراوالا.
ڤؤسيسي كوتوب باروباه سالاما ريبوان تاهون كارانا ڤرىسىسي ىكوينؤكس.
"استىريسمى""ّيع ضيڤڤىر" کاوا ديعونااکان ساعان مانامواکان ڤولاريس."
ثىجاك ينيا مانامواكان وتارا نانݢ بوجور, كادا ماݢنىتيس, ينيا كىبال تارهاداڤ ݢانݢݢوان ؤلىه مىدان لؤكال اتاوا كاڤال.
خابانياکان ڤىتا دي إروڤا اباد ڤارتانعاهان، ميسالنيا، ديتامڤاتاکان تيمور (إ) دي اتاس.
ڤىتا تؤڤؤݢرافي مانچاكوڤ كاتينݢݢيان, رانچاك توه لىوات ݢاريس كؤنتور.
تيتيك اوتارا امبهڽا ڤاچاڠ جادي تيتيك داهان نانڠ ڤاليڠ ڤاراك لاوان كوتوب لانݢيت وتارا.
مموتاري ڤيرينݢان سااراه جاروم ماتان تيتيك وتارا, ماكا بااڤات لاوان وروتان تيتيك بارات, تيتيك ثىلاتان, وان جوا تيتيك تيمور.
دى إروڤا ڤراءمودىرن ساچارا لابيه اوموم، انتارا دالاڤان وان ٣٢ تيتيک کومڤاس ء اراه ماتا اڠين وان انتار ماتا انعين ء ديباريي ڠاران.
صيستىم نانع لاوان ليما تيتيک ماتا انعين (امڤات اراه وان ڤوسات) تارماسوک نانع باراسال داري شهينا ڤرىءمودىرن، لاوان بودايا تراديسونال طورکي، طيبىتان وان إينو.
"بمونعکين جوا ماماسوکاکان" "إتاس" وان "باواه" ساباعاي اراه، وان کارانا نعيتو فوکوس کا کوسمولوعي توجوه اراه"
وتارا توه ديكايتاكان لاوان حيمالايا وان سورݢا سادانݢكان سىلاتان ديكايتكان لاوان دونيا باواه اتاوا تاناه لالوهور (ڤيرت لؤكا)
وتارا ادالاه سالاه ساتو داري امڤات كؤمڤاس اتاوا اراه ماتا انݢين
"ثىڤتىنتريؤناليس باراسال داري سىڤتىنتيؤنىس," "توجوه لىمبو باجاك" ", نݢاران داري ورسا ماجؤر."
"ميسالنيا هاجا, دي لاىزݢيان, كىفىر كاوا ديارتياكان "كاتيداكڤارچاياان" وان "وتارا", كارانا دي وتارا تاناه اير موسليم لاىزݢيان ادا داىراه نانݢ سابالومنيا ديديامي لاوان ورانݢ-ورانݢ کاوكاسيان وان ةوركي نؤن-موسليم."
ڤادا ؤبجىك استرؤنؤمي نانݢ باڤوتار, وتارا رانچاك مانونجوكاكان سيسي نانݢ كاليهاتان بىڤوتار بالاوانان اراه جاروم جام امون ديليهات مولاي جاوه دي ساڤانجانݢ سومبو رؤتاسي.
تاڤي ڤاڽيمڤولان سادارهانا ڤادا سوبجىك هاروسڽا توه ديڤارلاكواكان كادا واراس, وان مونݢكين مىنچارميناكان كاسالاهڤاهامان نانݢ تاركىنال تىنتانݢ ماݢنىت تىررىستريال.
کاساڤاكاتان نيه باركامبانݢ داري ڤانݢݢيناان كؤمڤاس, نانݢ ماانداك وتارا دي اتاس.
٩٥% داري ظونيا وتارا بايسي ماكانان وان تامڤات تينݢݢال نانݢ چوكوڤ, وان سيستىم ڤانديديكان نانݢ بافونݢسي.
"ڤاڠݢوناءن اصتيلاح" "سلاتان"مونعکين جوا تاعانتوڠ ناعارا، تاروتاما دالام ڤارکارا کاتيمڤاڠان ىکونومي اتاوا بودايا نانڠ تاليهات."
خارانݢ ارتينيا توه مالواس كا بؤليصيا, وان دالام ارتي نانݢ ڤالينݢ تاباتاس ݢين مانچاكوڤ شهيلى, ارݢىنتينا وان وروݢواي هاجا.
بارات ادالاه اراه نانݢ بالاوانان لاوان رؤتاسي بومي ڤادا ڤؤرؤسنيا, وان كارىنا نݢيتو ادالاه اراه بياسا كا مانا ماتاهاري مونچول باتاروسان باركىمبانݢ وان اكهيرنيا تينݢݢالام.
ظي مىسير کونا, بارات ديانݢݢاڤ ساباݢاي لاوان ݢاربانݢ كا الام باكا, وان ادالاه اراه ماتا انݢين نانݢ ديانݢݢاڤ باهوبونݢان لاوان كاماتيان, والاوڤون كادا تانتو باكؤنؤتاسي نىݢاتيف.
ظالام يودايسمى, بارات ديليهات مانوجو ثهىكيناه (كاهاديران) ةوهان, نانݢ كايا دالام ساجاراه ياهودي ةىبىرناكىل وان بايت ثوچي يىروسالىم يمباهنيا ماهاداڤ كا تيمور, لاوان حاديرات ةوهان دي روانݢ ماهاكودوس مانايكي تانݢݢا كا بارات.
لاينݢكاران اركتيك ادالاه سالاه ساتو داري دوا لينݢكاران لوتوب نانݢ ڤالينݢ وتارا داري ليما لينݢكاران ݢانال ݢاريس لينتانݢ كايا نانݢ ديليهاتاكان ڤادا ڤىتا بومي.
لاينݢكاران لينتانݢ اتاوا ݢاريس لينتانݢ دي بومي ادالاه لينݢكاران هالوس ابستراك تيمور-بارات نانݢ ماهوبونݢاكان ساموا لؤكاسي دي ساكيتار بومي (مااباياكان كاتينݢݢيان) ڤادا ݢاريس كؤؤردينات لينتانݢ.
لاينݢكاران ݢاريس لينتانݢ كادا كايا لينݢكاران ݢاريس بوجور, نانݢ ساموانيا لينݢكاران ݢانال لاوان ڤوسات بومي دي تانݢاه, كارانا لينݢكاران ݢاريس لينتانݢ ماكين بىهالوس سايرينݢ لاوان باتامباهنيا جاراك داري کهاتوليستيوا.
لاينݢكاران لينتانݢ تىݢاك لوروس لاوان ساموا مىريديان.
كهاتوليستيوا ادالاه لينݢكارانݢ لينتانݢ ڤالينݢ ڤانجانݢ وان ادالاه لينݢكارانݢ لينتانݢ ساوتينݢاننيا نانݢ جوا ادالاه لينݢكاران ݢانال.
إمون دي ڤىتا، بولاتان عاريس لينتانع بيسا هاجا ساجاجار اتاوا کادا، وان جوا جاراکنيا کاوا باماچامءماچام، تاعانتونع لاوان ڤرويىکسي مانا نانع ديڤاکاي عاسان مامىتااکان ڤارموکاان بومي کا بيدانع داتار.
ميسالنيا, ڤادا ڤرؤيىكسي مىرتاچؤر, لينݢكاران ݢاريس لينتانݢ لابيه لىبار ديتاماتاكان دي ڤاراك كوتوب ݢاسان مامڤارتاهاناكان سكالا وان بانتوك لؤكال, سادانݢكان ڤادا ڤرؤيىكسي ڠالل-ڤىتىرس لينݢكاران ݢاريس لينتانݢ ديتامڤاتاكان لابيه ڤاراك كوتوب ساهينݢݢا ڤارباندينݢان لواس ڤاچانݢ اكورات.
إدا بانياک يستيلاه نانع لابيه هالوس، مانعهاسيلاکان ڤارعىسىران هاريان نانع بىماچامءماچام داري باباراڤا مىتىر کا سىعالا اراه.
٥٤°٤٠'ن ڤارباتاسان انتارا ويلاياه ٍوسيا اباد کاء١٩ دي وتارا وان تونتوتان ڤانعاکوان تاناه إمىريکا وان إنععريس نانع سالينع باتانتانعان دي إمىريکا باعيان بارات.
٤٣° ٣٠'ڠ دي AS, ڤارباتاسان انتارا ميننىسؤتا وان إؤوا.
٤٢°ڠ ثامولانيا باتاس وتارا ثڤانيؤل حانيار.
٤٢° ڠ دي إص, باݢيان داري ڤارباتاسان انتارا لآيؤمينݢ وان وتاه, ڤارباتاسان انتارا لآيؤمينݢ وان شؤلارادؤ, وان باݢيان داري ڤارباتاسان انتارا ڽىبراسكا وان شؤرلادؤ.
٣٨°ڠ ڤارباتااسان انتارا زونا ڤاندودوکان صوۏيىت وان إمىريکا دي خورىا، وان يمباه تو انتارا خورىا وتارا وان خورىا سىلاتان، مولاي ١٩٤٥ سامڤاي ڤىرانع خورىا (١٩٥٠ء١٩٥٣).
ثاچارا ݢىؤݢرافيس ادالاه ڤارڤانجانݢان كا اراه بارات داري ڤارباتاسان انتارا ضيرݢينيا وان شارؤلينا وان باݢيان داري ڤارباتاسان انتارا کىنتوچكي وان ةىننىسسىى.
لااوان جوا, باݢيان داري ڤارباتاسان انتارا شارؤلينا وتارا وان ڠىؤرݢيا.
٣٢°ڠ دي امريكا، باعيان داري ڤارباتاسان انتارا مىکسيکو حانيار وان تيكساس.
٢٥°ڠ باݢيان ڤارباتاسان انتارا ماوريتانيا وان مالي.
١٧°ڠ ڤمباݢيان انتارا رىڤوبليك ضيىتنام (ضيىتنام ثىلاتان) وان رىڤوبليك ظىمؤكراتيك ضيىتنام (ضيىتنام وتارا) سالاوان ڤىرانݢ ضيىتنام.
٨°ڠ باݢيان داري ڤارباتاسان انتارا ثؤماليا وان ىتهيؤڤيا.
٧°ص ثابواه باݢيان هانداڤ داري ڤارباتاسان انتارا رىڤوبليك ظىمؤكراتيك کؤنݢؤ وان إنعولا.
ثىني ادالاه باماچام كابياساان مانوسيا نانݢ لواس بانار داري ىكسڤرىسي كرىاتيف, ڤانݢيساهان وان كايكوتسىرتاان بودايا.
بوهاننيا كاوا ماماكاي كاتارامڤيلان وان كهايالان ݢاسان مانݢهاسيلكان ؤبجىك, ڤارتونجوكان, مانيامڤاياكان واواسان لاوان ڤانݢالامان, وان ماؤلاه لينݢكونݢان وان روانݢ نانݢ هانيار.
بوهاننيا كاوا جوا مانݢامبانݢاكان اتاوا مامباري انديل دالام باباراڤا اسڤىك تارتانتو داري بانتوك سىني نانݢ لابيه روميت, نانݢ كايا دالام سينىماتؤݢرافي.
إرتي ڤامولاان داري كاتا سىني ادالاه « چارا مالاكواكان.
دالم ارتيان ابستراك نڠ ڤاليڠ مانداسار, سىني توه ادالاه ىكسڤرىسي نانݢ تاركومڤول داري مخلوق باڽوا, مالالوي اتاوا ڤادا ڤارانتارا نانڠ كاوا دياكسىس ساهيڠڬ سياڤا هاجا كاوا ماليهات, منداڠر اتاوا ماراساي ڠيتوه.
ڤارينݢكات ورانݢ بانياك نانݢ نݢيتوه تاݢانتونݢ لاوان باماچام فاكتؤر سوبجىكتيف.
ڤاس يوناني خونو، سىباراتاان سىني وان کاراجينان ديسامبات ڤاکاي کاتا نانع ساما، تىچهى.
ثىني رؤماوي باهاري ماماداهاكان مون دىوا تو نانݢ كايا مانوسيا نانݢ باݢوس, ديليهاتاكان مالالوي چيري كهاس نانݢ مالايناكان (ميسالنيا, هاليلينتار ذىوس).
ثابواه چيري كهاس داري ݢايا نݢينيه ادالاه باهوا وارنا لؤكال رانچاك توه ديتانتواكان لاوان ݢاريس بىسار (ساجاجار كؤنتىمڤؤرىر ادالاه كىمؤس)
دالم دونيا اكادىميس مؤدىرن, سىني رانچاك توه ديكىلؤمڤؤكاكان لاوان اتاو ساباݢاي باݢيان داري هومانيؤرا.
"خاتا ارسيتىکتور باراسال داري باهاسا Yوناني ارکهيتىکتون،" "اهلي ڤامبانعون، ديرىکتور کاريا" داري αρχιء (ارکهي) ""کاڤالا"" + τεκτων (تىکتون) ""ڤامبانعون، توکانع کايو"."
ظالام ڤىماكايان مؤدىرن, ارسيتىكتور يالاه سىني لاوان ديسيڤلين ماولاه, اتاوا مانييمڤولاكان ڤاسان تاسامبونيي اتاوا جىلاس, ؤبجىك اتاوا سيستىم نانݢ نݢاليه.
إرسيتىکتور نانݢ ديچاݢاراكان مااكالي روانݢ, صؤلومى, تىكستور, چاهايا, بايانݢان, اتاوا ىلىمىن ابستراك ݢاسان مانچاڤاي كاينداهان نانݢ مامواسكان.
ثامانتارا ساباݢيان باندا كاراميك ديانݢݢاڤ سىني روڤا, لاوان ساباݢيان جوا ديانݢݢاڤ باندا سىني دىكؤراتيف, يندوستري, اتاوا تىراڤان.
ظي ڤابريك تامبيكار اتاوا كاراميك, ساكومڤولان ورانݢ ماچانچانݢ, ماولاه, وان ماهياس تامبيكار.
ڽݢينيه بياسانيا ماليباتاكان ماؤلاه تاندا دي ڤارموكاان ماماكاي هيندوكان داري الات, اتاوا مامينداهاكان الات مالىواتي ڤارموكاان.
ةىكنيك وتاما نانݢ ديݢوناكاكان دالام مانݢݢامبار ادالاه مانݢݢامبار ݢاريس, ڤاناتاسان, ڤانݢݢاريسان سيلانݢ, ڤاناتاسان اچاك, چؤرىتان, ماؤلاه بينتيك-بينتيك هالوس, وان مانݢݢابونݢاكان.
لاوكيسان كاوا جادي ناتوراليستيك وان رىڤرىسىنتاسيؤنال (نانݢ كايا دالام لوكيسان ستيلل ليفى اتاوا لانسكاڤ), فؤتؤݢرافي, ابستراك ناراتيف, سيمبؤليستيك (نان كايا دالام سىني سيمبؤليس), ىمؤتيف (نانݢ كايا ىكسڤرىسيؤنيسمى), اتاوا باسيفات ڤؤليتيس (نانݢ كايا دالام إرتيۏيسم).
"خاتا باندا ""ساسترا"" باراسال داري کاتا Lاتين ليتتىرا نانع بارارتي ""سابواه کاراکتىر (هوروف) ساساورانع نانع تارتوليس."""
ثاتياڤ ديسيڤلين دالام سىني ڤارتونجوكان باسيفات تىمڤؤرال, ارتينيا ڤرؤدوك نݢيتوه ديلاكواكان سالام ڤىريؤدى واكتو تارتانتو.
ةاري ديݢوناكان جوا ݢاسان مانݢݢامباراكان مىتؤدى كؤمونيكاسي نؤن-صىربال (ماليهات باهاسا اواك) انتارا مانوسيا اتاوا بيناتانݢ (ميسالنيا تاريان وانيي, تاريان كاوين), ݢاراكان دي باندا ماتي (ميسالنيا داون نانݢ ماناري ديتيوڤ انݢين), وان بانتوك اتاوا ݢىنرى موسيك تارتانتو.
ماولاه, مانامڤاياكان, ماكنا, وان جوا ارتي موسيك باماچام-ماچام تارݢانتونݢ بودايا وان كؤنتىكس سؤسيال.
"خومڤوسىر ريچهارد لآاعنىر ماميناندوي ڤارڤادوان ديسيڤلين يلمو نانع بانياک بانار کا دالام ساتو کاريا وڤىرا، ديچونتوهاکان لاوان سيکلوسنيا ضىر Rينع دىس ڠيبىلونعىن (""Uتاس ڠيبىلونع"")."
کاريا-كاريا ڤاس اكهير اباد ١٩, ٢٠ وان ٢١ سوداه مانݢݢابونݢاكان ديسيڤلين يلمو لاين ماماكاي چارا نانݢ ونيك وان كرىاتيف, نانݢ كايا سىني ڤارتونجوكان.
خؤهن شاݢى توه ديانݢݢاڤ ورانݢ بانياك ساباݢاي ارتيس ڤارتونجوكان داريڤاا كؤمڤؤسىر, والاوڤون ينيا لابيه كاتوجو يستيلاه نانݢ تاراكهير.
سنى تىراڤان تاماسوك بيدڠ-بيدڠ نڠ كايا دىساين ايندوستري, ايلوستراسي, وان سىني نانڠ ديتوكار جوالاكان.
ظالام يلمو سؤسيال, ىكؤنؤم بودايا مانونجوكاكان كاياڤا باماين صيدىؤ ݢامى توه كؤندوسيف ݢاسان كايكوتسىرتاان دالام بانتوك سىني نانݢ لابيه تراديسؤنال وان ڤراكتيك بودايا, نانݢ مانونجوكاكان سالينݢ مالانݢكاڤي انتارا صيدىؤ ݢامى وان سىني.
"إرسيتىکتور (إرسيتىکتور Lاتين، داري باهاسا Yوناني ἀρχιτέκτων ارکهيتىکتون ""ارسيتىک""، داري ἀρχιء ""کاڤالا"" وان τέκτων ""ڤانچيڤتا"") نانع کادوا ڤروسىس وان ڤرودوکنيا داري ڤانچاعاران، ڤاراچانعان، وان کونستروکسي بانعونان اتاوا ستروکتور."
ڤراكتيك نانݢ ديمولاي ڤاس ىرا سابالوم ساجاراه نݢينيه سوداه ديݢونااكان ساباݢاي چارا ݢاسان مامڤارليهاتاكان بودايا باݢي ڤارادابان دي كا-توجوه بانوا.
"ڤاس اباد کاء١٩، Lوويس صولليۏان ماڽتااكن باهوا "بانتوک ماومڤاتي فوڠسي"."
إرسيتىکتور ديمولاي ساباݢاي ڤاركامڤونݢان, ارسيتىكتور صىرناكولار ليسان نانݢ باركىمبانݢ مولاي داري مىنچؤبا-چؤباي سامڤاي رىڤليكاسينيا بارهاسيل.
ثالاواس اباد ڤارتانݢاهان إروڤا, ݢايا ڤان-إروڤا داري كاتىدرال وان بيارا رؤماوي وان ڠؤتيك مانچونݢول, سادانݢكان رىنايسانس كاتوجو بانتوك-بانتوك کلاسيك نانݢ ديتىراڤاكان ارسيتىك نانݢ ديكىنال لاوان نݢاراننيا.
ڤاناكانان ديانداك دي تىكنيك مؤدىرن, باهان وان بانتوك ݢىؤمىتريس نانڠ ديسادارهاناكان, مامبوكا جالان ݢاسان باڠونن نانڠ باتڠكات تيڠڬي.
ثابواه بانتوك اتاوا ستروكتور نانݢ مانياتواكان اتاوا باهوبونݢان.
إسڤىک نانݢ ڤالينݢ ڤانتينݢ داري كاينداهان توه ييا باݢيان نانݢ باريكيت دي ؤبجىكنيا داريڤادا ساسواتو نانݢ ديتىراڤاكان ساچارا دانݢكال, وان ديداساراكان لاوان كاباناران وموم نانݢ كاوا ديڤيناندوي.
ڤاس اباد کاء١٦، ارسيتىک، ڤالوکيس، وان اهلي تىوري ماننىريست إتاليا صىباستيانو صىرليو مانوليس طوتتى لا'ؤڤىرى ض'إرچهيتىتتورا ىت ڤروسڤىتيۏا (خاريا لانعکاڤ تىنتانع إرسيتىکتور وان ڤىرسڤىکتيف).
"إرسيتىکتور ڠوتيک، ڤوعين ڤارچايا نعيتوه ساووتينعاننيا ""بانتوک ارسيتىکتور خريستىن نانع سابوجورنيا""."
ظي انتارا فيلؤسؤفي نانݢ سوداه مامڤانݢاروهي ارسيتىك مؤدىرن وان ڤاندىكاتان بوهاننيا كا دىساين بانݢونان ادالاه راسيؤناليسمى, ىمڤريسيمى, ثتوروكتوراليسمى, ڤؤستستروكتوراليسمى, ظىكؤنستروكسي, وان فىؤمىنؤلؤݢي.
إرسيتىکتور وان وربانيسمى ڤارادابان کلاسيك نانݢ كايا يوناني وان رؤماوي باركىمبانݢ داري چيتا-چيتا سيڤيل داريڤادا اݢاما اتاوا ىمڤيريس وان جىنيس بانݢونان نانݢ هانيار چونݢول.
ةوليسان تىنتانݢ ارسيتىكتور سوداه ديتوليس مولاي زامان كونؤ.
إرسيتىکتور بوددهيس, كهوسوسنيا مانونجوكاكان كاراݢامان رىݢيؤنال نانݢ ݢانال.
ڠونا ارسيتىك رانچاك توه ساما لاوان اهلي توكڠ باتو, اتاوا ماݢيستىر لاتهؤمؤروم كايا نڠ تاكدڠ ديجىلاساكان دالام دؤكومىن كؤنتىمڤؤرىر.
ّبانعونان ديانععاڤ باراسال داري ارسيتىک تارتانتو ء برونىللىسچهي، إلبىرتي، ميچهىلانعىلو، ڤاللاديو ء وان کولتوس ينديۏيدو نانع سوداه ديمولاي.
ڤلاتيهان ارسيتىكتور فؤرمال ڤاس اباد كا-١٩, ميثلڽ هاجا ىچؤلى ىس بىاوء-ارتس دي ڤرانچيس, مامباريي باڽق ڤاناكانان دي ڤڠولاهن ݢامبار نانڠ اينده وان ساديكيت كا كؤنتىكس وان كالاياكان.
يڠ تاركىنال دي انتارا ڠيتو توه ظىوتسچهىر لآىركبوند, نانݢ ديؤلاه ڤاس تاهون ١٩٠٧ ݢاسان مڠحاصيلاكن باندا-باندا ؤلاهان ماسين كواليتاس نانڠ لابيه بايك.
لآاياه ارسيتىكتور مؤدىرن ڤارتاما كالي ديڤراكتيكاكان, نݢيتوه سابواه ݢاراكان اصانت-ݢرادى لاوان لانداسان مؤرال, فيلؤسؤفيس, وان كاينداهان.
ڤانداكاتان ارسيتىك مؤدىرنيس توه ݢاسان مانݢورانݢي بانݢونان مانجادي بانتوك مورني, ماهاڤوس رىفىرىنسي ساجاراه وان ؤرنامىن ݢاسان دىتايل فونݢسيؤنال هاجا.
إرسيتىک نانݢ كايا ميىس صان رؤهى, ڤهيليڤ خؤهنسؤن وان مارچىل برىوىر باݢاوي ݢاسان مانچيڤتاكان كاينداهان باداساراكان كواليتاس نانݢ باريكيت دي باهان بانݢونان وان تىكنيك كؤنستروكسي مؤدىرن, مانداݢانݢاكان بانتوك باساجاراه تراديسيؤنال ݢاسان بانتوك ݢىؤمىتريس نانݢ ديسادارهاناكان, ماراياكان چارا وان مىتؤدى هانيار نانݢ ديمونݢكيناكان ؤلىه إندوستري رىصؤلوسي, تاماسوك جوا كؤنستروكسي رانݢكا باجا, نانݢ مالاهيرااكان بانݢونان باتينݢكات تينݢݢي.
ڤرؤسىس ڤارسياڤان ݢاسان دىساين ساتياڤ بانݢونان ݢانال جادي ماكين نݢاليه, وان ڤارلو ستودي ڤاناداهولوان تىنتانݢ هال-هال نانݢ كايا دايا تاهان, كابارلانجوتان, كواليتاس, دويت, وان كاڤاتوهان لاوان هوكوم ساتامڤات.
کالاستاريان لينݢكونݢان سوداه جادي يسو نانݢ وتاما, لاوان ىفىك ماندالام كا ڤرؤفىسي ارسيتىكتور.
ڤارݢىسىران ݢانال دالام ارسيتىكتور نݢيني جوا سوداه ماوباه ساكؤلاه ارسيتىكتور ݢاسان لابيه فؤكوس كا لينݢكونݢان.
صيستىم ڤارينعکات ضىوان بانعونان حيجاو إص لاإإض (خاڤيميمڤينان دالام ضىساين إنىرعي وان Lينعکونعان) سوداه بىرڤىران دالام هال نعينيه.
کاوا هاجا باروڤا دىساين ڤانامبايان وان رىنچانا ڤاماكايان, يمباه توه ديدىساين ڤولانݢ ݢاسان مانيادياكان ڤاروباهان توجوان, اتاوا دىساين نانݢ ديبايكي ساچارا سيݢنيفيكان ݢاسان ڤاماكايان ڤولانݢ چانݢكانݢ بانݢونان نانݢ اداڤتيف.
ظىساين ڤانامبايان ماتان كاڤال, دىساين رينچي, وجي چؤبا, ؤڤىراسي وان ڤاهاراݢوان, ڤالونچوران وان دؤك كارينݢ ادالاه كىݢياتان وتاما نانݢ باومڤات.
ثاباليكنيا, ارسيتىكتور ساكرال ساباݢاي تامڤات مىتا-كىينتيمان مونݢكين جوا نؤن-مؤتؤليك, فانا وان ڤريبادي بانار, ڤىرسؤنال وان نؤن-ڤوبليك.
ڤاس چونݢولنيا اݢاما کريسىن وان إسلام, بانونان كااݢاماان ماݢين جادي ڤوسات بايباداه, بادؤا وان مىديتاسي.
إنديا توه ديلىواتي جالور ڤىرداݢانݢان ڤاداݢانݢنݢ مولاي جاوه نانݢ كايا ثيراف وان شينا لاوان جوا ينصاسي ڤىلاڤوكان ؤلىه ورانݢ لوار نىݢىري, ماهاسيلاكان بانياك ڤانݢاروه ىلىىن اسينݢ كا ݢايا اسلي.
شؤنتؤهنيا نانݢ ادا توه دي ڽالاندا (بيهار).
ثاسواي لاوان ڤاروباهان ڤراكتيك كااݢاماان, ستوڤا ساچارا باݢاماتان ديماسوكاكان كا دالام چهايتيا-ݢريهاس (روانݢ ستوڤا).
کويل-كويل بودهها توه باركامبانݢ تاكابالاكانݢ وان دي لوار إسيا صىلاتان, دي مانا اݢاما بوددها باانݢسور-انݢسور باتورون مولاي اباد-اباد اوال وان ساتالاهنيا, ماسكيڤون چؤنتؤه اوالنيا نݢيتوه کويل ماهابؤدي دي بؤده ڠايا دي بيهار.
ظي كاڤارچاياان حيندو, كويل توه ماواكيلي ماكرؤكؤسؤس داري الام سىمىستا لاوان جوا ميكرؤكؤسمؤس روانݢ دالام.
ڽݢينيه باركىمبانݢ سالاواس لابيه داري ٢٠٠٠ تاهون.
لااوان جوا, باتو باتا مانݢݢانتياكان باتو, تاتاان كلاسيك كادا تاڤي ديليهاتي, مؤسايك مانݢݢانتياكان دىكؤراسي باوكير, وان كوباه نانݢ روميت ديديرياكان.
ڠايا نانݢ ڤالينݢ ڤامولاان دالام ارسيتىكتور إسلام ماهاسيلاكان "شاعارانءإراب" اتاوا ماسيݢيت هيڤؤستيلى سالاواس ظيناستي ومايياه.
ظي ماسيݢيت يوان, سايكونݢ اتاوا لابيه ماهاداڤ كا هالامان تانݢاه نانݢ بافونݢسي ساباݢاي روانݢ سالات.
باݢيان اتاس مانارا سىلالو هاجا جادي تيتيك ڤانينݢݢينيا دي ماسيݢيت-ماسيݢيت نانݢ بايسي نݢيتوه, وان رانچاك جوا نݢيتوه تيتيك ڤانينݢݢينيا دي ويلاياه ڤاراك سيتو.
ڠارا-ݢارا نݢيتوه, ارسيتىك ماسيݢيت ماينجام بىنتوك مىنارا لؤنچىنݢ ݢاسان مىنارا بوهاننيا, نانݢ ڤادا داسارنيا توه ديڤاكاي ݢاسان توجوان نانݢ ساما - مانݢياو ومات بايمان ݢاسان بادؤا.
ماسكيڤون كوباه رانچاك توه بابانتوك بىلاهان, موݢهال دي إنديا مىنݢانالاكان كوباه بابانتوك باوانݢ دي إسيا صىلاتان وان ڤىرسيا.
رانچاك دي سوبارانݢ لاوانݢ ماسوك اولا نݢيتوه ديندينݢ كيبلات, نانݢ مانا ويلاياه نانݢ ديتاكاناكان ساچارا صيسوال دي دالام اولا.
ظي دينديڠ قبلت, رانچاك دي تاڠهڽ, ڠيتوه ميهراب, چىروك اتاوا لىكوكان نانڠ مانونجوكاكان ديندينݢ كيبلات.
ميهراب بافونݢسي ݢاسان يمام ماميمڤين سالات ليما واكتو نانݢ روتين.
ڽݢينيه تابوات داري ناصى, ترانسىڤت, وان التار باديري دي هوجونݢ تيمور (لياتي دياݢرام كاتىدرال).
كابڽقان سىجاراوان ارسيتىكتور ماانݢݢاڤ دىساين بااسيليكا ثانتو ڤىتروس دي رؤما كاريا ميچهىلانݢىلؤ سىباݢاي ڤانداهولو ݢايا بارؤك; ڠينه كاوا ديڤيناندوي داري رواڠ ينتىريؤر نانڠ تالواس (مڠڬنتياكن باݢيان تانݢاه نانڠ كيڤيت), ڤارهاتيان نانڠ لابيه ماهيموڠي كا چاهايا وان بايانݢان, ؤرنامىن نانڠ لواس, لوكيسان دينديڠ نانڠ ݢانال, فؤكوس كا سىني ينتىريؤر, وان رانچاك بانار, ڤرؤيىكسي ىكستىريؤر سىنترال نانڠ دراماتيس.
ثىمىنتارا ستروكتور سىكولىر جىلاس بايسي ڤانݢاروه نانݢ لابيه ݢانال كا ڤاركامبانݢان ارسيتىكتور مؤدىرن, باباراڤا چؤنتؤه ارسيتىكتور نانݢ بايك بانار كاوا ديتاموي دي بانݢونان كااݢاماان اباد كا-٢٠.
"ڠينوتوه سوداه دڬامبركان سابڬاي "فالاايك س دري ڤاجواڠ" باباليک بونتوت بوهنڽ وان مانونجوک کا سورڬا."
کويل دي کىمىردىكاان, ميسسؤوري نݢيتوه ديرانچانݢ ؤلىه ارسيتىك خىڤانݢ ڠيؤ ؤباتا يمباه كؤنسىڤ ناوتيلوس بيليك.
باسيليكا ؤور لاادي داري لايچهىن دي سيسي لاين ادالاه بانݢونان نانݢ جاوه لابيه تراديسيؤنال.
ڠايا ارسيتىكتور ادالاه ساڤارانݢكات كاراكتىريسيستيك وان فيتور نانݢ ماؤلاه بانݢونان اتاوا ستروكتور لاين نانݢ تاركىنال اتاوا كاوا ديڤيناندوي ساچارا هيستؤريس.
کابانياكان ارسيتىكتور كاوا ديلايناكان دالام كرؤنؤلؤݢي ݢايا نانݢ باوباه داري واكتو كا واكتو نانݢ مانچارميناكان ڤاروباهان مؤدى, كاڤارچاياان, وان اݢاما, اتاوا مونچولنيا يدى, تىكنؤلؤݢي, اتاوا باهان هانيار نانݢ مامونݢكيناان ݢايا هانيار كاوا ديؤلاه.
ظي باباراڤا واكتو ݢايا مونݢكين هاجا مؤديس, وان ڤاس ݢايا باوباه رانچاك توه تارجادينيا باتاهاڤ, نانݢ كايا اريستىك جوا بالاجار وان بااداڤاسي لاوان يدى-يدى هانيار.
ميسالنيا هاجا, ݢاݢاسان رىنايسانس مونچول دي إتاليا انتارا تاهون ١٤٢٥ وان مانيىبار كا ساباراتاان ىرؤڤا سالاواس ٢٠٠ تاهون يمباهنيا, لاوان رىنايسانس ڤرانچيس, خىرمان, إنݢݢريس, ثڤانيؤل مانونجوكاكان ݢايا نانݢ ساما, تاڤي لاوان كاراكتىريستيك نانݢ تالاين.
إمباه ݢايا ارسيتىكتور كتيڠڬالن زامان, كابڠكيتن وان ينتىڤرىتاسي بيسا ڤولڠ باكاجاديان.
ڠايا ميسي ثڤانيؤل ديهيدوڤاكان ڤولانݢ يمباه ١٠٠ تاهون ساباݢاي کىبانݢكيتان ميسي, وان نانݢ ساهانچاڤنيا باركىمبانݢ جادي کابانݢكيتان کؤلؤنيال ثڤانيؤل.
سابوه چؤنتؤه داري ارسيتىكتور ماننىريست اياله ۏيللا فارنىسى دي شاڤرارؤلا دي ڤيڠڬير كامڤوڠ نڠ كوموه دي لوار رؤما.
ليوات إنتوىرڤ, ݢايا رىنايسانس وان ماننىريست دڬنالاكن ساچارا لواس دي ايڠڬريس, جرمان, وان ايروڤا اوتارا لاوان تيمور ساچارا وموم.
شيتا-چيتا هارمؤني رىنايسانس مامباريي جالان كا ريتمى نانݢ لابيه بىباس وان لابيه يماجيناتيف.
ةىؤري ارسيتىكتور توه ادالاه تينداكان باڤيكير, باديسكوسي, وان مانوليس تانتانݢ ارسيتىكتور.
ةىؤري ارسيتىكتور رانچاك باسيفات ديداكتيك, وان اهلي تىؤري كاراچاكان لابيه هاكون تاتاڤ ڤاراك اتاوا باݢاوي داري دالام ساكؤلاه.
ڽامون, نݢينيه كادا باارتي باهوا كاري-كاريا نانݢ كايا نݢيتوه كادا ادا, مانݢينݢات بانياك جوا كاريا نانݢ كادا سواه باتاهان داري زامان كونؤ.
کايانيا ديتوليس انتارا ٢٧ وان ٢٣ ثم, نݢيتوه سومبىر كؤنتىمڤؤرىر وتاما نانݢ ساوتينݢاننيا تىنتانݢ ارسيتىكتور كلاسيك نانݢ باتاهان.
إنيا جوا نانݢ ماوسولاان تيݢا هوكوم داسار نانݢ هاروس ديڤاتوهي ؤلىه ارسيتىكتور, سوڤايا كاوا ديڤارتيمبانݢاكان: فيرميتاس, وتيليتاس, صىنوستاس, ديتارجىماهاكان ڤاس اباد كا-١٧ ؤلىه ثير حىنري لآؤتتؤن كا دالام سلؤݢان باهاسا إنݢݢريس كاكوكوهان, كؤمؤديتي, كاسانانݢان (باارتي كاچوكوڤان ستروكتورال, كاچوكوڤان فونݢسيؤنال, وان كاينداهان).
کارىنا تىؤري ارسيتىكتور توه بارادا دي ستروكتور, تاساديكيت نانݢ ديترانسكريڤسياكان.
تيوري-تيوري ڠينه منڠكل ڤركمبڠن فونݢسيؤناليسمى دالام ارسيتىكتور مؤدىرن.
ڽݢينيه يمباهنيا ماؤلاه داسار ݢاسان ثىني ڽؤوصىاو دي إنݢݢريس, ديچؤنتؤهاكان ؤلىه كاريا شهارلىس رىننيى ماچكينتؤسه, وان مامڤانݢاروهي ڤاميساهان لآينا.
انݢكاتان نانݢ لاهير ڤاس سىڤىرتيݢا ڤارتانݢاهان اباد كا-١٩ كابانياكان تاڤيكات لاوان ڤالوانݢ نانݢ ديباريي ؤلىه كؤمبيناسي ثىمڤىر داري روانݢ لينݢكوڤ ساجاراه نانݢ مامڤىسؤنا وان ݢرانولاريتاس.
ڠىراكان مؤدىرن مانولاك ڤيكيران-ڤيكيران نݢينيه لاوان لاى شؤربوسيىر باهيمات بانار مانؤلاك ݢاويان نݢيتوه.
اهلي تىؤري ڤارانچاناان نانݢ باڤانݢاروه لايننيا ڤاس نݢينيه ادالاه ىبىنىزىر حؤوارد, نانݢ مانديرياكان ݢىراكان كؤتا تامان.
ڤانݢݢوناان اوال يستيلاه ارسيتىكتور مؤدىرن دي مىديا چىتاك ڤادا جودول بوكو كاريا ؤتتؤ لآانىر, نانݢ مامباريي چؤنتؤه كاريانيا سؤرانݢ نانݢ ماواكيلي ڤاميساهان لآينا لاوان يلوستراسي سىني نؤاوصىاو, وان ڤانݢاجاران ديداكتيك كا موريد-موريدنيا.
فرانك لايؤرد لآريݢهت, ماسكيڤون مؤدىرن دالام مانؤلاك كابانݢكيتان هيستؤريس, ادالاه يديؤسينكراتيك دالاام تىؤرينيا, نانݢ ينيا ساڤاياكان دالام بانياك توليسان.
لآريݢهت تاڤويتيس وان تىݢاس بانار مامڤارتاهاناكان ڤاندانݢان سىنيمان كرىاتيف ساباݢاي جىنيوس نانݢ تالاين.
ڽانݢيني جوا كاجاديان لاوان ڤانديديك دي دونيا اكادىميس نانݢ كايا ظاليبؤر ضاسىلي اتاوا البىرتؤ-ڤىرىز ڠؤمىز, وان دالام باباراڤا تاهون كابالاكانݢ ؤريىنتاسي فيلؤسؤفيس نيه سوداه ديكواتي لىوات ڤىنىليتيان انݢكاتان هانيار اهلي تىؤري (ِ.ݢ خىففرىي کيڤنيس ؤر ثانفؤرد کوينتىر).
ڽانݢ لاين, كايا بىاتريز شؤلؤمينا وان ماري مچلاىؤد, مامڤىرلواس ڤاماهامان سىجاراه ارسيتىتىكتور ݢاسان ماماسوكاكان واچان نانݢ تاكورانݢ اتاوا تاهالوس نانݢ سوداه مامڤىنݢاروهي ڤاركىمبانݢان يسى ارستىكتور داري واكتو كا واكتو.
دالم تيوري بوهنڽ, ارسيتىكتور توه دبنديڠاكن لاوان باهاسا نانڠ كاوا ديتاموي وان ديچيڤتاكان ڤولڠ ساتياڤ كالي ديڤاكاي.
مولاي تاهون ٢٠٠٠, تىؤري ارسيتىكتور ݢين هاروس جوا ماهاداڤي هانچاڤنيا وربانيسى وان ݢلؤباليساسي.
"دالم دىكادى تراخير, مونچول داه اڤا نانڠ ديسامبات لاوان "ا ارشيتيكتور ديڬيتل""
ارسيتىك مارانچڠ جوا بباڠونن دان كاليهاتنڽ ؤرݢانيك ݢاسان وساها مڠامبڠكن باهاسا فؤرمال نانݢ هاڽر.
مولاي كاچىندىرونݢان ارسيتىكتور نيه مونچول, بانياك داه اهلي تىؤري وان ارسيتىك سوداه بىݢاوي دي يسو-يسو نݢينيه, مانݢامبانݢاكان تىؤري وان يدى-يدى نانݢ كايا ڤارامىتريچيسم ڤاتريچك ثچهوماچهىر.
بيزانتينى ارچهيتىچتورى توه ادالاه ارسيتىكتور کىكايساران بيزانتيوم, اتاوا کىكايساران ةيمور.
مؤسايك اماس نانڠ ماݢاه وان ڬرافيسڽ نانڠ سىدرهانا, مامباوا سينار وان كاهانݢاتان كاجنتوڠ ݢىرىجا.
باباراڤا كؤلؤم توه ديولاه ماتان مارمىر جوا.
فورنيتور كايو باهارݢا, نانݢ كايا تيلام, كورسي, بانݢكو, مىجا, راك بوكو وان چانݢكير ڤىراك اتاوا اماس لاوان رىليىفنيا نانݢ بونݢاس, ينتىريؤر بيزانتيوم نانݢ ديهياس.
امون ݢاسان چاندي-چاندي كلاسيك, باݢيان لوار هاجا نانݢ ڤانتينݢ, لانتاران بوهان ڤىندىتا هاجا نانݢ ماسوك كا دالام, واداه ديسيمڤانينيا ڤاتونݢ دىوا نانݢ جادي تامڤات ڤاموجاان چاندي.
ڽانݢ ادا دي کاتىدرال ثاينت مارك, ضىنيچى (١٠٧١) ساچارا كهوسوس ماناريك ڤارهاتيان خؤهن ريسكين.
ظي كؤلؤم تيمور, هالانݢ, سينݢا, وان دؤمبا تاكادانݢ ديوكير, تاڤي ديڤارلاكواكان ساچارا كؤنصىنسيؤنال.
کؤلؤم كؤمڤؤسيت مالاڤيسي روانݢ وتاما ناصى
کؤلؤمنيا توه دييسيي لاوان داداونان نانݢ باماچام-ماچام.
ثتروكتور نانݢ لاين تاماسوك رارونتوهان إستانا اݢونݢ کؤنستانتينؤڤىل, ديندينݢ ينؤصاتيف داري کؤنستانتينؤڤىل (لاوان ١٩٢ مانارا) وان باسيليكا شيستىرن (لاوان باراتوس-راتوس كؤلؤم كلاسيك داور ولانݢ)
ڤاريؤدى ڤالىؤلؤݢان توه تاواكيلي دىنݢان بايك دي سالوسين باكاس ݢىرىجا دي إستانبول, تاروتاما ثت ثاصيؤر دي شهؤرا وان ثت ماري ڤامماكاريستؤس.
ڠىرىجا راسول ثوچي (ةىسسالؤنيكي) توه ديسامبات ساباݢاي سابواه ستروكتور ڤؤلا اوال داري ڤىريؤدى اخير نانڠ ديندينڠ لوارنيا ديهياسي دڠن روميت لاوان ڤؤلا باتا نانڠ ڠاليه اتاوا لاوان كاراميك بالاڤيس كاچا.
ظي ثاينت ثىرݢيوس, شؤنستانتينؤڤلى, وان ثان ضيتالى, راصىننا, ݢىرىجا-ݢىرىجا باتيڤى ڤوسات, روانݢ نانݢ دي باواه كوباه ديݢانالي لاوان تامباهان اڤسيدال ڤادا ساݢي دالاڤان.
ارىا نانݢ كادا تاڤوتوس نݢينيه, ڤانجانݢنيا ساكيتار ٢٦٠ كاكي (٨٠ م), باݢيان نانݢ تاݢانال نݢيتوه لابيه داري ١٠٠ كاكي (٣٠ م), نانݢ ساموااننيا ديتوكوڤي ؤلىه سيستىم ڤارموكاان دؤمى.
دي راسول سوچي (اباد كا-٦) ليما كوباه ديتاراڤاكان كا چاݢاران ساليب; كوباه تانݢاه نتوه نانݢ ڤانينݢݢينيا.
تاكانانيا روانݢ تانݢاه توه بابانتوك ساݢي امڤات, تاكانا ساݢي دالاڤان, اتاوا ڤالينݢ كادا توه ادا دالاڤان, اتاوا ڤالينݢ كادا توه ادا دالاڤان تيهانݢ نانݢ ماناهان كوباه, كادانيا امڤات, وان باݢيان تانݢاه لاوان ترانسىڤت توه تاكيڤيت باݢياننيا.
تاتاڤ دي موكا ماانداك لاڤانݢان ساݢي امڤات.
ڤاس ديباواه ڤوسات كوباه نݢيتوه امبؤ, نانݢ كيتاب سوچي ديڤرؤكلاميركان, وان دي باواه امبؤ نانݢ دي لانتاي ڤامبواهان نݢيتوه تامڤات ڤادوان سوارا ڤانيانيي.
دىرىتان كورسي نانݢ بانايك دي ساكيتار اڤسى لاوان سينݢݢاسانا ڤاتريارك دي تيتيك تيمور تانݢاه مامبانتوك سينتهرؤنؤن.
كوباه-كوباه وان كوباه-كوباه دي باݢيان كوار ديتوكوڤي وان تيماه اتاوا لاوان تىݢىل داري صاريىتاس رؤماوي.
ادا ڤانݢاروه بيزانتيوم نانݢ لومايان ݢانال نانݢ كاوا ديدىتىكسي دي مؤنومىن-مؤنومىن يسلام ڤاس اوال-اوال دي سورياه (٧٠٩-٧١٥).
باتا نانع ديڤاکاي توه باوکوران ٧٠ چم خ ٣٥ چم خ ٥ چم، وان باتو باتا نعينيه ديريکيتاکان ڤاکاي مورتار کيراءکيرا ساتابال ٥ چم.
كاايانيا فيتور نانݢ ڤالينݢ ڤاستي داري هاݢيا يرىنى توه ييا كؤنتراس نانݢ ڤيسيت انتارا دىساين ينتىريؤر وان ىكستىريؤر.
ݢايا ڠينه ممڤڠاروحي كؤنستروكسي داري باباراڤا باڠونن نڠ لاين, نانݢ كايا باسيليكا سانتو ڤىتروس.
ڤامبانݢونان صىرسي نانݢ تاراكهير داري هاݢيا سؤڤهيا, نانݢ ماسيه هاجا باديري سامڤاي واهيني, ديجاݢاي ؤلىه كايسار جوستينيان.
ارسيتىكتور ݢؤتيك (اتاوا ارسيتىكتور لانچيڤ) توه ادالاه ݢايا ارسيتىكتور نانݢ تاركىنال دي ىرؤڤا مولاي اكهير ابدا كا-٢١ سامڤاي كا-١٦, سالاواس اباد ڤارتانݢاهان ڤونچاك وان اكهير, باتاهان سامڤاي اباد كا-١٧ وان كا-١٨ دي باباراڤا داىراه.
ݢايا ڤاس واياه نݢيتو توه تاكادانݢ ديكىنال ساباݢاي ؤڤوس فرانچيݢىنوم (ليت.
يننؤصاسي تىكنيك وتاما وان سالاه ساتو داري كؤمڤؤنىن دىساين كاراكتىريسيتيك نانݢ لاين نݢيتوه ييا ڤانؤڤانݢ نانݢ مالايانݢ.
نامون, كادادا بوكتي نانڠ مانونجوكاكان باهوا ادا هوبوڠن انتارا ارمىنيا وان ڤركمبڠن ݢايا ݢؤتيك دي ايروڤا بارات.
ݢايا ݢؤتهيچ دامينتؤ, نانݢ بالاوانان لاوان ارسيتىكتور كلاسيك, امون ديليهات ماتان سودوت ڤاندانݢ نݢينتوه باهوبونݢان لاوان كىهانچوران كىماجوان وان كىچانݢݢيهان.
يستيلاه ‘ساراچن' تاتاڤ هاجا ديڤاكاي ڤاس اباد كى ١٨ وان رانچاكنيا ديماكسود اكان لاوان بوبوهان ڤىناكلوك موسليم ساباراتاان, تابوات جوا بوهان مؤؤرس وان اراب.
كىكاداهانداكاننيا لاوان ݢايا نݢيتوه كوات بانار مانݢكانيا ينيا كادا هاكون مىانداك اتاڤ ݢؤتهيچ دي اتاس ست. ڤاول’س نانݢ هانيار, ڤاداهال سوداه ديتوندونݢ بانار ݢاسان باولاه نانݢكايا نݢينتوه.
سىباهاݢياان ڤانوليس سوداه باڤانديريان لاوان تودوهان نݢينيه, باانݢݢاڤان باهوا ݢايا ݢيتهيچ بيسا اي سوداه تاسابار كا بانوا ىرؤڤا ماماكاي چارا نانݢ لاين, ميسالنيا مىلىواتي سڤانيؤل اتاوا سيچيلي.
نݢيني جوا ديهابوي لاوان ڤاڤاداهان تىؤلؤݢيس نانݢ مانونتوت چاهايا وان ڤىربايكان تىكنيس دالام كوباه وان ڤانيانݢݢا نانݢ ماولاه لابيه انچاو وان ݢؤنؤل جىندىلانيا.
لوانݢ-لوانݢ مىريام ديڤاكاي دي سىباهاݢياان كاتىدرال دي دورهام (١٠٩٣-) وان دي بيارا لىسساي دي نؤرمانديا (١٠٩٨).
دوچهي داري نؤرمانديا, امڤوننيا كىراجاان انݢىصين سامڤاي اباد كا ١٣, مىؤلاه صىرسي ݢؤتهيچ ينيا سؤرانݢ.
سابوتيڠ چونتوه دري اول ڬوتهيچ نورمان توه ڤاس كتيدرال بايياوايك س ﴿١٠٦٠-٧٠﴾ نڠ كتيدرال رومنايسقوي داوله ڤولڠ باڬين تاڠه ڬرجڽ وان چويرڽ ك ڬاي ڬوتهيچ.
كاتىدرال چؤوتانچىس ديولاه ڤولانݢ كا ݢؤتهيچ ڤاس اوال ١٢٢٠.
باݢيان سوݢىر ديولاه ماومڤاتي ݢىرىجا رؤمانىسقوى نانݢ لاواس ماماكاي اتاڤ مىنارا نانݢ بىرلاجور-لاجور ساݢان مامينداهاكان ديندينݢ وان ساݢان ماولاه روانݢ جىندىلا.
لاوان ڤولانݢ, ينيا ماسانݢ جىندىلا ماوار بولات دي اتاس ڤؤرتال دي باݢيان موكا.
كاتىدرال دورهام ادالاه كاتىدرال نانݢ ڤامولاان ماماكاي كوباه نانݢ بىرلاجور-لاجور, ديولاه انتارا ١٠٩٣ وان ١١٠٤.
ساوتينݢ توكانݢ نانݢ دولونيا بىݢاوي دي كاتىدرال سىند, ويلليام داري سىند, هانيار اجا تولاك كا ينݢݢريس ليمباهتو جادي ارسيتىك, انتارا تاهون ١١٧٥ وان ١١٨٠, ماولاه ڤولانݢ چهؤير كاتىدرال چانتىربوري ماماكاي ݢايا ݢؤتهيچ نانݢ هانيار.
ݢىرىجا-ݢىرىجا ݢؤتهيچ ڤىرانچيس تاڤانݢاروه بانار لاوان امبولاتؤري وان سيسي كاڤىل ديڤاراك چهؤير دي ساينت-دىنيس, وان لاوان مىنارا-مىنارا نانݢ تاڤاسانݢ وان تيݢا تاوينݢ دي باݢيان موكا.
بوبوهان توكانݢ نؤترى-دامى باتينداك لابيه جاوه لاݢي, بوهاننيا مانݢانالاكان ڤىنؤڤانݢ مىلايانݢ, تيهانݢ-تيهانݢ ڤىنؤڤانݢ نانݢ بارات دي لوار تيهانݢ نانݢ ديهوبونݢاكان لاوان لىنݢكونݢان كى ديندينݢ نانݢ ڤالينݢ اتاس.
ڬويانڽ دتاروساكن اوليه ويلليام اورڠ ايڠڬريس نڠ ماوبه نام ڤرانچيسڽ ڤاس تاهون ١١٧٨.
تيىرچىرؤنس-كوباب بىرلانجور نانݢ دىكؤراتيف-ڤامولاان ديڤاكاي ساݢان برانݢكاس دي كاتىدرال لينچؤلن, ديڤاسانݢ اباد ١٢٠٠.
باڠونن ڤامولأن د هيڬه ڬوتهيچ اداله كتيدرال چرتس، سبواه ڬرجا نڠ ڤنتيڠ بانر د سلتن ڤاريس.
ديندينݢ ديهيباكي لاوان كاچا نانݢ باوارنا, نانݢ تىروتاما ماومڤاماكان كيساه تىنتانݢ صيرݢين ماري تاڤي جوا, دي هوجونݢ هالوس تياڤ جىندىلا, نانݢ ماومڤاماكان كىراجينان بوهان سىريكات ڤىكىرجا نانݢ مانيومبانݢاكان جىندىلا-جىندىلا نݢينتوه.
د ايروڤا باڬين تاڠه، ڬاي هيڬه ڬوتهيچ تيمبول د ايمڤيريوم روموي سوچي، ڤامولأن د تول ﴿١٢٢٠ء﴾، نڠ كتيدرال رومنايسقوي داوله ڤولڠ مكا ڬاي كتيدرال ريايمس؛ ليمبهتو ڬرجا ڤاريسه تريازس ليايبفراوانكيرچي ﴿١٢٢٨ء﴾، وان ليمبهتو د صبراتان ريايچه، دمولاي لاون ايليسابيثكيرچي د مربورڬ ﴿١٢٣٥ء﴾ وان كتيدرال د متز ﴿ابد 1235ء﴾.
جىندىلا-جىندىلا لانچىت ديݢانتياكان لاوان بىبىراڤا لامڤو. ديهالات لاوان سارابوت ݢىؤمىتريس.
کاراکتىريستيک نانع لاين داري هيعه عوتهيچ ادالاه باوباهنيا جىندىلا ماوار نانع لابيه عونول، ماماکاي سارابوت، ڤىنوڤانع مالايانع نانع لابيه انچاو وان ڤانجانع، نانع کاوا مانجانعکاو جىندىلاءجىندىلا نانع ڤالينع انچاو، وان ديندينعءديندينع ڤاهاتان نانع ماومڤاماکان کيساهءکيساه الکيتاب نانع مايسي باعيان موکا ترانسىڤت.
ديندينݢ نانݢ تينݢݢي لاوان نانݢ هالوس داري رايؤننانت ݢؤتهيچ ڤىرانچيس ديتاهاني لاوان ڤىنؤڤانݢ مالايانݢ نانݢ مىؤلاه هامڤاران كاچا نانݢ ماكين هيباك وان دىكؤراسي-دىكؤراسي, ديكواتي لاوان بىسي.
طوکانع باتو مىولاه بارونتون ڤولا دىکوراسي ساعان جىندىلا ء داري عىومىتريس داسار سامڤاي مالاڤيس لاوان عامباران نانع ميريڤ کيسيءکيسي وان لىنعکونعان ء نانع سوداه مانععانتياکان جىندىلا Lانچىت.
ݢىرىجا-ݢىرىجا نانݢ ڤاكاي چيري-چيري ݢايا نݢينيه تاماسوك وىستمينستىر اببىي (١٢٤٥-), كاتىدرال دي كيچهفيىلس (ليمباه ١٢٥٧-) وان ىسىتىر (١٢٧٥-), باته اببىي (١٢٩٨-), وان رىتؤچهؤير دي وىللس چاتهىدرال (١٣٢٠-م).
ڤامكاين اوڬايس عموم بانر.
چؤنتؤه بانݢونان فلامبييان ڤىرانچيس تاماسوك باݢيان موكا كاتىدرال رؤوىن دي باݢيان بارات, وان ڤاستينيا باݢيان موكا ساينتى-چهاڤىللى دى صينچىننىس (١٣٧٠س) وان چهؤير ݢىرىجا مؤنت-ساينت-ميچهىل' س اببىي چهورچه (١٤٤٨٠.
ڤامولاان مانچونݢول دي بيارا وان روانݢ ڤىرتىموان (چ.١٣٣٢) بىسار كاتىدرال دي كاتىدرال ؤلد ست ڤاول'س دي لؤندؤن ؤلىه ويلليام دى رامسىي.
ڤىرڤىنديچولار رانچاكتوه ديلياو تهيرد ڤؤينتىد وان سوداه ديڤارݢوناكان لابيه ڤادا تيݢا اباد; تانݢݢا مىلىنݢكونݢ دي چهريست چهوسرچه, ؤءفؤرد ديولاه تاهون ١٦٤٠
راجا ڤىرانچيس باداهولو تاهو ݢايا هانيار يتاليا, كارانا كامڤاني ميليتىر چهارلىس ضإإإ كا ميلان وان ناڤلىس (١٤٩٤), وان ڤالينݢ ييانيا كامڤانيى لؤويس ٩ وان فرانچيس ١ (١٦٠٠-١٥٠٥) ساݢان مامبوجوري ڤولانݢ كؤنترؤل ڤىرانچيس اتاس ميلان وان ݢىنؤا.
چهاتىاو دى بلؤيس (١٥١٥-٢٤) مانݢانالاكان لؤݢݢيا رىنايسسانچى وان تانݢݢا تابوكا.
ديباواه كواسا هىنري ٨ وان ىليزابىته ١, ينݢݢريس كابانياكان تايسؤلاسي داري ڤاركامبانݢان ݢايا ارسيتىك دي بانوا نݢينتوه.
سهوتى مڠالوارقان بوكو ڤارتاما دي ايڠڬريس دي ارسيتىكتور كلاسيك دي تاهون ١٥٧٠.
ڤؤينتىد ارچه كادا امڤوننيا ارسيتىكتور ݢؤتهيچ; نݢينتو تىلاه ديڤارݢوناكان سالاواس بىراباد-اباد دي تيمور تانݢاه دي ڤرا-يسلام وان جوا ارسيتىكرور يسلام ساݢان لىنݢونݢان بانݢوناان, لؤرؤنݢ بىراتاڤ وان اتاڤ مىنارا.
نݢينتوه كادانݢ ديڤاكاي ساݢان كاهانداك نانݢ لابيه ݢامڤانݢ, نانݢكاياك ماولاه كوباه-كوباه ترانصىرسى كى واداه نانݢ ساما تينݢݢينيا لاوان جىجىران كوباه دياݢؤنال, نانݢكاياك دي لؤرؤنݢ وان باݢيان تانݢاه كاتىدرال دورهام, نانݢ ديولاه ڤادا تاهون ١٠٩٣.
لاين ڤولا لاوان كوباه باررىل سىتىنݢاه لينݢكاران داري رؤماوي وان بانݢونان رؤماوي, نانݢ باراتنيا لانݢسونݢ مانوجو كاباواه, وان ڤارلو ديندينݢ كاندال وان جىندىلا هالوس, كوباه ريب ݢؤتهيچ ديولاه ماماكاي ريب نانݢ مالانݢكونݢ نانݢ مالينتانݢ دياݢؤنال.
دايا تونجول نانݢ كوات كا ديندينݢ ديهادانݢ لاوان بارات ڤىنؤڤانݢ-ڤىنؤڤانݢ وان ليمباهتو ديهادانݢ ڤىنؤڤانݢ-ڤىنؤڤانݢ وان ليمباهتو ديهادانݢ ڤىنؤڤانݢ مالايانݢ.
نݢيني نݢاليه بانار ديولاه, وان هانيا كاوا ماليواتي لوانݢ نانݢ سامڤيت.
جىجىران تيهانݢ وان تيهانݢ نانݢ سولانݢ-سولانݢ نان ماناريما بارات كوباه نݢينتوه ديݢانتي لاوان تيهانݢ-تيهانݢ نانݢ سىدىرهانا, ماسينݢ-ماسينݢ ماناريما بارات نانݢ ساما.
نانݢ ڤامولاان داري كوباه هانيار نݢيني بايسي ريب تامباهان, ديسامبات تيىرچؤن, نانݢ بىرلينانݢ دي تانݢاه كوباه.
كوباه يني رانچاك مىومڤاتي بىنتوك نݢاليه ݢايا لاواس ݢؤتهيچ.
تيڤى نانݢ كىدوا ديسامبات كوباه جارينݢ, نانݢ بايسي جارينݢان روسوك تامباهان, سىݢيتيݢا, وان بانتوك ݢىؤمىتريس نانݢ لاين, ديانداك دي تانݢاه اتاوا دي اتاس روسوك تراصىرسى.
سابوتينݢ چؤنتؤه ادالاه بيارا دي كاتىدرال ݢلؤوچىستىر (چ.١٣٧٠).
بوهاننيا ڤولانݢ ديڤاكاي دي سىند, دي نؤترى-دامى دى ڤاريس لاوان چانتىربوري دي ينݢݢريس.
ڤاس ماسا هيݢه ݢؤتهيچ, سابواه بانتوك هانيار ديڤاركانالكان, نانݢ تاديري داري سابواه ڤوسات ينتي نانݢ ديكىليلينݢي باباراڤا تيهانݢ كوروس نانݢ ديڤاسانݢ, نانݢ ديڤاسانݢ سامڤاي كا كوباه.
دي ينݢݢريس, تيهانݢ-تيهانݢ نانݢ باسوسون رانچاك بانار ديهياس لاوان چينچين-چينچين بيتو, لاوان جوا تيهانݢنيا ديهياس لاوان ڤاهاتان داداونان.
دي واداه يبوكؤتا كؤرينتوس, سىڤاليه تيهانݢ ماماكاي مؤتيف داداونان وارا.
دي ستروكتور نانݢ لاواس, ڤىناهان رانچاك توه بايسي بىبىراڤا كىلؤكان, ساتياڤ ڤىناهان بايسي تينݢكات ستروكتور نانݢ بالاين.
كىلؤكان نݢينتوه بايسي توجوان لاين نانݢ ماولاه ݢامڤانݢ; كىلؤكاننيا بايسي سالوران بانيو نانݢ مامباوا بانيو هوجان داري هاتاڤ; بانيو نݢينتوه ديكالواراكان داري مونتونݢ بيتو ݢارݢؤيلى نانݢ ديانداك باسوسون دياتاس ڤىناهان.
بندا ڠينا جوا بايسي كاڬوناان نڠ لاين; رنچق توه باڬونا ساڬن مانرا لونچڠ نڠ ممبنتو بيلفريس، نڠ لونچڠڽ ماماداهي سوده وقتوڽ دڠن ماماداهي أوڤاچارا كااڬامان، ماماداهي كابكرن اتوا سارڠن موسوه، وان ماراياكن اچارا-اچارا تاتانتو ميثل نڠكيا كامنڠن بوهن تنتارا وان كانايكن تختا.
لانتاران ڤامبانݢونان كاتىدرال رانچاك توه ݢاوياننيا باتاتاهونان, لاوان جوا لارانݢ بانار, ڤاس مانارا نݢينتوه ديولاه, انتوسياس بوبوهان سانا مانورون, وان كاهانداكنيا باوباه.
چهارتىس مانتاڤ لاݢي اموننيا رىنچانا نانݢ لاين ديومڤاتي; ڤىرلو توجوه مانارا ديڤاراك ترانسىڤت وان سانچتواري.
كاتىدرال لاؤن ݢؤتهچي اوال وان اكهير بايسي مانارا لىنتىرا كؤتاك دياتاس ڤارسيلانݢان ترانسىڤت; دو مانارا ديباݢيان بارات موكا; وان دوا مانارا دي هوجونݢ ترانسىڤت.
دي نؤرمانديا, كاتىدرال وان ݢىرىجا نانݢ ݢانال رانچاك توه بانياك بايسي مانارا, ديولاه سامڤاي بااباد-اباد; اببايى اوس هؤممىس (ديولاه ١٠٦٦), چاىن بايسي سامبيلان مانارا وان ڤونچاكيا, ديانداك ديموكا, دي ترانسىڤت, وان دي دانݢاه.
ۏارياسي ڤونچاک مانارا ادالاه فلىچهى، مانارا کوروس نانعکايا تومباک، نانع رانچاک ديانداک دي ترانسىڤت نانع مالينتاس دي تانعاه.
كاتىدرال اميىنس بايسي سابواه دلىچهى.
نݢينتوه ديڤينداه دي تاهون ١٧٨٦ ڤاس ادا كاهانداك ساݢان ماولاه كاتىدرال لابيه مؤدىر, تاڤي بابوليك ڤولانݢ كا بانتوك نانݢ هانيار نانݢ ديولاه ىوݢىنى صيؤللىت-لى-دوچ.
دي ݢؤتهيچ ينݢݢريس, كابانياكان مانارا رانچاك ديانداك مانييلانݢ ترانسىڤت وان ناصى, وان لابيه انچاو ڤادا نانݢ لاين.
مانارا مانييلانݢ ديولاه دي كاتىدرال چانتىربوري ڤاس تاهون ١٤٩٣-١٥٠١ ؤلىه جؤهن واستىلل, نانݢ سابالومنيا باݢاوي دي كينݢ’س دي چامبريدݢى.
سابواه كىلؤكان بالاڤيس دوا نانݢ كادا بياسا هاروس ديولاه ديتانݢاه ڤارسيلانݢان مانارا ساݢان مانامباه تؤڤانݢان نانݢ ديبوتوه.
ڤامبانݢونان ديمولاي ڤولانݢ ڤاس تاهون ١٧٢٤ نانݢ ديولاه نيچهؤلاس هاوكسمؤؤر, ليمباه ڤامولان چهريستؤڤهىر ورىن ماوسولاكان دىساين ڤاس تاهون ١٧١٠, تاڤي هابيستو امڤيه ڤولانݢ ڤاس تاهون ١٧٢٧.
كاتىدرال چؤلؤݢنى ديولاه ڤامولاان ڤاس اباد ١٣, ماومڤاتي رىنچانا كاتىدرال اميىنس, تاتاڤي نانݢ ديومڤاتي توه بىبايا اتاڤ مالانݢكونݢ وان داسارنيا هاجا دي ساوتينݢ مانارا نانݢ تونتونݢ دي ماسا ݢؤتهيچ.
مانارا ولم مينستىر بايسي كاساماان ساجاراه, ديمولاي ڤاس تاهون ١٣٧٧, ليمباهتو امڤيه ڤاس تاهون ١٥٤٣, وان كادا تونتونݢ سامڤاي اباد كى ١٩.
كاتىدرال بورݢؤس لابيه تاينسڤيراسي ماومڤاتي بوهان ىرؤڤا وتارا.
تراچىي ڤلاتى نݢيني ادالاه جىنيس ڤامولاان تراچىري نانݢ ديولاه, ڤامبانݢونان اوال مونچول ڤاس ماسا هابيس ىارلي ݢؤتهيچ اتاوا ديرست ڤؤينتىد.
تراچىري توه ݢامڤانݢ وان جوا باݢوس, كارىنا جىندىلا بانݢونان ݢؤتهيچ نانݢ ساماكين ݢؤنؤل بوتوه دوكونݢان ماكسيمال ساݢان مالاوان انݢين.
"ڤلاتى تراچىري مانوجو ڤونچاك كىچانݢݢيهاننيا ڤاس جىندىلا اباد ١٢-نيا دي كاتىدرال چهارتىس وان دي جىندىلا ماوار ""دىان'س ىيى"" دي كاتىدرال لينچؤلن."
بيتو بار-تراچي. ادالاه هياسان نانݢ ڤانتينݢ دي ݢايا ݢؤتهيچ, ڤامولاان ديݢوناكان دي كاتىدرا رىيمس كادا لاواس هابيس تاهون ١٢١١, دي چهىصىت ديولاه ڤولانه جىان د’ؤربايس.
بار-تراچىري مانجادي بياسا بانار هابيس چ.١٢٤٠, دىنݢان باتامباهانيا كانݢاليهان وان باتوروننيا بارات.
رايؤنننانت جوا مانياباراكان هياسان نانݢ انݢݢون داري دوا جىنيس نانݢ بابىدا دي تراچىري, نانݢمانا ݢايا سامابلومنيا سوداه مانݢݢوناكان هياسان ماكاي وكوران تونݢݢال, دىنݢان وكوران تيهانݢ جىندىلا نانݢ بابىدا,
تيهڠ جىندىلا ماتان ݢايا ݢىؤمىتريچال رانچاك توه بايسي ڤونچاك لاوان ڤلنڬ ملڠكوڠ نڠ منچوڠول.
تيهانݢ جىندىلا ديولاه جادي دىساين بابانتوك ي نانݢ هابيستو ديهياس ماكاي تيتيك ڤونچاك.
سىچؤند ڤؤينتىد (اباد١٤) ديجاناكي داري تراچىري نانݢ بىرڤؤتؤنݢان ديكامبانݢاكان لاوان ؤݢىىس, مىؤلاه دىساين رىتيچولار (نانݢكايا جارينݢ) نانݢ ديسامبات سىباݢاي رىتيچولاتىد تراچىري.
بانتوج-بانتوك نݢينيه ديسامبات سىباݢاي تاندا ساليب, كاندونݢ يكان, اتاوا مؤوچهىتتىس.
ڤىرڤىنديچولار سوداه باوساها ساݢان تاݢاك لوروس وان ديباري ݢايا چورفيلينىار نانݢ بىكىلؤك نانݢ ماولاه تيهانݢ-تيهانݢ لوروس داري اتاس كى باواه, ديولاه باسيلانݢ ؤلىه جىندىلا دياتاس لاوانݢ وان تيهانݢ نانݢ لوروس داتار.
ترانسؤم رانچاك توه باهياس لاوان تاوينݢ بامانارا.
تاوينݢ نانݢ ديدالام ناصى وان چؤير تاتوتوڤ لاوان لؤرؤنݢ بوتا.
٢ كوباه بارىل اتاوا ݢرؤين. كوباه ريببىد مانچونݢول ڤاس واياه رؤماوي وان ديلامبانݢاكان ڤاس واياه ݢؤتهيچ.
بوهاننيا مىميليكي ناصى ناني ڤانجانݢ ساݢان ماولاه باݢيان ݢىرىجا, نانݢ ساݢان ومات ڤارؤكي بايباداه; تانݢان مالينتانݢ نانݢ ديسامبات ترانسىڤت وان, ديسابالاه تيمورنيا, چؤير, ديكانال جوا ساباݢاي چانچىل اتاوا ڤرىسبيتىري, نانݢ رانچاك ديڤارݢوناكان ساݢان رؤهانياوان.
سابواه واداه نانݢ ديسامبات امبولاتؤري مانݢيليلينݢي چؤير.
كاتىدرال ڤانامبايان, نانݢكايا نؤترى-دامى, بايسي كوباه روسوك انام باݢيان, لاوان تيهانݢ نانݢ سولانݢ-سالينݢ وان تاوينݢ انتارا جىندىلا, اموننيا كاتىدرال نانݢ تاهانيار بايسي كوباه روسوك امڤات باݢيان نانݢ لابيه سىدىرهانا وان لابيه كىراس, دىنݢان تيهان نانݢ ميريڤ.
ترانسىڤت رانچاك توه هىندىڤ دي ماسا اوال-اوال ݢؤتهيچ ڤىرانچيس ارسيتىكتور, تاتاڤي جادي لابيه ڤانجانݢ وان بايسي جىندىلا ماوار نانݢ ݢؤنؤل دي ماسا رايؤننانت.
دي ينݢݢريس, ترانسىڤت لابيه ڤانتينݢ لاݢي, وان دىناه لانتاي رانچاك توه لابي نݢاليه داريڤادا كاتىدرال ڤىرانچيس, دىنݢان تامباهان لادي چهاڤلىس, سابواه ؤكتاݢؤنال چهاڤتىر هؤوسى, وان ستروتور نانݢ لايننيا (ليهاتي دىناه كاتىدرال ساليسبوي وان يؤرك مينستىر ديباواه)
سابواه كتيڠڬيان رانچاك توه بايسي امڤات تيڠكتن.
دأتسڽ كاداڤاتان ݢالىري نانڠ لابيه كيڤيت, ديسامبات تريفؤريوم, نانݢ جوا مامبانتو مامباريكان كىكاندالان تامباهان وان دوكوڠن.
سيستىم نݢينيه ديڤارݢوناكان دي كاتىدرال نؤيؤن, كاتىدرال سىند, وان ستروكتور اوال-اوال نانݢ لايننيا.
تريبونى مانݢهيلانݢ نانݢ بارارتي ارچادى كاوا لابيه انچاو.
ڤانݢاتوران نانݢ ساما دياداڤتاسي دي ينݢݢريس, دي كاتىدرال ساليسبوري, كاتىدرال لينچؤلن, وان كاتىدرال ىلي.
نݢينيه ديمونݢكيناكان ؤلىه ڤانݢامبانݢان ڤىناهان مالايانݢ, نانݢ مىنترانسفىر دايا تونجول بارات كى هاتاڤ كا ڤانيانݢݢا ديلوار تاوينݢ.
كاتىدرال بىاوسايس تاچاڤاي سوداه باتاسنيا نانݢ مامونݢكينكان ماماكاي تىكنؤلؤݢي ݢؤتهيچ.
فاساد ݢؤتهيچ مانݢاداڤتاسي داري مؤدىل فاساد رؤمانىسقوى.
سچولڤتورى تانݢاه ديكهوسوساكان ساݢان ڤىنݢهاكيمان ڤىنݢاكهيران, نانݢ ديسابالاه كيري ساݢان صيرݢين ماري, نانݢ كانان ساݢان ورانݢ سوچي نانݢ ديهؤرماتي دي كاتىدرال نݢينتوه.
"بوهاننيا ماومڤاتي ڤاڤاداهان نانݢ ديوچاڤ ؤلىه سايت تهؤماس اقويناس باهوا نݢيتو ادالاه ""هارموني داري کونتراس."""
دي ينݢݢريس جىندىلا ماوار رانچاك توه سىڤاليه ديݢانتي لاوان جىندىلا لانچىت.
ڤؤرتال نݢيني ديماهكؤتاكان لاوان ݢابلىس بىكىلؤك نانݢ تينݢݢي, نانݢ تىرديري داري كىلؤكان كؤنسىنتريس نانݢ دييسي لاوان سچولڤتورى (ڤاهاتان).
تووىر ديبونعاسي لاوان کىلوکان ينيا سورانع، رانچاک جوا ديماهکوتاي ماکاي ڤينناچلىس.
ڤاس کاتىدرال ڤىرانچيس ماناکاناکان ڤادا کىتينععيان فاساد، کاتىدرال إنععريس، نانع کهوسوسنيا دي اوالءاوال عوتهيچ، رانچاکنيا ماناکاناکان ڤادا کىلىباران.
ينيا ماميساهاکان ديري داري ڤاناکانان تينععي ڤىرانچيس ڤادا کىتينععيان، وان مامبوانع ڤاتونع تيهانع وان ڤاتونع هالوس دي دالام ارچهىد، وان مانوتوڤي باعيان موکانيا لاوان موسايک باوارنا داري کيساهءکيساه الکيتاب.
ڤىماتونع اندرىا ڤيسانو بىولاه لاوانع ڤىرونععو نانع تىرکىنال ساعان باڤتيسان فلورىنچى (١٣٣٠ء١٣٣٦)
رانچاه توه ادا سوتينع اتاو دوا وتينع امبولاتوري، اتاوا لورونع، ديساکيتار چهوير وان هوجونع تيمور، Jادي ومات ڤاروکي لاوان ڤازياراه کاوا باجالان عامڤانع ديساکيتار هوجونع تيمور.
"ابوت صوعىر ڤامولاان ماماکاي کومبيناسي کوباه ريب وان ڤانوڤڠ ساڬن مڠڬنتيڽ تاويڠ ڬانل وان مانععانتينيا لاوان کاچا ڤاتري، مامبوکا باعيان عىرىجا نانڠ دأڠڬڤڽ سابڬاي سابڬاي ""چاهايا الهي""."
ادا تيعا بوتينع کاڤىل نانعکايا نعينتوه دي کاتىدرال چارترىس، توجوه بوتينع دي نوترى دامى دى ڤاريس، کاتىدرال اميىنس، کاتىدرال ڤراعوى وان کاتىدرال چولوعنى، وان سامبيلان دي باسيليچا سانتو انتونيوس داري ڤادوا دي إتاليا.
"سابواه دىکتريت داري کونسيلي نيچىا کىدوا ڤاس تاهون ٧٨٧ سوداه مانيامبات باهوا: ""کومڤوسيسي عامبارءعامبار رىليعيوس کادا بولىه ديجولونع لاوان ڤاميکيران بوبوهان سىنيمان؛ نعينتوه ڤامولاننيا باراوال داري ڤانديريانءڤانديريان نانع ديتاراڤاکان وليه عىرىجا کاتوليک وان تراديسي کىاعاماان."
باعاماتان، سايرينع بارکامبانعنيا عايا، سچولڤتورى مانجادي لابيه ديکانال، ماامبيل اليه تيهانع ڤورتال، وان باعاماتان سوداه دياتاس ڤورتال، سامڤاي ڤاتونعءڤاتونع نانع دي رىلونع مانوتوڤي فاساد ساباراتاان، نانعکايا کاتىدرال وىللس، کا ترانسىڤت، وان نانعکايا کاتىدرال اميىنس، ماکا سامڤاي کا دالام فاسادءفاسادنيا.
نݢيني ماناتاڤاكان يكؤنؤݢرافي نݢاليه نانݢ ديومڤاتي ݢىرىجا-ݢىرىجا ناݢنلاين.
تيمڤانوم دياتاس تانݢاه ڤؤرتال دي فاساد بارات نؤترى-دامى دى ڤاريس جالاس لالو ماومڤاماكان ڤىنݢهاكيمان ڤىنݢهابيسان, سؤسؤك ورانݢ-ورانݢ نانݢ بىردؤسا ديباوا كى نىراكا, وان ورانݢ كريستىن نانݢ تاات ديباوا كى سورݢا.
سيكساان ناراكا ديتامڤاياكان نامڤاك بانار.
بوهاننيا ادالاه ڤاڤاداهان نانݢ نياتا ساݢان بوهان ڤىنيىمباه نانݢ بوتا هوروف, سيمبؤل كىجاهاتان, وان باهايا نانݢ ماانچام باݢي سياڤا هاجا نانݢ كادا ماومڤاتي اجاران ݢىرىجا.
بوهاننيا ديݢانتياكان لاوان ورانݢ نانݢ ماماكاي ݢايا ݢؤتهيچ, ديولاه ؤلىه ىوݢىنى صيؤللىت-لى-دوچ ڤاس ماسا رىستؤراسي اباد ١٩.
اجاران اݢاما ڤاس اباد ڤارتانݢاهان كهوسوسنيا توليسان داري ڤسىودؤ-ديؤنيسيوس تهى ارىؤڤاݢيتى, دي اباد كى-٦, سىؤرانݢ ورانݢ ڤينتار نانݢ مانوليس بوكو دى چؤىلىستي هيىرارچهيا, نانݢ سوداه تاركانال بانار ديبوبوهان بياراوان دي ڤىرانچيس, ماماداهي سىموا چاهايا نانݢ ادا نݢينتوه يلاهي.
جىندىلا-جىندىلا دي وتارا سانا, نانݢ رانچاك باهامبايانݢ, بايسي جىندىلا-جىندىلا نانݢ ماومڤاماكان ڤىرجانجيان لاما.
نانݢ لابيه دىتايلنيا لاݢي ديچات كى كاچا ماماكاي لاڤيسان چات صيترىؤوس, ليباهتو ديڤانݢݢانݢ كا دالام تونݢكو ساݢان مانياتواكان لاڤيسان چات كى كاچا.
ساينتى-چهاڤىلى مانجادي ڤارچونتوهان ساݢان كاڤىل لاين دي بانوا ىرؤڤا ساباراتاان.
كاچا نانݢ بىنينݢ ديچابوراكان كا دالام كاچا باوارنا, ليمباهتو سىڤاليه كاچا نانݢ باوارنا ديݢيلينݢ ساݢان مامباري وارنا نانݢ ڤاس.
سابوتينݢ بانݢونان ماݢاه نانݢ ڤالينݢ تاركىنال يالاها ساينتى-چهاڤىللى دى صينچىننىس (١٣٧٠-ان), مامااي تاوينݢ-تاوينݢ كاچا توماتان لانتاي سامڤاي كا لانݢيت-لانݢيت.
جىندىلا کاچا ڤاتري نعاليه بانار وان لارانع لالو ساعان ديولاه.
ماوار ادالاه سيمبول داري صيرݢين ماري, وان تاروتاما ديڤارݢوناكان دي ݢىرىجا-ݢىرىجا نانݢ ديولاه ساݢان ينيا هاجا, تاماسوك جوا نؤترى-دامى دى ڤاريس.
ڤالايس دى لا چيتى دي ڤاريس, نانݢ ڤاراك لاوان نؤترى-دامى دى ڤاريس, چيمولاي ڤاس تاهون ١١١٩, نانݢ ماروڤاكان واداه وتاما راجا-راجا ڤىرانچيس سامڤاي تاهون ١٤١٧.
تاتاڤي، نعينتوه چاڤات لالو بوروکنيا ديکاراناکان بارکامبانعنيا ارتيلىري، وان ڤاس اباد کىء١٥ ديولاه ڤولانع مانجادي واداه عورينع نانع نيامان.
چؤنتؤه نانݢ ڤالينݢ توا ادا دي ينݢݢريس كامونݢكينان ادالاه مؤب قواد داري مىرتؤن چؤللىݢى دي ونيصىرسيتاس ؤسفؤرد, نانݢ ديولاه انتارا تاهون ١٢٨٨ وان ١٣٧٨.
بيارا اكادىميك نانڠ ميريڤ سوداه داوله قوين كولليج'س چؤللىݢى, ؤسفؤرد ڤاس ١١٤٠-ان, كاموڠكينن داوله لاوان رىݢينالد ىلي.
سىڤاليه ونيصىرسيتاس-ونيصىرسيتاس, نانݢكايا ونيصىرسيتاس بالليؤل, ؤسفؤرد, ماومڤاتي ݢايا ميليتىر داري كاستىل ݢؤتهيچ, ماماكاي بىنتىنݢ وان تاوينݢ چرىنؤلاتىد.
"ينيا مانوليس ڤاس تاهون ١٤٤٧ باهوا ينيا هانداک کاڤىلنيا ""ديڤروسىس دالام بىنتوک عونول، باراسيه وان سوبستانسيال، دياتور تاڤيساه لاوان کارياءکاريا نانع ڤاناساران بانار وان ڤانعولاهان نانع سيبوک."""
ڤاس دي تاوينع نعينتوه تاداڤات دوا بوتينع لانتاي جومباتان نانع کادا ساما دي دالامنيا، سابواه ڤاعار نانع ديولاه بىکىلوکءکىلوک لاوان تاليءتالي، وان ڤونچاکنيا بابانتوک کىلوکان نانع کاوا مانيمباک اکان ميسيل کى ڤانعاڤونع.
کاستيل ديکوليلينعي لاوان ڤاريت نانع دالام، تىبىنتانع لاوان سابوتينع جومباتان عانتونع.
سالاه ساءوتيڠ ڤاچؤنتؤهان نانڠ باݢوس نانݢ كاوا باتاهان ادالاه چهاتىاو دى دؤوردان, ڤاراك نىمؤورس.
ڤاروباهان ڠينه ماڠيشرطكن ڤىرساتوجوان کارىنا ڬرايجا ڬرايجا لاتين ماليهاتي کى تيمور وان مسجد نڠ ماومڤاتي مکه.
ماسجيد لالا موستافا ڤاسها, دي فاماݢواستا, سيڤروس وتارا.
ݢايا ڬوتيق مولاي ديڤاداهي كتيڠڬالن زامان, كادا بايك وان جوا باربار.
يرلانديا ادالاه ڤولاو نانݢ باارسيتىكتور ݢؤتيك ڤاس اباد كى-١٧ وان كى-١٨, دىنݢان ڤامبانݢونان كاتىدرال دىرري (تونتونݢ ١٦٣٣), كاتىدرال سليݢؤ (چ. ١٧٣٠), وان اتىدرال دؤون (١٧٩٠-١٨١٨) ادالاه چؤنتؤه نانݢ لاين.
دوا مانارا بارات واستمينستىر اببىي نانݢ ديولاه انتارا تاهون ١٧٢٢ وان ١٧٤٥ ؤلىه نيچهؤلاس هاوكسمؤؤر, مامبوكا ڤىريؤدى هانيار كىبانݢكيتان ݢؤتيك.
واياه نانݢ نݢيني بايسي دايا تاريك نانݢ وموم بانار, كيساران تاهون ١٨٥٥-١٨٨٥ ديسامبات دي ينݢݢريس ساباݢاي هيݢه صيچتؤريان ݢؤتهيچ.
داري ڤارتانݢاهان كىدوا ابادا كى-١٩ وان ساتاروسنيا, نىؤ-ݢؤتهيچ مانجادي لابيه وموم دي ينݢݢريس ساݢان ديڤارݢوناكان دالام جىنيس بانݢونان نؤن-ݢىرىجا وان نؤن-ڤىمىرينتاها.
"بوهان ارسيتىک لانسکاڤ مانعارجاکان ستروکتور وان روانع ىکستىرنال دالام اسڤىک لانسىکاڤ رانچانعان ء عونول اتاوا هالوس، ڤىرکوتاان، ڤينععيران کوتا وان ڤىدىساان، وان لاوان باهان "ماتىريال کاراس" (ديبانعون) وان "ماتىريال لوناک" (ديتانام)، سامبيل جوا مىنعينتىعراسيکان کىبىراعامان لينعکونعان."
بوهاننيا جوا کاوا ماليهاتي ڤروڤوسال ساعان مانعاساهاکان وان مااواسي کونتراک عاويان کونتروکسي.
ورانع نانع ڤامولاان مانوليس تىنتانع چارا باولاه لانسکاڤ ادالاه جوسىڤه ادديسون ڤادا تاهون ١٧١٢.
سالاواس اكهير اباد كى-١٩, يستيلاه ارسيتىك لانسكاڤ مولاي ديڤارݢوناكان لاوان بوبوهان ڤارانچانݢ لانسكاڤ ڤرؤفىسسيؤنال, وان ديتاتاڤاكان بوجوران هابيس فرىدىريچك لاو ؤلمستىد, جر. وان بىاتريس جؤنىس (كادا لاواس نݢيني ديلياو فارراند) لاوان نانݢ لاين مانديرياكان لىمباݢا امىريكا ارسيتىك لانسكاڤ (َثلاَ) ڤادا تاهون ١٨٩٩.
ڤرويىک بوهاننيا مولاي داري مانيورۏىي سيتوس سامڤاي مانيلاي داىراه ىکولوعي نانع لواس ساعان ڤارانچاناان اتاوا مىنىجىمىن.
عاويان بوهاننيا ديووجوداکان دالام لاڤوران تارتوليس مانعاناي کىبيجاکان دان ستراتىعي، وان باياران بوهاننيا بىراسال داري ڤارانچاناان اهلي ساعان ڤانعامبانعان هانيار، ىۏالواسي لانسکاڤ وان ڤانيلايان، وان مامڤارسياڤکان رىنچانا مىنىجىمىن اتاوا کىبيجاکان ڤىدىساان.
دالام باباراڤا تاهون ڠينى کىبوتوهان وان کىهانداکان لاوان کابون تىراڤىوتيک مانيڠكت بانار.
دي انتارانيا ادالاه چىنترال ڤارك دي نىو يؤرك چيتي, ڤرؤسڤىچت ڤارك دي برؤؤكلين, نىو يؤرك وان سيستىم تامان ىمىرالد نىچكلاچى بؤستؤن.
ينيا ادالاه كؤنسولتان ڤارانچاناان ساݢان لابيه داري سالوسين ونيصىرسيتاس تارماسوك: ڤرينچىتؤن دي ڤرينچىتؤن, نىو جىرسىي; يالى دي نىو هاصى, چؤننىچتيچوت; وان اربؤرىتوم ارنؤلد ساݢان هارصار دي بؤستؤن, ماسساچهوسىتتس.
بوهان ڤارانچانا کوتا مامانوهي ڤارسياراتان ساعان ماولاه عاويان تانڤا ارسيتىک لانسکاڤ، وان ساچارا وموم، کوريکولوم ڤروعرام ارسيتىکتور لانسکاڤ کادا مامڤارسياڤکان سيسوا ساعان مانجادي ڤارانچانا کوتا.
رؤبىرتؤ بورلى مارس دي براسيل مانݢݢابونݢكان ݢايا ينتىرناسيؤنال وان تانامان وان جوا بودايا اسلي براسيل ساݢان ىستىتيكا نانݢ هانيار.
ينيا مامڤؤڤولىراكان سابواه سيستىم اناليسيس لاڤيسان سيتوس ساݢان مانيوسون لانݢكاڤ اتريبوت كواليتاتيف سابواه تامڤات.
ليمباه دياكوي لاوان ايلا, ارسيتىك لانسكاڤ مانݢݢوناكان ݢىلار 'ارسيتىك لانسىكاڤ تىردافتار' دي ىنام ناݢارا باݢيان وان داىراه دي اوستراليا.
دالام نز, بوهان انݢݢؤتا نازيلا ڤابيلا مامڤارؤلىه كادودوكان ڤرؤفىسيؤنال, كاوا مانݢݢوناكان ݢىلار ارسيتىك لانسكاڤ نانݢ تىردافتار نازيلا.
توجوان يلاسا يالاه ساݢان ماماجواكان ݢاويان ارسيتىكتور لانسكاڤ وان ماناݢاكاكان ستاندار ڤالايانان نانݢ تينݢݢي كى بوهان انݢݢؤتانيا, وان ساݢان ماواكيلاكان ݢاويان ارسيتىكتور لانسكاڤ دالام ساباراتاان هال نانݢ مونݢكين مامانݢاروهي كاڤانتينݢان بوهان انݢݢؤتا ينستيتوت.
واهيني ادا ليما بالاس ڤرؤݢرام نانݢ تاراكرىديتاسي دي ينݢݢريس.
"ڤاس تاهون ٢٠٠٨، لي مالونچوراکان کامڤانيى ڤارىکروتان نانع عونول باجودول ""وندا هانداک مانجادي ارسيتىک لانسکاڤ"" ساعان ماناريک ڤامبالاجاران تانتانع ارسيتىکتور لانسکاڤ."
ثىڤاليه ناݢارا باݢيان ڤارلو جوا لاوان وجيان ناݢارا.
ڤادا اباد كى-٦ سابالوم ماسىهي, ڤاسير سوداه مانوتوڤي ڤاتونݢ-ڤاتونݢ چاندي سامڤاي لينتوهوت ڤاتونݢنيا.
سابواه چارا ساݢان مانيالاماتاكان كويل-كويل ديداساراكان اتاس سابواه ڤاميكيران ؤلىه ويلليام ماچقويتتي ساݢان ماولاه باندونݢان بانيو تاوار نانݢ جىرنيه دي ڤاراك كويل-كويل, دىنݢان اير نانݢ دي دالام تاتاڤ ساما تينݢݢينيا لاوان سونݢاي نيل.
بوهاننيا باانݢݢاڤان باهوا مانايكاكان كويل-كويل كادا ماهيراواكان ىفىك ىرؤسي باتو ڤاسير ؤلىه انݢين ݢورون.
انتارا تاهون ١٩٦٤ وان ١٩٦٨, ساباراتاان سيتوس باݢاماتان ديچانچانݢ جادي بلؤك ݢؤنؤل (سامڤاي ٣٠ تؤن, راتا-رات ٢٠ تؤن), ديبونݢكار, ديهانݢكوت وان ديڤاسانݢ ڤولانݢ دي واداه نانݢ هانيار ٦٥ مىتىر لابيه انچاو وان ٢٠٠ مىتىر ڤادا سونݢاي, سابواه تانتانݢان ڤالينݢ بارات دالام سىجاراه رىكاياسا اركىؤلؤݢي.
بانياک ڤانعونجونع جوا باداتانعان ماماکاي ڤاساوات دي لاڤانعان تاربانع نانع ديکهوسوساکان ساعان کومڤلىک کويل، اتاوا ماماکاي جالانان بياسا داري اسوان، کوتا ڤالينع ڤاراک.
ڤاس دي دوا ڤاتونع کولوسال دي ساڤانجانعان تاوينع سابالاه کيري تاداڤات ماهکوتا ڤوتيه داري مىسير هولو، لاموننيا نانع ديسوبالاه سيسي نانع باهاداڤان مانعاناکان ماهکوتا عاندا، مىسير هولو وان مىسير هيلير (ڤسچهىنت).
رىليىف نانع ڤالينع تارکانال ماومڤاماکان راجا دي کىرىتا ڤارتامڤوراننيا لاعي مانيمباککان اناک ڤاناه کى موسوهنيا نانع بوکاه، نانع لاعي ديتاهان.
ادا ݢامبار رامىسسىس وان نىفىرتاري لاوان كىلؤتؤك سوچي امون وان را-هؤراكهتي.
تڠڬل- تڠڬل ڠينى کيکيرا يالاه هاري اولڠ تاهون ماسيڠ-ماسيڠ راجا وان ڤامهكوتاانڽ.
سابانارنيا نيه لاه، مانوروت ڤارهيتونعان نانع ديولاه بارداسارکان نايکنيا هىلياکال اتاس بينتانع سيريوس (سوتهيس) وان توليسانءتوليسان نانع ديتاموکان وليه بوهان ارکىولوع، تانععالنيا ڤاستي سوداه تانععال ٢٢ ؤکتوبىر.
سابوجورنيا، نعيني ادالاه کادوا کالينيا دالام ساجاراه مىسير کونو باهوا سابواه کويل ديڤارونتوکاکان ساعان ساورانع راتو.
ساچارا تراديسيونال، ڤاتونعءڤاتونع راتو باديري ديهيعا ڤاتونعءڤاتونع فيزاون، تاتاڤي کادا سواه لابيه انچاو ڤادا لينتوهوتنيا.
کىڤالا ڤيلارءڤيلار دامينتو مانعهاداڤ دىوي هاتهور؛ تيهانع جىنيس نعيني ديسامبات هاتهوريچ.
دي تاوينع سوبالاه سىلاتان وان وتارا روانعان نعيني تاداڤات دوا وتينع ڤاهاتان باسءرىليىف راجا نانع بونعاس وان ڤويتيس نانع مانياجياکان تاتومبوهان ڤاڤيروس کا حاتهور، نانع ديومڤاماکان کا ساڤي نانع لاعي بالايار دياتاس سابواه ڤاڤيروس.
خادادا سابيجي جواڤون بانعونانءبانعونان واهيني نانع دياکيني اسالنيا سابالوم اباد کىء17، تاتاڤي بانعونانءبانعونان نعينتو کامونعکينان عونولنيا ديولاه ماکاي مىتودى کونستروکسي وان دىساين نانع ساما باابادءاباد سابالومنيا.
خاسباه وان خسار نانع لاين تالاتاک دي سوڤانجانع جالان نعينيه، ساڤارتي نانع ڤالينع ڤاراک تامداعهت دي سوبالاه وتارا.
بانعونانءبانعونان دي کامڤونع نعينتوه ديکالومڤوکاکان جادي سابوتينع دي دالام تاوينع ڤارتاهانان نانع ادا ماناراءمانارا سودوت وان سابواه عىدونع.
کامڤونع نعيني جوا بايسي باباراڤا بانعونان نانع وموم اتاوا کومڤولان بانعونان نانعکايا ماسجيد، چاراۏانسىراي، کاسباه (بىنتىنع نانعکايا فورتيفيکاسي) وان ماربوت داري سيدي الي اتاوا امىر.
نعيني ديولاه داري تاناه نانع ديڤاداتاکان وان ليچاک، رانچاک توه ديچامڤور لاوان باهان نانع لاين ساعان مامبانتو ڤاراکات.
بىندونعان اسوان، اتاوا لابيه کهوسوسنيا لاعي سىجاک تاهون ١٩٦٠، ديسامبات بىندونعان تينععي اسوان ماروڤاکان بىدونعان تانععول ڤالينع عونول سادونيا، نانع ديولاه دي سوبارانع سونعان نيل دي اسوان، مىسير، انتارا تاهون ١٩٦٠ وان ١٩٧٠.
نانعکايا يمڤلىمىنتاسي نانع لالو، بىندونعان تينععي ماميليکي ىفىک نانع ليوار کى ىکونومي وان کابوداياان مىسير.
لامون، بانجير الامي نعيني باماچامءماچام، ديساباباکان تاهون نانع بانيو تينععي بيسا ماروساک ساباراتاان تانامان ڤانعان، تاتاڤي ڤاس بانيو رانداه کاوا مانچيڤتا اکان کاکارينعان نانع لواس وان بيسا کالاڤاران.
ساباليکنيا، لىمباه نيل، نانع ديرانچاناکان وليه هيدرولوع ينععريس هارولد ىدوين هورست سوداه ديکاتوجوي، نعينتو ڤانع نانع ماولاه ماوسولاکان ساعان مانييمڤان بانيو دي سودان وان ىتيوڤيا، کارانا ڤانعواڤان دي سانا جاوه لابيه رانداه.
ڤامولانيا، امىريکا سىريکات وان وني سوۏيىت هانداک مامبانتو ڤامبانعونان بىندونعان وجارنيا.
وايه ڠيتو اميريك ساريكت ڬاير كالوڤين كومونيسمى مڽيبار ك تيمور تاڠه، ايمبه ڠيتو ماليهت نسسر سابڬاي ڤاميمڤين انتي-كومونيس ڤرو-كاڤيتاليس ليڬا عرب.
ايمبه ڤ ب٢ مڠكريتيك ڤڽربوان إسرائيل ك ڤاسوكن مصر د ڬز تاهون ١٩٥٥، نسسر سادر بهوا ينيا كادا كاو مڠڬمبركان ديري سابڬاي ڤاميمڤين ناڬارا ڤرساتوان-عرب امون ينيا كادا كاو ممڤرتاهناكن ڤاسوكن ميليتر ناڬارنيا مالاوان إسرائيل.
نسسر كادا منريما سارات-سارات ڠيتو، لالو مشاوره لاون اوني ريڤوبليق سوسيال سوۏيايت سؤال مينتا ڤرتولوڠن.
دولليس ماڬين ساريق لاون ڤڠاكوان دڤلوماتيسڽ چينا هاڬن نسسر، نڠ مان ڠيتو تو بالاوانن لالو لاون ڤرينسيڤ دولليس تنتڠ منعلوكاكن بوهن كومونيس.
ينيا (دولليس) ماراسا تاڬڠڬو جوا لاون نسسر نڠ كادا مميهق دوا سياڤا-سياڤا لاون مالاوانكن كادوا باله ڤيهق د ڤراڠ ديڠين.
تبت باتو لاون تانه ليات نڠ ڬانل ديديساءين اوليه اينستيتوسي هيدروڤروجيق سوۏيايت لاون بوبوهن اينسيڽور مصر.
سابليكڽ، تبت ڠيتو ممبنجيري دايره نڠ ڬانل، ماڽباڤاكن لابيه دري ١٠٠،٠٠٠ اورڠ ڤينداهن.
ڤركيرأن بياي لاون كاونتوڠن تبت ماسيه دڤردابتاكن سلاما بابقاڤ ديكداي ايمبه تونتوڠ ديوله.
بالوم لاڬي ماهيتوڠ ليڠكوڠن نڬاتيڤ لاون عقيبتڽ تاهدڤ سوسيال، لالو دتڠڬوه بيايڽ كيرا٢ هاڽر تابوليك ايمبه دوا تاهون.
ڤانليتي نڠ لاين كادا ستوجو جادي ماڽرانكن تبتڽ سوڤاي درونتوهكن هاج.
تبتڽ تو ماننڬڬولاڠي عقيبة كابنجيرن، كاي د تاهون ١٩٦٤، ١٩٧٣، لاون ١٩٨٨.
ايندوستري ڤاونجونن هاڽر ديوله د ڤارق دانااو نسار، تاڤي ماسيه ڠاليه سؤالڽ جارقڽ جاوه بانر ڤد ڤاسر نڠ رامي.
كورڠ لابيه ستنڬه جوت كالوارڬ باڤينداه باديعام د تانه نڠ هاڽر تو.
د تانه نڠ اد ايريڬسيڽ دولو، حاصيل٢ باتمبه باڽق سؤالڽ بڽو ڽامن هاج رحاتن اليرن لاڬي رنده.
د سودان، ٥٠٠٠٠ سمڤأي ٧٠٠٠٠ اورڠ نوبيا السودان ڤينداهن مولاي كوتا لاوس ك وادي حالفا لاون سكيترڽ.
ڤامرينته مءادءاكن ڤروييك ايريڬسي، نڠ ديڠاراني رنچان ڤڠامبڠن اڬريكولتور حالفا هاڽر، ساڬن مانومبوهكن كاڤس، بنيه، ڬولا، لاون حاصيل-حاصيل لاينڽ.
ڤراومهن لاون فاسيليتاس٢ دباڠون د ٤٧ كامڤوڠ نڠ ساليڠ باهوبوڠن دڤركيراكن د نوبيا لاوس.
نيلاي نوتريسي نڠ باتمبه ك تانه ڬارا٢ دالدق ٦٠٠٠ تون كالياوم كربونات هاج، ٧٠٠٠ تون فوسفور ڤنتوك سايدا لاون ١٧،٠٠٠ تون نيتروڬين.
كاسوبورن تانه ڤون باتمبه جوا كرنا جارق انتارا ڤرموكأن لاون داسر بڽو-تانه كادا دالم (سكيتر ١-٢ م تاڬنتوڠ كوندسي تانه لاون تيمڤيراتور) سوڤاي بڽو كاو دتاريك ك ڤرموكأن ليوات داواڤاكن جادي كومڤولن اويه نڠ د بڽو-تانه تاكومڤول د ڤرموكأن تانه ايمبه بتهاون٢
د تاهون ١٩٥٠ان ساديكيتجا بوبوهن كلس اتس مصر نڠ بالوم باڤينداه دري مامقاي تاجاو (ڠاليه دڤينده٢) ك ايريڬسي (نڠ ڽامن دڤينده٢)
س. هيمتوبياوم (چاچيڠ سكيستوسوم) لاوس بانر ده كاديدا لاڬي
اين ارتيڽ واده ڤڽيمڤنن اورڠ ماتي هاڽر هيبق ايمبه ٣٠٠-٥٠٠ تاهون، امون دادقنڽ تاكومڤول د كاچاڤتن نڠ سام ساڤنجڠ دانااو.
ايمبه ڤمباڠونن تبت، رارومڤوتن لاوت تومبوه ماڬين لاكس د بڽو نڠ جرنيه، دتولوڠي اوليه سيسا ڤوڤوق ڤنومبوه
ڤاونجونن ميديترانيا لاون ڤاونجونن بڽو دانااو ماسين مالمه سامنتاله تبتڽ جادي كرنا نوتريسي نڠ مڠالير دري نيل ك لاوت ميديترانيا تاڤتق د تبت.
نڠ دڬاعراقان سبلوم ڤمباڠونن تبت تيڠڬي تو كالوڤين اروس بڽو هيلير تبت باتورون ڬارا٢ ايروسي نڠ دسابابقان اليرن بڽو تنڤا دادق.
ايندوستري ڤمباڠونن بات-هبنڬ، نڠ تاديري دري راتوسن ڤابريق نڠ مامقاي دادقن نيل د ڤارق سوڠاي، كان جوا دمڤق نڬاتيڤڽ.
سؤالڽ بڽوڽ كادا تاللو كاروه ماكنيا چهاي ماتهاري تمبوس لابيه دالم ك بڽو نيل.
ڬويان ڤمباڠونن دمولاي تاهون ١٩٩٥ ايمبهتو، ايمبه ٢٢٠ جوت دولر دهابيساكن، اخيرڽ كومڤليقڽ دراسمياكن تڠڬل ١٦ اوكتوبر ٢٠٠٢.
ڤمباڠونن اولڠ ڤرڤوستاكان بهاري كادا چوما دأمبيل اليه اوليه ماسيڠ-ماسيڠ ڤر-اورڠن لاون اڬين٢، تاڤي تاكومڤول جوا بنتوان دري ڤوليتيسي٢ مصر.
اول تاومڤتڽ يونيسكو تاهون ١٩٨٦ منچيڤتعكن كاسمڤتن نڠ ڬانل ڬسن ڤروييك سوڤاي كاو انترناسيونل دالم مامرهاتياكن.
تيم ارسايتقتور اد ساڤولوه ايكوڠ، ماواكيلكن انام ناڬارا.
سومڤه ڤامولأن ڬسن مندواتي ڤروييك داوله د كونفيرينسي تاهون ١٩٩٠ نڠ داداءاكن د اسوان: ٦٥$ جوت دولر اميريك، كابڽقانڽ دري سريكت منا (تيمور تڠه افريك اوتارا)
تاهون ٢٠١٠، ڤرڤوستاكان كوليهن دوناسي ٥٠٠،٠٠٠ بوكو دري ڤرڤوستاكان ناسيونل ڤرانچيس، بيبليوثيق ناسيونل د فرينس (ب ن ف)
رواڠ ممباچ اوتام باديري دباوه اتڤ كاچ نڠ تيڠڬيڽ ٣٢ ميتر، باميريڠ هادڤ لاوت كاي جم ماتهاري، ديامايتيرڽ كورڠ لابيه ١٦٠م.
مڽيمڤن كورڠ لابيه ١،٣١٦ ارتفك، كوليكسي موسياوم بارڠ انتيك مانمڤأياكن ساءيكيت سجاره مصر مولاي جامن فيرعون سمڤأي جامن ڤناقلوكن الايك ساندر د ڬريت (سي حرات الايك ساندر) سمڤأي ڤرادبن روموي سبلوم داتڠڽ اسلام ك مصر.
ميكروفيلم: بهاڬين اين تامسوك ميكروفيلم دري كورڠ لابيه ٣٠،٠٠٠ مانوسكريڤ انتيك لاون ٥٠،٠٠٠ دوكومن، لاون جوا كوليكسي دري ڤرڤوستاكان ايڠڬريس دري ١٤،٠٠٠ مانوسكريڤ عرب، ڤرسيا، لاون تركيا، نڠ دأڠڬڤ سابڬاي كوليكسي ڤاليڠ ڬانل د ايروڤا.
تاڤي، تاهون ٢٠١٠ ڤرڤوستاكان كوليهن ٥٠٠.٠٠٠ بوكو تمبهن دري بيبليوتيق ناسيونل د فرينس.(
مسجد اڬوڠ دجن اداله باڠونن نڠ دأڠڬڤ باڽق ارسايتق سابڬاي ڤنچاڤاين ڤاليڠ ڬانلڽ ڬاي ارسايتق السوداناو-ساهليا.
دوكومن ڤاليڠ سوڠسوڠ نڠ اد ماڽمبت ماسيڬيت اداله تاريخ الالسودان امڤون عبد السادي نڠ ماڠيسهاكن سجاره ڤامولأن، كيرا٢ دري تراديسي مونتوڠ ك مونتوڠ ماليهت سوده اد سامنتاله ابد ك توجوه-بلس.
ڤانروس لڠسوڠ-ڽ ممباڠون مانرا٢ ماسيڬيت سامنتارا سلطان نڠ ايمبهڽ ممباڠون ڤاڬر ساكيتارڽ.
اين بڠونن نڠ دليهت كىيل.
مسجد نڠ هاڽر تو ڬانل، تاڤي رنده كاديدا مانرا لاون هياسنڽ.
ڤمباڠونن اولڠ دتونتوڠاكن تاهون ١٩٠٧ مامقاي چارا ڬوي ڤقسا دباوه ارهن اسماعيلا ترااوري، كتوا سريكت ڤاتوكڠن دجن.
اد ڤردابتن سؤال سمڤأي مان ديساين مسجد نڠ داوله اولڠ ماومڤتي ڤڠاروح ڤرانچيس.
ينيا ماڠيرا ڤوچوقڽ نڠ مولاه باڠوننڽ ميريڤ لاون كوبه چند نڠ دڤرسمبهاكن ڬسن ديوا سوڤوسيتوريا.
جر ڽ جوا بوبوهن كامڤوڠ كاديدا نڠ هيموڠڽ لاون باڠونن هاڽر سمڤأي كاديدا نڠ حاكونڽ ممباراسيحي، حقاوناي ممباراسيحي امون دينچم ڤنجار.
قبورن نڠ تاڬانل د سلاتان مڠندوڠ سيسا٢ الماني اسماعيلا، امام ڤنتيڠ دري ابد ك ١٨.
د سابڬيان كاسوس، ڤرموكأن ماسيڬيت نڠ اصلي دسمني اتسڽ، ماروسق تمڤيلن ساجرحڽ بهكن ساڤليه ممبهايكن اينتڬريتاس بنتوق باڠوننڽ.
تاهون ١٩٩٦، مجله ۏواوڬ معدااكن ڤاموتريتن ڤاكاين د دالم مسجد.
ايت كاو دداتڠي ليوات انام بوتيڠ تڠڬ، ماسيڠ٢ دهياسي لاون هياسن مانرا.
دينديڠ ڤڽمبهيڠن اتوا قبلت ماسيڬيت اڬوڠ مهادڤ تيمور توجو مكه ماليواتي ڤاسر كوتا.
ڤوچوق نڠ بابانتوق لنچيڤ اتوا هياسن نڠ د ڤوچوق مانرا ديندقي اينتلو بوروڠ اونتا د ڤوچوقڽ.
جنديلا نڠ هالوس، نڠ اندقانڽ ڤين بالاين د اوتارا لاون سلاتان تاويڠ مولاه چهاي عالمي كاو ماسوق ساءيكيت ايڠڬن بهاڬين دالم ماسيڬيت.
امام مڠڬوي سمبهيڠ د ميهراڤ د بهاڬين تاڠه مانرا نڠ تاڬانل.
د سوبله كانن ميهراڤ د تاڠه مانرا اد واده دودوق كادوا، ميمبر، نڠ دڤاكاي امام خطبة سابن هاري جومءات.
تاويڠ هياسن نڠ باسوسون مهادڤ ڤالترن دهالات سلا-سلا نڠ باكياوق.
درڤد سابوتيڠ كادودوكن، مانرا محراب اصلڽ ساڤسڠ ڤأيستيرحاتن نڠ مڠڬاروهوڠ د جالن ماسوق نڠ باكيؤوق د باڬين تاويڠ اوتارا.
ڤرلو بابقاڤ هاري هاڬن ممباءيقي تاڤي هاروس دهارو تاروس ساديكيت٢، نڠ دسوروه بياساڽ اناڠ هالوس نڠ كتوجو بامعنان د چمڤورانڽ، سالجور مهراو ايسيڽ.
دادااكن بالڤن سابن ڤامولأن اچارا ڤستيڤل، سوڤاي تاهو سياڤا نڠ كاو مأنتر ڤليستير ك ماسيڬيت.
تاهون ١٩٣٠، مميريڤن ماسيڬيت دجن دباڠون د كوتا فريجوس د سلتن ڤرانچيس.
ماسيڬيت اصلي ماوڠڬولي ساله ساتو ڤوست واده بلاجر اسلام د افريك د ابد ڤرتڠهن، سمڤأي ريبوان ڤالجر داتڠن هاڬن بالاجر قرءان د ساكوله-ساكوله دجن.
تڠڬل ٢٠ جانواري ٢٠٠٦ كاليهاتن ساكلومڤوك اورڠ ماڽليناڤ د اتڤ ماسيڬيت نڠ مولاه كاريبوتن د كوتا.
د ماسيڬيت اورڠ٢ مهنچور كيڤس ۏينتيلاسي هديه كادوتأن اميريك ساريكت رحات ڤراڠ العراق هابيس تو مولاه كاروسوهن د كوتا.
سڤيڠس اڬوڠ ڬيز، اتوا نڠ رنچق دسمبت سڤيڠس ڬيز اتوا سڤيڠس هاج، اداله ڤاتوڠ كاڤور نڠ بابانتوق سڤيڠس بارابه، مهلوق ميتوس.
دتمبه لاڬي، سودوت لاون لوكاسي تاويڠ سلاتان نڠ مڠاوااكن كالالوان اورڠ انتارا ڤيرميد خافر لاون كويل لمبه سوده اد بهكن سابلوم سڤيڠس درنچاناكن.
ڤاس ڤراسستي دتابوق اولڠ تاهون ١٩٢٥، باريسن تيك س توليسن نڠ ماروجوق خاف دكوياقي لاون دهنچوركن.
سكت سڤيڠس ماسيه باتروس اد سمڤأي جامن ابد ڤرتڠهن.
الايك ساندريا، روستتا، دمايات، كايرو لاون ڤيرميد ڬيز رنچق دجلساكن، تاڤي كاديدا نڠ سمڤأي ڽامن دڤاهمڽ.
"توجوه تاهون ايمبه بايلڠ ك ڬيز، اندري تيهۏيت ﴿چوسموڬرافياي د ليۏانت، ١٥٥٦﴾ منجلساكن سڤيڠس سابڬاي ""كاڤلا ڤاتوڠ رقساس"، ديوله اوليه ايسيس، انق عناچوس، ايمبهتو جادي كاچينتأن جوڤيتر."
سڤيڠس امڤون جوهننيس هيلفيريچ (١٥٧٩) اداله موه-دكيبيت، بينيان بيدادا بولت ڤاكاي ويڬ رمبوت لوروس; منڠيا دري تيۏيت چوما رمبوتڽ نڠ ملامباڠكن هياسن كاڤلا موديل كاي ليڤتن رمبوت نڠ باكيلاو.
مسكيڤون تندا٢ ڤنيڠڬالن ستيلا ڤيننيا اكورت، ايات اين بالاوانن لاون بوقتي٢ اركياولوڬ، اوليه كرنانيا ايت دأڠڬڤ ڤريود تادود ماس ريۏيسي سجاره، كاڤلسوان نڠ دسيڠهاج، ديوله-اوله اوليه ڤندتا كامڤوڠ سابڬاي ڤرچوبأن ممباري الهام هاڬن كويل ايسيس موديرن لاون سجاره بهاري نڠ كادا ڤرنه دلالوينيا.
"ڤانموان نڠ هاڽر، تاڤيڽ، ساڠت مانمڤأياكن بهواسڽ ايت بوجورن بالوم دباڠون سبلواوم كاكواساان خافري، ديناستي كاامڤات."""
"مسڤرو ممڤرچايأي بهواسڽ سڤيڠس چاڬر جادي ""مونومن ڤاليڠ كونو د مصر""."
سابهاڬيان دري هياسن كڤالاڽ تاڬوڬور د تاهون ١٩٢٦ مرڬ كاروڤوس، نڠ سمڤأي تڤاوتوڠ جوا دالم سمڤأي ڬولوڽ.
لاڤيسن نڠ دڤاهت د كاڤلنيا جاوه لابيه كاراس لاڬي.
كسه٢ لاينڽ مأنڬڬڤ ايت سابڬاي اولاهن بوبوهن مملوق.
مانوروت المقريزي، كابڽقان اورڠ-اورڠ نڠ هيدوڤ د دايره ايت ڤرچاي بهوا باتمبهڽ ڤاسير نڠ مانوتوڤي داتارن ڬيز اداله بالسن ڤراوسكن الدهر.
المينوفي ماڽتعكن بهواسڽ ڤراڠ صليب الايك ساندريا د تاهون ١٣٦٥ اداله عذاب توهن ڬسن شيخ صوفي خنقه دري ساءاد ماروسق هيدوڠڽ.
ايدينيا دأڠڬڤ سودواركياولوڬي اوليه بوبوهن اكاديميسي، سؤالڽ كاديدا تيك س بتوليس اتوا بوقتي اركياولوڬي نڠ مندوكوڠ اين جادي السن ڬسن ڤادومن سڤيڠس
اد سجاره نڠ ڤنجڠ كسه تڠڬوهن تنڤا داسر تنتڠ رواڠن تاسمبوڽي د باوه سڤيڠس، اوليه توكوه ممباتين كاي ه. سڤينچر ليويس.
ايت دڤرچايأي سابڬاي واده ساجرح كادوا نڠ ڤاليڠ رنچق دئيلاڠي اورڠ،; چومڤليايك س ڬيز ڤيراميد ڤارق كايرو وار اي لاڬي نڠ تابڽق داالاڠي
تيڬ واده لاينڽ، ڤالترن موت، ڤالترن مونتو، لاون كويل امينهوتيڤ ٤ نڠ سوده دبوڠكر، دتوتوڤ هاڬن اورڠ عوام.
كويل نڠ اصلي درونتوهكن ايمبهتو دباءيقي ساڤليه اوليه هتسهيڤسوت، تاڤي فرعون نڠ لاين مولاه د ڤارقڽ ساڬن معليهاكن ڤرهاتين اتوا قبلت اورڠ د واده سوچي سيتو.
ڤمباڠونن كويل٢ دمولاي د جامن كاراجأن ڤتنڬاهن باتروس هيڠڬن ماس٢ توليموس.
ديوا٢ ماواكيلكن جارق مولاي ساڤليه دري نڠ دسمبه ڤڽوڠسوڠڽ سمڤأي نڠ دسمبه جاوه تادود د ساجرح بوديا مصر كونو.
هياسن ڤاهتن نڠ ايت ڤيننيا دأڠكت ساتيڠڬي نيتو ڤاكي تاتواسان.
جاك باتو نڠ دڤاكاي هاڬن تورونن٢ڽ، بوهنڽ تو كاو عام مكا باهن نڠ تاسدكيت.
ڤاهتن تاراخير دڬاوي ايمبه تاجاو٢ دولو ديندقي د وادهڽ ڽامن كادا روساق ڤاس ديندق.
كوتا تبيس كادا ممباري ڤڠاروح اڤ٢ سابلوم ديناستي كا-ساوالس لاون جوا باڠونن كويل نڠ سابلومڽ دسانا هالوس٢، اد ڤورا جوا ڬسن دڤرسامبهاكن ك ديوا٢ تبيس نڠ د اول٢، ديوا تانه موت لاون مونتو.
امون (وايه٢ دكياو امين) اداله ديوا تيهبيس نڠ معوصي اورڠ كامڤوڠ مولاي بهاري.
ڬويان ڤمباڠونن نڠ ڬانل د ڤالترن امون تو ڤاس ديناستي كا-دالڤن-بلس، ڤاس تبيس جادي ايبوكوتا مصر كونو باڬبوڠ.
ڤروييك لاينڽ د واده باسجاره سيتو، ڬرجا هبنڬ كرنق، اتوا ڬرجا روج، اصلڽ هندق ڬسن ڤورا واده بايستيرحات لاون اصلڽ هندق ديندق د تاڠه٢ دوا توڬو.
دتاهو اورڠ سابڬاي توڬو نڠ كادا تونتوڠ، ايت مانونجوككن ڤد توڬو٢ تو بهاري دتابوكي.
ڤراوبهن تاراخير نڠ تاڬانل د اندقان ڤالترن امون-ري ايا تمبهن تيهڠ ڤامولأن لاون دڤاڬاري تاويڠ نڠ ڬانل بانر نڠ ماڠوروڠ ساڤلاترانن، كادوانيا داوله اوليه نيكتانيبو ١ دري ديناستي كا-تيڬ-وال
كومڤليق كويل كرنق اولڽ دجلساكن اوليه اورڠ ۏينيتيا نڠ قد دكاتاهوي تاهون ١٥٨٩، تاڤي اورڠڽ كادا مڠاراني لڠسوڠ اكن كومڤليقڽ تو.
توليسن ڤروتايس كسه ڤرنتاونڽ دكالوارقان اوليه ميلچيسدچه تيۏينوت (ريلاشنس د ديۏرس ۏوييڬس كيورياوايك س، ايديسي ١٦٧٠س– ١٦٩٦) لاون جوهنن ماءيكل ۏنسليب (د ڤريسينت ستييت اوف ايجيڤت، ١٦٧٨).
ايمبه ڬويان ڤانبوكن لاون ڤمباءيقن نڠ دڬاوي تيم اونيۏرسيتس جونس هوڤكينس، دكاتواي اوليه بيتسي برايين ﴿ليهتي دباوه﴾ ڤالترن موت هاڽر دبوك ساڬن عموم.
تاهون ٢٠٠٦، بيتسي برايين مانمڤأياكن ڤانموانڽ اكن اچارا نڠ ڤيننيا اد ماڠينوم الكحول بايستيله.
ڤانموان٢ تو دتماواكن د كويل موت، سؤالڽ ڤاس تيۏيس ناءيق ك ڤڠاروح نڠ لابيه ڬانل، موت منداڤاتكن ڤراجوريت٢ ديوي٢، سخمت لاون بست، جادي بوبوهن ينيا.
د ميتوس نڠ د اخير٢ باكمبڠ د سكيتر اچارا تاهونن مابوق سكهمت، را، نڠ ڤاس ايت سوده جادي ديوا كلس اتس مصر، مولاه ينيا دري مات نڠ ماڽلا٢ دري اوماڽ، هاڬن مهنچوركن مهلوق٢ فانا نڠ باكونسڤيراسي مالاوان ينيا (بوبوهن كلس باوه مصر).
كويل لوكساور اداله كومڤليق كويل مصر كونو نڠ ڬانل نڠ بأندق دسوباله تيمور سوڠاي نيل د كوتا نڠ واهيني ڠرنڽ لوكساور ﴿تبيس كونو﴾ بهاري دباڠون كيرا- كيرا تاهون ١٤٠٠ سابلوم ايرا عموم.
امڤت دري كويل ميت نڠ ڬانل دالاڠي اوليه ڤڠونجوڠ تامسوك كويل ستي ١ د ڬورنه، كويل هتسهيڤسوت د داير ايل بهري، كويل رامسس ٢ (اتوا رامسسيوم), لاون كويل رامسس ٣ د كوتا هابو.
د بلاكڠ كويل اد ڬرجا نڠ دباڠون امينهوتيڤ ٣ د ديناستي كا-١٨، لاون الايك ساندر.
باتو ڤاسير اين ايا نڠ دسمبت اورڠ باتو ڤاسير نوبيا.
"الايك ساندر بادوي، ""ايلوسي د ارسايتق اورڠ مصر،""ڤانليتيان د ڤارادبن اوريانتل كونو، ٣٥ ﴿١٩٦٩﴾: ٢٣."
ساڤنجڠ جالن اد ڤاسيڠڬاهن-ڤاسيڠڬاهن نڠ داولحكان ڬسن اچارا٢ كاي ڤيستا اوڤت نڠ مولاه كويل ماڬين باڤڠروه.
لاليبلا تو اداله كوتا د ديثتريق لستا د ڤارق اوتارا ووللو د دايره عامحرا، ايتييوڤيا.
باڬي اورڠ كريستين، لاليبلا تو ساله ساتو كوتا ايتييوڤيا نڠ ڤاليڠ لوهور، كاله لاون اكسوم وار، لاون ڤوست اورڠ بهاجي.
ڠرن ساڤليه واده٢ نڠ د كوتا موديرن لاون سوسونن كابڽقان ڤوتوڠن باتو ڬرجا-ڬرجا تو جر اورڠ ماومڤتي ڠرن٢ لاون موديل٢ نڠ دكاجي اوليه لاليبلا لاڬي انوم د جروسليم لاون تانه سوچي.
ايمان اورڠ كريستين ماءينسڤيراسي باڽق ڠرن٢ ڤاكاي ڠرن الكتاب – بهكن سوڠاي لاليبلا ڬين دتاهو اورڠ ڠرنڽ سوڠاي الأردن.
ڤندتا البرتغال فرنسيسكو الۏارس (١٤٦٥–١٥٤٠) دكاواني اوليه دوتا ڤورتوڬيس ڤاس مءالاڠي داويت ٢ د تاهون ١٥٢٠ان.
ڤڠونجوڠ ايروڤا ك لاليبلا نڠ دلڤاوركن اداله ميڬوايل د كستنهوسو، نڠ ملاياني سابڬاي ڤراجوريت دباوه كريستوۏاو دا ڬاما ايمبهتو مانيڠڬالقن ايتياوڤا تاهون ١٥٤٤.
"تيهڠ٢ڽ تو ڤيننيا دتاتق دري ڤاڬونوڠن."")."
اد ڤدبتن سوال ڤابيلا ساڤليه ڬرجا٢ تو دباڠون.
لاڤورنڽ منجالاساكن دوا ماچم لوڬت ڤراومهن نڠ دتماوا د دايره سيتو.
بيارا سنتا كتيرين، نڠ ساچارا رارمي سابڬاي بيارا سوچي ڬونوڠ سيناي واده ديوا باججق، اداله بيارا اورتودوك س تيمور نڠ بأندق د سننجوڠ سيناي، د مونتوڠ جورڠ د باتيس ڬونوڠ سيناي، د ڤارق كوتا سنتا كتيرين، مصر.
"بيارا سنتا كتيرين باءاندق د بايڠن كومڤولن تيڬ ڬونوڠ; رس صوفصفيه ﴿ڤيننيا ""ڬونوڠ هوريب"" چ.١ قم بارت﴾، جيبيل اررنزيييب لاون جيبيل موسى، ""الكتاب ڬونوڠ سيناي"" ﴿ڤونچق چ.٢ قم سلتن﴾."
كتيرين ڽ سورڠ نڠ مڽوروح ايكسيكوسي دمولاي.
"بيارا ڽ تو دباڠون اوليه سوروهن ڤڠواسا جوستينيان ١ (باكواسا تاهون ٥٢٧–٥٦٥) معخيري كاڤيل سابت نڠ تابكر (دتاهو جوا سابڬاي ""كاڤيل سنتا هيلين"") دسوروه دباڠون اوليه هيلينا بيني ڤڠواسا، ماما دري كونستنتينوڤل اڬوڠ، د واده نڠ موسيس هاروسڽ ماليهت سابت نڠ تابكر."
تمڤتڽ تو سوچي باڬي كريستين، اسلام، لاون يهودي.
ڤاس ابد كتوجوه، ڤندتا٢ كريستين نڠ مڽوراڠن د سيناي دهابيساكن: بيارا نڠ نهاڤڽ وار نڠ تاتيڠڬل.
دري جامن ڤراڠ صليب نڠ ڤامولأن، كهاديرن بوبوهن ڤراجوريت ڤراڠ صليب سمڤأي تاهون ١٢٧٠ مانيمبولكن كاترتاريكن هاڬن بوهن كريستين ايروڤا لاون مانمبها جومله بوبوهن حاج نڠ واني نڠ باءالڠ ك بيارا.
ستاتوس هاق كاڤوروسن ڽڠ سابوجورڽ امڤنݢىرىجا دي اورتودوكس تيمور تو كد جىلس: جار سڤالي, سامڤاي ݢىرىجاڽا جوا, دياڠݢڤ اوتوسىفالوس (كد بىلاڤور٢ان, كاديدا اتاسن), تاڤي جار ناڠ اين, ݢىرىجاڽ تو اوتونوم, ديباواه يوريسديكسي ݢىرىجا ؤرتؤدؤكس يىروسالىم.
تاڤي تاهون ٢٠٠٣ چندكياوان٢ روسيا منماواكن دوناسي نڠ ڬسن مانوسكريڤ نڠ دتندا تاڠني اوليه ڤامرينتاهن ميتوچياون كايرو لاون ڤاوس كالليستراتوس تڠڬل ١٣ نوۏيمبر ١٨٦٩.
ڤراسستي٢ كاليهاتنڽ دڤاكاي تاروس سمڤأي بركالي٢ سلاما بر-ابد٢.
ستياڤ هلامن ڤرلو كورڠ لابيه دالڤن منيت ڬسن دڤينداي ماڽلوروه.
كوليكسي ايكون نڠ باڽق دمولاي ڤاكاي كادا باتڠڬل سمڤأي ابد كا-٥ (كيرا٢) سمڤأي ابد كا-انام، نڠ مان ايت تو چارا باتهن هيدوڤ نڠ انتيك; بياراڽ كادا دڬاتوق اوليه بوبوهن بيزانتين نڠ كادا مندوكوڠ، دان كادا ڤرنه دجاره.
ڤامليهارأن باڠونن ارسايتقتورلڽ، لوكيسنڽ، لاون بوكو٢ڽ ممباري لابيه باڽق درڤد سكدر السن سابوه ڤركومڤولن.
اوكورنڽ مانمڤأياكن كا-كايانڽ رحات ڠيتو.
ايت دباڠون د واده نڠ ايت اصلڽ، كويل نڠ هالوس دڤرسمبهاكن ڬسن هوروس، تاڤي باڠونن نڠ سابلومڽ بامودل كا-تيمور-بارت-ان كادا كا-اوتارا-سلاتان-ان كاي د واده نڠ واهيني.
كويل ايدفو جادي كادا تڤاكاي لاڬي سباڬاي مونومن ايمبه ميك سايكوسيڽ تيودوسيوس ا اكن بوهن ڤڽمبه برهالا لاون ڤڠعمومن محراماكن ڤڽمبه سلاين كريستين د كراجأن روموي تاهون ٣٩١.
سلاما بر-ابد٢، كويلڽ تاكوبور سدالم ١٢ ميتر (٣٩ كاكي) د باوه ڤادڠ ڤاسير لاون لاڤيسن سوڠاي لومڤور نڠ اد د نيل.
تاهون ١٨٦٠ اڬوساي ماريايتت، اهلي مصر دري ڤرانچيس، مولاي ممبيبساكن كويل ايدفو دري ڤاسير٢.
زيمبابوي اڬوڠ اداله كوتا ابد ڤتنڬن نڠ د باڬين تڠڬارا لمبه زيمبابوي ڤارق دانااو موتيريكوي لاون كوتا مسۏيڠو.
زيمبابوي اڬوڠ دڤرچاي سواه ملاياني سابڬاي ايستان كاراجأن ڬسن بوهن تورونن راج.
ايت دباڠون كادا ڤاكاي سمن (باتو كاريڠ).
كونجوڠن نڠ ڤرتام دكونفيرماسي اوليه اورڠ ايروڤا د ابد ك ١٩، ڤانليتيان سيتوسڽ مولاي تاهون ١٨٧١.
دايره زيمبابوي اڬوڠ باچوڠكوڠ ابد ك ٤ ايمبه تاهون دومينياس.
داۏيد بيچه ڤرچاي بهوا كوتا لاون ايبوكوتنيا، كاراجأن زيمبابوي، باكمبڠ دري تاهون ١٢٠٠ سمڤأي ١٥٠٠، تاڤي ڤيننيا تاسوڠسوڠ ساديكيت اخيرڽ تو دكسهاكن اوليه ڤنجالاسن نڠ دسمڤأياكن د اول ١٥٠٠ان اوليه جواو د برروس.
ايت دتاهو اورڠ ڠرنڽ كومڤليق ڬڬونوڠن، كومڤليق لمبه لاون نڠ تاكوروڠ اڬوڠ.
كومڤليق لمبه تابڬي جادي باڬين اتس لاون باڬين باوه رارونتوهن، بيدا٢ ماس منديأمينيا.
فوكوس كاكواتن باڤينداه دري كومڤليق ڬڬونوڠن د ابد ك ١٢، تا ك نڠ تاكوروڠ اڬوڠ، تا ك باڬين اتس لمبه سمڤأي اخيرڽ ك باڬين باوه لمبه د اول ابد ك ١٦.
ارتفك لايڽ تامسوك ڤاتوڠ باتو سابون (نڠ اد د موسياوم ايڠڬريس) تاجاو مانجاو، ڬوڠ وصي، تاليتي بانر دهياسي ڬاديڠ، وصي، كاوت تيمه، چڠكول وصي، اوجوڠ تومبق ڤراوڠڬو، تيمه باتڠن لاون واده منچايراكن وصي، بيجي اماس، ڬالنڬ، كالوڠ، ساروڠ ڤدڠ.
ڤدڬڠن انترناسياونال تو تمبهن ڤدڬڠن ڤتنين اورڠ كامڤوڠ، نڠ مان ترنق ڤنتيڠ بانر.
ڤدڬڠ ڤورتوڬيس منداڠر هابر سيسا٢ كوتا ابد ڤتنڬاهن د اول ابد ك ١٦، لاون چاتتن سيسا٢ڽ ديوله اوليه ساڤليه بوهن ايت، باكاتن لاون زيمبابوي اڬوڠ سمڤأي ڤرودوكسي اماس لاون ڤدڬڠن جارق جاوه.
ينيا مانهاڤي كالاو ڤاتوڠ تو چوڠول ڤاس سبلوم جامن ڤتوليماس (چ. ٣٢٣–٣٠ سابلوم ماسيها), ڤاس بوهن ڤدڬڠ يوناني نڠ باديعام د الايك ساندريا ماءيك سڤور بارڠ انتيك مصر لون نڠ موديل انتيك ك افريك سلاتان.
بنت كاديا بيسي لاتيهن اركيولوڬ فورمل، تاڤي سوده بالاير لواس ك عرب، يوناني، لاون ساڤليه اسيا.
بوهنڽ تو بايسي تراديسي يهودي كونو اتوا كتورونن عرب سلاتان د بوهن لاكينڽ.
كلاايم لمبا ڬين دلڤاوركن جوا اوليه ويلليام بولث (تاهون ١٧٧٧، ك بوهن باوينڠ هيبسبورڬ اوستريا), لاون دري ا.ا. اندرسون ﴿توليسن كسه ڤاليرانڽ ك اوتارا سوڠاي ليمڤوڤو د ابد ك ١٩).
ينيا اصلڽ مانيڠڬالاماكن تيڬ لواڠ ڤرچوبأن نڠ اصلڽ كادا ماو مانريما تومڤوكن د باڬين اتس هلامن كومڤليق ڬڬونوڠن، مولاه چمڤوران تاجاو لاون وصي٢ نڠ باڬوس بانر.
كتون تومڤسون لڠسوڠ ماومومكن تيوري اصل بنتو ك ڤقاومڤولن بوهن اسوسياسي ايڠڬريس د جوهننيسبورڬ.
بوقتي راديو كربون د راڠكين ٢٨ اوكورن، نڠ براتان تو كچوالي امڤت نڠ ڤامولأن، دري جامن اول٢ ڤاكاي چارا نيتو تاڤي واهيني دأڠڬڤ كادا اكورت لاڬي، مندوكوڠ كرونولوڬي اوروتن وقتو ابد ١٢ سمڤأي ١٥.
ڤڠهاڤوسن ارتفك لاون اماس ڤاس ڤڠڬلين بوهن اماتير د اول ججاهن بوهن بارڠ انتيك ماڽبابقان كاروساكن نڠ لواس، تراوتما ڤڠڬلين ريچرد نئلين حالل.
ڤريبن كاارشولم مانوليس بهوا بوهن ڤنجاجه لاون بوهن اورڠ هيرڠ نڠ ناسياونعليس ماڽبابقان ماس لالو زيمبابوي اڬوڠ مندوكوڠ توجوان ناڬارا نڠ واهيني، لواط ميديا ساجرح نڠ تركانل لاون فيكسي.
ڤيكيرايي لاون كاارشولم ماڠيرا بهوا ڤڽمڤاين زيمبابوي اڬوڠ ني ساڤليه دنياتاكن ڬسن ماڽمڠاتي ڤنديامن لاون ينۏيستاسي د دايره سيتو.
تاهون ١٩٨٠ ناڬارا هاڽر نڠ دأكوي ايندڤندن ساچارا انترناسيونل ديڠاراني ڬسن واده نيتو، لاون ڤاهتن بوروڠ باتو سابون نڠ تاكنال دسيتو دجاتو دري بنديرا رهوديسيا لاون لامبڠ ڤاسوكن سابڬاي سيمبول ناڬارا لاون دجادياكن سابڬاي بنديرا زيمبابوي.
چونتوه نڠ دولو ايا بوكو هالوس كن موفوكا، تاڤي ڬويانڽ باڽق ديقريتيق اورڠ.
ايت ديوله ڬسن معويتكن ساجرح كاي ناڬارا اين نڠ مهادڤي ماس دڤن كلام ڬارا-ڬارا ڬلوباليساسي.
تمڤت ايت مانمڤأياكن ڬاي ارسايتق اورڠ نڠ ماچم٢، سيسا٢ ڬاي نڠ كاليهاتن د مك سايكو تاڠه لون ڬاي ڤق لاون چينيس دري داتارن رنده ماي اوتارا.
كوتنيا بيساجادي بايسي ڤوڤولسي نڠ ڤاليڠ بامچم٢ د دنيا ماي، بيسا جادي ايت السنڽ كانڤا مك ڬاي ارسايتق دسيتو ماچم٢.
"ساله ساتو ترجامه نڠ موڠكين ڬسن اتز تو ""ڤڽيهير ﴿اتوا سيحير﴾ اير."" دري كات ﴿اتز﴾، ""ڤڽيهير""، لاون ها، ""اير""."
بنتوق اين مڽيمڤن ڤربيدان فؤنيميس انتارا چ’ لاوان چ, سوالڽ اسال كاتاچ’اي’ان (نڠ, كادا دتاكاناقن بهس ماي) دمولاي ڤاكاي سوارا كؤنسؤنان افريكاتيف نڠ كالوار داري ڤؤستالصىؤلار.
"دري سومور- سومور نيتو، ""سومور سڬرادو"" اتوا سومور مليا ﴿دتاهو جوا اصلڽ سومور اڬوڠ اتاو سومور ڤرسمباهن﴾، اداله نڠ ڤاليڠ تاكنال."
"ماله، اورڬانيساسي ڤوليتيق كوتا هاروسڽ كاو دسوسون اوليه سيستيم ""مولتڤل""، نڠ خاص لاون كاكواساان ليوات كونسيل نڠ تاديري دري اڠڬوتا٢ كتورونن ايليت نڠ باكواسا."
تاڤي، دولو، ڤاس ڤارق اخير جامن كلاسيك تادود لاون اول٢ ماس ڤاڤينداهن كلاسيك تمڤت نيتو جادي دايره كوتا نڠ باڤڠروه، مڽينترالاكن لاون ماڠواساا ڤوليتيق، كولتور سوسيال، ايكونومي، لاون كهادوڤن اداولوڬيس د داتارن رنده ماي اوتارا.
هونق كيل هاروسڽ مارامال كابڠكيتن كاكواتنڽ.
سامنتارا اد ساڤليه بوقتي اركيولوڬ نڠ مانونجوككن چيچن اثا سمڤت دڤوڠوت لاون دجاتو، اد بوقتي نڠ لابيه ڬانل ڤد ايت كادا موڠكين بوهن ماي، ڤاليڠ كادا٢ موڠكين ڤاس چيچن اثا ماسيه اكتيڤ د تاڠه ڤركوتأن.
ايمبه ڬويان ايليت چيچن اثا امڤيه، كوتنيا بيساجادي كادا دتيڠڬالقن.
مونتيجو بابوليك ك جوكتن تاهون ١٥٣١ لاون بنتوان هابيستو مانهاڤي مركسڽ د كمڤچ د بارت ڤاسيسير.
مونتيجو نڠ تأناوم اخيرڽ سمڤأي ك چيچين اتزم نڠ ديڠارانيڽ جادي چيوداد ريال.
بابراڤ بولن ليوات، تاڤي كاديدا بنتوان نڠ داتڠ.
تاهون ١٥٣٥، براتان اورڠ سڤنڽول داوسير دري سننجوڠ جوكتن.
تاهون ١٨٦٠، دسيراي كرناي مڽورۏيي چيچن اثا لاون معمبيل بابقاڤ ڤوتو نڠ دتمڤأيكنڽ د سايث ايت روءينيس اميريكاينيس (١٨٦٣).
"اڬوساس لي ڤلوڠجون ماڽمبتڽ ""چاچمول"" ﴿نڠ هابيستو ديڠاراني لاڬي جادي ""چچ مواول""، نڠ اصلڽ عبارت ڬسن منجالاساكن بارتءن ڤاتوڠ نڠ دتماواكن د مسؤامريكا﴾."
تاهون ١٨٩٤ اميريك ساريكت باكونسلطاسي ك يوكتن، ايدورد هيربرت تومڤسون، مانوكاري هاچياندا چيچن، نڠ تامسوك ڤويڠ باڠونن چيچن اثا.
تومڤسون ڤاليڠ تاكنال سابڬاي مڠاروك سومور سڬرادو (سومور مليا) تاهون ١٩٠٤ سمڤأي ١٩١٠، دمان ينيا كوليهن ارتفك اماس، تيمه، لاون ڬياوق نڠ باوكير، لاون چونتوه ڤرتام نڠ دڤرچاي سابڬاي كاين جامن سبلوم ماي كولومبيا لاون سنجات كايو.
ريۏولوسي مك ساچ لاون كتيدق ستابيلن ڤامرينتاهن نڠ ايمبهڽ، تامسوك ڤراڠ دنيا ١، مانوندا ڤروييك سمڤأي ساديكادي.
رحات نيتو جوا، ڤامرينتاهن المكسيك مانبوق لاون ممبوليكاكن ايل چستيللو (كويل كوكولچن) لاون ڤڠادلن ڤيستا دانسا اڬوڠ.
تومڤسون، نڠ د اميريك ساريكت ڤاس رحات نيتو، كادا بابوليك لاڬي ك يوكتن.
تاهون ١٩٤٤ ڤڠادلن اڬوڠ مك سايكو ماموتوسكن تومڤسون سوده مالڠڬر حكوم لاون ممبوليكاكن چيچن اثا ك كتوروننڽ.
نڠ ڤرتام ديثڤونسوري ڬيوڬرافي ناسياونال، نڠ كدوا اوليه اورڠ٢ ڤريبادي نڠ كڤيڠين.
كوتنيا دباڠون د داتارن نڠ روساق، نڠ داوله جادي رات سوڤاي كاو دباڠون ارسايتق٢ باڠونن نڠ باڤڠروه، ڤاكاي اوسها نڠ لوار بياسا دلواسقن دالم ماراتعكن واده ڬسن ڤيرميد كستيللو، لس مونجس، اوسارياو، لاون كومڤولن بارت داي اوتام.
كابڽقان باڠونن باتو اصلڽ دورناءي هبنڬ، هيجاو، بيرو لاون اوڠو.
سام لاون كتيدرال٢ ڬوتيس د ايروڤا، ورناڽ مانونجوككن راس كومڤليت لاون ممباري ڤڠاروح بانر ڬسن ڤڠاروح سيمبوليس باڠوننڽ.
باڠونن باڬيا ڤوك ڤاكاي كاراقتريستيق موك باڠونن نڠ باهياسان موسايق بياسا د باڬين اتسڽ تاڤي بالاين لاون ارسايتقتور داتارن اوتام ڤوك د باڬين دينديڠ بالوقڽ، بالاوانن لاون لاڤيسن هالوس نڠ بياساڽ د دايره ڤوك.
د داسر بلكون د تيمور لاوت تڠڬ اد باڤهت كاڤلا اولر.
ايمبه بابراف اول نڠ ڤلسو، بوهنڽ مانمواكن اد تڠڬ د باوه باڬين اوتارا ڤيرميد.
ڤامرينته مك سايكو مانبوق جالن باوه تانه دري داسر اوتارا تڠڬ، مأنڬكت تڠڬ ڤيرميد نڠ اول ك كويل تاسمبوڽي، لاون ممبوككن ڬسن توريس.
د ڤانل نڠ سابوتيڠ، اد ساءيكوڠ اورڠ نڠ دڤاڬت ڬولوڽ; لوكنيا منچوچوركن داره بابانتوق اولر نڠ مڠڬليات.
د باڬين سلتن اد لاڬي نڠ لاين، كويل نڠ جاوه تاڬانل، تاڤي سيسا ڤويڠڽ جا.
د دالم اد لوكيسن دينديڠ نڠ ڬانل، هنچورن ده، نڠ مڠڬمبركان ڤركالهيان.
ايت دباڠون مڠڬابوڠ ڬاي ماي لاون تولتيك، ڤاكاي تڠڬ نڠ ناءيق دري امڤات سودوت.
د باڬين دالمڽ بوهن اركيولوڬيس مانمواكن كومڤولن كاروچوت نڠ ڬانل نڠ دڤاهت دري باتو، ڬسن اڤ كادا تاهو جوا.
"ڠرنڽ تيمبول دري سوسونن التر نڠ د اتس باڠونن نڠ دكواتي اوليه ڤاتوڠ ڤاهت لاكين هالوس نڠ تاڠنڽ كعةاس، دسمبت ""اتلنتس."""
كومڤليق اين سجالن ك كويل ب د كوتا تولتيك د تول، لاون مانونجوككن اد هوبوڠن كولتور انتارا دوا دايره تو.
كويل ني ممبوڠكوس اتوا ماڠوبور باڠونن اصلڽ نڠ دسمبت كويل چق مول.
د باڬين سلاتان كومڤولن كولوم ساريبو اد كومڤولن تيڬ بوتيڠ، نڠ تاهلوس، ساليڠ ماڽمبوڠ انتر باڠونن.
باڬين اتس موك باڠونن اد موتيف ايكس لون او نڠ دتمڤأياكن د موك باڠونن.
كويل ستولوك اداله كويل نڠ اخير-اخير اين جا هاڽر دباءيقي د لوار ڤڠڬوڠ اوسارياو.
انتارا كويل ستولوك لاون اوسارياو اد بابقاڤ باڠونن نڠ تاسوسون: ڤڠڬوڠ ۏينوس، نڠ ديساينڽ ميريڤ لاون باڠونن نڠ ڠرنڽ سام د سوبله كوكولكن ﴿ايل كستيللو﴾، ڤڠڬوڠ ڤقاوبورن، لاون باڠونن نڠ هالوس، بولت، نڠ كاديدا ڠرنڽ.
"كاس كولوراد ﴿بهاس سڤنڽولڽ ""رومه هبنڬ""﴾ اداله ساله ساتو باڠونن نڠ دأڤيكي د چيچن اثا."
تاهون ٢٠٠٩، ايناه ممباءيقي ڤڠادلن ڤيستا دانسا هالوس نڠ مڠڬابوڠاكن بالقنڬ تاويڠ چسا چولوراد.
ڠرن باڠوننڽ لاوس ده دڤاكاي اورڠ كامڤوڠ ماي، بوهن ڤڠاراڠ ڬين ماڽمبت جوا كالاو نيتو ديڠاراني ماومڤتي لوكيسن مينجاڠن امڤون ستوكاو نڠ سوده كاديدا لاڬي.
"اورڠ سڤنڽول مڠاراني كومڤك ڠينا لس مونجس (""بوبوهن بياراواتي"" اتوا ""واده بوهن بياراواتي""), تاڤي ايتتو واده ڤامرينتاهن."
توليسن ڠيتو رنچق ماڽمبت ڤڠواسا ڤاكاي ڠرن قʼاكʼأوڤاكل.
ايت داڤت ڠرنڽ دري تڠڬ باتو نڠ باڤوتر د دالم.
موك باڠونن نڠ كا-بارت-بارت-ان، نڠ ڤنجڠ، اد توجوه لاوڠڽ.
باڬين سلاتان باڠونن اد سابوتيڠ لاوڠ ماسوقڽ.
د دالم ساله ساتو رواڠن، ڤارق ڤلاڤون، اد لوكيسن نڠ دلوكيس تاڠن.
لوكسي ڬوه سوده لاوس دتاهو د جامن موديرن.
اي. ويلليس اندريس ٤ منجالاجاهي ڬوه ڽ جوا د تاهون ١٩٣٠ان.
تڠڬل ١٥ سيڤتيمبر ١٩٥٩، هوسي هومبرتو ڬوميز، ڬايت لوكل، دتماواكن د تاويڠ ڤلسو د ڬوه.
بهكن سابلوم بوكو دسبركان، بينجامين نورمل لاون بارون ايمانوايل ۏون فريدريك سطال بالاير ك چيچن ايمبه مانموي ستيڤينس، كادوانيا ماڽبركان حاصيل نڠ دتماواكنڽ.
تاهون ١٩٢٣، ڬوبيرنور چرريللو ڤوارتو ساچارا راسمي ممبوك جالن راي ك چيچن اثا.
تاهون ١٩٣٠، هوتيل مايلند دبوك، ڤاس د اوتارا هاچياندا چيچن، نڠ دأمبيل اليه اوليه اينستيتوسي كرنيجياي.
تاهون ١٩٧٢، مك سايكو مانتاڤكن ليي فيديرال سوبري مونومنتوس ي ذونس ارقوياولوجيكس، ارتيستيچس اي هيستوريكس (حكوم فيديرال تاهدڤ مونومن لاون تمڤت-تمڤت اركياولوڬي، سني دان برسجاره) نڠ مولاه براتان مونومن ڤري-كولومبيا ناڬارا، تامسوك نڠ د چيچن اثا، دباوه كاڤميليكن فيديرال.
ڬايت توريت جوا هاروس مانمڤأياكن ايفيق اكوستيق د چيچن اثا; ساكلي تڤوك تاڠن سبلوم موك تڠڬ ڤيرميد ايل كستيللو چاڬر مولاه ڤنتولن نڠ ميريڤ لاون سوارا بوروڠ باكيچاو، ميريڤ لاون سوارا بوروڠ قويتذال جر ينۏيستيڬسي ديكلرقق.
ايناه, نڠ ماوروس تمڤت ڠيتو، سوده مانوتوڤ باڽق مونومن ڬسن ڤوبليك
اصلڽ ڤروييك ڤمباڠونن ريال ايستت لاون سناتور نيو يورق ستيت ويلليام ه. ريينولدس، باڠوننڽ دباڠون اوليه ولتر كريسسلر، كتوا كورڤورسي كريسلر.
ڤڠڬابوڠن دتونتوڠاكن تاهون ١٩٥٢، باڠوننڽ دجوال اوليه كالوارڬ كريسلر تاهون ايمبهڽ، باڽق امڤونڽ ڬنتي٢.
ماس ڠيتو خاص لاون كاادان سوسيال نڠ مناونجول لاون ڤراوبهن تيهنولوڬيڽ.
"تاهون نڠ ايمبهڽ، كريسلر ديڠاراني ""اورڠ تاهونن"ڽ مجله تايم."
ايمبه ڤراڠ دنيا ا، ارسايتق ايروڤا لاون اميريك داتڠ هاڬن ماليهت ديساين لامبڠ جامن موديرن نڠ دسادرهاناكن لاون سني ماهياس باڠونن ڤنچاكر لاڠيت سابڬاي ڤروسيس مڽيمبولقان، اينوۏاسي، لاون كامودرينان.
يمبه كاترليبتنڽ د ڤرنچانان باڠونن، ريينولدس ڤاليڠ دتاهو سابڬاي نڠ مڠامباڠكن تامن هيبورن دريملندڽ ڤولاو كونيي.
تاهون ١٩٢٧، ايمبه بابقاڤ تاهون تاتوندا، ريينولدس مڽيوا ارسايتق ويلليام ۏن الن هاڬن منديساءين باڠونن امڤات-ڤولوه-لنتاي دسانا.
ۏن الن لاون سيۏيرنچ ساليڠ مالڠكڤي ساتو سام لاين، ۏن الن نڠ اصليڽ، ارسايتق ايماڬيناتيف لاون سيۏيرنچ اورڠ بيسنيسڽ نڠ ماوروس كاوڠنڽ نهاڤ.
ڤروڤوسلڽ دروبه ڤولڠ دوا ميڠڬو كامودين، رنچان راسميڽ جادي باڠونن ٦٣-لنتاي.
باڠونن چانين ٥٦-لنتاي د سوبلهڽ لاڬي دباڠون جوا.
رنچان ڠيتو دساتوجوا بولن جوني ١٩٢٨.
ينيا ماله مولاه دساين الترناتيڤ ڬسن باڠونن ريينولدس، نڠ دسبركان اڬوستوس ١٩٢٨.
سابوتيڠ كونترك دهديهاكن تڠڬل ٢٨ اوكتوبر، ڤراونتوهن دتونتوڠن تڠڬل ٩ نوۏيمبر.
دري اخير ١٩٢٨ سمڤأي اول ١٩٢٩، ڤراوبهن دساين كوبه دتاروساكن.
باڬين باوهڽ، دساينڽ دڤڠاروحي نية ولتر كريسلر ممباڠون باڠونن اوتام كورڤورسي كريسلر، نه كرنا ايت، دتيل ارسايتقتور نڠ ماچم-ماچم دموديلاكن كاي ڤرودوق اوتوموبيل ڽ كريسلر، موديل كاي هياسن توتوڤ كڤ ڤلييماوث (سي).
ڤمباڠونن باڠوننڽ نڠ بوجور دمولاي ٢١ جانواري، ١٩٢٩.
مسكيڤون ڤڠولاهن وصي ڬلوت سؤال امڤات لنتاي ڤر ميڠڬو، كاديدا توكڠ نڠ ماتي رحاتن ڤمباڠونن وصي ڬيدوڠ ڤنچاكر لاڠيت.
"٤٠ ولل ستريايت لاون باڠونن كريسلر مولاي باسايڠ ڬسن بهاراتن ""باڠونن ڤنيڠڬيڽ د دنيا""."
٢٣ اوكتوبر ١٩٢٩، ساميڠڬو ايمبه ماليواتي تيڠڬي باڠونن وواولوورث، لاون سهاري سابلوم بنچان هنچورڽ ولل ستريايت تاهون ١٩٢٩ مولاي، ڤونچق مانراڽ تونتوڠ ده.
بهكن تريبون ڤڽيار نيو يورك ، نڠ اصلڽ ساللو ممباري هابر ڤمباڠونن مانراڽ، كادا مالڤاوركن ڤامسڠن ڤوچوق مانراڽ سمڤأي ايمبه ڤوچوقڽ دچاڬتاكن ده.
"د لوبي باڠونن، اد ڤلنڬ ڤراوڠڬو باتوليسن ""مڠاكوي كونتريبوسيڽ توان كريسلر ڬسن كامجوان سيڤيل"" داوڠكاياكن."
باڠونن كريسلر دهيتوڠ ١٤$ جوت دولر، تاڤي كادا كنا ڤاجق ڤر حكوم تاهون ١٨٥٩ نڠ كادا ممينتا ڤاجق ك باڠونن امڤون كوڤر اونياون.
كاڤواسان ۏن الن د ڤنچاڤاين٢ تو كادا كاو باسوارا لاڬي ڬارا٢ ولتر كريسلر نڠ كنا كادا ماو باير بياي ارسايتقتورلڽ.
تاڤي، بوبوهن حكوم نڠ مالاوان كريسلر ماروسق ريڤوتاسي ۏن الن سابڬاي ارسايتق، نڠ، بايمباي لاون ايفيق ديڤريسي بارت لاون كريتيك نڬاتيڤ، اخيرڽ مهابيسي كاريرڽ.
تاهون ١٩٤٤، كورڤورسي ممباري رنچان ممباڠون باڠونن ٣٨-لنتاي نڠ تاڬابوڠ لاون تيمور باڠونن، د جالن ٦٦٦ ضيرد اۏيڽو.
باتو ڬسن باڠونن نڠ اصلي كادا ديؤوله لاڬي، لاون هاروس ديوله مميريڤنڽ ساچارا خصوص.
كالوارڬ منجوال باڠونن تاهون ١٩٥٣ ك ويلليام زيكيندورف ڬسن هرڬ نڠ دڤركيراكن ١٨$ جوت دولر.
رحات ڠيتو، دلاڤوراكن بهوا ڠيتو ڤنجوالن ريال ايستت ڤاليڠ ڬانل د ساجرح نيو يورك.
تاهون ١٩٦١، باڬين باڠونن نڠ انتي تاڬر، تامسوك جاروم، مهكوتا، ڤاتوڠ ڬرڬويلي، لاون لاوڠ ماسوقڽ، دباڬوسي اونتوق ڤرتام كاليڽ.
ڤراوسهاان تو مانوكاري باڠوننڽ سهارڬ ٣٥$ جوت دولر.
ڤوچوق مانراڽ دباءيقي سمڤأي تونتوڠ تاهون ١٩٩٥.
ڤمبرسيهن ڠيتو كوليهن نيو يورق لندمركس كونسرۏنسيس لوسي ڬ. موسيس ڤريسرۏاتياون اورد تاهون ١٩٩٧.
جوني ٢٠٠٨، دلاڤوراكن بهوا كنسيل ايفيستاسي ابو ضابي لاڬي باتوارن هاڬن مانوكاري ٧٥% ڤاجق ايكونومي تمو، ١٥% دري ڤروڤرتي تيسهمن سڤييير د باڠونن، لاون باڬين باڠونن ڤڠوسها تريلونس د سوبله سهارڬ ٨٠٠$ جوت دولر اميريك.
اين مهاسيلاكن ڤڠوراڠن سابڽق ٢١% دري سالوروح كونسومسي تانڬ باڠونن، ٦٤% ڤڠوراڠن ڤڠڬوناان بڽو، لاون ٨١% راسيو سمڤه دداور اولڠ.
"ايتيكا ڤركتيق فيلوسوفيس."""
"""فيلوسوڤي تو ساچارا راسيونل ايا باڤيكير ساچارا كريتيس، اكن حال نڠ كورڠ لابيه موديل سيستيماتيس باڬي كابياساان عالم نڠ عموم د دنيا (ميتافيسيك اتوا تيوري كاءادءان), ممبوجوراكن كايمانن (ايڤيستيمولوڬي اتوا تيوري ڤڠاتاهوان), لاون منجالني كهادوڤن (ايتيكا لاون تيوري نيلاي)."
ميتافيسيك مڠڬنتياكن سڠكأن نڠ كاداكاو ددابت نڠ بابانتوق ڤاكاي كونسيل راسيونل لاون توبوه تااورڬانيساسي دري كاڤرچايأن تنتڠ دنيا ني ساچارا كاسلوروهن.
د ابد ك ١٩، ڤرتومبوهن ريسيت موديرن اونيۏرسيتس ممباوا ك فيلوسوفي اكاديميس لاون كاديسيڤلينن لاينڽ هاڬن ممڤروفيسيونالكن لاون م-سڤيسياليساسياكن.
د مالاوان اهلي لوڬيك فيلوسوفيس ڤيروني سكتوس ايمڤيريكاس منجالاساكن ماچم-ماچم چارا اورڠفيلوسوفيس يوناني كونو ممباڬي فيلوسوفي، ماڽمبت بهوا تيڬ-باڬين نڠ دأكوري ڤلاتو، اريستوتيليس، سنوكراتس، لون بوبوهن نڠ صالح.
تراديسي فيلوسوفيس كونو نڠ لاين دڤڠاروحي اوليه سوقراتس، تامسوك كا-سينيس-ان، كا-ڬيلا-ان، كا-صالح-ان، لاون كاراڬوان اكاديميس.
ساڤليه دري بوبوهن ڤاميكير ابد ڤتنڬاهن تامسوك سنتا اڬوسين، تومس اقوعنال، بوايتياس، انسلم لاون روجير بيكون.
فيلوسوفيس مديرين نڠ باڤڠروه تامسوك سڤينوز، ليابنز، لوك، بركلي، هومي، لاون كنت.
استرونومي بابيلونيا ماماسوكاكن باڽق تڠڬوهن فيلوسوفيس كسه ڤربينتڠن نڠ بيسا جادي ممڤڠاروحي يوناني كونو.
دأخير- دأخير فيلوسوفي اورڠ يهودي جادي دباوه ڤڠاروح كوات كڤينترن اورڠ بارت تامسوك ڬويانڽ موسيس مندلسسوهن نڠ مءانتاراكن د هسكاله (وحي اورڠ يهودي), كاءادءان اورڠ يهودي، لاون ريفورماسي اڬام يهودي.
فيلوسوفي اسلام اداله ڬويان نڠ چوڠول دري تراديسي اسلام لاون بياساڽ اورڠ عرب نڠ مولاهڽ.
اول- اول فيلوسوفي اسلام مڠامباڠكن تراديسي فيلوسوفي يوناني كااره نڠ هاڽر.
ڬويان اريستوتيليس اداله نڠ ڤاليڠ باڤڠروه د كالڠن فيلوسوفيس كاي الكيند ﴿ابد كا-٩﴾، اۏيچننا ﴿٩٨٠ – جوني ١٠٣٧﴾ لاون اۏيرروايس (يباد ك-١٢).
ابن خلدون اداله ڤاميكير نڠ باڤڠروه د ساجرح فيلوسوفي،
تراديسي فيلوسوفيس اينديا ممباڬيكن كونسيڤ ڤنتيڠ لاون اد نڠ بامچم٢، نڠ دجالاساكن دالم باڽق چارا اد نڠ دتولق اد نڠ دتاريما اوليه بامچم٢ تراديسي.
فيلوسوفي اينديا كابڽقانڽ تاكومڤول بادساراكن هوبوڠنڽ لاون ۏيدس لاون اد نڠ اد لاون بوهنڽ تو.
"كومڤولن بوبوهن نڠ ساجلن لاون ڤاميكيرن أوڤانيسياد، نڠ دسمبت تراديسي ""اورتودوك س"" اتوا ""هيندو""، بياساڽ دباڬي جادي ٦ درśانا اتوا فيلوسوفي:سنخيا، يوڬ، ڽيا، ۏاشيشيكا، ميممسا لاون ۏيدنتا."
ايت جوا منچاراميناكن توليرنسي لاون ڤربيدان چارا معرتياكن نڠ فيلوسوفيس دالم اڬام هيندو تاڤي داسرڽ سام جا.
"اد لاڬي كومڤولن بوبوهن نڠ باڤميكيرن لاين نڠ بياساڽ دسمبت ""هيندو""، تاڤي كادا مستي اورتودوكس (سؤالڽ ڽ بيسا جا مانريما توليسن نڠ لاين نڠ ماسيه باكو، كاي اڬام شايۏ لاون تنترا)، ايت تامسوك بوبوهن ڤاميكيرن شۏي كاي ڤاسهوڤتا، شافا سيدضانتا، تنترا نون-دوال ڽ شۏي (چونتوهڽ تريكا، كاولا، دلل.)."
"ڤنولاكن بهوا مأنسي تو درسوكي ""ديريڽ"" اتوا ""جيوا"" كيرا-كيرا اداله ڤالجرن اورڠ بودها نڠ ڤاليڠ تاكنال."
"فيلوسوفي جاين اداله ساله ساتو دري دوا تراديسي "نون-اورتودوك س" نڠ ماسيه اد (بادوا لاون بوديسمى)."
ڤاميكيرن جاين مأنڬڬڤ بهوا كاادان تو باڤوتر، كادا بهابيسان لاون قد ديوله٢.
د دايره سيتو، ڤاميكيرن بوبوهن بوديسمى باكمبڠ جادي تراديسي فيلوسوفيس نڠ مامقاي ماچم-ماچم بهاس (كاي بهاس تيبير، چينا لاون ڤالي).
فيلوسوفي ڤاميكيرن بوهن تراۏدا تابڽق د ناڬارا اسيا تڠڬارا كاي سري لڠكا، بورم لاون تايلاند.
ايمبه وفاةڽ بودضا، باڽق بوبوهن نڠ ڤاكاي سيستم ڤالجرن اوتاماڽ، اخيرڽ مڠامباڠكن سايتم فيلوسوفيس نڠ ڬمڤڠ دڤاهمي نڠ باڠرن ابهيدرم.
باڽق ڤاميكيرن، چابڠ ڤاميكيرن، لاون تراديسي فيلوسوفي بوديسمى د اينديا كونو لاون ابد ڤتنڬاهن.
تراديسي فيلوسوفيس نڠ ڠينا مڠامباڠكن ميتافيسيكا، تيوري ڤوليتيس لاون تيوري ايتيس كاي تااو، يين لاون يڠ، رن لاون لي.
كونفوسيأنيسم-بارو داتڠ ماڠواسائي سيستم ڤنديديقن د ديناستي سوڠ ٩٦٠–١٢٩٧﴾، اد-ايدينيا سابڬاي داسر فيلوفيس اوجين كاراجأن ڬسن بوبوهن كلس چندكياوان راسمي.
د اخير ديناستي چينا كاي ديناستي ميڠ﴿١٣٦٨–١٦٤٤﴾ لاون د كوريا د ديناستي جوسياون (١٣٩٢–١٨٩٧) كاچوڠولن ڤولڠ كونفوسيأنيسم-بارو نڠ دكاتواي اوليه واڠ يڠميڠ (١٤٧٢–١٥٢٩) جادي چارا ڤاميكيرن نڠ ڤمباڽقڽ، مك دڤروموسياكن كارااجان ڤولڠ.
د ايرا موديرن، ڤاميكير چينا داڤت اد دري فيلوسوفي بارت.
چونتوهڽ، كونفوسيأنيسم بارو، دكاتواي اوليه زياوڠ شيليس، جادي لوماين باڤڠروه.
"ترند لاين لاڬي د فيلوسوفي مديرين جيڤڠ ايا ""ڤالجرن ناسياونال"" تراديسي (كوكوڬاكو)."
د ابد كا-١٧، فيلوسوفي ايحياوڤا مڠامباڠكن تراديسي ليتيراتوس نڠ نهاڤ نڠ دچونطهكن اوليه زير ياقوب.
فيتور لاين اوليه ڤنداڠن ڤريبومي اميريك ايا ڤرلواسان ايتيس ك بيننتڠ لاون تانمن، كادا مأنسي جا.
تيوري تيوتل كاو دأڠڬڤ سابڬاي ڤنتيسمى.
تاتاڤأي، دڤارتمان ايدوكاسي اميريك سريكت مالڤاوركن د تاهون ١٩٩٠ان اد ساڤليه بينيان نڠ بااخير د سابوه فيلوسوفي، نه فيلوسوفيڽ تو ساله ساتو نڠ ساءيمبڠ جنيسڽ د كامنوسيءن، نڠ مان بينيان كورڠ لابيه ١٧% لاون ٣٠% دري فاكولتس فيلوسوفي ڠيتو مانوروت سابهاڬيان ڤانليتيان.
"ليهت جوا ""كاراقتريستيق لاون كالاكوان دري فاكولتس اينستروكسيونال لاون ستافف كامنوسيءن."""
ڤانليتيان اوتاماڽ تامسوك دمڤا منجالني هيدوڤ نڠ باءيق لاون كايڤا مڠاتاهوي ستندر مورل.
ايڤيستيمولوڬي ماماريك سا نڠ ددوڬ سومبر ڤڠاتاهوان، تامسوك ڤڠالامن ساچارا ڤرسڤتيف، السن، ايڠتن، لاون بوقتي.
ايت مونچول سوڠسوڠ د فيلوسوفي ڤرا-سوقراتس هابيستو جادي راسمي اوليه ڤيررو، ڤانمو ڤاميكيرن بارت تنتڠ كاراڬوان فيلوسوفيس نڠ ڤاليڠ سوڠسوڠ.
امڤيريسمى منداساراكن د بوقتي نڠ سوده ديوبسرۏاسي ليوات ڤڠالامن يندراوي سابڬاي سومبر ڤڠاتاهوان.
راسيوناليسمى باهوبوڠن لاون ڤڠاتاهوان نڠ تادهاولو، نڠ مان تاڤيسه دري ڤڠالامن (موديل كاي لوڬيك لون ماتماتيكا).
ميتافيسيك تامسوك علمو ڤابينتڠن، ڤالجرن دنيا دري سڬي كاسلوروهنڽ لاون اونتولوڬي، ڤالجرن تنتڠ مخلوق.
ايسينسي اداله ساتو سيت عنصور نڠ ماوله بندا جادي ينيا ڤد داسرڽ لاون تنڤا ايت هيلڠاي ايدينتيتسڽ سامنتارا تابروڠ تو اداله بارڠ نڠ اد د بندا، تاڤي تنڤا ايتڤون بندا ماسيه اد ايدينتيتسڽ.
كرنا السن نڠ باكيسن ايا ايليمن نڠ واجب د سالوروح ساءين س، ساءين س سوسيال لاون ديسيڤلين كامنوسيءن، لوڬيك جادي ساءين س فورمل.
نيو يورق: ڤرتاموان اونيۏرسيتس اوايكسفورد.
تاڤي كابڽقان ڤالجر فيلوسوفي اكاديميس دأخير- دأخير باكونتريبوسي هاڬن حكوم، جورناليسمى، ريليڬي، علمو ڤڠاتاهوان، ڤوليتيك، بيسنيس، اتوا ماچم-ماچم سني.
د فيلوسوفي اناليتيس، فيلوسوفي بهاس منالاتي تنتڠ عالميهڽ سبواه بهاس، هوبوڠن انتر بهاس، نڠ مامقاي بهاس، لاون دنيا.
بوبوهن ڤنوليس ڠيتو ماومڤأي لودويڬ ويتتڬنستيين (تراچتاتوس لوڬيچو-فيلوسوفيچوس), ليڠكرن ۏيننا جوا لاون بوبوهن لوڬيس نڠ ڤوسيتيف، لاون ويللرد ۏن اورمن قويناي.
اڽا مڠكريتيك كونۏينسيونعليسمى كرنا ايت ممباوا ك عقيبة نڠ لوار بياسا نڠ اڤجا بيسا دلڠسراكن ساچارا كونۏينسيونال اوليه سياڤا جا.
هاڬن مڠڬوي ڠينا، ينيا مانونجوككن ڬابوڠن كات لاون كليمة نڠ باڽق جارق بوجورڽ.
تاڤي، د اخير كراتيلوس، ينيا معكوي بهوا سابهاڬيان ڤقاومڤولن طالبات جوا، لاون اد كاسلاهن اد دسانا بهوا ڤونيم بيسي ارتي ماسيڠ-ماسيڠ.
اينيا مميسه براتان حال جادي بهاڬين سڤيسيايس لاون جنيس.
"تاڤي، سامنتاله اريستوتيليس مأنڬڬاڤ كاميريڤن ڠيتو تابنتوق اوليه بنتوق كاسمأن نڠ بوجور، ينيا جادي رنچق دأڠڬڤ ڤندوكوڠ "رياليسمى موديرت""."
ليكتؤن اين ارتي (اتوا ڤڠارتين) هاڬن ساڬلا حال.
اد باڽق فيلسوف بهاس نڠ ڤاتوت دليهت دان دهرڬاي د ڤريود ڤتنڬاهن.
بوهن چندكياوان د جامن ڤتنڬاهن نڠ تيڠڬي، كاي اوخام لاون جوهن دونس سكوتوس، مڠڬڤ لوڬيك تو سچيانتيا سرموكيناليس (ساءين س بهاس).
فينومينا كتيدق-جلسن لاون كا-امبيڬو-ان داناليسا باهيمت، اين ممباوا ك كاترتاريكن نڠ بالابيه ڬسن مسئله نڠ باكاتن لاون ڤامكاين كات سينكتيڬوريماتيس كاي لاون، اتوا، كادا، جاك، لاون سابن.
اڠڬڤن سابوه حال اداله انترڤريتاسي نڠ دباري ڬسن كونتيكس ترتنتوڽ.
سكيما ڤڠكلاسيفيكاسين اداله ڤنداهولو چارا مديرين مامقاي ڤاكاي لاون ماڽبوتاكن، لاون انتارا بهاس لون ميتابهاس.
ساتو باڬين دري كليمة عموم اداله كات نڠ دري كاموس، نڠ تاديري دري كات بندا، كات كرجا، لاون كات صفة.
سمنتيق فيلوسوفيس بياساڽ فوكوس ك داسر ڤڽوسونن ڬسن منجالاساكن هوبوڠن انتارا باڬين نڠ باارتي لاون كاسلوروهن كليمة.
بيسا جا ڤاكاي كونسيڤ كاڬوناان ڬسن منجلساكن لابيه دري ارتي كاموس: بيساجوا دڤاكاي ڬسن منجالاساكن ارتي كليمة.
"فوڠسي ڤروڤوسيسي اداله اوڤراسي بهاس نڠ معمبيل انتيتس (د چونتوه سيني، قكود) سابڬاي اينڤوت لاون منجادياكن فكتا سمنتيق حاصيلڽ (چونتوهڽ، ڤروڤوسيسي نڠ دسمڤأياكن دري ""كود ايت ميره"")."
اڤاكه ڤانڠكاڤن بهاس تو بيسي فاكولتسڽ سورڠ د ڤيكيرن؟
نڠ ڤرتام سودوت ڤندڠ ساچارا كالاكوان، نڠ مانونجوككن كادا چوما ساكومڤولن بهاس نڠ دڤالجري، تاڤي دڤالجاري دري كادأن.
بوبوهن ناتيۏيس ماماداهكن بهوا اد الت تاتانتو د اوتق نڠ خصوص ڬسن ماننڬكڤ بهاس هاج.
"اهلي بهاس ساڤير لاون وورف ماماداهكن بهوا بهاس تو ممباتسي بوبوهن ""كومونيتس بهاس"" بوليه باڤيكير تنتڠ سوبييك تاتانتو (هيڤوتسا نڠ ڤاراليل لاون ناءينتان ايغتي-فواور نوۏيلڽ جورج اورويل)."
لاونن تلق ڤوسيسي ساڤير–وورف ايا ڬاڬسن بهوا ڤاميكيرن (اتوا، ساچارا لابيه لواس، ايسي مينتل) بايسي ڤرياوريتس دأتس بهاس.
ارڬومين لاين لاڬي ايا بهوا ڠاليه منجالاساكن عشارت لون سيمبول د كرتس مك كاو باارتي ساسواتو كاچوالي اد ارتي نڠ دماسوقاكن كادالمڽ اوليه ايسي ڤيكيرن.
بوبوهن فيلسوف لاين لاڬي سواه منچوباي مانمڤأياكن بهوا بهاس لاون ڤاميكيرن تو لابيهن اج باڬي نڠ لاينڽ – بهوا اد چارا منجلساكن سابوتيڠ تنڤا نڠ لاين.
سمڤأي سواتو باتس، اد دوكوڠن تيوريتيس ڬسن سمنتيق كوڬنيتيف (تامسوك ڬاڬسن ماڽلاهكن سمنتيق) مانونجوككن ڤڠاروح بهاس ڬسن ڤيكيرن.
اد ڤانليتيان نڠ مانونجوككن بهوا بهاس تو ممبنتوق كايڤا مأنسي بيسا ڤاهم حكوم سبب-عقيبة.
"تاڤي، اورڠ سڤنڽول لاون اورڠ جيڤڠ ڤستي مڽمبت "ۏس ڽ روساق سورڠن""."
اورڠ سڤنڽول لاون اورڠ جيڤڠ كادا ايڠت سياڤا نڠ ممباوا كاجادين كابتولن تو سام جا جوا اورڠ نڠ باڤندير ايڠڬريس.
د ساله ساتو ڤانليتيان اورڠ جرمان لاون اورڠ سڤنڽول دسوروه منجالاساكن بندا بالاوانن جنيس د دوا بهاس تو.
"ڬسن منجالاساكن ""جمبتن""، نڠ فيمينين د بهاس جرمان لاون مسكولين د بهاس سڤنڽول، جر اورڠ جرمان ""چنتيق""، ""ايليڬنت""، ""راڤوه""، ""داماي""، ""بوڠاس"" لاون ""لڠسيڠ""، جر اورڠ سڤنڽول ""ڬانل""، ""بهاي""، ""ڤنجڠ""، ""كوات""، ""نهاڤ"" لاون ""تاجونجوڠ تيڠڬي""."
اڤاكه ساتياڤ الين باكوان اتوا باموسوه ديتنتواكن فيتور هالوس تاڤي بوهن ڤسرتا كادا دڤدهي اڤ ايت.
سيساڽ, اليىن تىتڤ كادا بڠارن.
سوده دڤستياكن مڠاراني بندا تو مانولوڠي كيت مڠكاتڬورياكن لاون ماءيڠتاكنڽ.
د اريا اين، بهاسنڽ تامسوك: كااصليان كات نڠ سام، سومبر ارتيڽ تو سورڠ، ڤامهمن كيت اكن ارتي، لاون كااصليان باهن (تاكونن صبراڤ باارتي سابن باڬين بهاس نڠ تاديري دري بهاڬين نڠ هالوس، لاون كايڤا ارتي بارتءن تو دأمبيل دري ارتي ماسيڠ٢ بهاڬينڽ).
تيوري ايدياليسمى سابوه ارتي، بياساڽ دهوبوڠاكن لاون امڤيريس ايڠڬريس جوهن لوك، مڠاكوي بهوا ارتي تو اداله ڤمبنتوكن مينتل نڠ دسابابقان اواه عشارت.
(ليهتي جوا تيوري ڬمبر بهاس امڤون ويتتڬنستيين.)
كمبريدج، مسساچوسيتث: ڤرتاموان اونيۏرسيتس هرۏرد.
رجوكن تيوري ارتي، دتاهو جوا سابڬاي سامنتيق لاڤيس لوار، مانونجوككن ارتي تو سام لاون بندا د دنيا نڠ باهوبوڠن بوجورن لاون عشارت٢.
فورمولا تراديسيونل تيوري كايتو ياايت ارتي دري كليمة ايت اداله چارا ممبوجوراكن اتاو ماڽلاهكن.
د ۏرسي اين، ڤڠارتين (نڠ ارتيڽ ڤامهمن) دري سابوه كليمة تاڬنتوڠ كاممڤوان سي ڤنداڠن ڬسن ممينندوي ديمونستراسيڽ (سچارا ماتيماتيس، امڤيريس اتوا لاينڽ) دري كابوجورن كليمةڽ.
تيوري ڤراڬماتيس دري ارتي اداله تيوري نڠ مان ارتي (اتوا ڤامهمن) دري سابوه كليمة تو ديتنتواكن اوليه عقيبتڽ دان ڤامكاينڽ.
ڬوتتلوب فريج اداله ڤندوكوڠ رجوكن تيوري نڠ ماننڬها.
ڤاميكيرن كايتو تو ابسترك، عموم لاون اوبييكتيف.
رجوكن٢ تو اداله اوبييك د دنيا نڠ دأمبيل اوليه كات٢.
"ينيا ماليهت ڠرن نڠ بوجور ڬسن موديل كايتو دجلساكن دأتس سابڬاي ""ڤنجالاسن ڤستي نڠ دسيڠكت"" (ليهتي تيوري ڤنجالاسن)."
فراس نڠ كايتو مانونجوككن بهوا اد اوبييك نڠ مامواسقن ڤنجالاسن.
د سيسي فريج، اڤ اج ايكسڤريسي نڠ مريفيرنسياكن اد بايسي ڤامهمن لاون رجوكن.
والاوڤون ڤنداڠن فريج لاون روسسل بالاين، ينيا باددوا سام-سام تاكومڤول سابڬاي ديسكريڤتيۏيس (سي باڬوس دالم منجالاساكن) تنتڠ ڠرن نڠ بوجور.
"مأنڬڬڤ ڠرن اريستوتيليس لاون ڤنجلسنڽ ؟؟ڤالجر ترباءيقڽ ڤلاتو""، ""ڤانمو لوڬيكا"" لاون ""ڬوروڽ الايك ساندر""."
ينيا بيسا جادي سوده اد تاڤي كادا دتاهو انق چوچوڽ سام سكالي اتوا ماتي رحات لاڬي هالوس.
تاڤي اين بالاوانن بانر لاون نڠ دكاهندكي.
تاكونن٢ ماو كادا ماو چوڠولن د بهاسن نڠ سكيتر ڠيتو.
داۏيد كللوڬ ليوويس ماوسولكن جوابان نڠ ڤاتوت ڬسن تاكونن ڤامولأن ليوات ڤنجالاسن رينچي تنتڠ ڤنداڠن بهوا ڤرتاموان تو ساچارا راسياونال معبادياكن حكوم د كالاكوان.
نوعام چومسكي ماوسولكن بهوا ڤالجرن بهاس كاو جا دڤالجاري ڤاكاي چارا ا-بهاس، اتوا بهاس باڬين دالم اورڠ.
ساله ساتو سومبر نڠ بابوه دري ڤانليتيان ماليباتكن ڤانليتيان ك كوندسي سوسيال نڠ مولاه بڠكيت، اتوا باهوبوڠن لاون، ارتي لاون بهاس.
سڠكأن نڠ ماڠواتكن سابن ڤنداڠن تيوري تو ايا كاترتاريكن فيلسوف بهاس.
كڤينترن باڤندير تو اداله ڤالجرن كات٢ تاتانتو نڠ دڤاكاي اورڠ ڬسن منچاڤاي ايموسي نڠ بوجور لاون ايفيق نڠ ڤاس ڬسن سي ڤنداڠار، سام اد ڠيتو ممڤڠاروحي، مامنچيڠ، مولاه سايڠ، اتوا مالاجاري.
ايت اد جوا دڤاكاياكن ك ڤالجرن مامهامي حكوم، لاون مانولوڠي ممباري ڤنداڠن ك كونسيڤ لوڬيس د واده ڤيداتو.
"ايدى سابوه بهاس تو بياساڽ باكاتن لاون ليڬك د ڤنداڠن يوناني سابڬاي ""لوڬو""، ارتيڽ ڤيداتو اتوا باڤندير بالوڬت."
هيدڬر مڠڬابوڠاكن فينومينولوڬي لاون هيرمونيتيكا امڤون ويلهيلم دلثي.
چونتوهڽ، سإين (مهلوق) كات ڽ تو سورڠ، دورناءي بامچم-ماچم ارتي.
"هيدڬر ماڽتاكن بهوا توليسن تو هاڽ باهن ڬسن ڤندرن، سؤالڽ بوهن ڤمباچ ڬين ممباڠون اتوا ماءيسي ""ڤندرن""ڽ سورڠ رحات ممباچ."
"دالم كبنرن لاون چارا، ڬادامر منجالاساكن بهاس سابڬاي ""ڤرنتارا نڠ ڤاهمن نڠ بوجور لاون باءاكورن تاجد انتارا دوا اورڠ."
"ڤاول ريكواور، سامنتارا ايت، ماوسولكن هيرمناوتيك نڠ، ماهوبوڠاكن ارتي اصل يوناني، ماڠواتكن ڤانموان ارتي تاسمبوڽي دري تندا-تندا ﴿اتوا ""سيمبول٢""﴾ دري بهاس بياسا."
ايت مولاه بوهنڽ كاو معمبيل كاسمڤتن ڬسن ماڠونترول دنيا لوار سوڤاي كاو مءاوله ارتي ڬسن بوهنڽ سورڠ لاون ماڽمڤأياكن ارتيڽ ساڬن اورڠ لاين.
ساڤليه بوبوهن اورڠ ڤنتيڠ د ساجرح سمياوتيق، اداله چرليس سينديرس ڤيرس، رولند برتيهس، لاون رومن جاكوبسون.
رومنتيسمى ابد ك ١٩ ماڠواتكن اڬينسي مأنسي لاون كهندق بيبس د ڤمباڠونن ارتي.
ڤنداڠن مأنسي ديتنتڠ اوليه تيوري بيولوڬيس تنتڠ بهاس نڠ مءاڠڬڤ بهاس سابڬاي فينومينا عالم.
دالم دروينيسمى بارو، ريچرد داوكينس لاون ڤندوكوڠ-ڤندوكوڠڽ دري بوبوهن بوديا تيوري ڤاومڤتن مءاڠڬڤ بهاس سابڬاي ڤوڤولسي ۏيروس ڤيكيرن.
"سابڬيان ماڽمبت بهوا ايكسڤريسي تو ماواكيلكن ابسترك ڽات، نڠ عموم د دنيا ديڠاراني ""باتو""."
"مسئلهڽ دسيني كاو دجالاساكن امون كيت ڤاريك سا ڤروڤوسيسي ""سوقراتس اداله لالاكين""."
دوا حال ڠيتو ساليڠ باسمبوڠ اتوا باتومڤوك،
"سودوت ڤندڠ نڠ لاين اداله اونتوق مءاڠڬڤ ""لالاكين سابڬايڤروڤرتي دري سابوه مخليكم ""سوقراتس""."
ساڤليه دري بوهن اڠڬوتا نڠ ڤنتيڠ دري تراديسي سمنتيق فورمل تامسوك ترسكي، كرنڤ، ريچرد مونتڬواي لاون دونل داۏيدسون.
بوهنڽ تو كادا ڤرچاي بهوا دمنسي سوسيال لاون ڤركتيكل دري ارتي بهاس كاو دتڠكڤ ڤاكاي چارا-چارا فورمل ڤاكاي ڤاكاي الت لوڬيكا.
باڽق اد٢ نڠ دسراڤ اوليه اهلي تيوري كاي كنت بچه، روبيرت براندوم، ڤاول حورويچه لاون ستيڤين نيلي.
دالم كات دان بندا، قوين ممينتا ڤمباچ ڬسن ماءيماجيناسياكن سيتواسي دمان ينيا مهادڤي بوبوهن اورڠ نڠ كاديدا ددوكومنتاسياكن، بوبوهن اورڠ بوجورن نڠ هندق مءاوله ماسوق عقل كاچاريويتن لاون ڬاراكن نڠ دڬاوي بوهن اڠڬوتاڽ.
صبراتان نڠ كاو دڬاوي ايا ماماريك سا ڤندرن سابڬاي بهاڬين دري كالاكوان بهاس ساچارا عموم، ايمبه تو مامقاي ڤانليتيان ايت ڬسن مءارتياكن ارتي دري ڤندرن لاونڽ.
باڬي قوين، سام لاون ويتڬنستيين لاون اوستين، ارتي تو لاين ساسواتو نڠ باهوبوڠن لاون ساتو كات اتوا كليمة، تاڤي لابيه كاي ساسواتونڠ، امون كاو ڬسن بارتءن، برتي كاو ڬسن سابيجين بهاس.
"چونتوه تاتانتو كا-كادا-جلس-ان نڠ كابڽقان مءاوله فيلسوف بهاس تاتاريك تو ايا نڠ ايكسيستنسي دري ""كاسوس بوردرلاين"" مأولهڽ كاي كادا موڠكين دسمبت انتارا ڬالارڽ تو اصلي اتوا ڤلسو."
فيلوسوفي دري ماتماتيكا تو چابڠ دري فيلوسوفي ڤمبالاجرن سڠكءان٢، داسر٢، لاون ڤامكاين ماتماتيكا.
واهيني، ساڤليه بوبوهن فيلسوف ماتماتيكا تو مانرڬيتكن ممباري بالسن ڬسن تاكونن ڤرودوق سابڬايمان ايت باديري، سامنتارا نڠ لاين ماڠواتكن ڤران ڬسن سورڠ نڠ منچاڤاي لابيه دري ساكدر مءارتياكن اناليس كريتيس.
فيلوسوفي يوناني د ماتماتيكا دڤڠاروحي بانر اوليه ڤالجرن ڬيوميتريڽ.
"اوليه كرنا ايت، ٣، ميثلڽ، ماواكيلكن سكين جومله اونيت، ماكنيا كادا دأڠڬڤ نومور ""بوجورن""."
اد يوناني نڠ اول٢ تنتڠ نومور٢ تو ساكليڽ تابليك دري ڤانموان ايراسيونعليتس دري اكر دوا.
براداسركن ليڬيندا، ڤاڤدان بوبوهن ڤيثاڬورا ماراسا تراوم لاون ڤانموان اين سمڤأي٢ بوهنڽ ممبونوه هيڤڤاسوس هاڬن مءامڤيهيڽ دري ماڽبركان اد بربرڽ.
"اداله تكا-تكي نڠ مناونجول بهوا د ساتو سيسي كابنرن ماتيماتيس ڤيننيا كاو مامقساءاكن كانيسچايءان، تاڤي د ساتو سيسي سومبر دري ""كاجوجورن"" تاتاڤ اي ڠاليه دڤاهمي."
تيڬ ڤاميكيرن، بوبوهن راسمي، بوبوهن ڤراسان، لاون بوبوهن لوڬيكا، باڬبوڠ ڤاس اين ني، ساڤليه كرنا ماريسڤون ك راس ڬاير تنتڠ ماتماتيكا نڠ ماڬين ماڽبر سابڬايمان اداڽ، لاون اناليس ساچارا تاتانتو، كادا مامواسكن ستندر كاڤستيان لاون كاتليتيان نڠ دبواڠ٢.
سامكين بالالوڽ ابد، فوكوس اول نڠ مهاياءاكن مالواس ك ڤانليتيان تابوك ك داسر كابوجورن ماتماتيكا، ڤامراكن نڠ بوجور سوده دبواڠ٢ مولاي جامن اييوكليد سكيتر تاهون ٣٠٠ سابلوم جامن واهيني سابڬاي داسر عالمي هاڬن ماتماتيكا.
د ماتماتيكا، كاي د فيسيكا، اد هاڽر لاون كادا دساڠك مولاي باچوڠولن لاون ڤراوبهن نڠ باڤڠروه داتڠن.
"اكو كادا باڤيكير بهوا كڠاليهن نڠ دتماوا فيلوسوفي د ماتماتيكا كلاسيك واهيني تو ڠاليه بوجورن; اكو باڤيكير ڤامهمن فيلوسوفيس ماتماتيكا نڠ دتاورعان ك كيت دري سياڤا جا تو ساله، نه ""ڤامهمن فيلوسوفيس"" تو سامتا حال نڠ ماتماتيكا كادا ڤرلواكن."
رات-رات اهلي ماتماتيكا نڠ باڬوي تو بوبوهن رياليس; بوهنڽ ماليهت ديريڽ سابڬاي ڤانمو بندا نڠ تاجدي عالمي.
اساس تاتانتو (ميثلڽ دوا بندا، اد كومڤولن بندا نڠ تاديري دري دوا بندا تادي تو ساچارا خصوص) بيسا جادي دأڠڬڤ بوجور، تاڤي ڤركيراءان هيڤوتسا كاستوان بيسا جادي ممبوقتياكن كادا كاو دڤوتوساكن ڤاكاي داسر اسا نڠ كايتو جا.
ڬوه ڤلاتو لاون بوبوهن ڤلاتونيسمى بايسي ارتي، كادا چوما ساكدر هوبوڠن اج، تاڤي اد ڤلاتو دتاروساكن لاون ساكو دڤڠاروحي اوليه بوبوهن ڤيثاڬورا نڠ تاكنال بانر د يوناني كونو، نڠ ڤرچاي بهوا دنيا تو، سابوجورڽ، دءاوله دري اڠك٢.
ڤنداڠن اين اد مميريڤنڽ لاون باڽق نڠ جر هسسرل سؤال ماتماتيكا، لاون مندوكوڠ اد كنت بهوا ماتماتيكا تو اولهن نڠ اوتام.)
بوبوهن ڤلاتونيسمى بدره اصلي تو بوبوهن موديل ڤلاتونيسمى نڠ مديرين، نڠ مان سابڬاي رياكسي ڬسن فكتا بهوا ڤاكيت انتيتس ماتماتيكا نڠ بابيدا تابوقتي اد تاڬنتوڠ كابنرن لاون اتورن دوڬان نڠ دڤاكاي (ميثلڽ، حكوم كادا تامسوك د تاڠه، لاون كابنرن نڠ دڤيليه).
اورڠ رياليس سؤال كومڤولن تيوري (اورڠ ڤلاتونيس سؤال كومڤولن تيوري جوا) اداله ڤوسيسي نڠ دڤرتاهناكن اوليه ڤنلوڤي مدد، اداله ڤنداڠن بهوا كومڤولن تيوري سؤال عالم سامستا تو ساله ساتو جا دري ساكومڤولن نڠ باڽق.
"بوبوهنڽ مءارتياكن ڤارادوقس ك ""ڤرڤوترن نڠ ڠري"" لاون ممباڠون نڠ دسمبت بوهنڽ تيوري تيڤي باچبڠ ڬسن مءاتسيڽ."
بهكن رسسلل ماڽمبت بهوا اكسياوم ڠينا كادا امڤون لوڬيكا.
فريج مامرلواكن حكوم داسر ٥ ڬسن كاو ممباري ڤنجالاسن نڠ ڤستي ك اڠك٢، تاڤي بارتءن ڤروڤرتي اڠك٢ كاو دأمبيل دري اسا هومي.
تاڤي ايت ممبوليحكان اهلي ماتماتيكا نڠ باڬوي سوڤاي باتروس د ڬويانڽ لاون مانيڠڬالقن مسئله ايت ڬسن فيلسوف لاون علموان
"هيلبرت ماڽساهي ڬسن مانمڤأياكن كونساستنسي د سيستم ماتيماتيس دري ڤركيراءان بهوا ""علمو حساب نڠ تبتاس"" ﴿سوبسيستم علمو حساب نڠ بياسا دري بيلڠن بولت ڤوسيتيف، دبيليه ڬسن جادي سيستم نڠ كادا كونتروۏرسيال ساچارا فيلوسوفيس﴾ تو كونساستن."
كرنا ايت، هاڬن مانمڤأياكن سيستم اكسياوماتيك ماتماتيكا نڠ بوجور تو بوجورن كونساستن، ينيا ڤرلو ماڠيرا- ماڠير كا-كونساستن-ان سيستم ماتيماتيك نڠ تاكوات درڤد نڠ هندق دبوقتي اكن كا-كونساستن-انڽ.
بوبوهن ڤاميكير فورمل نڠ لاين، كاي رودولف كرنڤ، الفريد ترسكي، لاون هسكلل كرري، مأنڬڬڤ ماتماتيكا تو ڤانليتيان دري سيستم فورمل نڠ بوجور.
ماڬين باڽق ماءينن نڠ كيت ڤالجاري، ماڬين باءيق.
كريتيك اوتام بوبوهن ڤاميكير فورمل تو ايا اد ماتماتيكا نڠ بوجورن نڠ مأوله هائور اهلي ماتماتيكا سوده لاوس دتيڠڬالقن دري بانڠ ماءينن مانيڤولاسي نڠ دسمبت دأتس.
برواووير، ڤانمو ڤرڬاراكن، مانهن بهوا بندا ماتماتيكا مونچول دري بنتوق اوتام دري كهندق٢ نڠ ماءينفورماسياكن ڤنداڠن بندا امڤيريس.
كابوجورن ڤيليهن تو دتولق د كابڽقان كومڤولن تيوري اينتوايسياونيس، والاوڤون د سابڬيان ۏرسي ايت دتاريما.
د ڤنداڠن ڠينا، ماتماتيكا تو اداله لاتيهن ڬسن اينتوايسي مأنسي، لاين ماءينن نڠ دماءيناكن ڤاكاي سيمبول٢ كادا باءارتي.
سام كاي بارتءن نڠ لاين نومور نڠ لڠكڤ تو ديتنتواكن دري اندقانڽ د سابوه سوسونن، ڬاريس نومور.
تاڤي، ڤڠاكوان اوتاماڽ هاڽ باهوبوڠن لاون مخلوق ماچم اڤ بندا ماتماتيكا تو، لاين مخلوق اڤ بندا ماتماتيكا تو اتوا سوسونن ڽ اد اڤ ڽ (لاين، دالم كات لاين، مانوروت اونتولوڬيڽ).
سوسونن تو دأڠڬڤ اد بيسي ايكسيستنسي نڠ بوجورن تاڤي ابسترك لاون كادا بابيندا.
سوسونن تو دأڠڬڤ اد سلاما ساڤليه دري سيستم كوڠكريت مڽونتوهكن ڽ.
سام كاي نوميناليسمى، ايمبه ڤنداكتن رم مانولق ايكسيستنسي بندا ماتماتيكا نڠ ابسترك لاون ڤروڤرتيئڽ سالاين وادهڽ د سوسونن نڠ باهوبوڠن.
ديقيني بهوا ماتماتيكا كادا اونيۏرسل لاون كاديدا د دنيا ڽاتم كاچوالي د اوتق مأنسي.
تاڤي، ڤيكيرن منوسيا كاديدا بيسي كلاايم سڤيسيال د كڽتاءان اتوا ڤنداكتن كا يت نڠ دباڠون بادساراكن ماتماتيكا.
سودوت ڤندڠ نڠ ڤاليڠ ڽامن دأكسس، ڤاليڠ تاكنال، لاون ڤرلاكوان نڠ تاكنال اداله دري مان ماتماتيكا داتڠ، امڤون جورج لاكوفف لاون رافايل اي. نونيز.
"فرنكلين، جاميس (٢٠١٤), ""فيلصفات ماتماتيكا ساءوراڠ ڤڠانوت ڤاهم رياليسمى اريستوتيليس""، ڤلڬراۏي مچميللن، باسيڠستوك; فرنكلين، جاميس (٢٠٠١), ""ماتماتيكا اداله علمو دري كڽتاءان نڠ كادا ابسترك: فيلصفات ماتماتيكا ساءوراڠ ڤڠانوت ڤاهم رياليسمى اريستوتيليس ،"" داسر علمو ساءين س ٢٥."
هيتوڠن يوكلايد دكامباڠكن اوليه جوهن ڤينن ميبرري د بوكوڽ "داسر٢ ماتماتيكا د كومڤولن-كومڤولن تيوري تامسوك جوا دالم تراديسي رياليس بوهن كا-اريستوتيليس-ان.
"ايدموند هوسسرل، د ۏولوم ڤامولأن ڤانليتيان لوڬيس ڽ، ماڽمبت ""ڤندهولوان لوڬيك مورني""، مڠكريتيك ڤسيكولوڬيسمى ساچارا دتيل لاون هندق منجاوحكان ديري دري ايت."
ايت، سامنجق فيسيك ڤرلو ممنديراكن سؤال ايليكترون ڬسن ماماداهكن كانڤا لمڤو باكلاكوان كايتو، برتي ايليكترون هاروس اد.
ايت بالاوانن لاون ايكسيستنسي مخلوق ماتيماتيس سابڬاي ڤنجالاسن تاباق ڬسن ڤڠالامن، ماكنيا مءامڤيهي ماتماتيكا دري كاونيكنڽ دري علمو ساءين لاينڽ.
اين تومبوه جادي ڤڠاكوان نڠ تاكنال بانر د اخير ابد كا-٢٠ سمڤأي-سمڤأي كاديدا داسر ماتماتيكا نڠ دبوقتياكن اد.
ارڬومين ماتيماتيس كاو ماڽمڤأياكن كاڤلسوان دري كاسوداهن ك ڤريميس٢ ساباق ايت كاو ماڽمڤأياكن كابنرن دري ڤريميس ك كاسوداهن.
اينيا ممباري ارڬومين نڠ تارينچي ڬسن اره بارو ڠينا.
امون ماتماتيكا سام امڤيريسڽ لاون علمو ساءين س لاين،مك اين مانونجوككن بهوا حاصيلڽ تو جوا سام كاو دسالاهكنڽ كاي نڠ ايت، لاون سام كاستوانڽ.
ڬسن فيلوسوفي ماتماتيكا نڠ منچوباي ماليواتي كاكوراڠن ڤنداكتن قوين لاون ڬوديل دڠن چارا معمبيل باڬين ماسيڠ-ماسيڠ ليهتي رياليسمى ڤنلوڤي مدد د ماتماتيكا.
"ينيا مامولاي ڤاكاي ""كا-انتارا-ان"" دري كابنرن هيلبرت ڬسن مڠ-كاراقتريستيق-اكن سڤسي تنڤا مڠكواورديناسيڽ، ايمبهتو ينيا مانمبهاكن هوبوڠن تمبهن انتارا ماسيڠ٢ ڤوين، ڬسن مڠڬوي نڠ اصلڽ سيداه دڬاوي د لاڤڠن ڬاريس ۏيكتور."
دري لاڤورن ڠينا، كاديدا مسئله ميتافيسيك اتاو ايڤيستيمولوڬيك سڤيسيال ك ماتماتيكا.
"تاڤيم سامنتارا بوهن امڤيريست ماليهت ايۏالواسي تو ساسواتو نڠ كاو دبنديڠاكن لاون ""كڽتأن""، ڤمباڠون سوسيال ماڠواتكن بهوا اره ڤانليتيان ماتماتيكا ديتنتواكن اوليه ڬاي ترن دري بوبوهن سوسيال نڠ مڠڬويڽ اتوا اوليه كاڤرلوان مشاركت مندواتيڽ."
تاڤي بوهن ڤمباڠون كادا ساتوجو كالو ماتماتيكا تو دداسري باڽق كا-كادا-ڤستي-ان: كاي ڤركتيك ماتيماتيس بيريۏولوسي، ستاتوس دري ماتماتيكا نڠ سبلوم ماسوق ك كاراڬوان، لالو دبوجوراكن ك تيڠكت نڠ دڤرلواكن اتوا دكاهندكي اوليه كومونيتس ماتماتيكا وايه اين.
كا-عالميه-ان سوسيال ماتماتيكا دتندائي اوليه سوبكولتورڽ.
"ڤمباڠون سوسيال ماليهت ڤروسيس ""مڠڬوي ماتماتيكا"" سابڬاي مءاوله ارتي، سامنتارا بوبوهن رياليس ماليهت ڤنورونن انتارا كاڤسيتس مأنسي ڬسن م-ابسترك-اكن، اتوا بياس كوڬنيتيف، اتوا ڤڠاتاهوان كوليكتيف اهلي ماتماتيكا سابڬاي ڤنچاڬاهن ڤڠارتين عالم سامستا نڠ ڽات دري بندا ماتماتيكا."
اخير٢ اين ڤاول ارنيست مولاه فورمولا ڬسن ڤمباڠون سوسيال فيلوسوفي ماتماتيكا.
چونتوهڽ، الت بهاس كادا دڤاكاياكن ڬسن سيمبول سيستم ماتماتيكا، ايت، ماتماتيكا دڤالجاري داڠن چارا نڠ بابيدا-بيدا دري بهاس لاينڽ.
تاڤي، ميتودي نڠ دكامباڠكن فريج لاون ترسكي ڬسن ڤانليتيان بهاس ماتيماتي سوده دڤرلواس بانر اوليه ڤالجر ترسكي ريچرد مونتڬواي لاون اهلي بهاس لاين نڠ باڬوي د سمنتيق فورمل ڬسن مانمڤأياكن ڤربيداءان انتارا بهاس ماتيماتيس لاون بهاس عالميه ڤيننيا كادا سهارت كاليهاتنڽ.
"ڤڠاكوان بهوا ""بارتاءان"" مخلوق دداليلاكن دالم تيوري٢ ساءين س، تامسوك اڠك٢، هاروس دتاريما سابڬاي ڽات كرنا دبوجوراكن اوليه كونفيرماسي كاسوچين."
فيايلد مڠامباڠكن ڤنداڠنڽ ك فيكسي.
ارڬومين نيتو باڬنتوڠ اون اد بهوا لاڤورن عالمي نڠ مامواسقن دري ڤروسيس ڤاميكيرن دالم حال ڤروسيس اوتق كاو ممباري السن ماتيماتيس ك صبراتءان حال.
باريس ڤرتاهنن لاينڽ اداله ممڤرتاهناكن بهوا بندا ابسترك اد كاءيتنڽ لاون السن ماتيماتيس دري سڬي ك-كادا-سبب-عقيبة-ان ڽ، لاين سودوت ڤندڠ نڠ سجالن.
دري چارا چونتوه، ينيا ماڽدياكن دوا بوقتي كا-ايراسيونالان دري.
"ڤاول اردوس تاكنال لاون ڬاڬسن هيڤوتيسيسڽ ""بوكو"" بايسي بوقتي ماتماتيكا نڠ ڤاليڠ ايليڬن لاون باڬوس."
اون بوقتي نڠ سام، تاڤي، بوكن فيلسوف ماتماتيكا سوده كاو مڠكاراقتريستيكاكن حال نڠ كاو مءاوله بوقتي نڠ ساءوتيڠ لابيه دهندكي درڤد لاينڽ ڤدحال كادوانيا باڬوس اج ساچارا لوڬيس.
فيلوسوفي ڤاميكيرن اداله چابڠ فيلوسوفي نڠ منالاتي اونتولوڬي لاون عالميه ڤيكيرن لاون هوبوڠنڽ لاون بادن.
دواليسمى لاون مونويسمى اداله دوا كومڤولن ڤاميكيرن اوتام تنتڠ مسئله هوبوڠن ڤيكيرن لاون توبوه، تاڤي ڤنداڠن نڠ بانوانسا مونچول نڠ كادا چوچوك ساتو اتاو كاتڬوري نڠ لاينڽ.
"هرت، و.د. (١٩٩٦) ""دواليسمى""، دالم ساموايل ڬوتتنڤلان (او ر ݢ) ڤندمڤيڠ فيلوسوفي ڤيكيرن، بليقويل، اوايكفؤرد, ٢٦٥-٧."
نيل، ج. ڤسيكوبيولوڬي (١٩٩٠) ڤرينتيچ حالل، ينچ. ليدواوايك س، ج. (٢٠٠٢) داي شنڤتيچ سلف: كايڤا اوتق كيت جادي كيت، نيو يورق:ۏيكيڠ ڤڠوين.
"ڤريدكات ڤسيكولوڬي""، دالم و. ه. چاڤيتن لاون د. د. مرريلل، ايدس.،"
نڠ كادوا، كادأن كاسدرن نڠ دسيڠهاج كادا ماسوق عقل دالم كادا ماڠوراڠي فيسيكاليتس.
كهندق ساساورڠ اكن ساڤوتوڠ ڤيتز، ميثلڽ، بيسا مءاوله اورڠ باجلن ڤاكاي ڬاي تاتانتو ك اره تاتانتو ڬسن منداڤتاكن نڠ ايڠ هندكي.
"روبينسون، ه. (١٩٨٣): ""دواليسمى كا-اريستوتيليس-ان""، ڤانليتيان اوك سفورد د فيلوسوفي كونو ١، ١٢٣–٤٤."
وهنڽ كاو دڤاسدياكن مانولق بهوا ڤيكيرن تو ايا اوتق، اتوا سابليكڽ، مانمواكن اد بهوا اد سابوتيڠ مخلوق اونتولوڬي جا نڠ بامين تاللو ميكانيكال اتوا كادا ڤينتر.
جادي، ميثلڽ، نڠ ساءيكوڠ كاووا باتكون كايڤا راسڽ جاري تابكر، اتوا كايڤا لاڠيت نڠ بيرو، اتوا كايڤا لاڬو نڠ رامي تو ڬسن اورڠ.
اد كواليتاس نڠ طالبات دالم كاجادين مينتل نڠ ساچارا خصوص ڠاليه ماڠوراڠي اڤجا نڠ فيسيكل.
دواليسمى ماكنيا هاروس منجالاساكن كايڤا كاسدرن ممڤڠاروحي كڽتأن فيسيق.
ايلمو ڤڠاتاهوان، تاڤي، دتاهن اوليه السن دري اصل سمڤأي عقيبة.
اد داسرڽ تو ايا ساساورڠ كاو ممبايڠكن اوق اورڠ، لالو مانيڤو كا-اد-ان اوق اورڠ، تنڤا كادأن سادر نڠ باهوبوڠن لڠسوڠ لاون اوقڽ.
نڠ لاين كاي دننيتت با-ارڬومين بهوا ڬاڬسن فيلوسوفيس ذومبياي تو چاموه، اتوا اسا كادا موڠكين، كونسيڤ وار.
ايت سودوت ڤندڠ مينتلڽ، كاي كاڤرچايءان لاون كهندق، ساچارا سابب-عقيبة باهوبوڠن لڠسوڠ لاون فيسيق.
"ارڬومين ديسكارت تاڬنتوڠ لاون ڤريميس نڠ دڤرچايأي سيته سابڬاي اد نڠ ""جالاس دان بالاين"" د ڤيكيرنڽ ايت بوجور."
كمبريدج، ڤركومڤولن م أ: ميت (برادفورد) ميثلڽ، جوسيڤه اڬسسي ماڽرانكن بهوا بابقاڤ ڤانموان علموان نڠ سوده دأوله دري اول ابد كا-٢٠ سوده ماليواتي اد اكسس نڠ دبوليحكان ك اد ساساورڠ.
ڤنداڠن اين ڤاليڠ ڽات دڤرتاهناكن اوليه ڬوتتفرايد ليابنز.
كاچوڠولن ڤروڤرتي نڠ ايت اد بايسي اونتولوڬي منديري لاون كادا كاو دكوراڠي، اتوا دجلساكن، دالم سوبسترات فيسيق نڠ ينيا مونچول دري سيتو.
ايڤيڤنومناليسمى اداله دوكترين نڠ ڤرتام كالي د-فورمولا-اكن اوليه توماس هنري هوكسليي.
ڤنداڠن اين ساللو دڤرتاهناكن اوليه فريڠق جيكسون.
كومڤولن ڤسيكيسمى اداله ڤنداڠن بهوا بارتءن بندا تو اد بيسي اسڤيك مينتل، اتوام بهاس لاينڽ، بارتءن بندا تو اد بيسي ڤوست ڤڠالامن اتوا سودوت ڤندڠڽ.
"چونتوه ڬسن تيڠكت نڠ بالاينن ڬسن كابباسن نڠ دباري اوليه اللن وولليس نڠ منچاتت ايت اداله ""بادساراكن ڤڠالامن كاليهاتنڽ اورڠ تو كادا ڽامن ساچارا فيسيق––ميثلڽ، ڤاس منجالني اولهراڬ فيسيق نڠ باهيمت––ڤدحال ساچارا مينتل سنڠ جا; سابليكڽ، ساساورڠ بيساجا ساچارا مينتل ماراسا كادا ڽامن ڤدحال فيسيقڽ ماراسا ڽامن""."
كادأن مينتل بيسا ماڽبابقان ڤراوبهن د كادأن فيسيق لاون سابليكڽ.
دواليسمى بادساراكن ڤڠالامن تو دتريما سابڬاي راڠك كونسيڤ بوبوهن بودضيسمى مديامكا.
دالم مانولق كا-اد-ان ديري سنديري دري صبراتان فينومينا نڠ ماوله دنيا ڤڠالامن كيت، ڤنداڠن مديامك تاڤيسه دري سوبستنسي دواليسمى ديسكرت لاون سوبستنسي مونويسمى—ڠرنڽ، فيسيكاليسمى—نڠ ايت كاراقتريستيق علمو مديرين.
بوجور، فيسيكاليسمى، اتوا اد نڠ ڤنتيڠ اداله سوبستنسي داسر دري كڽتأن جا، ايت دتولق اوليه بودضيسمى.
سامنتارا نڠ اول باڽق بيسي مسسا، لوكاسي، كاچاڤتن، بنتوق، اوكورن، لاون اتريبوت فيسيق نڠ لاينڽ، ايت كاديدا بيسي كاراقتريستيق فينومينا مينتل.
الم كڽتأن نڠ بالاين ساچارا داسر سوده جادي ڤوست ڬسن بنتوق٢ فيلوسوفي تيمور مولاي دري دوا ميلينيا لابيه.
مونويسمى فيسيق ماڽتعكن بهوا سوبستنسي نڠ اد تو فيسيقڽ اج، د ساڤليه ترمينولوڬي ايت دبوجوراكن اوليه علمو ڤڠاتاهوان نڠ ڤاليڠ باءيق.
مسكيڤون مورني ايدياليسمى، كاي جورج برقليي، ايت كادا عموم د فيلوسوفي بارت كونتيمڤورير، موديل نڠ لابيه باكلس دسمبت ڤنڤسيكيسمى، مانوروت ڤڠالامن مينتل لاون ڤروڤرتي بيساجادي د داسر ڤڠالامن فيسيق لاون ڤروڤرتيڽ، سوده دأنوت اوليه سابڬيان فيلسوف كاي الفريد نورث وايتيهد لاون داۏيد ريي ڬريففين.
كاموڠكينن كتيڬ اداله اونتوق مانريما كاادان دري سوبستنسي داسر نڠ كادا فيسيق كادا مينتل.
لاڤورن اينستروسڤيكتيف اكن باڬين دالم كهيدوڤن مينتل ساساورڠ كادا ماومڤتي ڤامريقسأن نڠ هاتي٢ ڬسن كابيديقنڽ لاون كادا كاو جادي بنتوق تڠڬوهن عموم.
بايريڠن لاون ڤڠامبڠن ڤسيكولوڬي ڠيتو، كالاكوان فيلوسوفيس (وايه٢ دسمبت كالاكوان لوڬيس) دكامباڠاكان
بوبوهن فيلسوفڽ تو باءالسن بهوا، امون كادأن مينتل تو كادادا بنداڽ، برتي كادا كالاكوان، برتي كادأن مينتل تو بيسا جادي سام لاون باڬين دالم اوتق.
مانوروت تندا تيوري ايدينتيتس، فكتا بهوا اد كادأن اوتق تاهوبوڠ لاون ساتو كادأن مينتل ساساورڠ كادا موستي باارتي بهوا اد هوبوڠن ابسولوت انتارا تيڤي كادأن مينتل لاون تيڤي كادأن اوتق.
اخيرڽ، اد تنتڠ ارتي امڤون ويتتڬنستيين سابڬاي نڠ مولواكن ۏرسي كاڬوناءان تيوري ارتي، ماڬين دكامباڠكن اوليه ويلفريد سللرس لاون ڬيلبرت هرمان.
كرنا ايت، چوڠولن ڤرتاڽان اڤاكه كاو ماسيه اد فيسيكاليسمى نڠ كادا باكوراڠ.
"داۏيدسون مامقاي تيسيس سوڤرۏينيانسي: كادأن مينتل نڠ داتڠ ستله كادأن فيسيقم تاڤي كادا كاو دكوراڠيڽ. """
اوتق باڤينداه دري ساتو مومين وقتو ك نڠ لاينڽ; ماكنيا اوتق بايسي ايدينتيتس ساءيريڠ وقتو.
انالوڬي دري ديري اتوا "اكو" جادي اڤي دري سابوه ليلين.
اڤي مانونجوككن تيڤي نڠ باتروسن دالم حال بهوا ليلين كادا ماتي ڤاس تابكر، تاڤي كاديدا ايدينتيتس اڤي دري ساتو مومين ك مومين لاينڽ ساءيريڠ وقتو.
ميريڤ لاون ايت، ايت ايلوسي بهوا نڠ ساءيكوڠ تو ايا اورڠ نڠ سام لاون نڠ باجلن ڤاڬي تادي د كلس.
اين سجالن لاون ڤروڤرتي فيسيكل نڠ مولاه اوتق مأنڬكت كادأن مينتل.
چورچلندس بياساڽ ممينتاءاكن تقدير اورڠ لاين، تيوري لاون اونتولوڬي تاكنال نڠ ساله سوده باچوڠولن ساڤنجڠ سجاره.
ساڤليه فيلسوف باارڬومين بهوا اين دكارانكن اداڽ كابيڠوڠن كونسيڤ نڠ منداساري.
درڤد كايتو هاروسڽ بائيك دتريما جا بهوا ڤڠالامن منوسيا كاو دجالاساكن دڠن باباڬاي چارا—ميثلڽ، د مينتل لاون كوسكات بيولوڬيس.
اوتق سامتا٢ كونتيك س نڠ ساله دالم ڤامكاين كوسكات مينتل—ڤنچارين كادأن مينتل اوتق كرنا ايت دأڠڬڤ ساله اتاو اد كاجاتوهن د السنڽ.
لاون كاراقتريستيق كادأن مينتل بهوا ايت اد كواليتاس ڤرچوبأنڽ، ميثلڽ راس ساكيت، نڠ مولاه ساكيت.
كاادان كاجادين ساراف اوتق، ددالمڽ لاون دريڽ، كاداكاو منجالاساكن كانڤا مك ينيا دكاواني اوليه ڤڠالامن كواليتاتيف نڠ باهوبوڠن تو.
اين ماومڤتي سڠكءان تنتڠ كاموڠكينن ڤنجالاسن نڠ باكوراڠ.
فيلسوف جرمان ابد كا-٢٠ مرتين هيدڬر مڠكريتيك اسومسي اونتولوڬيس نڠ مندوكوڠ موديل نڠ باكوراڠ كايتو، دان مڠكلاايم بهوا مستحيل مءاوله راس ڤڠالامن دالم حال ڠيتو.
مسئله اين منجالاساكن اسڤيك اينتروسڤيكتيف اورڠ ڤرتام دري كادأن مينتل لاون كاسدرن دالم بهاس نڠ عموم دري اورڠ كتيڬ نيوروساينس كوانتيتتيف نڠ دسمبت جارق ڤنجالاسن.
اد دوا كاتڬوري تاڤيسه نڠ طالبات لاون نڠ ساءوتيڠ كاداكاو ماڠوراڠي نڠ ساءوتيڠڽ.
لاون ناڬيل، علمو ڤڠتاهوان ماسيه كادا كاو منجالاساكن ڤڠالامن سوبييكتيف كرنا ايت بالوم سمڤأي ك تيڠكت اتوا جنيس ڤڠاتاهوان نڠ دڤرلواكن.
ڤروڤرتي كادأن مينتل نڠ اين مهاجاتكن بهوا ينيا بايسي كونتن لاون رجوكن سمنتيق لالو كاو دماسوقاكن نيلاي بوجورڽ.
تاڤي اد مينتل اتوا كاڤوتوسن بوجور اتوا ساله، ايمبه ڤڠ كايڤا كادأن مينتل (اد اتوا كاڤوتوسن) كاو جادي ڤروسيس عالمي؟
جك فكتاڽ بانر; مك ايدينيا بانر جوا، لاين تو ساله براتي.
سجق مينتل تو تريكت نون توبو، ديسكريڤسي عالم برڤران ڤنتيڠ دالم ڤميكيرن فيلوسوڤي مأنسي.
د حال نيوروبياولوڬي،باڽق بانر سوبديسيڤلين يڠ بروبوڠن انتارا كادأن دان ڤروسيس مينتل دان فيسيق: نيوروفيسيولوڬي سينسوريق ممندڠي هوبوڠن ڤروسيس ڤرسيڤسي نون ستيمولاسي.
تراخير، بيولوڬي ايۏولوسياونير بلاجر اصل اصول نون بيڬانل سيستم ساراف مأنسي نون، سجاوه اين مروڤاكن اول ڤيكيرن، جوڬ منجلسكن ڤركمبڠن اونتوڬينيتيق دان فيلوڬينتيق دري
چونتوه ڽامڽ تو ڤركاليان.
ڤرتاڽان بروبه كدڤن باڽق فيلوسوڤي يڠ بتڠكر سؤال ينۏيستيڬسي د كچرداسن بواتن.
أوبجيك اي مون كوات، كبليكنڽ، ايت تو كومڤوتر دڠن كممڤوان سڤرتي مو جادي اورڠ ده.
تس توريڠ باڽق داڤت ماماين، بركاءيتن دڠن يڬ ڤاليڠ تركنل ايت د رواڠنڽ چينا كالو ايكسڤيريمنڽ د بوات سأرلي.
ڤسيكولوڬي مڽلدكي حكوم يڬ مڠهندقي مينتل دري ساتو كلأينڽ دڠن اتاو كادادا اينڤوت نون اوتڤوت جوا اونتوق مأنسي.
ڤراتورن ڤسيكولوڬي مڠاتكن كالو أوبجيك برڬرق د ساتو ارهن يڠ برهوبوڠن ساتو نون لاينڽ.
ايتتو ترماسوق منچاري كڤينترن دان كبرانيان، ترورتام دفوكوسكن د باڬايمانا اينفورماسي ايت د مونچولكن، د ڬويكن، دان د بوات (د فاكولتس باڽق ڤنداڤت، بهاس، ايڠتن، السن، دان ڤراسان) دڠن سيستم ڬوڬوڤ (مأنسي اتاو هيوان) دان روبوت (چونتوهڽ كومڤوتر).
تيدق ترماسوق، كرجأنڽ هيڬيل راديعقل دأتو دري ڠلو-اميريك ڤيلوسوڤي ڤيكيرن.
فينومينولوڬي، دبوات مون ايدموند هوسسرل، ڤوكوسڽ ايسي ڤيكيرن اورڠ (ليهت نوايما) دان باڬايمانا ڤروسيس ممبنتوق ڤڠالمن كيت جوا.
د كاسوس ايني اونتوق ڤننتوان ماتري.
ببراڤ امبيل السن اونتوق لڠكه كدڤن: اورڠ ڬ بيسا ممادها ديريڽ سورڠ اڤ يڬ ينيا ماو دان اڤ يڬ ينيا بيسا.
"مريك يڬ مڠمبيل ڤوسيسي مڽانكن ڤرتاڽان "كيتني لڠڬڠ كه؟"
اين بوكن مننتوكن لڠڬڠ دڠن ڬ ڤستي.
حال يڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ تو دي چوچوك دڠن سجاره دري ڤيلوسوڤي داۏيد هومي.
ڤارا فيلوسوف اين منڬسكن بهوا جالنڽ دنيا اداله ا) تيدق سڤنوهڽ دتنتوكن اوليه حكوم كودرت د مان حكوم كودرت دچڬت اوليه اڬين يڠ ايندڤندن سچارا فيسيق، ب) دتنتوكن اوليه حكوم كودرت ايندترمينيستيق ساج، اتاو چ) دتنتوكن اوليه حكوم كودرت ايندترمينيستيق سجالن دڠن سوبييكتيفيتس. اوڤاي اڬينسي يڠ تيدق داڤت دريدوك سا سچارا فيسيق.
مريك بدبت سباڬاي ڤڠيكوت: جك كيت اورڠ ڬ اكن دتنتوكن دري سسواتو، مك كيت دتنتوكن دري حكوم عالم
ڬاڬسن تنتڠ ديري سباڬاي اينتي ايسينسيال يڠ كادا داڤت داوبه برأصل دري ڬاڬسن تنتڠ جيوا يڠ تيدق بروجود.
منترنڬ، بوهن ڤميمڤين نڬارا-نڬارا ايت، ترديري دري راج، ڤردان منتري، ڤڠليما تنتارا، كڤالا امام راج
ارثاشسترا مڽديااكن سبوتيڠ چاتتن علمو ڤوليتيك ڬسن ڤڠواسا يڠ بيجقسان، كبيجكن ڬسن اوروسن لوار نڬري دان ڤراڠ، سيستم مات-مات نڬارا دان ڤڠاواسن ستابيليتس ايكونومي نڬارا
فيلوسوفي اوتام سلاما ماس ايت، كونفوسيأنيسم، لڬليسمى، موهيسمى، اڬرارياريسم دان تااوءيسمى، ماسيڠ-ماسيڠ بيسي اسڤيك ڤوليتيك ڬسن سكوله فيلصفاتڽ.
لڬليسمى مڽوروه ڤمرينته يڠ ساڠت اوتوريتر برداسركن حكوم دراچونيان دان اوندڠ-اوندڠ.
"ڤد ڤڠهابيسن ڤريود كونو، كاي اڤ جوا ڤون، "تراديسيونعليس" ڤنداڠن اشاريتي تنتڠ اسلام سچارا عموم تله منڠ."
كاي اڤ ڤون، دالم ڤميكيرن بارت، اين عمومڽ دأڠڬڤ بهوا د دايره ترتنتو هاڽ انيه باڬي ڤارا فيلسوف اسلام: الكيند (الكيندوس)، الفاربي (ابونسار)، ابن سينا (اۏيچننا)، ابن بججه (اۏيمڤاچ) دان ابن رشد (اۏيرروايس).
چونتوهڽ، ڤميكيرن اورڠ خواريج ڤد تاهون-تاهون ڤمولأن ماس خليفه دان امة دالم سجاره اسلام، اتاو بهوا اسلام شي'ه بركونسيڤ امامه ايت تو برداسركن كڤد ڤميكيرن ڤوليتيك.
اريستوتليسمى بركمبڠ سباڬاي ايرا امس اسلام دليهت دري بڠكيتڽ ڬسن ملنجوتكن دري ڤريڤاتيتيچ فيلسوف يڠ منراڤكن اد اريستوتيليس دالم كونتيك س دنيا اسلام.
"ببوهن فيلسوف تركموك لاين ڤاس وقتو ايت انتارا لاين اياله نظام الملك، سأورڠ چندكياوان ڤرسيا دان وازير ايمڤيريوم سلجوق يڠ ماؤوله سياستنام، اتاو "بوكو ڤمرينتاهن" دالم بهاس ايڠڬريس"
موڠكين فيلسوف ڤوليتيك يڠ بڤڠروه بانر دري ابد ڤرتڠهن ايروڤا اداله ست. تومس اقوعناس يڠ مندانيا مڠنالكن كمبالي كاريا اريستوتيليس، يڠ هاڽ دلاجاركن ك كاتوليك ايروڤا ملالوئي سڤنڽول مسلم، برسام دڠن كومينتر اۏيرروايس.
يڠ لاينڽ، سڤرتي نيچولي اوريسمى دالم بوكوڽ ليۏري د ڤوليتيقوايس، دڠن تڬس ممبنته حق اين ڬسن مڠڬوليڠاكن ڤڠواسا يڠ كادا عاديل
كاريا ايت، لاون چرامهڽ، سبواه اناليسيس سيقسام تنتڠ ايرا كلاسيك، ممڤڠاروهي بانر ك ڤميكيرن ڤوليتيك موديرن د بارت.
كاي اڤ جوا ڤون، مچياۏيللي مڽاجيكن ڤنداڠن ڤراڬماتيس دان اڬق كونسيكوين مڠناءي ڤوليتيك، يڠ مان باءيق دان جاهت هاڽله سارنا ڬسن ماخيري دنيا. چونتوهڽ، اكوايسيسي دان ڤمليهارأن ككواسأن مطلق.
تيوري-تيوري يڠ دسمڤأياكن ايت ترديري دري دوا ڤرتاڽان داسر: ساتو، اڤ يڠ بانر اتاو ڤرلو كه مڽاتاكن فورمولير كڤد اورڠ باڽق: دان دوا، اڤ فورمولير ترباءيق ڬسن دباڬياكن سهاروسڽ.
"استيلاح "ڤمرينته" اكن دتوجوكن كڤد سكومڤولن اورڠ يڠ سڤيسيفيق يڠ سداڠ مندودوكي سواتو نڬارا، دان ماوله حكوم دان ڤراتورن ڬسن نڬارا ايت، ترماسوق بوهن ينيا سورڠ، يڠ اكن تريكت."
ايت بيسا جوا دڤاهمي سباڬاي اد ڤاسر بيبس يڠ دتراڤكن كڤد ڤرداڬڠن انترناسيونل.
اد سأقاوڠ كريتيكاس ڬرجا يڠ ۏوكل بانر د ڤرانچيس ياايت فرنصوءيس مارياي ارواوايت د ۏول تايري، سوسوق ڤرواكيلن دري ڤينچيرهن.
"ساتو ڤڽسالنكو ڤاس منيڠڬل اداله اكو كادا كاو منولوڠي ايكم د ڤراوسهأن مليا اين، يڠ ترباءيق دان ساڠت ترحرمت يڠ كاو دتونجوقكن اوليه ڤيكيرن منوسيا."
لوچك برديري ڬسن ممبنته سير روبيرت فيلمر'س ديديريكن تيوري ڤوليتيك جڠك ڤنجڠ يڠ مندوكوڠ سيستم عالم برداسركن ڤد عالم دالم سيستم ترتنتو.
كادا كاي ڤنداڠن اقوعنا يڠ لبيه جلس تنتڠ كسلامتن جيوا دري اصل مولا دوسا، لوچك ڤرچاي ڤيكيرن ڤريا داتڠ ك دنيا اين ني كاي قيصه سراڠكاين چينتا.
مسكيڤون اد يڠ خواطر تنتڠ ڤمباتسن كبيبسن دري ڤارا ڤڠواسا اتاو قوم بڠساون يڠ باءيق هاتي، كيكهاواتيرن تورون-تمورون اداله بهوا اڤابيلا ببوهن ڤڠواسا سچارا ڤوليتيك كادا برتڠڬوڠ جواب لاون اورڠ-اورڠ يڠ ممرينته، ببوهن ينيا اكن ممرينته دمي كڤنتيڠن بوهن ينيا سورڠ، كادا كڤنتيڠن اورڠ-اورڠ يڠ دڤراينته.
كعاديلن منچاكوڤ توڬس-توڬس يڠ مروڤاكن توڬس سمڤورنا- يائيت، توڬس-توڬس يڠ برهوبوڠن دڠن حق.
اڽا مڠڬوناكنڽ، تنتڠ كبيبسن ڬسن ممبحث كستارأن ڬيندير دالم مشاركت.
كبيبسن اورڠ بهاري اداله ڤرتيسيڤاسي ريڤوبليق كمرديكأن، يڠ ممباري ورڬ حق ڬسن سچارا لڠسوڠ ممڤڠاروهي ڤوليتيك ملالوءي ديبت دان سوارا دالم ماجليس عموم.
كبيبسن كونو جوا ترباتس ڤد مشاركت يڠ ريلاتيف كچيل دان هوموڬن، د مان اورڠ-اورڠ ڽامن بكومڤولن د سواتو تمڤت ڬسن ملاكوكن اوروسن ڤوبليك.
سباليقڽ، ڤڠامبيلن سوارا اكن مميليه ڤرواكيلن، يڠ اكن برونديڠ اتس نام رعيت دان اكن مڽلامتكن ورڬ دري ڤرلوڽ كترليبتن ڤوليتيك سهاري-هاري.
د ليۏياتهن، هوببيس منتڤكن اجرنڽ تنتڠ لندسن نڬارا لاون ڤمرينتاهن يڠ صح وان منچيڤتاكن علمو مورل يڠ اوبييكتيف.
د نڬارا ايت، ستياڤ اورڠ هاروس بانر، اتاو برليسينسي، ڬسن سبرتءنڽ د دنيا اين ڤڠ.
دڤوبليكسيكن ڤد ١٧٦٢، ايت منجادي ساله ساتو كاريا فيلسوف ڤوليتيك يڠ ليور برڤڠاروه ڤد تراديسي بارت.
"سياڤاڤون يڠ بڤيكيرن ديريڽ تو ڤميليك ديري اورڠ لاين سام اج برارتي ينيا بودق يڠ لبيه بسر درڤد مريك."
ريۏولوسي ايندوستري ايت محاسيلاكن سبواه ريۏولوسي سجالن دالم ڤميكيرن ڤوليتيك.
ڤاس ڤرتڠهن ابد كا-١٩، مركسيسمى دكمبڠكن، دان سوسيعليسمى ڤد عمومڽ داڤت دوكوڠن ڤوڤولر يڠ منيڠكت تاروس، سباهاڬين بسر دري كلس ڤكرجا ڤركوتأن.
كادا كاي مركس يڠ ڤرچاي ڤد ماتيرياليسمى سجاره، هيڬيل ڤرچاي ڤد فينومولوڬي روح
د دنيا ڠلو-اميريك، انتي ايمڤيرياليسمى دان ڤلوراليسمى مولاي بيسي مات أواڠ ڤد ڤرڬنتين ابد كا-٢٠.
اينله ماس جين-ڤاول سرتري دان لواواس الطاسسر، دان جوا كمناڠن ماو زيدوڠ د چينا دان فيديل چسترو د كوب، دان ڤريستيوا ڤد بولاي مي ١٩٦٨، منونتون ڤد ڤنيڠكتن مينت اكن اديولوڬي ريۏولوسياونير، تراوتما اوليه نيو ليفت.
كولونياليسمى دان راسيسمى مروڤاكن ايسو ڤنتيڠ يڠ مونچول.
منيڠكتڽ فيمينيسمى، ڬرقن سوسيال لڬبت دان هابيسڽ ككواسأن كولونيال دان ڤڠوچيلن ڤوليتيك دري قوم مينوريتاس سڤرتي اورڠ افريك اميريك دان مينوريتاس سيكسوال د نڬارا-نڬارا ماجو تله مڽبباكن ڤميكيرن قوم فيمينيس، ڤسچ-كولونيال، دان مولتيكولتورل منجادي سيڬنيفيكن.
راولس مماكاي ڤرچوبأن ڤيكيرن، ڤوسيسي اسلي، د مان ڤرواكيلن ڤرتاي مميليه ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ كعاديلن ڬسن ستروكتور داسر مشاركت دري باليق سلوبوڠ كتيدقتاهوان.
بيمبايان جا لاون مونچولڽ ايتيكا اناليتيق دالم ڤميكيرن ڠلو-اميريك، د ايروڤا، ببراڤ باريس فيلصفات بارو يڠ دأرحكان ڤد كريتيك مشاركت يڠ اد مونچول انتارا تاهون ١٩٥٠-ان دان ١٩٨٠-ان.
"د سڤنجڠ ڬاريس يڠ ڤين بلاين، سجومله ڤميكيرن بنوا لاينڽ-ماسيه تڤڠاروه اوليه مركساسم- ممبريكن ڤنكانن بارو ستروكتورليسمى دان ڤد "ريتورن تو هيڬيل"."
ڤرديبتن لاين بركمبڠ سڤوتر )بربيدا( كريتيك ترهادڤ تيوري ڤوليتيك ليبرال يڠ دكموكاكن اوليه ميچايل ولزير، ميچايل سندل دان چرليس تايلور.
مشاركت چندروڠ مندوكوڠ كونترول لوكل يڠ لبيه بسر سرتا كبيجكن ايكونومي دان سوسيال يڠ مندوروڠ ڤرتومبوهن مودال سوسيال.
سيڤسڠ ڤرسڤيكتيف ڤوليتيك نڠ تومڤڠ تينده نڠ مونچول ڤاس ڤارق اخير ابد كا-٢٠ يتاو ريڤوبليكانيسمى (اتوا نيو- اتوا ريڤوبليق-ريڤوبليكانيسمى) لاون كممڤوان ڤندكتن.
باڬي سأورڠ ريڤوبليكن، ستاتوس سباڬاي بودق، كادا جادي سؤال كايڤا بودق ايت دڤرلاكوكن، كادا ڤانتس لالو جا.
ڤندكتن كممڤوان دان ريڤوبليكانيسمى ممڤرلاكوكن ڤيليهن سباڬاي سسواتو يڠ هاروس بيسي سومبر.
يڠ تركنل دڠن تيوري-تيوري بهوا مأنسي يتاو بيناتڠ سوسيال، دان بهوا ڤوليس ﴿نڬارا كوتا يوناني كونو﴾ سوده درانچڠ ڬسن محاصيلاكن كهيدوڤن يڠ باءيق يڠ چوچوك باڬي بيناتڠ كاي ايت.
بورك مروڤاكن ساله ساتو ڤندوكوڠ تربسر ريۏولوسي اميريك.
چومسكاي يتاو كريتيكاس اوتام دري كبيجكن لوار نڬري اميريك سريكت، نيوليبراليسمى دان كڤيتاليسمى نڬارا كونتيمڤورير، كونفليك إسرائيل-ڤلسطينا، دان ميديا بريتا اروس اوتام.
ويلليام اي. چوننوللي: مندانيءا مڠنالكن فيلصفات ڤوستموديرن ك دالم تيوري ڤوليتيك، دان ممڤروموسيكن تيوري-تيوري بارو ڤلوراليسمى دان ديموكراسي يڠ مرسهكن.
تومس هيلل ڬرين: ڤميكير ليبرال موديرن دان ڤندوكوڠ اول كبيبسن ڤوسيتيف.
كارياڽ يڠ مولا-مولا دڤڠاروهي بانر اوليه فرنقفورت سچول.
دي مڠنجوركن كاڤيتاليسمى ڤاسر بيبس د مان ڤران اوتام نڬارا اداله ڬسن ممڤرتاهنكن اتورن حكوم دان ممبياركن كترتيبان سڤونتن بركمبڠ.
داۏيد هومي: هومي مڠكريتيك تيوري كونترك سوسيال جوهن لوچك لاون لاين-لاين سابڬاي براستراحة ڤد ميتوس دري ببراڤ ڤرجنجين يڠ سابوجورڽ.
نڠ ڤاليڠ تركنل ڬسن ديكلارسي كمرديكأن اميريك سريكت.
برڤنداڤت باهووا سبواه اورڬانيساسي انترناسيونل دڤرلوكن ڬسن ممليهارا ڤرداماين دنيا.
ينيا بيرڠكت دري هوببيس دالم حال ايت، برداسركن ڤد اسومسي مشاركت د مان نيلاي-نيلاي مورل ايندڤندن دري اوتوريتس ڤمرينته دان لواس برسام، ڤنداڤت ينيا ڬسن ڤمرينته دڠن ككواسأن ترباتس ڤد ڤرليندوڠن ڤروڤرتي ڤريبادي.
ساله سأورڠ دري ڤنديري مركسيسمى بارت.
ممبريكن لاڤورن تنتڠ ڤنچيڤتأن دالم سودوت ڤندڠ يڠ رياليستيس كتيمبڠ مڠندلكن ايدياليسمى.
سباڬاي اورڠ نڠ اهلي ڤوليتيك، ينيا ڤرچاي ڤد ڤميسهن ككواسأن دان مڠوسولكن سيڤيراڠكت ڤمريقسأن دان نيرچ كومڤريهنسيف يڠ دڤرلوكن ڬسن مليندوڠي حق-حق اينديۏيدو دري مايوريتاس تيرنا.
"ممڤركنلكن كونسيڤ "ڤنكانن دسوبليماسي"، د مان كونترول سوسيال كاو بروڤرسي كادا هاڽ دڠن كونترول لڠسوڠ، تاڬل جوا دڠن مانيڤولاسي كهندق."
ماوله كونسيڤ اديولوڬي دالم ارتي )بانر اتوا ساله( كيقينن يڠ ماوله دان مڠندالياكن تيندقن سوسيال.
منچيوس: ساله ساءوراڠ ڤميكير نڠ ليور ڤنتيڠ د سكوله كونفوسيأنيسم، سيدين ني اهلي تيوري ڤرتام نڠ ماوله سبواه ارڬومين نڠ جلس ڬسن سبواه كواجبن ڤڠواسا ڬسن ڤمرينته.
"مونتسقوااييو: داناليسيس ڤرليندوڠن رعيت دڠن "كسايمبڠن ككواسأن" دالم ڤمباڬين نڬارا."
بوبوهن ڤنرجمهڽ سوده مندبتكن ايسي فيلصفات ڤوليتيكڽ.
ڤلاتو: توليسن ديالوڬ ڤنجڠ ريڤوبليق د مان دي ملتقكن فيلوسوفي ڤوليتيكڽ: ورڬ هاروس دباڬي ك دالم تيڬ كاتڬوري.
اين رند: ڤنديري أوبجيكتيۏيسمى دان ڤڠڬرق اوتام دري أوبجيك-أوبجيك دان ڬرقن ليبرتارين د ڤرتڠهن ابد ك دوا ڤولوه اميريك.
ڤمرينته هاروس دڤيسهكن دري ايكونومي دڠن چارا يڠ سام دان اونتوق السن يڠ سام كاي دڤيسهكن دري اڬام.
"آدم سميث: رنچق دسمبت سوده منديرياكن ايكونومي موديرن; منجلساكن مونچولڽ منفعة ايكونومي دري ڤريلاكو يڠ ممنتيڠكن ديري )"تاڠن يڠ تيدق كليهاتن"( ببوهن سنيمن دان ڤدڬڠ."
سوقراتس: سچارا لواس دأڠڬڤ سباڬاي ڤنديري فيلصفات ڤوليتيك بارت، ملالوءي ڤڠاروه نڠ اڽا سمبت اتس اورڠ-اورڠ سزمان د اتهين; كارنا سوقراتس كادا ڤرنه منوليس اڤ ڤون، سباڬيان بسر دري اڤ يڠ كيت كتاهوي تنتڠ ينيا دان اجرن-اجرنڽ ملالوءي موريد يڠ ڤاليڠ تركنل، ڤلاتو.
مكس ستيمر: ڤميكير ڤنتيڠ دالم انركيس دان ڤرواكيلن اوتام دري انركيس ساعت اين دكنل سباڬاي انركيس اينديۏيدوعليس.
بنتوق-بنتوق فيلصفات سوسيال نڠ لاين منچاكوڤ فيلصفات ڤوليتيك دان يوريسڤرودنسي، يڠ ڤدولي بانر ڤد مشاركت نڬارا دان ڤمرينتاهن دان فوڠسيڽ.
فيلصفات ڤرا-سوقراتيق، نڠ جوا دكنل سباڬاي فيلصفات اول يوناني، ياايت فيلصفات يوناني كونو سبلوم سوكراتس.
كاريا دان توليسن ببوهنڽ ڤارق هيلڠ براتان ده.
فيلصفات ڤرا-سوقراتيق دمولاي ڤد ابد ك-6 سبلوم ايرا عموم دڠن تيڬ ميليسينس: طالايس، انازيمندر، دان انازيمينيس.
زينوفانيس دكنل كارنا كريتيكانڽ تنتڠ انتروڤومورفيسمى بوهن ديوا.
سكوله داسر (ڤرمنيديس، زينو اوف ايليا، دان مليسسوس) دايكوتي ڤد ابد كا-٥ سبلوم ايرا عموم.
اناايك ساڬورس دان امڤيدوچليس مناوركن سبواه قيصه ڤلوراليستيق قيصه كايڤا عالم سمستا دچيڤتاكن
"ايت ڤرتام كالي دڬوناكن اوليه سأورڠ اهلي فيلصفات دري جرمان ج.ا. ايبيرهرد "ۏورسوقراتيسچي فيلوسوفياي" د ڤڠهابيسن ابد كا-١٨."
اصطلاح ڠينا جوا بيسي كلمهن، كارنا ببراڤ اورڠ ڤرا-سوقرت برمينت بانر ڤد ايتيكا دان چارا منجالني كهيدوڤن يڠ ترباءيق.
اوجر جاميس وررن، ڤربيداان انتارا ڤرا-سوقراتيق فيلسوف دان فيلسوف ايرا كلاسيك كادا تاڤي دباتسي اوليه سوكراتس، تتاڤي اوليه ڬيوڬرافي دان نسخه يڠ ماسيه اد.
ڤاكر بڠرن اندري لقس ممبدقن دوا تراديسي يڠ مميسهكن اورڠ سبلوم مريك مڠڬوناكن بهاس يوناني، نڠ اصلڽ دري زمان كلاسيك دان بتاروسن سمڤأي زمان وايهيني.
باڽق كاريا نڠ بيجودول ڤري ڤهيسيوس، اتاو اون ناتوري، جودول نڠ موڠكين بلاكڠن دكايتاكن اوليه ڤنوليس لاين.
يڠ ڠاليه دري تفسيرن بوهنڽ تو مكا بهاس يڠ كادا جلس.
تيوفرستوس، ڤنروس اريستوتيليس، منوليس سبوتيڠ بوكو اينسيكلوڤيديا اوڤيني بوبوهن فيسيكاون نڠ مروڤاكن كاريا ستندر قيصه ماس ڤرا-سوقرت ڤد زمان بهاري.
بوهن ڤاكر وايهيني مماكاي بوكو ڠينا ڬسن مڽبوت فراڬمن-فراڬمن ايت دڠن مماكاي سكيما ڤڠكوديان نڠ دسمبت ڤنومورن دايلس-كرانز.
"ايمبه ايت اداله كودي تنتڠ اڤاكه فراڬمن اداله تستيمونيا، دكوديكن سباڬاي" ا "، اتاو "ب" جك كوتيڤن لڠسوڠ دري فيلسوف."
ايرا ڤرا-سوقراتيس برلڠسوڠ سلاما كيرا-كيرا دوا ابد، مانكالا ايمڤيريوم اكمينيس ڤرسيا نڠ رحاتن ملواسي ولايه سمڤأي ك بارت، سمنتارا اورڠ يوناني سداڠ ماجو دالم جالور ڤرداڬڠن دان لاوت، منچاڤأي سيڤروس دان سيريا.
يوناني ممبرونتق دالم ٤٩٩ سبلوم ايرا بارو، تاڬل دكالاهكن ڤد ٤٩٤ سبلوم ايرا بارو.
ببراڤ فكتور اومڤت ملاهيركن فيلصفات ڤرا-سوقراتيق د يوناني كونو.
فكتور نڠ لاين يتاو ليور ڽامنڽ دان برفريكوينسيڽ ڤرجالنن ك اينتر-يوناني، سهيڠڬ مميمڤين ڤرچامڤوران دان ڤمبنديڠن ڬاڬسن.
سيستم ڤوليتيك ديموكراسي ڤولياس ايندڤندن بركونتريبوسي جوا ڤد مونچولڽ فيلصفات.
ڬاڬسن بوبوهن فيلسوف، هيڠڬ تارف ترتنتو، مروڤاكن جوابان اتس ڤرتاڽان نڠ مونچول بيڬامتن دالم كاريا هوميروس دان هيسياود.
مريك دأڠڬڤ سباڬاي بوبوهن ڤنداهولو ڤرا-سوقرت كارنا مريك باروسها بڤاندير تنتڠ اصل مولا دنيا دان مڠورڬانيساسي قيصه راكيات دان ليڬيندا تراديسيونال سچارا سيستيماتيس.
بوبوهن فيلسوف ڤرا-سوقراتيق نڠ ڤرتام باڽق بيجالن ك نڬري-نڬري لاين جوا، يڠ برارتي باهووا ڤميكيرن ڤرا-سوقراتيق اصلڽ دري لوار نڬري دان جوڬ دري دالم نڬري.
بوبوهن فيلسوف ڤرا-سوقراتيق بيبڬي اينتوايسي باهووا اد ڤنجلسن توڠڬل يڠ كاو منجلسكن كمجايموكن دان سيڠولاريتس سچارا مڽلوروه- دان ڤنجلسن باهووا كادا باكل اد تيندقن لڠسوڠ ڤارا ديوا.
باڽق يڠ منچاري ڤرينسيڤ ماتيري (ارچهي)، دان ميتودي اصل مولا سرتا لڽڤڽ مريك.
دالم اوڤاي بوبوهن ينيا ڬسن ممهمي كوسموس ينيا منچيڤتاكن اصطلاح دان كونسيڤ هاڽر نڠ كاي ريتم، سيميتري، انالوڬي، ددوكسياونيسمى، ريدوك سااونيسمى، متهيمتيچزياون عالم دان لاين-لاين.
ايت بيسا برارتي اول اتاو اسل مولا دڠن سوارا رنده باهووا حال-حال يڠ ديومڤتي بيسي ڤڠاروه.
حال اين موڠكين دسببكن اوليه كورڠڽ الت موسيق، اتوا كارنا كچندروڠن ڬسن ممندڠ دنيا سباڬاي سواتو كساتوان، كادا كاو دكنداليكن، سهيڠڬ مستحيل باڬي مات لاهيريه ڬسن مڠماتي فرقسي-فرقسي هالوس عالم يڠ برادا د باوه كندالي ڤرچوبأن.
سيستيماتيس كارنا بوبوهنڽ منچوبا ڬسن مڽاتواكن تموان-تموان اڽا.
اورڠ-اورڠ ڤد زمان ڤرا-سوقرت لاين اورڠ اتيئس; تاڬل، ينيا ممينيمالكن كترليبتن بوهن ديوا دالم فينومينا عالم نڠ كاي ڬونتور اتاو بانر-بانر ملڽڤاكن بوبوهن ديوا دري دنيا عالم.
تاهڤ ڤمولأن فيلصفات ڤرا-سوقراتيق، تراوتما ڤارا ميليسينس، زينوفانيس، دان هيرچليتوس، يتاو منولق كوسموڬوني تراديسيونال دان منچوبا ڬسن منجلسكن عالم برداسركن ڤڠامتن امڤمڤل دان انترڤريتاسي.
قوم ايلياتيچس جوا مونيسث (ڤرچاي باهووا هاڽ ساتو حال يڠ اد دان سڬالا سسواتو نڠ لاين تو ترنسفورماسي اج).
ينيا دأڠڬڤ سباڬاي فيلسوف بارت ڤرتام سجق دي اداله نڠ ڤرتام اونتوق مڠڬوناكن السن، اونتوق مڠڬوناكن بوقتي، دان اونتوق ڬينراليساسي.
طالايس ڤيننيا بيسين للوهور فينيسيا.
طالايس، مسكيڤون، ڬيوميتري لنجوتن دڠن ڤنالارن ابسترك ددوقتيف منچاڤأي ڬينراليساسي اونيۏرسل.
طالايس ميلاڠي سرديث، سباڬايمان باڽق اورڠ يوناني ڤد وقتو ايت، واده ڤنڽيمڤنن چاتتن استرونوميس دان مڠڬوناكن ڤڠامتن استرونوميس اونتوق حال-حال يڠ ڤركتيس (ڤمنان ميڽق).
ينيا ماڠڬڤ اسل مولا دنيا سباڬاي سواتو عنصور دان بوكن سواتو ڤريبادي الهي.
ينيا تو اڠڬوتا ايليت ميليتوس، سوڬيه دان نڬاراون.
سباڬاي ريسڤونس ترهادڤ طالايس، ينيا دداليلكن سباڬاي ڤرينسيڤ ڤمولأن سبواه ذات يڠ كادا جلس دان كاديدا باتسن تنڤا كواليتاس ﴿اڤيايرون﴾، يڠ برلاونن اوتام، ڤانس دان ديڠين، باسه دان كريڠ، منجادي بربيدا.
ينيا دكنل جوا كارنا برسڤيكولاسي تنتڠ اسل مولا مأنسي.
ينيا دكنل جوا كارنا برسڤيكولاسي تنتڠ اصل مولا مأنسي.
ينيا سأورڠ ڤڽااير نڠ رنچق بيجالن جاوه، نڠ مينت اوتاماڽ اداله تيولوڬي دان ايڤيستيمولوڬي.
اڽا سچارا تركنل مڽامر بهوا جك لمبو، كودا، اتاو سيڠا بيسا مڠڬمبر، مريك اكن مناريق ديوا-ديوا مريك سڤرتي لمبو، كود، اتاو سيڠا.
زينوفانيس جوا ممبريكن ڤنجلسن ناتوراليستيق تنتڠ فينومينا سڤرتي ماتهاري، ڤلاڠي دان اڤي ست. ايلمو.
سمنتارا زينوفانيس اداله ڤسيميس تنتڠ كممڤوان مأنسي ڬسن منچاڤأي ڤڠتاهوان، ينيا ڤرچاي جوا ڤد كماجوان برتاهڤ ملالوءي ڤميكيرن كريتيس.
هيرچليتوس مڠموكاكن باهووا سبرتءن حال د عالم برادا دالم كادأن تيدق ستابيل.
اڤي جادي بڽو دان بومي دان سباليقڽ.
د سان، هيرچليتوس مڽاتاكن كيت كادا كاو ملڠكه ك سوڠاي يڠ سام دوا كالي، سبواه ڤوسيسي يڠ درڠكوماكن دڠن سلوڬن تا ڤانت رهي (سمواڽ مڠالير).
كونسيڤ اوتام نڠ لاين تنتڠ هيرچليتوس اداله باهووا ساليڠ برلاونن ساتو سام لاين، دوكترين يڠ دسبوت ڤرساتوان ساليڠ برلاونن.
دوكترين هيرچليتوس تنتڠ ڤرساتوان لاون منونجوقكن باهووا ڤرساتوان دنيا دان برباڬاي باڬينڽ ترجاڬ ملالوءي كتڬڠن يڠ دحاصيلكن اوليه لاون.
دالم بهاس هيرچليتوس، كات ي.اوناني كونو يڠ مميليقي براڬام ارتي; هيرچليتوس موڠكين مڠڬوناكن ارتي كات يڠ بربيدا اونتوق ستياڤ ڤڠڬوناان دالم بوكوڽ.
ببراڤ ديكداي ايمبايڽ ينيا هاروس تاجون دري كروتون دان ڤينده ك ميتاڤونتوم.
اد بوبوهنڽ سماكين ماجو، منچاڤأي كلاايم باهووا سڬالا سسواتو ترديري اڠك، عالم سمستا دبوات اوليه اڠك دان سمواڽ اداله ريفليكسي دري انالوڬي دان هوبوڠن ڬيوميتريس.
چارا هيدوڤ بوبوهنڽ اداله ڤتاڤا، مناهن ديري دري برباڬاي كسنڠن دان ماكنن.
بوبوهن فيلسوف ڤرا-سوقراتيق نڠ لاين ماولو-اولو ڤيثاڬوراس كارنا كڤرچايأنڽ اكن رياينكارنسي.
ڤيثاڬوريأنيسم ممڤڠاروهي اروس كريستين بلاكڠن سباڬاي نيوڤلاتونيسمى، دان ميتودي ڤدڬوڬيس داداڤتاسي اوليه ڤلاتو.
منوروت اريستوتيليس دان ديوڬينس لاارتيوس، زينوفانيس يتاو ڬورو ڤرمنيديس، دان اد جوا ڤرديبتن اڤاكه زينوفانيس هاروس دأڠڬڤ ديموكراتيس.
ينيا ڤڠ نڠ ڤمولأن مڽيمڤولاكن باهووا بومي اين بولت.
ڤرمنيديس منوليس ڬسن منفسيركن ڤويسي، يڠ مڽمبت ڠرنڽ د عالم اتاو د سان، نڠ ممڤڠاروهي بانر ك فيلصفات يوناني ڤد ماس بلاكڠن.
ڤويسي ايت ترديري دري تيڬ باڬين، ڤروام (يتاو، كات ڤڠنتر)، جالن كبنرن دان جالن ڤنداڤت.
جالن كبنرن وايه ايت، دان سمڤأي واهيني، دأڠڬڤ جاوه لبيه ڤنتيڠ.
اوليه كارنا ايت، سبرتءن حال نڠ كيت اڠڬڤ بانر، بهكن ديري كيت سورڠ، اداله ڬمبارن ڤلسو.
ديوي ايت مڠاجر كواوروس مكا ڤنالارنڽ ڬسن ممهمي اڤاكه برباڬاي ڤرڽاتأن ايت بانر اتاو ساله، سهيڠڬ ممبواڠ كسادرن سباڬاي حال يڠ كليرو.
زينو دان مليسسوس مانروساكنن ڤيكيرن ڤرمنيديس تنتڠ كوسمولوڬي.
ينيا منچوبا منجلساكن مڠاڤ كيت بڤيكير اد برباڬاي أوبجيك يڠ كاديدا.
اناايك ساڬورس لاهير د لونيا، تتاڤي مروڤاكن فيلسوف بسر ڤمولأن نڠ برميڬراسي كأ طينا.
اناايك ساڬورس ني ڤڠاروه اوتام جوا اتس سوقراتس.
ڤنفسيرن تو بلاينن مڠناءي اڤ يڠ ينيا مقصودكن.
سبرتءن بندا مروڤاكن چمڤوران برباڬاي عنصور، نڠ كاي اودارا، اير، دان لاين-لاين.
نواس دأڠڬڤ جوا سباڬاي بلوك باڠونن كوسموس، تاڤي ايت اد ڽ ڤد أوبجيك هيدوڤ اج.
اناايك ساڬورس مناروساكن ڤيكيرن ميليسين تنتڠ ايڤيستيمولوڬي، بيوسها ڬسن منتڤكن ڤنجلسن نڠ بانر ڬسن سبرتءن فينومينا عالم.
اوجر ديوڬينس لاارتيوس، امڤيدوقليس منوليس دوا بوكو دالم بنتوق ڤويسي: ڤري ڤهيسيوس (تنتڠ عالم) دان كتهرموا (ڤمورنين).
"ينيا مناروساكن جوا ڤيكيرن اناايك ساڬورس تنتڠ امڤت "اكر "(ياايت، عنسور كلاسيك)، باهووا دڠن چمڤور تاڠن، مريك منچيڤتاكن سڬالا سسواتو د سكيتر كيت."
كدوا ڬاي ڠينا بلاوانن دان دڠن برتيندق برداسركن ماتيري دري كامڤت اكر ايت برساتو دالم كسلارسن اتاو مڠويق كامڤت اكر ايت، سهيڠڬ چمڤوران حاصيلڽ اداله سڬالا سسواتو يڠ اد.
بوبوهنڽ تركنل بانر كارنا كوسمولوڬي اتومڽ، مسكيڤون ڤيكيرن بوهنڽ منچاكوڤ باڽق بيدڠ فيلصفات لاين، نڠ كاي ايتيكا، ماتماتيكا، ايستيتيكا، ڤوليتيك، دان بهكن امبرياولوڬي.
ديموكراتيس دان لياوچيڤڤوس سكيڤتيس تنتڠ كاندالن يندرا كيت، تاڤي بوهنڽ يقين باهووا ڬرقن تو اد.
اتوم بيڬارق دالم ككوسوڠن، براينتركسي ساتو سام لاين، دان بنتوق ڤلوراليتاس د دنيا كيت هيدوڤ، دڠن چارا يڠ مورني ميكانيس.
ديموكريتوس مڽيمڤولكن باهووا كارنا سڬالا سسواتو اداله اتوم دان همڤا، ببراڤ يندرا كيت كادا ڽات تاڬل كونۏينسيونال.
بوبوهنڽ مڽرڠ ڤميكيرن تراديسيونال، مولاي بوبوهن ديوا سمڤأي مورليتاس، ممبوك جالن باڬي كماجوان لبيه لنجوت د بيدڠ فيلصفات دان علمو سوسيال لاينڽ نڠ كاي دراما، علمو سوسيال، ماتماتيكا، دان سجاره.
بوبواان فيلسوف مڠاجركن ريتوريكا دان چارا مڠاتسي ايسو-ايسو دري براڬام سودوت ڤندڠ.
ڠورڬيا منوليس سبوتيڠ بوكو تنتڠ عالم، دان د دالمڽ اڽا مڽرڠ كونسيڤ ايلياچتيچس تنتڠ اڤ نڠ دأڠڬڤ دان نڠ كادا.
انتيفون منمڤتكن حكوم عالم ملاوان حكوم كوتا.
ينيا بيوسها منجلساكن كدوا ۏارياسي دان كساتوان كوسموس.
ديوڬينس دري اڤوللونيا بوليق ك مونيسمى ميليسين، تاڬل ممباوا ڬاڬسن نڠ ڤين ايليڬن.
سمنتارا ڤيثاڬوراس دان امڤيدوقليس مهوبوڠكن بوهنڽ نڠ مڽاتاكن ديري كبيجقسنأن دڠن ستاتوس بوهنڽ نڠ دالهاما الهي، بوهنڽ منچوبا مڠاجر اتاو مندوروڠ مأنسي ڬسن منچاري كبنرن تنتڠ رياليتاس عالمي —ڤيثاڬوراس ملالوءي ماتماتيكا دان ڬيوميتري دان امڤيدوقليس ملالوءي ڤاڤرن ڤڠالمن.
بوبوهنڽ مڽرڠ بنتوق ديوا-ديوي تراديسيونال يڠ ديديريكن اوليه هوميروس دان هيسياودوس دان مڠاوسي اڬام ڤوڤولر يوناني، سهيڠڬ ممڤركارساءي ڤرڤچاهن انتارا فيلصفات عالم دان تيولوڬي.
ڤميكيرن تيولوڬيس دمولاي دڠن بوهن فيلسوف ميليسين.
زينوفانيس منتاڤكن تيڬ شرط باڬي توهن: سيدين هاروس منجادي باءيق، ڬايب دان كادا مڽروڤأي مأنسي دالم ڤنمڤيلن، يڠ بيسي دمڤق ڬانل ترهادڤ ڤميكيرن كاڬامأن بارت.
اناايك ساڬورس مڽاتاكن باهووا كچرداسن كوسميك (نواس) ممباري كهيدوڤن ڬسن باڽق حال
هيڤوكراتس (رنچق دسمبت سباڬاي باڤق كدوقتران) يڠ مميسهكن — تاڬل كادا سڤنوهڽ ڤڠ — كدوا ولايه ايت.
ڤروبهن عالم دريڠكسكن اوليه داليل ڤانت رهي ڽ هيرچليتوس (سبرتءنڽ دالم كادأن كادا ستابيل).
اورڠ-اورڠ ڤرا-سوقرت بروسها ممهمي برباڬاي اسڤيك عالم ملالوءي راسيوناليسمى، ڤڠامتن، دان ممبريكن ڤنجلسن نڠ كاو دأڠڬڤ علميه، سهيڠڬ ملاهيركن اڤ نڠ منجادي راسيوناليسمى بارت.
انازيمندر مناوركن ڤرينسيڤ السن يڠ چوكوڤ، ارڬومين ريۏولوسياونير نڠ جوا اكن مڠحاصيلكن ڤرينسيڤ بهوا كاديدا نڠ كلوار دري اڤا-اڤا.
زينوفانيس مڠاجوكن جوا كريتيك ترهادڤ اڬام انتروڤومورفيس دڠن مننداسكن سچارا راسيونل كتيدقسلارسن ڬمبر بوبوهن ديوا دالم اڬام ڤوڤولر يوناني.
ڤرا-سوكراتيچس نڠ لاين جوا بيوسها ڬسن منجواب ڤرتاكونن ارچهي، مناوركن برباڬاي جوابان، تاڬل لڠكه ڤمولأن منوجو ڤميكيرن علميه سوده دأمبيل.
ڤنداڠن فيلوسوفيس نڠ دحاصيلكن اوليه ڤميكيرن ڤرا-سوقرت ممڤڠاروهي ڤارا فيلسوف بانر، سجاروان دان دراماوان ايمبهڽ.
بوبوهن ناتوراليس ماوله سوقراتس انوم تركسن دان ينيا ترتاريق ڤد ڤنچرين اكن حقيقة كوسموس، تاڬل مينتڽ بكوراڠ سرايا اي سماكين ترفوكوس ڤد ايڤيستيمولوڬي، كباجيكن، دان ايتيكا كتيمبڠ دنيا عالم.
"چيچرو مڠاناليسيس ڤنداڠنڽ تنتڠ ڤرا-سوكراتيق دالم بوكوڽ توسچولاناي ديثڤوتشنايس، كارنا دي ممبدقن صفة تيوريتيس ڤيكيرن ڤرا-سوقراتيق دري سبلومڽ ""ساڬيس"" يڠ ترتاريق ڤد ايسو-ايسو يڠ لبيه ڤركتيس."
اريستوتيليس ممبحث بهاس ڤرا-سوقراتس دالم بوكو ڤرتام ميتافيسيكا، سباڬاي كات ڤڠنتر ڬسن فيلصفه سنديري دان ڤنچرين ڬسن ارچهي.
فرنچيس باچون، سأورڠ فيلسوف ابد كا-١٦ نڠ دكنل كارنا مماجواكن ميتودي علميه، كموڠكينن اداله فيلسوف ڤمولأن ايرا موديرن يڠ ممامكي اكسياوم ڤرا-سوقراتيق سچارا ايكستنسيف دالم تيكسڽ.
"فريدريچه نيتزسچي مڠاڬومي بانر لاون اورڠ-اورڠ ڤرا-سوكراتيچس، مڽمبت بوهنڽ تو "تيرنا روح" ڬسن مننداا انتيتيسيس بوهنڽ لاون ڤريفيرينسي بوهنڽ ترهادڤ سوكراتس اون ڤنروسڽ."
ماومڤتي ناراسيڽ، دالم باڽق بوكوڽ، ايرا ڤرا-سوقراتيق اداله ايرا يڠ مليا د يوناني، سداڠكن يڠ دسبوت زمان كامسان ايمبهڽ اداله ايرا ڤمبوسوكن، اوجر نيتزسچي.
مسكيڤون ڤريود اين — دكنل ڤد باڬين ڤمولأن سباڬاي ڤريود موسيم سمي دان موسيم ڬوڬور دان ڤريود ڤراڠ نڬارا — ڤد باڬين ڤهبيسان سارات دڠن ككاچاوان دان ڤرتمڤوران برداره، ڤريود اين دكنل جوا سباڬاي زمان كامسان فيلصفات چينا كارنا باڽق راڬم ڤميكيرن دان ڬاڬسن دكمبڠكن دان دبحث سچارا بيبس.
تااوئيسمى (دسمبت جوا دااوئيسمى)، سبواه فيلصفات نڠ منكنكن تيڬ جنيس ڤرمات تااو: راس ابا، برسهاج، دان رنده هاتي، سمنتارا ڤميكيرن تااو ڤد عمومڽ برفوكوس ڤد عالم، هوبوڠن انتارا كمأنسيأن دان كوسموس; كسهاتن دان عمور ڤنجڠ; دان و ويا (تيندقن ملالوءي كلمبنن).
اڬرارينيسمى، اتاو سكوله اڬرارينيسمى، نڠ مندوكوڠ كوموناليسمى ڤتاني اوتوڤيا دان ايڬليتاريأنيسم.
سرجان دري سكوله اين يتاو اورتور نڠ باءيق، ديبت دان تقتيسيس.
"سكوله"" ڤمبيچاراان كچيل "، يڠ كادا سبواه سكوله ڤميكيرن يڠ اونيك، تاڤي سبواه فيلوسوفي نڠ دباڠون دري سبرتءن ڤميكيرن نڠ دبحث اوليه دان برأصل دري اورڠ-اورڠ نورمل د جالن."
كونفوسيأنيسم ني كوات بانر سلاما ديناستي هن، نڠ ڤميكير تربسرڽ تو ايا دوڠ زهوڠشو، نڠ مڽاتوكن كونفوسيأنيسم دڠن ڤميكيرن دري سكوله زهوڠشو دان تيوري دري ليما ايليمن.
خصوصڽ، بوبوهنڽ نڠ مڽاڠڬه ڬاڬسن كونفوسياس سباڬاي توكوه الهي دان مڠڠڬڤ ينيا سباڬاي چندكياوان تربسر، تاڬل بوهنڽ تو مأنسي بياسا اج.
بودضيسمى تيبا د چينا سكيتر ابد كا-١ ماسيها، تاڬل كادا سمڤأي اوتارا دان سلتن، ديناستي سوا دان تڠ باهووا ممڤروليه ڤڠاروه دان ڤڠاكوان.
ايني مڠارح ڤد ڤڽليديقن ك ساتو اداله يڠ منداساري كانيكراڬمن فينومينا امڤيريس دان اصل دري سڬالا سسواتو.
توجوه ريسهي — اتري، بحرادواجا، ڬاوتام، جامداڬني، كاشڤا، ۏاسيسهثا، ۏيسوميترا.
فيلصفات يوناني كونو مونچول د ابد كا-٦ سبلوم ماسيها، منندائي هابيسڽ ابد كڬلاڤن يوناني.
ايسيڽ تو ممبحث براڬام توڤيق، ترماسوق استرونومي، ايڤيستيمولوڬي، ماتماتيكا، فيلصفات ڤوليتيك، ايتيكا، ميتافيسيكا، اونتولوڬي، لوڬيكا، بيولوڬي، ريتوريكا دان ايستيتيكا.
ڬاريس ڤڠاروه يڠ جلس دان كادا ڤوتوس مڠارح دري فيلسوف يوناني كونو دان هيلينيستيق هيڠڬ فيلصفات روموي، فيلصفات اسلام اول، سكولستيسمى ابد ڤرتڠهن، رينايسنس ايروڤا دان زمان ڤينچيرهن.
تاڤي بوبوهنڽ بلاجر ڬسن برڤيكير.
"طالايس مينسڤيراسي سكوله فيلوسوفي ميليسين دان ديومڤتي اوليه انازيمندر، نڠ بڤنداڤت باهووا لاڤيسن اتاو ارچهي كادا موڠكين بڽو اتاو ساله ساتو عنصور كلاسيك تتاڤي سباليقڽ اداله سسواتو يڠ "" كاديدا باتسن "" اتاو "" كادا ڤستي "" (دالم بهاس يوناني، تيه اڤيايرون)."
"بتنتاڠن لاون سكوله ميليسين، نڠ منونجوكن ساتو ايليمن ستابيل سباڬاي ارچهي، هيرچليتوس مڠاجركن باهووا ڤانت رهي (" سبرتءنڽ مڠالير "")، ايليمن ڤاليڠ ڤارق ڬسن اليرن ككال ايني يتاو اڤي."
منجادي، ينيا بڤنداڤت، منوروت دفينيسي مڽيرتكن كككالن، سمنتارا هاڽ اڤ يڠ كاو دڤيكيركن; سسواتو يڠ، سلاين ايت، كادا كاو لابيه اتاو كورڠ، دان دمكين لڠك دان كوندنساسي دري جارق تمڤوه اداله مستحيل; تراخير، سباڬاي ڤرڬرقن منونتوت سكيرا اد سسواتو يڠ ترڤيسه دري بندا نڠ بيڬارق (ۏيز.
ڬسن مندوكوڠ حال نڠ ڠينا، موريد ڤرمنيديس، زينو دري ايليا، بيوسها ممبوقتياكن باهووا كونسيڤ ڬاراق تو كادا ماسوق عقل دان كارنا ڬرقن سماچم ايت تو كاديدا.
لياوچيڤڤوس ماصولكن جوا سبواه ڤلوراليسمى اونتولوڬيس دڠن كوسموڬوني برداسركن دوا ايليمن اوتام: ۏاكوم دان اتوم.
"فيلصفات سوده مڤن سبلوم سوكراتس، چيچرو مموجيڽ سباڬاي "" اورڠ ڤمولأن نڠ منوروناكن فيلصفات دري سورڬ، ماندق د كوتا-كوتا، مڠنالكن ك دالم كلوارڬ، دان دواجبكن ڬسن ممريقسا كهيدوڤن دان مورل، دان كبايكن دان كجاهتن."
فكتا باهووا باڽق ڤرچاكاڤن يڠ مليبتكن سوقراتس (سباڬايمان دكومنتاري اوليه ڤلاتو دان زينوفون) بيرقهير تنڤا منچاڤأي كسيمڤولن يڠ كوكوه، اتاو نڠ برصفة نيڬاتيف، تله منيمبولكن ڤرديبتن تنتڠ معنى ميتودي سوقراتيق.
سوكراتس مڠاجاركن باهووا سأقاوڠ ڬين كاديدا مهندكي نڠ بوروق، دان جك سساورڠ ملاكوكن سسواتو يڠ بانر-بانر بوروق، ايت هاروس سچارا كادا ريلا اتاو كارنا كادا تاهو ڤڠ; اوليه كارنا ايت، سموا كباجيكن اداله ڤڠتاهوان.
نامون، نڬاراون يڠ اڬوڠ، ڤريچليس، بيكااتن بانر دڠن ڤمبلاجرن نڠ هاڽر اين دان سأورڠ تمن دري اناايك ساڬورس، دان لاون - لاون ڤوليتيكڽ مڽرڠ ينيا دڠن ممنفعتكن رياكسي كونسرۏاتيف ترهادڤ ڤارا فيلسوف; اين منجادي كجاهتن ڬسن مڽليديكي حال-حال د اتس لاڠيت اتاو د باوه بومي، سوبييك دأڠڬڤ فاسيق.
اكن تتاڤي، سوقراتس تو سأقاوڠانڽ ڤوكوق بهاسن يڠ ترچاتت سباڬاي تردعوا د باوه حكوم اين، ديۏونيس، دان ديۏونيس ماتي ڤد تاهون ٣٩٩ سبلوم ماسيها (ليهت ڤڠادلن اتس سوقراتس).
ڤلاتو مينوديڠ سوقراتس سباڬاي تمن بيچارا اوتام دالم ديالوڬڽ، مڠمبيل دري مريك داسر ڤلاتونيسمى (دان سچارا لبيه لواس، نيوڤلاتونيسمى).
كمودين، زينو دري كيتياوم مڠدڤتاسي ايتيكا سينيسمى ڬسن مڠارتيكولسايكن ستواچيسمى.
سلاين زينوفون، ڤلاتو اداله سومبر اينفورماسي اوتام تنتڠ كهيدوڤن دان كڤرچايأن سوقراتس دان كادا ڽڽامننڽ دبيدااكن.
مسكيڤون ممرينته اوليه اورڠ نڠ برحكمة لبيه بائيك درڤد ممرينته برداسركن حكوم، اورڠ يڠ برحكمة كادا كاو مندانيا كچوالي دحاكيمي اوليه اورڠ نڠ كادا برحكمة، سهيڠڬ دالم ڤركتيكڽ، اتورن برداسركن حكوم دأڠڬڤ ڤرلو.
ديالوڬ ڤلاتو ڬين بيسا تيما ميتافيسيك جوا، نڠ ڤاليڠ تركنل يتاو تيوري بنتوق.
اين مڽاماكن مأنسي باڽق لاون اورڠ-اورڠ نڠ دايكت د دالم ڬوا، نڠ مليهت امبيڠ اج د دينديڠ دان كادا بيسين كونسيڤ لاين تنتڠ رياليتاس.
جك بوهن ڤلنچوڠ اين كنا ببوليك مماسوقكي ڬوا، اورڠ-اورڠ د دالم (يڠ اقربڽ لاون امبيڠن اج) كادا بتها ڤرچاي لاڤورن تنتڠ ءدنيا لوارء اين.
برترند روسسلل، سبواه سجاره فيلصفات بارت (نيو يورق: سيمون & سچوستير، ١٩٧٢).
"ينيا مڠكريتيك ريزيم نڠ دڬامبركان دالم ريڤوبليق دان حكوم ڤلاتو، دان مڠاچو ڤد تيوري بنتوق سباڬاي "" كات-كات كوسوڠ دان كياسان ڤويتيس."
انتيستيهنيس داينسڤيرسي اوليه ڤرتاڤان سوكراتس، دان مينودوه ڤلاتو سومبوڠ دان اڠكوه.
كوتا اين ديديريكن اوليه اييوچليديس دري مڬرا، ساله سأورڠ موريد سوقراتس.
ڤيررهونيسمى منمڤاتكن ڤنچڤاين عطرازيا ﴿كادأن كتنڠن﴾ سباڬاي چارا ڬسن منچاڤأي اييودايمونيا.
"ايتيكا ڽ دداسراكن ڤد "مڠجر كنيقمتن دان مڠهيندري راس ساكيت"."
كونتريبوسي لوڬيس بوبوهنڽ تو ماسيه فيتور دالم كلكولوس ڤروڤوسيسي كونتيمڤورير.
ڤريود ڤلاتو كونو نڠ سكيڤتيس ڠينا، دري ارچسيلاوس سمڤأي فيلو د لاريسسا، دكنل سباڬاي اكاديمي هاڽر، مسكيڤون ببراڤ ڤنوليس زمان بهاري منمبهاكن سوب-ديۏيسي لبيه لنجوت، نڠ كاي اكاديمي تڠه.
مسكيڤون توجوان بوهن ڤيررهونيس يتاو ڤنچڤاين عطرازيا، ستله ارچسيلاوس بوهن اكاديميسي يڠ سكيڤتيس كادا ممڤرتاهنكن عطرازيا سباڬاي توجوان اوتام.
اكن تتاڤي، دالم كقيصرن بيزانتيوم، ڬاڬسن-ڬاڬسن يوناني دليستاريكن دان دڤلاجري، دان كادا لاوس ايمبه ايكسڤنسي بسر ڤرتام اسلام، ڤارا خليفه عباساد ريسمي مڠومڤولكن مانوسكريڤ-مانوسكريڤ يوناني دان ماولحكان ڬويان ڬسن بوهن ڤنرجمه ڬسن منيڠكتكن ستاتوس مريك.
فيلصفات ابد ڤرتڠهن يتاو فيلصفات يڠ اد سلاما ابد ڤرتڠهن، ڤريود يڠ كيرا-كيرا برلڠسوڠ سجق كجاتوهن ايمڤيريوم روموي بارت ڤد ابد ك-5 هيڠڬ رينايسنس ڤد ابد كا-١٥.
دڠن كموڠكينن ڤڠچوالين دري اۏيچننا دان اۏيرروايس، ڤميكير ابد ڤرتڠهن كادا ماڠڬڤ لالو باهووا ديريڽ فيلسوف: باڬي بوبوهنڽ تو فيلسوف اداله ڤنوليس ڤاڬن كونو نڠ كاي ڤلاتو دان اريستوتيليس.
ساله ساتو حال نڠ دڤرديبتكن بانت ڤد ماس ايت اداله ايمان لاون نالر.
سچارا عموم دسڤاكتي باهووا ڤريود اين دمولاي دڠن اڬوستينوس (٣٥٤-٤٣٠) يڠ وار-وار بمولا دري ڤريود كلاسيك، دان بيرقهير دڠن كبڠكيتن علمو ڤڠتاهوان يڠ برتاهن لاوس ڤد اخير ابد كسبلس، ڤد اول ڤريود ابد ڤرتڠهن نڠ تيڠڬي.
ڤد ماس-ماس ايمبهڽ، بوبوهن بياراون دڤاكاي ڬسن ملاتيه بوبوهن ادمينيستراتور دان ڤميمڤين اڬام.
سباڬيان بسر كاريا اريستوتيليس كادا دكنل د بارت ڤد ڤريود اين.
اڬوستينوس دأڠڬڤ سباڬاي باڤق ڬرجا نڠ ڤاليڠ حرات.
لابيه دري سريبو تاهون لاوسڽ، همڤير كاديدا كاريا لاتين تيولوڬي اتاو فيلصفات نڠ كادا مڠوتيڤ توليسنڽ، اتاو مماكاي ويوينڠڽ.
ينيا منجادي كونسول ڤد تاهون ٥١٠ د كراجأن اوستروڬوتهس.
ينيا منوليس كومينتر تنتڠ كاريا-كاريا اين، دان ڤد عيسىڬوڬي اوليه ڤورڤهيري (كومينتر تنتڠ كاتڬوري).
د سكيتر ڤريود اين ببراڤ ڤرديبتن دوكترين مونچول، نڠ كاي ڤرتاكونن تنتڠ اڤاكه توهن تله مناقدركن ببراڤ ڬسن كسلامتن دان ببراڤ ڬسن لعنة.
اڤاكه توان رومه سام دڠن توبوه كريستوس نڠ برسجاره؟
ڤريودي اين جوا نڠ جادي سقسي مات كبڠكيتن بيياسيسوا.
كمودين، د باوه ست. اببو دري فلياوري (اببوت ٩٨٨-١٠٠٤)، كڤالا بيارا ريفورماسي سكوله، فياييوري منعمتي زمان كامسان كدوا.
اول ابد كا-١٣ يتاو ڤونچق ڤموليهن فيلصفات يوناني.
راج-راج نورمان يڠ ڤركاس مڠومڤولاكن اورڠ-اورڠ نڠ برڤڠتاهوان دري إيطالياا دان دايره-دايره لاين ك ڤڠادلن ينيا سباڬاي تندا ڬيڠسيڽ.
اونيۏرسيتس-اونيۏرسيتس بركمبڠ د كوتا-كوتا بسر د ايروڤا سلاما ڤريود اين، دان برساءيڠ دڠن تات كلولا ادمينيستراسي د دالم ڬرجا مولاي ممڤرجواڠكن كندالي ڤوليتيك دان اينتليكتوال اتس ڤوست-ڤوست كهيدوڤن ڤنديديقن اين.
واكيل-واكيل اوتام ڤميكيرن دومينيك ڤد ڤريود اين اداله البرتوس مڬنوس دان ﴿خصوصڽ﴾ تومس اقوعناس، يڠ ڤروسيس سينتيسيسڽ نڠ هيبق دڠن راسيوناليسمى يوناني دان دوكترين كريستين اخيرڽ منجادي مندفينيسيكن فيلصفات كاتوليك.
"اقوعناس منونجوقكن كايڤا حال ايت تو موڠكين ڬسن مماسوقكن سباڬيان بسر فيلصفات اريستوتيليس تنڤا جاتوه كدالم " كسالهن دري كومينتاتور اۏيرروايس."
مسئله كجاهتن: بوبوهن فيلسوف كلاسيك تله برسڤيكولاسي تنتڠ صفة جاهت، تاڬل مسئلهڽ ني كايڤا توهن يڠ مهاكواس، ماهتاهو، ڤڠاسيه كاو منچيڤتاكن سواتو سيستم د مان كجاهتن ڤمولأن مونچول ڤد ابد ڤرتڠهن.
اكن تتاڤي، سجق ابد كامڤت بلس دان ستروسڽ، منيڠكتڽ ڤڠڬوناان ڤنالارن ماتماتيكا دالم فيلصفات عالم ممڤرسياڤكن جالن باڬي بركمبڠڽ ساءين س ڤد اول زمان موديرن.
ڤد ماس اول، بوبوهن ڤنوليس نڠ كاي ڤتر ابيلرد منوليس اولسن تنتڠ كاريا لوڬيك كونو (كاتڬوري، انترڤريتاسي، دان عيسىڬوڬي دري ڤورفيريا).
(كات ءبرنيةء دهيدوڤكن كمبالي اوليه فرنز برينتانو، يڠ برمقصود ڬسن منچرمينكن ڤڠڬوناان ابد ڤرتڠهن).
"سبوتن "" فيلصفات رينايسنس "" دڤاكاي اوليه بوهن ڤاكر سجاره اينتليكتوال ڬسن ممقصودكن ڬاڬسن تنتڠ ڤريود يڠ برلڠسوڠ د ايروڤا كيرا-كيرا انتارا تاهون ١٣٥٥ دان ١٦٥٠ (ڤراليهن وقتو ك ايروڤا تڠه دان اوتارا ك ولايه-ولايه سڤرتي اميريك، اينديا، جيڤڠ، دان چينا د باوه ڤڠاروه ايروڤا) "."
اسومسي بهوا كاريا اريستوتيليس يڠ فوندامينتل ڬسن ڤماهمن فيلصفات كادا بكوراڠ ڤد ماس رينايسنس، نڠ مليهت بركمبڠڽ ترجمهن-ترجمهن هاڽر، اولسن، دان ڤنفسيرن لاينڽ اتس كارياڽ، باءيق دالم بهاس لاتين ماوڤون بهاس سهاري-هاري.
ديبت يڠ دسمبت بلاكڠن اين، يڠ سروڤا دالم ببراڤ حال دڠن ديبت موديرن، منليتي ڤرو دان كونترا دري ڤوسيسي اتاو ڤنفسيرن فيلوسوفيس ترتنتو.
ڤلاتو، نڠ دكنل سچارا لڠسوڠ ملالوءي دوا ستڠه ديالوڬ اج ڤد ابد ڤرتڠهن، اخيرڽ دكنل ملالوءي سجومله ترجمهن لاتين د ابد كليم بلس إيطالياا، نڠ منچاڤأي ڤونچقڽ دالم ترجمهن لڠكڤ نڠ برڤڠاروه بانر دري كاريا لڠكڤ مرسيلياو فيچينو د فلورينچ ڤد تاهون ١٤٨٤.
كادا سبرتءن هومنيس رينايسنس ڤڠ ماومڤتي تلدانڽ دالم سڬالا حال، تتاڤي ڤيترارچه اومڤت ممڤرلواس ءكانونء وقتوڽ (ڤويسي كافير سبلومڽ دأڠڬڤ سمبرونو دان بربهاي)، سسواتو نڠ ترجادي جوا دالم فيلصفاتز.
ڬرقن لاين دري فيلصفات كونو جوا ماسوق كمبالي ك اروس اوتام.
سيتواسي اين سماكين منڬڠكن ڤد ماس رينايسنس، كارنا برباڬاي ڤميكير مڽاتاكن باهووا ڤڠلومڤوقن تومس كادا اكورت، دان باهووا ايتيكا اداله باڬين ترڤنتيڠ دري مورليتاس.
نڠ كاي تله كيت ليهت، بوبوهنڽ ڤرچاي باهووا فيلصفات كاو دباوا د باوه سايڤ ريتوريكا.
ڤد تاهون ١٤١٦-١٤١٧، ليونردو بروني، هومنيس ترنام ڤد زمانڽ دان كنسلير فلورينچ، منرجمهكن بيسا ايتيكا اريستوتيليس ك دالم بهاس لاتين يڠ لبيه مڠالير، اديوماتيك، دان كلاسيك.
كيقينن يڠ مندوروڠ اداله بهوا فيلصفات هاروس دبيبسكن دري اصطلاح-اصطلاح تيكنيس سهيڠڬ لبيه باڽق اورڠ اكن داڤت ممباچڽ.
ديسيدرياس ايراسموس، هومنيس بلندا يڠ اڬوڠ، بهكن ممڤرسياڤكن ايديسي يوناني دري اريستوتيليس، دان ڤد اخيرڽ، ڤارا ڬورو فيلصفات د برباڬاي اونيۏرسيتس هاروس برڤورا-ڤورا مڠنل بهاس يوناني.
اكن تتاڤي، سڬرا ايمبه دڤستيكن باهووا بهاس إيطالياا مروڤاكن بهاس نڠ بايسي نيلاي سسترا دان باهووا بهاس ايت كاو مميكول ببن ڤمبهاسن فيلصفات، سجومله اوڤاي مولاي برمونچولن، خصوصڽ سجق تاهون ١٥٤٠-ان.
كيت تاهو باهووا ديبت تنتڠ كبيبسن بركهندق ممانس تاروس(ميثلڽ، دالم ڤرتوكرن يڠ تركنل انتارا ايراسموس دان مرتين لوطار)، باهووا بوهن ڤميكير سڤنڽول سماكين تروبسيسي دڠن كونسيڤ كبڠساونان، باهووا ڤڠڬوناان دوءيل مروڤاكن ڤركتيك يڠ مڠحاصيلكن كاريا سسترا بسر ڤد ابد كانم بلس (دبوليحكان كه كادا؟).
كيت كادا بوليه كادا ايڠت باهو.وا كبڽقان فيلسوف ڤد ماس ايت ستيدقڽ نومينل، جك تيدق طاعة، كريستين، بهوا ابد كانم بلس مليهت ريفورماسي ڤروتيستن ماوڤون كاتوليك، دان بهوا فيلصفات رينايسنس منچاڤأي ڤونچقڽ دڠن ڤريود ڤراڠ تيڬ ڤولوه تاهون (١٦١٨-١٦٤٨).
سباڬاي كسيمڤولن، سام كاي نڠ لاين دالم سجاره ڤميكيرن فيلوسوفي رينايسنس كادا كاو دأڠڬڤ تله مڽدياكن سسواتو يڠ بوجور-بوجور هاڽر اتاو تله برلنجوت برابد-ابد لاوسڽ ڬسن ماولڠي كسيمڤولن ڤنداهولوڽ.
فيلصفات موديرن اداله فيلصفات يڠ دكمبڠكن ڤد ايرا موديرن دان ديسوسياسيكن دڠن موديرنيتس.
ڤد ابد كا-١٧ دان كا-١٨، توكوه-توكوه اوتام دالم فيلصفات ڤيكيرن، ايڤيستيمولوڬي، دان ميتافيسيك سچارا عموم دباڬي منجادي دوا كلومڤوك اوتام.
"سباليقڽ، بوبوهن ينيا نڠ ڤرچاي باهووا ڤڠتاهوان هاروس دمولاي دڠن ڤڠالمن سينسوريق."
توكوه-توكوه ڤنتيڠ لاين دالم فيلصفات ڤوليتيك منچاكوڤ تومس هوببيس دان جين-جچقويس روسسأاو.
كنت مميچو باداي كاريا فيلوسوفيس د جرمان ڤد ڤمولأن ابد كسمبيلن بلس، نڠ دمولاي دڠن ايدياليسمى جرمان.
كرل مركس ماوبه فيلوسوفي سجاره هيڬيل دان ايتيكا امڤيريس يڠ دومينن د ايڠڬريس، ماوبه ڬاڬسن هيڬيل منجادي بنتوق نڠ ماتيريالايستيق بانر، منتڤكن داسر ڬسن ڤڠمبڠن مشاركت.
ارطار سچوڤينهاوار مامبيل ايدياليسمى سمڤأي ڤد كسيمڤولن باهووا دنيا كادا لاين هاڽله انترڤلاي سيا-سيا دان كهنداق كادا بكسودهن، دان مڠنجوركن اتيئسمى دان ڤسيميسمي.
ديسچرتس برڤنداڤت باهووا باڽق دوكترين علميه ميتافيسيك نڠ دومينن كادا برارتي اتاو ڤلسو.
ينيا منچوبا ڬسن مڽيسيهكن سباڽق موڠكين دري سموا كڤرچايأنڽ، ڬسن مننتوكن اڤ ڤون نڠ ينيا كتاهوي دڠن ڤستي.
مولاي داسر اين اڽا ممباڠون ڤڠتاهوانڽ كمبالي.
مسكيڤون سجاره مڠاكوي ڤران ڤڠالمن جوا، بربيدا دري امڤيريس دڠن براسومسي باهووا داتا سينسوريس كادا كاو دڤاهمي تنڤا ممڤرتيمبڠكن كادأن سجاره دان بوديا د مان ڤڠامتن دلاكوكن.
"نڠ كاي امڤريسمى ڤرتام دان تراوتما دچيريكن اوليه ايديال ڬسم ممبياركن داتا اوبسرۏاسياونل ""بڤاندير ڬسم ديري ينيا ساءوراڠ""، سمنتارا ڤنداڠن ساءيڠن مننتڠ اين ايديال."
دڠن كات لاين: امڤريسيسم سباڬاي كونسيڤ هاروس دباڠون بيمبايان لاون كونسيڤ-كونسيڤ لاين، نڠ برسام-سام مموڠكينكن ڬسن ماوله ديثكريميناسي ڤنتيڠ انتارا ايدياليسمى نڠ بلاينن نڠ منداساري علمو موديرن.
ايڤيستيمولوڬيس، ايدياليسمى مڽاتاكن سباڬاي سكيڤتيسيسمى تنتڠ كموڠكينن ڬسن مڠتاهوي اڤڤون تنتڠ حال ڤيكيرن منديري.
اين ني مڠڬمبركان ڤروسيس د مان تيوري دايكسترك دري ڤركتيك، دان دتراڤكن ڤولڠ ڬسن بلاتيه ڬسن ممبنتوق اڤ نڠ دسمبت ڤركتيك چردس.
بريان لياتر (٢٠٠٦) هلامن ويب "اناليسيس" دان فيلصفات "بنوا".
فيلصفات كونتيمڤورير اداله ڤريود واهيني دالم سجاره فيلصفات بارت نڠ دمولاي ڤد اول ابد كا-٢٠ دڠن منيڠكتڽ كاهلين اكن ديسيڤلين دان منيڠكتڽ فيلصفات اناليتيچ دان كونتينينتل.
جرمان اداله نڬارا ڤمولأن ڬسن فاكولتس فيلصفات.
سلاين ايت، كادا كاي كبڽقان ايندوستري ساءين س نڠ محاصيلاكن بوكو، مجله، دان تايڠن تيليۏيسي نڠ سهات، نڠ بتوجوان ممڤوڤولركن ساءين س دان مڽمڤأيكن حاصيل تيكنيس بيدڠ علميه كڤد مشاركت عموم، كاريا بوبوهن فيلسوف ڤروفيسيونل نڠ دأرهكن كڤد بوهن ڤنونتون د لوار ڤروفيسي ايت ماسيه لڠكا.
ستياڤ ديۏيسي مڠورڬانيساسي كونفيرينسي تاهونن نڠ ڬانل.
د انتارا باڽق توڬس نڠ لاين، اسوسياسي برتڠڬوڠ جواب ڬسن مڠلول باڽق كهورمتن ڤروفيسي.
"ڤركمبڠن اين كيرا-كيرا سزمان دڠن ڬويان نڠ دڬاوي اوليه ڬوتتلوب فريڬي دان برترند روسسلل دالم مروموسىكن ميتودي فيلصفات هاڽر برداسركن اناليسيس بهاس ملالوءي لوڬيك موديرن (اوليه سبب ايت اصطلاح ""اناليتيچ فيلوسوڤهي"")."
"ببراڤ فيلسوف، نڠ كاي ريچرد رورتي دان سيمون ڬلنديننيڠ، بيسي ڤنداڤت باهووا ڤربيداان ""اناليتيچ كونتينينتل"" اين كادا برارتي باڬي ديسيڤلين سچارا كسلوروهن."
ستله ايت، بوبوهن فيلسوف اناليتيق دان كونتينينتل بلاينن تنتڠ ڤنتيڠڽ دان ڤڠاروه بوهن فيلسوف برايكوتڽ ڤد تراديسي مريك ماسيڠ-ماسيڠ.
مسكيڤون فيلصفات اناليتيق دان فيلصفات بنوا مميليقي ڤنداڠن نڠ بلاينن بانر تنتڠ فيلصفات منوروت كنت، فيلصفات بنوا رنچق دڤاهمي دالم ارتي نڠ لواس سهيڠڬ منچاكوڤ بوهن فيلسوف ڤسچ-كنت اتاو ڬرقن نڠ ڤنتيڠ باڬي فيلصفات بنوا تاڬل لاينن ڤد فيلصفات اناليتيق.
اوليه كارنا ايت، فيلصفات بنوا چندروڠ كڤد سجاره، دان د سان فيلصفات اناليسيس چندروڠ ممڤرلاكواكن فيلصفات دالم سؤال ڤروبليم-ڤروبليم نڠ بلاينن، نڠ كاو داناليسيس ترڤيسه دري اصل اصولڽ.
سكوله-سكوله اورتودوك س اوتام مونچول انتارا ڤرمولأن تاهون ماسيها دان كقيصرن ڬوڤتا.
تراديسي-تراديسي اڬام دان فيلصفات اين بلاكڠن دكلومڤوككن سباڬاي هيندويسمى.
بوبوهن ڤاكر بارت ماڠڬڤ هيندويسمى سباڬاي ڤلبورن اتاو سينتيسيس برباڬاي كبودايان دان تراديسي اينديا، دڠن برباڬاي اكر دان كاديدا بيسي ڤنديري توڠڬل.
بوبوهن فيلسوف اينديا مڠمبڠكن سواتو سيستم ڤنالارن ايڤيستيمولوڬيس (ڤرامان) سرتا لوڬيك دان مڽليديكي توڤيق-توڤيق سڤرتي اونتولوڬي (ميتافيسيكا، براهمن-اتمن، سوڽتا-اناتتا)، سارنا ڤڠتاهوان نڠ كاو ديندلكن (ايڤيستيمولوڬي، ڤرامانس)، سيستم نيلاي (اكياولوڬي) دان توڤيق-توڤيق لاينڽ.
ڤركمبڠن ايمبهڽ منچاكوڤ ڤركمبڠن ڤڠاروه تنترا دان اسلام إيران.
نيايا سچارا تراديسيونال منريما امڤت ڤرامانس سباڬاي چارا نڠ كاو ديندالكن ڬسن ممڤروليه ڤڠتاهوان - ڤراتيق يق (ڤرسيڤسي)، انوم ṣ ā a (ينفيرينچ)، اوڤم ṇ ā a (ڤمبنديڠن دان انالوڬي) دان عبدا (كات، كسقسين دري اهلي د ماس دهولو اتاو ماس واهيني).
فيلصفات اين بيسي ڤنداڤت باهووا عالم سمستا درامو كمبالي ك ڤارم تابهله (اتوم)، نڠ كادا كاو بيناسا (انيتيا)، كادا تباڬي-باڬي، دان بيسي جنيس دمنسي خصوص، يڠ دسبوت "كچيل" (a ā u).
كمودين ۏايايشاشيكس (صريضارا دان اودايان دان صياۏادتيا) منمبهاكن سبوتيڠ كاتڬوري لاڬي ابحاۏ (نون-ايكسيستنسي).
كارنا فوكوس بوهنڽ ڤد ستود تيك س دان انترڤريتاسي، ميممسا مڠمبڠكن تيوري فيلولوڬي دان فيلصفات بهاس يڠ ممڤڠاروهي سكوله-سكوله اينديا لاينڽ جوا.
چيري-چيري خاص فيلصفات جاين منچاكوڤ دواليسمى ڤيكيرن — توبوه، ڤڽاڠكالن ترهادڤ توهن نڠ كرياتيف دان مهاكواس، كرم، عالم سمستا نڠ ككال دان كادا دچيڤتاكن، نون-ككراسن، تيوري برباڬاي اسڤيك كبنرن، دان مورليتاس برداسركن ڤد ڤمبيبسن جيوا.
اڬام ڠينا دسمبت جوا سباڬاي موديل ليبراليسمى فيلوسوفيس كارنا تونتوتن كبنرن برصفة ريلاتيف دان مولتيفسيت دان كارنا كسديانڽ ڬسن مڠاكوموداسي سبرتءن كموڠكينن ڤنداڠن دري فيلصفات ساءيڠن.
ڤارا فيلسوف كتورونن چارۏاك نڠ كاي بريهسڤتي كريتيس بانر ترهادڤ فيلصفات لاين ڤد ماس ايت.
اين اداله تراديسي فيلوسوفي يڠ دومينن د تيبيت دان نڬارا اسيا تڠڬارا نڠ كاي سري لنك دان بورم.
كمودين تراديسي فيلوسوفي بودضا دكمبڠكن ڤسيكولوڬيس كومڤليك س دسمبت ’ءابهيدهرماء’.
"تراديسي اين توروت مڽببكن اڤ نڠ دسمبت "ڤروبهن ايڤيستيمولوڬيس" دالم فيلصفات اينديا."
ايكسڤونين ڤنتيڠ دري اڬام موديرن بودضيس ترماسوق اناڬاريك ضارمڤال (١٨٦٤-١٩٣٣) دان اورڠ اميريك يڠ بروبه منجادي هنري ستيايل اولچوتت، اڠڬوتا موديرنيست چينا تايزو (١٨٩٠-١٩٤٧) دان يين شون (١٩٠٦-٢٠٠٥)، سرجان زين د.ت سوذوكي، دان ڬيندون چوفيل تيبيت (١٩٠٣-١٩٥١).
انتروڤولوڬي يتاو ستود علميه تنتڠ كمأنسيأن، ڤريهاتين دڠن ڤريلاكو مأنسي، بيولوڬي مأنسي، بوديا دان مشاركت، باءيق د ماس واهيني ماوڤون د ماس بهاري، ترماسوق سڤيسيايس مأنسي د ماس لالو.
بيولوڬي اتاو انتروڤولوڬي فيسيك تو ستود ڤركمبڠن بيولوڬيس مأنسي.
برباڬاي اورڬانيساسي انتروڤولوڬ نڠ برومور ڤينديق سوده تربنتوق.
كتيك ڤربودقن دهاڤوس د ڤرانچيس ڤد تاهون ١٨٤٨، سوچيايتي دتيڠڬالقن.
باڬي بوبوهنڽ، ڤوبليكسي چرليس دروين تنتڠ اصل مولا سڤيسيايس اداله ڤينچيرهن دري سڬالا سسواتو نڠ بوهنڽ مولاي چوريڬ.
اد كجادين مندادق نڠ سڬرا دباوا منوجو علمو سوسيال.
"دفينيسي-ڽ واهيني منجادي ""ستود كلومڤوك مأنسي، دأڠڬڤ سچارا كسلوروهن، دالم رينچين، دان دالم هوبوڠنڽ دڠن سلوروه عالم""."
ينيا منموكن ڤوست بيچارا د اوتق مأنسي، نڠ هاري اين دسمبت دايره بروچ ايمبه ينيا.
دوا جيليد ڤڠهابيسن دتربيتاكن ايمبه كماتينڽ.
ينيا منكانقن باهووا داتا ڤربنديڠن هاروس امڤيريس، دكومڤولكن دڠن ايكسڤيريمن.
وايتز ني بڤڠروه بانر د كالڠن ايتنولوڬي ايڠڬريس.
ڤرواكيلن دري سوچيايتي ڤرانچيس حاضر، مسكيڤون لاين بروچ.
سبلومڽ، ايدورد مڽمبت ديريڽ سباڬاي ايتنولوڬيست; ايمبهڽ، منجادي انتروڤولوڬ.
ساله ساتو ڤركچوالين نڠ منونجول اداله مشاركت برلين ڬسن انتروڤولوڬي، ايتنولوڬي، دان ڤراسجاره (١٨٦٩) يڠ ديديريكن اوليه رودولڤه ۏيرچوو، نڠ دكنل سباڬاي سراڠن ۏيتوڤراتيف اتس بوبوهن ايۏولوسياونيس.
تيوريتيكوس اوتام ايت امڤونڽ اورڬانيساسي ڠيني.
انتروڤولوڬي ڤركتيس، ڤڠڬوناان ڤڠتاهوان دان تيكنيك انتروڤولوڬي ڬسن ممچهكن مسئله سڤيسيفيق، تله تيبا; چونتوهڽ، كحاضيرن كوربن نڠ دقبور موڠكين مرڠسڠ ڤڠڬوناان سأورڠ اركياولوڬ فورينسيك ڬسن منچيڤتاكن اديڬن ڤهبيسان.
حال اين خصوصڽ منونجول د اميريك سريكت، دري ارڬومين بواس ملاوان اديولوڬي راسيال ابد كا-١٩، ملالوءي ادۏوكاسي مرڬرايت ماد ڬسن كستارأن ڬيندير دان ڤمبيبسن سيكسوال، هيڠڬ كريتيك نڠ ڤاليڠ هاڽر اتس ڤنينداسن ڤسچ-كولونيال دان ڤروموسي مولتيكولتورليسمى.
د ايڠڬريس راي دان نڬارا-نڬارا ڤرسماقمورن، تراديسي انتروڤولوڬي سوسيال ايڠڬريس چندروڠ مندوميناسي.
انتروڤولوڬي بوديا اداله ستود كومڤاراتيف دري برباڬاي چارا د مان اورڠ ممهمي دنيا د سكيتر ينيا، سمنتارا انتروڤولوڬي سوسيال اداله ستود تنتڠ هوبوڠن انتارا اينديۏيدو دان كلومڤوك.
كاديدا ڤربيداان كراس-دان-چڤت د انتارا بوهنڽ، دان كاتڬوري اين تومڤڠ تينده دالم تيڠكت نڠ چوكوڤ ڬانل.
ڤروييك اين رنچق دياكومودير دالم بيدڠ ايتنوڬرافي ڤڠ.
ڤڠامتن ڤسرتا يتاو ساله ساتو ميتودي داسر انتروڤولوڬي سوسيال دان بوديا.
ستود تنتڠ ككرابتن دان اورڬانيساسي سوسيال يتاو فوكوس اوتام انتروڤولوڬي سوسيوكولتورل، كارنا ككرابتن اداله اونيۏرسل مأنسي.
ڤنداڠن ايتنوڬرافي يتاو ڤڠالمن تاڠن ڤرتام دان كونتيك س سوسيال مڠ ڤنتيڠ.
ايتيكا كاو دڤاكاي دالم براڬام بيدڠ، نڠ كاي ڤڠاجرن، ڤوليتيك، انتروڤولوڬي كولتورل دان لاينڽ.
انتروڤولوڬي ايكونومي تتڤ، ڬسن سباڬيان بسر، فوكوس ڤد ڤرتوكرن.
"يڠ ڤرتام دري دايره-دايره اين ڤريهاتين دڠن "مشاركت ڤرا-كاڤيتاليس" نڠ مڠالمي ايۏولوسي ""سوكو"" ستيريوتيڤ."
كناڤ بوهنڽ نڠ بيڬاوي دالم ڤڠمبڠن بڬيتو برسديا مابايكن سجاره دان ڤلاجرن نڠ موڠكين دتاورعان؟
دالم ككرابتن ايكم بيسين دوا كلوارڬ نڠ بلاينن.
انتروڤولوڬي رنچق ترجادي دڠن ڤارا فيمينيس دري تراديسي نون-بارت، يڠ ڤرسڤيكتيف دان ڤڠالمنڽ بيسا بلاينن دڠن سودوت ڤندڠ دان ڤڠالمن قوم فيمينيس كوليت ڤوتيه د ايروڤا، اميريك، دان د تمڤت لاين.
"انتروڤولوڬي ڤوليتيك بركمبڠ سباڬاي ديسيڤلين نڠ ڤرهاتين تراوتما دڠن ڤوليتيك دالم مشاركت تنڤا ستاتوس، سواتو ڤركمبڠن هاڽر دمولاي دري تاهون ١٩٦٠-ان، دان ماسيه برلڠسوڠ: ڤارا انتروڤولوڬ مولاي سماكين ممڤلاجري ڤڠاتورن سوسيال نڠ لبيه ""كومڤليك س"" د مان كحاضيرن نڬارا، بيروكراسي دان ڤاسر مماسوقكي اكون ايتنوڬرافيس دان اناليسيس فينومينا لوكل."
كدوا، بوبوهن انتروڤولوڬ بيڬامتن مولاي مڠمباڠكن مسئله ديسيڤلين دڠن نڬارا دان اينستيتوسي بوهنڽ (دان مڠناءي هوبوڠن انتارا لمباڬ ڤوليتيك فورمل دان اينفورمال).
بوروڠ اين كادڠ-كادڠ دكلومڤوككن دڠن انتروڤولوڬي سوسيوبوديا، دان كادڠ-كادڠ دأڠڬڤ سباڬاي باڬين دري بوديا ماتيريال.
ڤنليتيان ايت دڬاوي جوا اتس سجاره برباڬاي كلومڤوك ايتنيك نڠ موڠكين اد اتاو كاديدا سمڤأي واهيني.
"برباڬاي ڤروسيس سوسيال د دنيا بارت سرتا د ""دنيا كتيڬ"" (نڠ ڤهبيسان يتاو كبياساان فوكوس ڤرهاتين بوهن انتروڤولوڬ) ممباوا ڤرهاتين ""سڤيسياليس د ءبوديا لاينء"" لابيه ڤارق ك رومه بوهنڽ."
اين اداله بيدڠ انترديسيڤلينار نڠ تومڤڠ تينده دڠن سجومله ديسيڤلين لاين، ترماسوق انتروڤولوڬي، اياولوڬي، كدوقتران، ڤسيكولوڬي، كدوقتران دوقتر هيوان دان زوولوڬي.
اين اداله بيدڠ انترديسيڤلينار نڠ تومڤڠ تينده دڠن سجومله ديسيڤلين لاين، ترماسوق انتروڤولوڬي، ايتولوڬي، كدوقتران، ڤسيكولوڬي، كدوقتران دوقتر هيوان دان زوولوڬي.
ڤد تاهون ١٩٨٩، سكلومڤوك چندكياوان ايروڤا دان اميريك د بيدڠ انتروڤولوڬي ماوله اسوسياسي انتروڤولوڬ سوسيال ايروڤا (اياسا) نڠ بيفوڠسي سباڬاي اورڬانيساسي ڤروفيسيونل اوتام ڬسن بوبوهن انتروڤولوڬ نڠ بيڬاوي د ايروڤا.
اين اداله ڬاڬسن باهووا بوديا كادا بوليه دنيلاي اوليه نيلاي-نيلاي اتاو سودوت ڤندڠ اورڠ لاين، تاڬل دڤريقسا تنڤا ڤراسان دڠن اصطلاح بوبوهنڽ سورڠ.
فرنز بواس د هادڤن عموم منولق ڤرتيسيڤاسي اميريك سريكت دالم ڤراڠ دنيا ا، دان ايمبه ڤراڠ ڠيتو ينيا منربيتكن اورين سيڠكت دان كچامن اتس ڤرتيسيڤاسي ببراڤ اركياولوڬ اميريك دالم كڬياتن سڤياونسي د مك سايكو سباڬاي بوهن علمووان.
ڤد ساعت نڠ سام، كاريا داۏيد ه. ڤريچ ڤد انتروڤولوڬي اميريك سلاما ڤراڠ ديڠين ممباري لاڤورن رينچي مڠناءي ڤڠجرن دان ڤمچتن ببراڤ انتروڤولوڬ دري ڬويانڽ ڬسن سيمڤاتي كومونيس.
سجومله ريسولوسي نڠ مڠچم ڤراڠ دالم سموا اسڤيكڽ دلقسانكن سچارا تلق ڤد ڤرتموان تاهونن اسوسياسي انتروڤولوڬي اميريك (ااا).
اسوسياسي انتروڤولوڬ سوسيال ايڠڬريس دان چوممونويالث (ا س ا) مڽمبت ڤڠتاهوان ترتنتو سچارا ايتيكا بربهاي.
ساله ساتو كاراقتريستيق اوتاماڽ اداله باهووا انتروڤولوڬي چندروڠ ممباري لاڤورن فينومينا نڠ ريلاتيف لبيه هوليستيق دان چندروڠ امڤيريس بانر.
هوبوڠن يڠ ديناميس ڠينا، انتارا اڤ نڠ كاو دأمتي د دارت، نڠ بتنتاڠن لاون اڤ نڠ كاو دأمتي دڠن مڽوسون باڽق ڤڠامتن لوكل تتڤ فوندامينتل دالم سڬالا جنيس انتروڤولوڬي، انته كبودايان، بيولوڬي، ليڠڬوءيستيك اتاو اركياولوڬي.
ڤد سيسي بيولوڬي اتاو فيسيق، ڤڠوكورن مأنسي، سمڤل ڬينتيكا، داتا ڬيزي كاو دكومڤولكن دان دتربيتكن سباڬاي ارتيكل اتاو مونوڬرف.
منوروت جنيس-جنيس الت، سڤرتي اولدووان اتاو مواسترين اتاو تومبوهن ليۏاللويس مندانيا اركياولوڬ دان انتروڤولوڬ لاين دالم ممهمي ترن اوتام د ماس لالو مأنسي.
نورما بوديا مڠكودي ڤريلاكو نڠ كاو دتريما دالم مشاركت; ايت منجادي ڤدومن اونتوق ڤريلاكو، ڤاكاين، بهاس، دان سيكڤ دالم سواتو سيتواسي، نڠ بيفوڠسي سباڬاي ڤول ڬسن ڤڠهارڤن دالم كلومڤوك سوسيال.
اين منچاكوڤ بنتوق-بنتوق ايكسڤريسيف نڠ كاي سني، موسيق، تارين، ريتوال، اڬام، دان تيكنولوڬي سڤرتي ڤڠڬوناان الت، مماسق، ڤاڤن، دان ڤاكاين.
تيڠكت كچڠڬيهن كبودايان كادڠ-كادڠ دڤاكاي جوا ڬسن ممبدقن ڤرادبن دري مشاركت نڠ كادا تاڤي روميت.
كبودايان مسسا ممقصودكن بنتوق كبودايان كونسومن نڠ داوله سچارا مسسل دان دڤرانتاراا مسسل نڠ مونچول ڤد ابد كا-٢٠.
دالم ساءين س سوسيال نڠ لبيه لواس، سودوت ڤندڠ تيوريتيس ماتيرياليسمى كبودايان بيسي ڤنداڤت باهووا كبودايان سيمبوليس مأنسي مونچول دري كوندسي فيسيق كهيدوڤن مأنسي، سرايا مأنسي منچيڤتاكن كوندسي ڬسم كلڠسوڠن هيدوڤ فيسيق، دان باهووا داسر كبودايان ترداڤت دالم واتق بيولوڬيس نڠ بيريۏولوسي.
دالم ارتي اين، مولتيكولتورليسمى مهرڬاي هيدوڤ بيهيڬان دان ساليڠ محرمتي انتارا بوديا نڠ بلاينن نڠ مڠهوني ڤلانيت نڠ سام.
"ڤد تاهون ١٩٨٦، فيلسوف ايدورد س. چسي منوليس، "" بوديا نڠ برارتي بانر ’تمڤت برساندر’ دالم بهاس ايڠڬريس ڤرتڠهن، دان كات نڠ سام كمبالي ك لاتين چوليري، ’ڬسن منديامي، مراوات، سمڤأي مڽمبهلا’ دان چولتوس، ’كولتوس، تراوتما يڠ ريليڬياس.’"
"جادي، كونترس انتارا "بوديا" دان "ڤرادبن" بياساڽ ترسيرت دالم ديري بوبوهن ڤنوليسڽ ڠينا، بهكن ڤاس كادا دڽاتاكن كاي ايت."
كممڤوان اين مونچول دڠن ايۏولوسي موديرنيتس ڤريلاكو ڤد مأنسي سكيتر٥٠.٠٠٠ تاهون يڠ لالو دان رنچق دأڠڬڤ سباڬاي كاونيكن مأنسي.
ريين راود، مناروساكن ڬويان اومبرتو ايكو، ڤيارري بواورداييو دان جيففريي چ. الايك ساندر، تله مڠوسولكن موديل ڤروبهن بوديا برداسركن ڤد كلاايم دان ڤناورن، نڠ دنيلاي اوليه كممڤوان كوڬنيتيف بوهنڽ دان ددوكوڠ اتاو كادا ددوكوڠ اوليه اوتوريتس سيمبوليس مشاركت بوديا نڠ دڤرتاڽكن.
ريڤوسيسي بوديا برارتي ريكونستروكسي كونسيڤ بوديا مشاركت.
كونفليك سوسيال دان ڤڠمبڠن تيكنولوڬي كاو محاصيلكن ڤروبهن دالم مشاركت دڠن مڠوبه ديناميك سوسيال دان ممڤروموسيكن موديل بوديا هاڽر، دان مرڠسڠ اتاو مڠاقتيفكن اكسي ڬينراتيف.
كوندسي ليڠكوڠن كاو جوا ماسوق سباڬاي فكتور.
ڤراڠ اتاو ڤرسائيڠان اتس سومبر داي كاو ممڤڠاروهي ڤركمبڠن تيكنولوڬي اتاو ديناميك سوسيال.
"ميثلڽ، رنتاي ريستورن دان ڤرودوق كولينر بارت مميچو راس هندق تاهو دان كترتاريكن اورڠ چينا سرايا چينا ممبوك ڤركونومين ڤرداڬڠن انترناسيونل ڤد اخير ابد كا-٢٠. """
دي بيسي ڤنداڤت باهووا كتيدقديواسان اين داتڠ كادا دري كورڠڽ ڤماهمن، تاڬل دري كورڠڽ كبرانيان ڬسن بڤيكير سچارا ايندڤندن.
"سلاين ايت، هيردر مأسولكن سواتو بنتوق كوليكتيف دري بيلدوڠ: ""ڬسن ببوهن ڬمبالا، بيلدوڠ يتاو كسلوروهن ڤڠالمن نڠ ممباري ايدينتيتس نڠ كوهيرن، دان راس توجوان عموم، كڤد سواتو بڠسا."""
اوجر ڤميكيرن سكوله اين، ستياڤ كلومڤوك ايتنيك بيسي ڤنداڠن دنيا نڠ بلاينن نڠ كادا سيڤدان لاون ڤنداڠن دنيا دري كلومڤوك-كلومڤوك لاين.
ينيا ماصولكن باهووا ڤربنديڠن علميه دري سلوروه مشاركت مأنسي اكن مڠوڠكڤكن باهووا ڤنداڠن دنيا نڠ بلاينن ترديري دري عنصور-عنصور داسر نڠ سام.
"سبواه چارا هيدوڤ ترتنتو، اڤاكه دري اورڠ، ڤريود اتاو كلومڤوك."
"دڠن كات لاين، ڬاڬسن ""بوديا"" نڠ بركمبڠ د ايروڤا سلاما ابد كا-١٨ دان اول ابد كا-١٩ منچرمينكن كتيمڤڠن دالم مشاركت ايروڤا."
ماومڤتي چارا بڤيكير نڠ ڠينا، ببراڤ نڬارا دان بڠسا كاو دأڠڬڤ لبيه بيدب درڤد نڠ لاين دان ببراڤ اورڠ لبيه بربوديا درڤد نڠ لاين.
بوبوهن كريتيكاس لاين ڤد ابد كا-١٩، ستله روسسأاو، تله منريما ڤربيداان انتارا بوديا نڠ لبيه تيڠڬي دان لبيه رنده اين، تتاڤي تله مليهت كهلوسن دان كچڠڬيهن بوديا تيڠڬي سباڬاي ڤركمبڠن مروسق دان كادا واجر نڠ مڠابوركن دان مڽيمڤڠكن صفة داسر اورڠ-اورڠ.
د تاهون ١٨٧٠، انتروڤولوڬ ايدورد تيلور (١٨٣٢-١٩١٧) منراڤكن ڬاڬسن تنتڠ بوديا نڠ لبيه تيڠڬي ۏرسوس نڠ لبيه رنده ڠينا ڬسن مڠموكاكن تيوري ايۏولوسي اڬام.
"ڤ "باڬي سوسيولوڬ ڬيورڬ سيمميل (١٨٥٨-١٩١٨)، بوديا مروجوق ڤد "ڤمباڬان اينديۏيدو ملالوئي حق ميليق بنتوق-بنتوق ايكسترنل نڠ سوده ديوبجيكسيكن دالم سجاره"."
كبودايان نون-ماتيريال مڠاچو ڤد ڬاڬسن نون-فيسيق نڠ دميليكي ستياڤ اورڠ تنتڠ كبودايان مريك، ترماسوق نيلاي، سيستم كڤرچايأن، اتورن، نورما، مورل، بهاس، اورڬانيساسي، دان اينستيتوسي، سمنتارا بوديا ماتيريال مروڤاكن بوقتي فيسيق دري بوديا ڤد أوبجيك دان ارسايتقتور نڠ بوهنڽ اوله اتاو تله بوهنڽ اوله.
"سوسيولوڬي بوديا ساعت ايت "منموكن كمبالي" د دنيا بربهاس ايڠڬريس سباڬاي ڤرودوق دري ""ڤروبهن بوديا"" تاهون ١٩٦٠-ان، نڠ ديومڤتي اوليه ڤندكتن ستروكتورل دان ڤوستموديرن ڬسن علمو سوسيال."
"كبودايان "" سجق ايت تله منجادي كونسيڤ ڤنتيڠ د باڽق چابڠ سوسيولوڬي، ترماسوق بيدڠ علميه نڠ تڬس نڠ كاي ستراتيفيكاسي سوسيال دان اناليسيس جاريڠن سوسيال."
بوبوهنڽ مليهت ڤول كونسومسي دان وقتو سڠڬڠ نڠ دتنتواكن اوليه هوبوڠن ڤرودوكسي، نڠ منونتون بوبوهنڽ ڬسن فوكوس ڤد هوبوڠن كلس دان اورڬانيساسي ڤرودوكسي.
مولاي ڤاس ايت سوده بيهوبوڠن بانر اون ستوارت حالل، نڠ مڠڬنتيكن هوڬڬرت سباڬاي ديريكتور.
كتيق-ڤركتيق ايني ممبنتوق چارا اورڠ ملاكوكن حال-حال ترتنتو (سڤرتي منونتون تيليۏيسي اتاو ماكن د لوار) دالم بوديا ترتنتو.
"منونتون تيليۏيسي ڬسن مليهت سودوت ڤندڠ عموم ترهادڤ سواتو ڤريستيوا برسجاره هندقڽ تو كادا اوسه دأڠڬڤ سباڬاي كبودايان كچوالي ممقصودكن ميديا تيليۏيسي ايت سنديري، نڠ موڠكين تله دڤيليه سچارا بوديا; اكن تتاڤي، انق-انق سكوله نڠ اومڤت منونتون تيليۏيسي ايمبه بوليق سكوله لاون كاوننڽ ڬسن "مڽسواياكن ديري" تنتو ساج ممنوهي شرط كارنا كاديدا السن يڠ صح ڬسن برڤرتيسيڤاسي دالم ڤركتيك اين."
""بوديا" ڬسن ڤنليتي ڤڠكاجين كولتورل كادا منچاكوڤ كبودايان تراديسيونال تيڠڬي اج (بوديا كلومڤوك-كلومڤوك سوسيال نڠ بركواس) دان بوديا ڤوڤولر، تتاڤي جوا معنى دان ڤركتيق سهاري-هاري."
بوبوهن چندكياوان د ايڠڬريس دان اميريك سريكت مڠمبڠكن برباڬاي ۏرسي ستود كبودايان ستله اخير تاهون ١٩٧٠-ان.
نامون، ڤربيداان انتارا اونتاين رمبوت د اميريك دان ايڠڬريس تله ممودر.
فوكوس اوتام ڤندكتن مركساس اورتودوك س بركونسينتراسي ڤد ڤرودوكسي معنى.
ڤندكتن لاين ڬسن ڤڠكاجين كبودايان، نڠ كاي ڤمبلاجرن كبودايان فيمينيس دان ڤركمبڠن-ڤركمبڠن د لاڤڠن د اميريك، منجاوهكن ديري بوبوهنڽ دري ڤنداڠن ڠيني.
ڤسيكولوڬ بوديا مولاي منچوبا ڬسن منجلجاهي هوبوڠن انتارا ايموسي دان بوديا، دان منجواب اڤاكه ڤيكيرن مأنسي ايندڤندن دري بوديا.
د ڤيهق لاين، ببراڤ ڤنليتي بيوسها منچاري ڤربيداان انتارا كڤريبادين اورڠ-اورڠ دالم كبودايان نڠ بلاينن.
ميثلڽ، اورڠ نڠ دڬنعلي دالم كبودايان دڠن سمڤوا دلاتيه دڠن ڬاي برڤيكير نڠ خاص.
ڤد داسرڽ، كونۏينسي هاڬواي تو ڬسن ڤرليندوڠن ككايأن بوديا دالم ڤريستيوا كونفليك برسنجات دان كونۏينسي يونيسكو ڬسن ڤرليندوڠن كانيكراڬمن بوديا بروروسن دڠن ڤرليندوڠن بوديا.
برداسركن حكوم انترناسيونل، ڤي بي بي دان يونيسكو منچوبا ماوله دان منتڤكن اتورن ڬسن اين.
ترڬيت سراڠن يتاو ايدينتيتس لاون، ايت ڤڠ سببڽ اسيت بوديا سيمبوليس منجادي ترڬيت اوتام.
ڤرايأن اداله ڤريستيوا نڠ رنچق تو درايكن اوليه مشاركت دان مموستكن ڤرهاتين ڤد ببراڤ اسڤيك خاص مشاركت ايت دان اڬام اتاو كبودايان.
سلاين اڬام دان چريتا رعيت، اصل اصول نڠ ڽات اداله ڤرتانين.
فيستيۏال رنچق دڤاكاي ڬسن ممنوهي توجوان كومونل يڠ سڤيسيفيق، خصوصڽ ڬسن مرايكن اتاو ماوچاڤكن تريما كاسيه كڤد بوبوهن ديوا، ديوي اتاو والي: ڠينا دسمبت فيستيۏال ڤترونل.
د يوناني دان روم كونو، فيستيۏال سڤرتي ساتورناليا دكايتكن ارت دڠن اورڬانيساسي سوسيال دان ڤروسيس ڤوليتيك سرتا اڬام.
"دالم بهاس ايڠڬريس ڤرتڠهن، ""فيستيۏال داي"" تو جادي هاري ليبور اڬام."
"اصطلاح ""ڤرجاموان"" دڤاكاي جوا دالم بهاس سكولر عموم سباڬاي سينونيم ڬسن هيدڠن بسر اتاو اڤ اج نڠ روميت."
فيستيۏال كاڬامأن نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ نڠ كاي ناتل، روسه هسهانه، دوالي، عيد الفطري دان ادول اضحى برفوڠسي ڬسن مننداا تاهون ايت.
ميثلڽ، ڤرايأن نڠ داوله اوليه فرعون مصر كونو، رامسسس ااا، مرايكن كمناڠنڽ اتس اورڠ ليبيا.
اد باڽق جنيس ڤرايأن د دنيا دان سباڬيان بسر نڬارا مرايكن ڤريستيوا اتاو تراديسي ڤنتيڠ ڠيتو دڠن ڤريستيوا بوديا دان كڬياتن تراديسيونال.
فيستيۏال-فيستيۏال مصر كونو بيسا جادي برصفة اڬام اتاو ڤوليتيك.
ميثلڽ، ڤرايأن سيد ايت مرايكن تاهون كتيڬ ڤولوه ماس ڤمرينتاهن فرعون مصر دان كمودين تيڬ (اتاو امڤت دالم ساتو كاسوس) تاهون ايمبهڽ.
دالم كلاندر ليتورڬي كريستين، اد دوا ڤرايأن اوتام، نڠ سچارا تڤت دكنل سباڬاي ڤرايأن كلاهيرن توهن كيت (ناتل) دان ڤرايأن كبڠكيتن (ڤاسكه)، تاڬل ڤرايأن نڠ هالوس ڬسن محرمتي بوبوهن اورڠ سوچي ڤليندوڠ ستيمڤت درايكن د همڤير سبرتءن نڬارا نڠ دڤڠاروهي اوليه كيكريستنن.
ڤرايأن اڬام بودضا، نڠ كاي اسالا ڤراهير، دسلڠڬاراكن د سري لنك دان تايلاند.
فيستيۏال فيلم منچاكوڤ چوڤليكن دري ببراڤ فيلم نڠ بلاينن، دان بياساڽ داداكن ستياڤ تاهون.
اد جوا فيستيۏال مينومن يڠ سڤيسيفيق، نڠ كاي فيستيۏال اوكتوبرفيست يڠ تركنل د جرمان ڬسن بير.
اورڠ مصر كونو مڠندلكن بڽو باءه نڠ دسببكن اوليه سوڠاي نيل، سماچم ايريڬسي، ڠ منجادي لاهن سوبور ڬسن تانمن ڤڠن.
درياي فيستيۏال [كلومڤوك ڬرجا] اداله نڠ بديعام د ديثتريق باوه سوبنسيري د اروناچل ڤراديسه، درايكن ستياڤ تاهون دري تڠڬل ٤ سمڤأي ٧ جولي دڠن بدوا سكيرا ڤانين برليمڤه.
هاري ليبور اداله هاري يڠ دتتڤكن اوليه كبياسأن اتاو اوليه حكوم ڬسن كڬياتن نورمل، تراوتما بيسنيس اتاو ڤكرجأن ترماسوق سكوله، دتڠڬوهكن اتاو دكوراڠي.
سجاوه مان كڬياتن نورمل دكوراڠي اوليه هاري راي موڠكين برڬنتوڠ ڤد حكوم، كبياساان، جنيس ڤكرجأن نڠ دڬاوي اتاو ڤيليهن ڤريبادي.
اكن تتاڤي، دالم كبڽقان مشاركت موديرن، هاري ليبور لبيه باڽق فوڠسيڽ درڤد هاري-هاري اتاو كڬياتن اخير ڤكن لاينڽ.
دالم ببراڤ كاسوس، هاري ليبور هاڽ داڤت دأمتي سچارا نامڽ اج.
ڤڠڬوناانڽ سچارا ڬيوڬرافيس بلاينن.
ميثلڽ، هاري موڽيت درايكن ڤد تڠڬل ١٤ ديسيمبر، ڤندران انترناسيونل نڠ كاي هاري باجق لاوت درايكن ڤد تڠڬل ١٩ سيڤتيمبر، دان هاري حجه داداكن ڤد تڠڬل ٣٠ سيڤتيمبر.
"سقسي-سقسي ييهووا ستياڤ تاهون ممڤرايڠتي ""ڤريڠاتن كماتين ييسوس كريستوس""، تاڬل كادا مراياكن هاري-هاري راي لاينڽ دڠن معنى كاڬامأن سڤرتي ڤاسكه، ناتل اتاو تاهون بارو."
مسلم احمدي مراياكن هاري مسياس يڠ دجنجيكن جوا، هاري ريفورمر، دان خلافه، تاڬل بتنتاڠن لاون كڤرچايأن عموم، كادا جوا دأڠڬڤ سباڬاي هاري ليبور.
هاري راي چلتيچ، نورس، دان نيوڤاڬن ماومڤتي اوروتن رودا تاهون اين.
بوبوهن ڤنليتي بيوكيميا مڽمڤوراكن كترامڤيلن نڠ بيكااتن دڠن اوستياولوڬي مأنسي، ڤلاياوڤتولوڬي، دان اركياولوڬي، دان رنچق ممڤرتيمبڠكن بوديا دان كونتيك س كامر ميت دري جنازه.
ايۏولوسي ڤسيكولوڬي يتاو ستود ستروكتور ڤسيكولوڬيس دري ڤرسڤيكتيف ايۏولوسي موديرن.
ايكولوڬي ڤريلاكو مأنسي يتاو ستود تنتڠ ادڤتاسي كلاكوان (منچاري ماكن، ريڤرودوك سا، اونتوڬيني) دري ڤرسڤيكتيف ايۏولوسي دان ايكولوڬيچ (ليهت ايكولوڬي ڤريلاكو).
ڤلاياوانتروڤولوڬي اداله ڤنليتيان بوقتي فوسيل ڬسن ايۏولوسي مأنسي، تراوتما مماكاي سيسا-سيسا دري هومينين نڠ سوده ڤونه دان سڤيسيايس ڤريمات لاينڽ ڬسن مننتوكن ڤروبهن مورفولوڬي دان ڤريلاكو دالم ڬاريس كتورونن مأنسي، سرتا ليڠكوڠن د مان ايۏولوسي مأنسي ترجادي.
ڠرن ڠيتو ڬين هاڽر، كارنا سوده جادي ءانتروڤولوڬي فيسيكاء لابيه سأبد لاوسڽ، دان ببراڤ ڤركتيسي ماسيه منراڤكن اصطلاح ايت.
ببراڤ ايديتور، ليهت د باوه، سوده مڠاكر بيدڠ بهكن لبيه دالم درڤد علمو فورمل.
اين جادي سيستم اوتام نڠ دلالوا ڤميكيرن بوبوهن چندكياوان تنتڠ عالم سلاما كيرا-كيرا ٢٠٠٠ تاهون كنا.
ينيا جوا منوليس تنتڠ ڤهيسيوڬنمي، سبواه اد نڠ اصلڽ دري توليسن دالم چورڤوس هيڤوكراتس.
ڤد ابد كا-١٩، انتروڤولوڬ فيسيك ڤرانچيس، نڠ دڤيمڤين اوليه ڤاول بروچ (١٨٢٤-١٨٨٠)، مڽوروتي كرانياوميتري تراديسي جرمان، يڠ دڤيمڤين اوليه رودولف ۏيرچوو (١٨٢١-١٩٠٢)، منكنكن ڤڠاروه ليڠكوڠن دان ڤڽاكيت اتس توبوه مأنسي.
ينيا ماوبه فوكوس دري تيڤولوڬي راسيال ڬسن بركونسينتراسي ڤد ستود ايۏولوسي مأنسي، بيڬارق بيجااوه دري كلاسيفيكاسي منوجو ڤروسيس ايۏولوسي.
سواتو رس اداله ڤڠلومڤوقن مأنسي برداسركن كواليتاس فيسيق اتاو سوسيال نڠ سام ك دالم كاتڬوري نڠ عمومڽ دأڠڬڤ بلاينن اوليه مشاركت.
علمو موديرن ماڠڬڤ رس سباڬاي كونستروكسي سوسيال، ايدينتيتس نڠ دتوڬسكن برداسركن اتورن نڠ داوله اوليه مشاركت.
نڠ لاين لاڬي ممبنته باهووا، د انتارا مأنسي، رس تو كادا بيسين معنى تاكسونومي كارنا سبرتءن مأنسي نڠ هيدوڤ برأصل دري سوبسڤيسيايس نڠ سام، هومو ساڤيانس.
د افريك سلتن، اوندڠ-اوندڠ ڤندفترن ڤندودوق، ١٩٥٠ هاڽ مڠاكوي باهووا نڠ بكوليت ڤوتيه، هيرڠ، دان برورنا، اورڠ اينديان منمبهكن بلاكڠن.
بيرو سينسوس اميريك سريكت مأصولكن نامون ايمبهڽ مناريق رنچان ڬسن منمبهكن كاتڬوري هاڽر ڬسن مڠڬولوڠكن مشاركت افريك تيمور تڠه دان اوتارا ڤد سينسوس اميريك سريكت ٢٠٢٠، اتس ڤرديبتن مڠناءي اڤاكه كلاسيفيكاسي اين هاروس دأڠڬڤ سباڬاي ايتنيس كوليت ڤوتيه اتاو رس نڠ تڤيسه.
"ڤمبرلاكوكنڽ باتس-باتس رس رنچق بانر منچاكوڤ ڤناقلوكن كلومڤوك-كلومڤوك نڠ ديارتياكن سباڬاي اورڠ يڠ لبيه رنده رس، نڠ كاي دالم ساتو تيتيق بڽو نڠ دڤاكاي د اميريك سريكت ڤد ابد كا-١٩ ڬسن مڠچواليكن اورڠ-اورڠ نڠ بيسي للوهور افريك دري كلومڤوك رس نڠ دومينن، نڠ ددفينيسيكن سباڬاي "" بركوليت ڤوتيه ""."
"اوجر ڤاكر ڬينتيكا داۏيد ريايچه، "" مسكيڤون رس اداله كونستروكسي سوسيال، ڤربيداان نينيق مويڠ ڬينتيس نڠ تباروڠ برهوبوڠن دڠن باڽق ستروكتور رس ديواس اين اداله ڽات." "…"
دمنسي لاين دري ڤڠلومڤوقن رس منچاكوڤ سجاره، تراديسي، دان بهاس برسام.
فكتور-فكتور سوسيوايكونومي، دكومبيناسيكن دڠن ڤنداڠن رس يڠ ماسيه برتاهن لاما، تتاڤي ماسيه برتاهن، تله منيمبولكن ڤندريتاان نڠ لوماين ڬانل دالم كلومڤوك-كلومڤوك رس نڠ كادا تاڤي بيونتوڠ.
راسيسمى تله مڠاكيبتكن باڽق تراڬد، ترماسوق ڤربودقن دان ڬينوسيدا.
كارنا دالم ببراڤ مشاركت، ڤڠلومڤوقن رس ميريڤ بانر لاون ڤول ستراتا سوسيال، باڬي بوبوهن علمووان سوسيال نڠ ممڤلاجري كسنجاڠن سوسيال، رس كاو جادي ۏاريابيل نڠ سيڬنيفيكن.
ميثلڽ، ڤد تاهون ٢٠٠٨، جوهن هرتيڬن، جر. بيسي ڤنداڤت ڬسن مليهت رس نڠ برفوكوس تراوتما ڤد بوديا، تتاڤي نڠ كادا مابايكن ڤوتينسي ريليۏنسي بيولوڬي اتاو ڬينتيكا
دڠن چارا اين ڬاڬسن رس نڠ كاي نڠ كيت ڤاهمي هاري اين مونچول سلاوس ڤروسيس هيستوريس ايكسڤلورسي دان ڤناقلوكن نڠ ممباوا ايروڤا ك دالم كونتق دڠن كلومڤوك-كلومڤوك دري برباڬاي بنوا، دان اديولوڬي كلاسيفيكاسي دان تيڤولوڬي نڠ دتموقن دالم علمو عالم.
سراڠكاين كڤرچايأن رعيت برڤڬڠ ڤد حال-حال نڠ مڠايتكن ڤربيداان فيسيق نڠ دواريثي انتارا كلومڤوك-كلومڤوك دڠن صفة اينتليكتوال، ڤريلاكو، دان مورل نڠ دواريثي.
ڬولوڠن ١٧٣٥ دري چرل ليننااييوس، ڤنمو زوولوڬي تازونومونومي، ممباڬي سڤيسيايس مأنسي هومو ساڤيانس منجادي ۏاريتاس يڠ بربيدا دري اييوروڤاييوس، اسياتيچوس، اميريچانوس، دان افير، ماسيڠ-ماسيڠ تركايت دڠن هومور نڠ بلاينن: ساڠويناي، ملنكوليس، چوليريچ، دان ڤهليڬماتيچ.
"بلومنبچه منچاتت جوا ترنسيسي برتاهڤ ڤد ڤنمڤيلن دري ساتو كلومڤوك ك كلومڤوك نڠ بردكتن دان مڽارنكن باهووا "" سبوتيڠ ۏاريتاس منوسيا كادا ماسوق عقل ك يڠ لاين، باهووا ايكم كادا كاو مننداا باتس انتارا مريك "."
سلانجوتڽ دڤدحكان باهووا ببراڤ كلومڤوك موڠكين مروڤاكن حاصيل چمڤوران انتارا ڤندودوق نڠ تاديڽ بلاينن، تتاڤي ڤنليتيان نڠ سقسام كاو ممبدقن رس للوهور نڠ تله دكومبيناسيكن ڬسن مڠحاصيلكن كلومڤوك چمڤوران.
ڤنليتيان هاڽر تنتڠ كبودايان دان بيدڠ نڠ هاڽر دالم بيدڠ ڬينتيكا ڤوڤولسي سوده مرونتوهكن داسر علميه دري كبوتوهن رس نڠ مطلق، مميمڤين رس انتروڤولوڬ ڬسن مرۏيسي كسيمڤولن مريك تنتڠ سومبر ۏارياسي فينوتيڤيچ.
ڤنليتيان اتس ۏارياسي ڬينتيس مأنسي ممڤرليهتكن باهووا ڤوڤولسي مأنسي كادا تيئسولسي سچارا ڬيوڬرافيس، دان ڤربيداان ڬنڽ جاوه لبيه هالوس درڤد ڤربيداان د انتارا سوبسڤيسيايس نڠ سام.
اندرياسين مڠوتيڤ دياڬرام ڤوهون دري جارق ڬينتيس نڠ ريلاتيف د انتارا ڤندودوق نڠ دتربيتكن اوليه لوءيڬي چاۏاللي-سفورز سباڬاي داسر ڬسن ڤوهون فيلوكلاست دري رس منوسيا (ه ل م. ٦٦١).
مرك س، تمڤليتون، دان چاۏاللي-سفورز، سبرتءن مڽيمڤولكن باهووا ڬينتيكا كادا ممبريكن بوقتي تنتڠ رس مأنسي.
ميثلڽ، سيهوبوڠن لاون ورنا كوليت د ايروڤا دان افريك، براچ منوليس: سمڤأي هاري ايني، ورنا كوليت دتنتوكن اوليه چارا-چارا نڠ كادا ترليهت دري ايروڤا سبله سلتن د سكيتر اوجوڠ تيمور تڠه دان سمڤأي ك افريك.
"ينيا بيسي ڤنداڤت لبيه لنجوت باهووا اورڠ كاو مماكاي اصطلاح رس جك سساورڠ ممبدقن انتارا "" ڤربيداان رس "" دان "" كونسيڤ رس "."
سيڠكتڽ، ليۏيڠستون دان دوبزهنسكاي ستوجو باهووا اد ڤربيداان ڬينتيق د انتارا مأنسي; بوبوهنڽ ڬين ستوجو جوا باهووا ڤماكاين كونسيڤ رس ڬسن مڠڬولوڠكن اورڠ، دان باڬايمانا كونسيڤ رس دڤاكاي، اداله سؤال كونۏينسي سوسيال.
"سڤرتي يڠ دأمتي انتروڤولوڬ ليونرد ليايبيرمن دان فاطمه ليندا جچك ساون،""" ڤول نڠ تڤيسه دري هيتيروڬين مملسوكن ستياڤ ڤوڤولسي سأوله-اوله ايت ڬينوا اتاو بهكن فينوڬينوڬين هوموڬن "."
"انتروڤولوڬ ڤد ابد ڤرتڠهن ٢٠ ويلليام چ. بويد مارتياكن رس سباڬاي: "ڤوڤولسي نڠ بلاينن سچارا سيڬنيفيكن دري ڤوڤولسي لاين دالم حال فريكوينسي ساتو اتاو لبيه ڬن امڤونڽ."
سلاين ايت، انتروڤولوڬ ستيفين مولنر بيسي ڤنداڤت باهووا ديثچوردانچ چلاينس كادا كاو دهيندري عقيبتڽ دالم ڤركاليان رس نڠ ممبوات كونسيڤ ايت كادا بيڬونا.
جواننا مواونتاين دان نيل ريسچه ميڠتاكن باهووا مسكيڤون تندا-كومڤولن ڬينتيق ڤد سواتو هاري كاو دڤرليهتكن سام لاون ۏارياسي فينوتيڤيچ د انتارا كلومڤوك-كلومڤوك، اسومسي نڠ كاي ايت تو ماسيه ترلالو ديني كارنا هوبوڠن انتارا ڬن دان صفة-صفة يڠ روميت ماسيه بالوم كاو دڤاهمي.
"كاتڬوري اڤ ڤون يڠ ڤين اجواكن ڤاچڠ كادا سمڤورنا، تتاڤي ايت كادا مهالڠي ڤين ڬسن مماكايڽ اتاو فكتا باهووا ايت بيسي منفعة." "…"
كلومڤوك ڠينا ترديري اتس تيڬ كلومڤوك ڤندودوق نڠ دڤيسهاكن اوليه درتن ڬيوڬرافيس نڠ لواس (ايروڤا، افريك، دان اسيا تيمور).
"انتروڤولوڬ نڠ كاي چ. لوريڠ براچتيهر، فيلسوف جونثان كڤلن دان رسموس وينتيهر، دان اهلي ڬينتيكا جوسيڤه ڬراۏيس، بيسي ڤنداڤت باهووا سمنتارا تنتو موڠكين ڬسن منمواكن ۏارياسي بيولوڬيس دان ڬينتيق يڠ سچارا كاسر سسواي دڠن ڬروڤيڠ نڠ بياساڽ ديارتياكن سباڬاي" رس بنوا "، حال اين بانر ڬسن همڤير براتان ڤندودوق نڠ بلاينن سچارا ڬيوڬرافيس."
وياسس دان فوللرتون تله منچاتت بهوا جك ساتو هاڽ مڠمبيل سمڤل اسلندي، ماي دان ماوريس، تيڬ كلومڤوك يڠ بربيدا اكن تربنتوق دان سموا لاينڽ ڤوڤولسي بيسا دڬامبركن سباڬاي كلينيس ترديري دري چمڤوران ماوري، اسلندي دان ماي ڬينتيق ماتيري.
سلاين ايت، داتا ڬينوميك منونجوقكن اڤاكه سساورڠ هندق مليهت سوبديۏيسي (ميثلڽ، سڤليتترس) اتاو كونتينوم (ميثلڽ، لومڤرس).
"بيهيڬان دڠن مسئله امڤيريس دان كونسيڤتوال دڠن "" رس "، ايمبه ڤراڠ دنيا كدوا، ايۏولوسي دان علمووان سوسيال مڽادري بانر كاي اڤ كڤرچايأن تنتڠ رس تله دڤاكاي ڬسن ممبوجوراكن ديثكريميناسي، اڤرتيهاد، ڤربودقن، دان ڬينوسيدا."
كرااڬ ۏينتر دان فرنچيس چوللينس دري لمباڬ كسهاتن ناسيونل بيمبايان معمومكن ڤمتأن ڬينوم مأنسي ڤد تاهون ٢٠٠٠.
ڠيني كادا علميه.
"انتروڤولوڬ ستيفان ڤلمياي بيسي ڤنداڤت باهووا رس كادا حال ملاءينكن هوبوڠن سوسيال. اتاو، دالم كات-كات كتيا ڬيبيل ميۏوراچه، ""ا ميتونيم"، "سبواه ڤنموان مأنسي نڠ كريتيريا ڤربيداانڽ كادا اونيۏرسل اتاو تتڤ تاڤي دڤاكاي تاروس ڬسن مڠلول ڤربيداان." "…"
د سان، ايدينتيتس رس كادا دأتور اوليه اتورن كتورونن نڠ كاكو، سام كاي د اميريك سريكت.
كدوا جنيس اين ساليڠ دبدقن سڤرتي ورنا سڤيكتروم، دان كادا ساتو كاتڬوري برديري تريسولسي سچارا سيڬنيفيكن دري يڠ لاينڽ.
نيو جرسي: اولا ڤرينتيچ ينچ، ١٩٨٤.
"دالم كونتيك س ايروڤا، ريسوننسي سجاره دري "رس" منڬساكن ڤروبليماتيس عالم."
"كونسيڤ اصل رس مڠندلكن ڤد ڬاڬسن باهووا مأنسي كاو دڤيسهكن ك دالم بيولوڬيس نڠ بلاينن"" رس "، سبواه اد نڠ عمومڽ دتولق اوليه كومونيتس علميه."
د اميريك سريكت، كبڽقان اورڠ يلنڠ مڠاكو سباڬاي اورڠ افريك كتورونن اميريك بيسين ببراڤ للوهور اورڠ ايروڤا، سمنتارا باڽق اورڠ نڠ مڠاكو سباڬاي اورڠ اميريك ايروڤا بيسين للوهور اورڠ افريك اتاو اميريندين.
ڤاتوكن اونتوق منجادي اڠڬوتا رس-رس اين بلاينن ڤد ڤهبيسان ابد كا-١٩.
"اورڠ اميريك تروس ديارتياكن اوليه ڤرسنتاسي ترتنتو دري "" داره اينديا "" (دسمبت كوانتوم داره)."
اتورن اين برارتي باهووا رس نڠ بلاينن رس تتاڤي دڠن ببراڤ للوهور افريك نڠ كاليهاتن جلس ديارتياكن سباڬاي اورڠ كوليت هيرڠ.
"اصطلاح "هيسڤنيق" سباڬاي ايتوس مونچول ڤد ابد كا-٢٠ دڠن منيڠكتڽ ميڬراسي بوروه دري نڬري-نڬري بربهاس سڤنڽول د اميريك لاتين ك اميريك سريكت."
تيڬ فكتور، نڬارا دڠن ڤنديديقن، ديسيڤلين، دان اوسيا اكاديميس، دداڤتي سيڬنيفيكن دالم ملاءيناكن جوابان-جوابانڽ.
ڤد تاهون ٢٠٠٧، انن مورنيڠ ميواوانچاراا لبيه دري ٤٠ بيولوڬ لاون انتروڤولوڬ اميريك جوا منداڤتاكن كتيدقسڤاكتن نڠ سيڬنيفيكن اتس صفة رس، تنڤا اد ساتو ڤون نڠ بيسي ڤنداڠن مايوريتاس د انتارا كدوا كلومڤوك.
"مسكيڤون ينيا بيسا مليهت ارڬومين نڠ باءيق ڬسن كدوا بله ڤيهق، ڤنولاكن لڠكڤ بوقتي لاون تمڤقڽ تراوتما برأصل دري موتيۏاسي سوسيو-ڤوليتيك دان بوكن علمو سام سكالي."
دالم سباڬيان ريسڤون ترهادڤ ڤرڽاتأن ڬيلل، ڤروفيسور انتروڤولوڬي بيولوڬيس چ. لوريڠ براچ بيسي ڤنداڤت باهووا السن عوام دان انتروڤولوڬ بيولوڬيس كاو مننتوكن ڬاريس كتورونن ڬيوڬرافيس دري سأورڠ اينديۏيدو كاو دجلسكن اوليه فكتا باهووا كاراقتريستيق بيولوڬيس ديديستريبوسيكن سچارا كلينيس د سلوروه ڤلانيت، دان يڠ كادا دترجمهاكن ك دالم كونسيڤ رس.
تيك س انتروڤولوڬي فيسيك بيسي ڤنداڤت امون رس بيولوڬيس اد سمڤأي تاهون ١٩٧٠-ان، ڤاس بوبوهنڽ مولاي بڤنداڤت امون رس نيتو تو كاديدا.
"ڤد بولن فيبرواري ٢٠٠١، بوبوهن ايديتور ارسيڤ كسهاتن انق دان رماج ممينتا بوبوهن ڤنوليس سوڤاي كادا مماكاي راس دان ايتنيس جك كاديدا السن بيولوڬي، ساءين س، اتاو سوسيولوڬيس ڬسن ملاكوكنڽ."
ڤاڬي (٢٠٠٨) ممباچ بوكو ڤلاجرن بيولوڬي د سما سلاما ڤريود ١٩٥٢-٢٠٠٢ دان اولڽ منموكن ڤول نڠ سام دڠن هاڽ ٣٥ ڤارسين ممبحث رس سچارا لڠسوڠ ڤد ڤريود ١٩٨٣-٩٢ دري اولڽ ٩٢ ڤارسين.
سچارا عموم، ماتيري تنتڠ رس تله برڤينده دري صفة ڤرموكأن ك ڬينتيكا دان سجاره ايۏولوسي.
"اڽا بيكومنتر، ""ڤاليڠ باڬوس، سساورڠ كاو مڽيمڤولاكن باهووا بوبوهن بيولوڬ دان انتروڤولوڬ واهيني ڤين تاڤيسه-ڤيسه دالم كيقيننڽ تنتڠ سيفر راس."""
٣٣ بوبوهن ڤنليتي لاينن كسهاتن دري برباڬاي دايره ڬيوڬرافيس دواونچاراا دالم سبواه ڤنليتيان ڤد تاهون ٢٠٠٨.
باڽق سوسيولوڬ مموستكن ڤرهاتين ڤد اورڠ اميريك افريك، نڠ ڤد وقتو ايت دسمبت اورڠ نيڬرو، دان مڽاتاكن باهووا بوبوهن ينيا لابيه رنده درڤد اورڠ كوليت ڤوتيه.
ڤد تاهون ١٩١٠، جورنل ايت منربيتاكن سبوتيڠ ارتيكل نڠ دتوليس اليسسس ڬ. وياتهيرلي (١٨٦٥-١٩٤٠) نڠ منونتوت سوڤرماسي كوليت ڤوتيه دان رس ڬسن مليندوڠي كمورنين رس.
دالم کريا سيدن، سيدن برڤنداڤت امون كلس سوسيال، کولونياليسمي لاون كاڤيتالسمي موله ݢاݢسن تنتڠ رس لاون ڤڠلومفوکن رس.
ڤاس تاهون ١٩٧٨، ويلليم جوليوس ويلسون(١٩٣٥-) برڤنداڤت امون رس لاوان سيستم ڤڠلومفوکن رس باتورون بانر، ݢاسن ݢنتث، کلس سوسيال لبيه ڤاس ݢاسن مڠݢمبارکن اڤ نڠ سلاوس اين دفاهامي سوسيولوݢ سباݢي رس.
"دوءردو بونلل-سلۏ، ڤروڤيسور سوسيولوݢي داونيۏرسيتس دوك، بڤاده" "منوروت اولون راسيسمي نڠ ملبيهي اڤاڤون توه سبوجورث تنتڠ کقواتن کلومڤوق : نڠ لبيه قوات(فوتيه) هندق ممڤرتاهنکن كأونتوڠن سيستماتيق نڠ هيرڠ هندق مماتهكن ستاتوس كو"
ددونيا مدس، رس کادڠ ديوله سباݢاي باهن ڤزتيمبڠن ݢاسن دياݢنوسيس لاون ڤڠوباتن.
اد ڤردبتن اکتيف دأنتارا ڤرا اهلي بيومدس تنتڠ ارت لاون ڤنتيڠث رس دالم ڤنليتين بوهنث.
انݢوتا تراخير بياساث مماتوق ارݢومن بوهنث دسكيتر فوتينسي ݢاسن موله اوبت ڤريبادي نڠ برباسس ݢنوم.
اوجر بوهنث امون ترلالو منكنكن كونتريبوسي ݢنتق دالم كسينجڠن كسهاتن كاوا منيڠكتكن رسيكو كاي ممڤرقوات ستروتڤ، ممڤروموسيكن راسيسمي اتاو مڠابايكن كونتريبوسي فكتور نون-ݢنتق دالم كسينجڠن سوسيال.
"اچ" سيڠکتن دري "كودي ادينتيفيكاسي" "باندا ڠينه جوا نڠ دسمبت کلاسيفيکاسي فهونايكس"
"دباپق نݢارا، نڠ كاي ڤرنچس، منوروت حكوم نݢارا كادا بوليه مپيمڤن داتا برداسركن رس، كالو ڤين بوبوهن فوليسي موله ڤڠمومن برمبل "كوليت هيرڠ" دان لاءين سباݢايث"
منوروت باپق اورڠ راسيل د فيكتو ايت چونتوه راسيسمي انستيتوسيونل دالم ڤنݢقن حكوم.
"ڤناهنن ماسل جوا،" "جاريڠن حكوم، ڤراتورن كبيجاكن، لاون كبياساءن نڠ لبيه ݢانل نڠ مڠاتور ڤنجاهت برلابل باءيق ددالم اتاوا دلوار ڤنجارا."""
باپق ڤنلبتيان نڠ ستوجو بهوا دمڤق رس قربان دالم ڤنڠکفن اڤۏ بيسا جوا ترماسوق عاقبة راسيل نڠ مندوکوڠ كوليت فوتيه.
ببراڤ ڤنليتين سوده ملاڤورکن امون رس كاوا دييدينتيڤيكاسي دڠن تيڠكت اكوراسي تيڠݢي مڠݢوناكن چارا ترتنتو، نڠ کاي اوجر ݢيلس لاوان ايلليوت.
"ڤلاجرن اين مپيمڤولكن امون" "ڤمباݢين كراݢامن ݢنتق دالم ورنا كوليت ڠيتوه تيدق خاص، لاون كادا كاوا دجاديكن توجوان ݢاسن كلاسيفيكاسي."
انتروڤلوݢي بودايا اياله چابڠ انتروڤلوݢي نڠ بافوكوس لاون باپکث ماچم بودايا دي ساكيتر مانسي.
ݢاسن منجاوب ڤرتاپاان ڠين، بوهن اهلي ڤد اباد ك-١٩ تباݢي منجادي دوا اليران ڤاميکيرن.
"ببراڤ دري بوهنڽ مڠنجوركن""ڤنموءن اندڤندن"، "نڠ کاي لويس هنري مورڬن، منمبهکن امون کساماءن ڠيتوه بررت کلومڤوق نڠ سبوجورڽ بربدا تاڤي ملالوءي تاهڤ ايۏولوسي بودايا نڠ سام (ليهاتي جوا ايۏولوسيونالسم سوسيال کلاسک)"
مورڬن، سام کاي ڤارا اهلي نڠ لاءين ڤاس ابد ك-١٩ ڤرچچايا امون ڤرادبن ڠيتوه دري نڠ ڤريميتيف سمڤاي ک نڠ لبيه برادب
"مسكيڤون ڤارا اهلي ايتنولوݢي ڤاس ابد ك-١٩ مليهت" "دسفوس" لاون "ڤنموان اندڤندن" سباݢاي تيوري نڠ ايكسلوسف لاون برساءيڠ، سباڬين بسر اهلي ايتنوݢرافي دڠن لاكس منچاڤاي كونسسوس امون کدوا ڤروسيس ڠيتوه ترجادي، لاون کدواڽ دڠن لاكس کاوا منجلسکن کساماءن لينتس بودايا۔"
"بوس ڤرتاماكالي منوليس ايدي ڠيتوه ڤد تاهون ١٨٨٧:" "۔۔۔۔ڤرادبن لاءين سسواتو نڠ مطلق، تاڤ۔۔ڠيتوه ريلاتيف، لاون۔۔۔ ڤيكيرن لاون کونسيڤ بوهن کيت بوجور چوما سجاءوه ڤرادبن کيت بجالن۔""
ريلاتيۏيسمى بودايا مليبتکن كلاءم ايڤستمولوڬس لاون متودولوڬس ترتنتو.
ريلاتيۏيسمى بودايا سباڬين مروڤاکن ريسفون‌س ڬاسن ايتنوسينتريسمى بارت.
ڤاماهامن سوءل بودايا ڠيني ماهاداڤاكن بوهن اهلي لاون دوا مسئله: ڤرتام: کاي اڤ چارا مالاڤاساكن ديري ماتن ايکتن باوه صدر بودايا سورڠ، نڠ ماو كادا ماو مأوله ڤرسڤس لاون رياکسي کيت ك دونيا لوار، لاون نڠ کدوا، کاي اڤ چاراڽ ڤاهم لاون بودايا لوار.
ساله ساتو ميتودى ترسبوت اداله ايتنوݢرافي: داسرڽ، بوهنڽ مڠنجورکن اورڠ هيدوڤ لاون اورڠ لاءين نڠ بدا بودايا دالم جڠک وقتو نڠ لاوس، سكيرا کاوا بلاجر بهاس لاون دينكولتوراس، ڤاليڠ كادا سباڬين، کدالم بودايا ڠيتوه.
ڤندكاتنڽ ايمڤيريس، سکيڤتيس ترهادڤ ݢنرال-سيسي نڠ برلابيهن، لاون مڠهيندري اوڤاي ڬاسن منتڤکن حکوم اونيۏرسل.
سيدن ڤرچاي امون ستياڤ بودايا هاروس دڤلاجاري دالم كخكوسوسنڽ،لاون اوجر سيدن ݢنرال-سيسي لينتس بودايا، نڠ کاي ديوله دالم علمو عالم، نڠيتوه كادا موڠکين.
ݢنراسي سيسوا ڤرتاماڽ ترماسوق الفرد كروبر، روبرت لووي، ايدورد ساڤير، لاون روث بندچت، نڠ ماسيڠ-ماسيڠ مڠحاصيلکن ستودي نڠ رينچي بانر تنتڠ بودايا اصلي امريك اوتارا.
ڤنربيتن بوکو تيک‌س الفرد كروبر انثروڤولوڬي (١٩٢٣) جادي تيتيق باليق دالم انتروڤلوݢي امريك.
دڤڠاروهي اوليه ڤسيكولوڬ ڤسيكواناليتق ترماسوق سڬموند فرود لاون چرل جوڠ، ڤارا ڤنوليس ڠينه بوساها ممهمي كاياڤ كڤريبادين اورڠ کاوا دبنتوق اوليه کقواتن بودايا لاون سوسيال نڠ لبيه لواس ديواده بوهنڽ د ڬانالاكن.
انتروڤلوݢي ايکونومي نڠ دڤڠاروهي اوليه كرل ڤولاڽ لاون دڤركتقكن اوليه مرشهلل سهلنس لاون ڬورڬ دلتون منانتڠ ستندر ايکونومي نيوکلاسيى ڬاسن مهيتوڠ فکتور بودايا لاون سوسيال، لاون مڠݢوناکن اناليسيس مرايكسين ک دالم ستودي انتروڤلوݢي.
ڤاس ڠيتوه، باڽق انتروڤلوݢي منجادي ديڤوليتيساسي ملالوءي ڤرڠ کمرديکاءن الجاذاءر لاون اوڤوسيسي ترهادڤ ڤرڠ ۏيتنم؛ مرکسيسمى جادي ڤندکتن تيوريتيس نڠ ڤوڤولر ساعت ايت.
ڤد تاهون ١٩٨٠-ن، بوكو-بوكو کاي انثروڤولوڬي اند ث چولونيل اينچوونتر مرنوڠکن هوبوڠن انتروڤلوݢي لاون كتيدكستارأن کولونيال، سمنتارا ڤارا تورتيسي ڬانل کاي انتونيو ڬرمسچ لاون مچهل فووچاولت مڽوروت ايسو-يسو ککواساءن لاون هيݢيموني.
ڤنفسيرن-ڤنفسيرن ڠينه هاروس ديرفلكسيكن لاݢي ک ڤنچتوسڽ، لاون كچوكوڤنڽ سباݢاي ترجمهن يڠ دسمڤورناکن دڠن چارا نڠ بولڠ، سبواه ڤروسيس نڠ دسبوت ليڠکرن هرمنوتك.
اناليسيس بودايا دافيد سچنيدر ككرباتن امريك تبوكتي سام-سام بڤڠاروه.
ميتودي ڠينه اصلث دري ڤنالتيان لڤاڠن ڤرا انتروڤلوݢ سوسيال، خصوصث برونيسلاو مالينوسكي دايڠݢريس، بوهان مهاسيسوا فرنز بواس دامريك سريكت، لاون ڤنالتيان ڤركوتائن چيكاݢو سچهوول اوف سوچيولوڬي.
ولنوت كريك، چ أ: ألتا ميرا فريس.
ڬاسن موله كونكس نڠ باءيق، انتروڤولوڬ هاروس تربوک لاون منجادي باݢين دري سبواه کلومڤوق، هاروس جوا موله هوبوڠن نڠ باءيق لاون اڠڬوتاڽ۔
سبلوم اوبسرۏاسي اورڠڽ کاوا دمولاءي، انتروڤلوݢي هاروس مميليه لوکاسي لاون مڽياڤکن فوکوس ماتري.
حال اين ماؤله انتروڤلوݢ جدي لبيه مفان دمشركة.
كباپقكن أوبسرفاسي اورڠ ملالوئي ڤمنديران.
ببراڤ کاسوس، ايتنوڬرافر جوا براليه ک اوبسرۏاسي ترستروكتور، دمان ڤڠامتن انتروڤولوڬ دأرهکن اوليه سرڠكاءاءين ڤرتاڽاءن سڤيسيفيک نڠ اڽ چوب جواب.
ڠينه منولوڠ مڽتندركن ميتودى ڤمبلاجرن ڤاس داتا ايتنوڬرافس ديبنديڠاكن د ببراڤ کلومڤوق اتاو دڤرلوکن ڬاسن ممنوهي توجوان ترتنتو، نڠ کاي ڤنليتين ڬاسن کڤوتوسن كبيجاكن ڤمرينته.
سياڤا ايتنوڬرافرڽ باکل ساڠت برکاءيتن لاون اڤ نڠ اڽ توليس، كارنا تياڤ ڤنليتي دڤڠاروهي لاون ڤيكيرنڽ سورڠ.
تاڤي، ڤندکتن ڠينه جارڠ برحاصيل، جادي ڤارا ايتنوڬرافر واهيني لبيه باڽق ممبوات ڤڠالامنڽ سورڠ لاون کموڠکينن دالم توليسن بوهنڽ.
إيتنوݢرافي توه توليسان تنتڠ اورڠ-اورڠ، دتمڤت لاوان وقتو ترتنتو.
سبواه إتنوݢرافي خاص جوا مأوله إينفورماسي تنتڠ ݢيوݢرافي فيسيک، إكليم لاوان فموكيمان.
موريد-موريد بواس كاي الفرد ل.كربر، روط بنيديك لاون مرݢرية مد مڠݢونكن كونسيڤسيث تنتڠ بوداي لاون ريلاتفيسم بوداي ݢسان مڠامبڠكن انتروڤلوݢي بوداي دامريك سريكت.
وايه اين برتائن انتروڤلوݢ بودايا سوسيال ممڤرهاتيكان بݢيان ڠينه.
"انتروڤلوݢ بوداي امريك برڤكوس ڤدا كاي اڤ چرا اورڠ مڠݢمباركن ديري بوهانث سوراڠ، خصوصث دلم بنتوك سيمبول، كاي ساني لاون ميتوس."
چنتوهث منوݢامي، رنچاك دسمبات صفة أونيفرسال منوسيا، تاڤي منروة ستودي كومڤراتيف كداكايا ايتو.
ملالوءي ميتودى ڠينه کيت کاوا داڤت واوسن نڠ لبيه لواس ڤاس ممريقسا دمڤق سيستم دونيا ڬاسن كومونيتس لوكل لاون ݢلوبل
"ڬاسن چونتوهڽ، ايتنوݢرافي مولت سيتوس کاوا مومڤاتي سسواتو، کاي كوموديتس ترتنتو، كارنا دموات ملالوءي جالور کاڤيتاليسمى ݢلوبل"
چونتوه ايتنوݢرافي مولت-سيتوس ي کاريا ننچي سچهڤر-هوغس د كسبه ݢلڤ انترناسيونل ڬاسن ڤرداݢڠن اورݢن مانسي.
ڤاناليتين تانتڠ كاكاراباتن تكاناڽ ممباهس ک بيدڠ نڠ لاءين، نڠ کاي مدس، فيمينيس، لاون انتروڤلوݢي عموم۔
نڠ کاي ايت ڤڠ ماتريک‌س دمان كاكاناكن دلاهيرکن دالم سباڬين بسر کاسوس لاون رنچق كات-كات ڤرتاماڽ توه تنتڠ کقرابتن.
اد باباراڤ ڤربيدأن انتارا كالومڤوق ڤرکتيک لاون نيلاي ڤركاوينن، مأوله لاهن ڬاوين انتروڤولوڬس.
ڤرکتيک ڤركاوينن باڽق ديتاموءاكن هندق دي ساموءأن عادة۔ تاݢل ، مونوݢامي اياله بينين كاوين لاون ساتو لاكين.
ادا ڤربيدائن منداسر نڠ سروڤا لاوان حال تينداكن ڤروكرياسي.
ڤرڬسرنڽ کاوا ديليهاتي لاݢي ڤاس اول تاهون ١٩٦٠-ن، مليهتي لاݢي ڤرنسڤ-ڤرنسڤ داسر کقرابتن نڠ اوجر ايدموند لچه، رودني نهم، داۏد سچهنيدر، لاون نڠ لاءنڽ.
ڤرڬسرن ڠينه بماڬن ڤاس مونچولڽ فمينسم ݢلومبڠ دوا اول تاهون ١٩٧٠-ن،نڠ ممڤرکنلکن ايد-يدي ڤنيندسن ڤركاوينن، اوتونومي سيکسوال، لاون سوبورديناسي دوميستيک.
"وايه اين، داتڠ "فمينسم دونيا کتيݢ" ݢرقن نڠ برڤنداڤت ستودي کقرابتن كادا کاوا ممريقسا هوبوڠن ڬندر نڬار-نڬارا برکمبڠ سچارا ترڤيسه، سولڽ هاروس مڠحرمتي نوانسا راسيل لاون ايکونومي جوا۔"
د جاماءيك، اورڠ رنچق كاوين كارنا ديجودوه اکن، سولڽ بينين سان كادا کاوا مڠندلکن كوءاڠن يڠ رات-رات د اقليم ايکونومي نڠ كادا ستابيل.
ماكاي تيکنولوݢي ڠينه، ڤرتاڽاءن کقرابتن مونچول تنتڠ اڤ بداڽ انتارا کترکاءيتن بيولوڬس لاون ڬنتك، سولڽ ڤڠݢنتي کحاميلن کاوا مڽدياکن ليڠکوڠن بيولوڬس ڬاسن چالون بايي تاڤي ايکتن ڬنتكڽ تتڤ لاون ڤيهق کتيݢ.
اد جوا مسئله ڤاريويساتا ريڤرودوکسي لاون كوموديفيكاسي اوق، سولڽ اد اورڠ نڠ منچاري دوءيت ملالوءي ستيمولاسي هورمونل لاون ڤڠمبيلن انتالو، نڠ مروڤاکن چارا بربهاي.
ساله ساتو كريتكڽ، مولاءي اول کرڠک ستودي کقرابتن ڤين راڤي بانر لاوب باتورن، مبهتو باهاساڽ ڤادت لاون اتورنڽ کتت۔
باڽق ڤركمباڠنڽ نه کاوا دييتيهي دري باڽكڽ بوهن انتروڤولوڬ نڠ كادا بڬاوي اكادميسي لاون ماکين ڤنتيڠڽ ݢلوباليساسي د کدوا اينستيتوسي لاون بيدڠ انتروڤولوڬ.
دواجنيس انستيتوسي نڠ دارتيكن دلم بيداڠ انتروڤلوݢي يا انستيتوسي توتال لاوان انستيتوسي سوسيال.
بادن انتروڤلوݢي نه کاوا ميتيهي اورڠ بڬاوي، بسنس دري نڠ هالوس سمڤاي نڠ ڬانل، ڤمرينتهن، اورݢانيساسي مدس، ڤنديديقن، ڤنجارا، لاون لمباݢ كوءاڠن۔
بادن انتروڤولوڬ كاو ممڤلاجري هوبوڠن انتر اورڬانيساسي اتاو انتارا اورڬانيساسي لاون لمباڬ نڠ لاين دمشاركت.
لبيه خصوصڽ لاݢي، انتروڤولوڬ کاوا ميتيهي ڤريستيوا ترتنتو دالم سبواه انستنس، مڽليديقي، اتاو ممڤلاجري ميکانيسمى د مان ڤڠتاهوان لاون بودايا دأتور مبه تو ترسيبارm
ماس اين تيكنلوݢي بكال بركمبڠ فسات بنار، نڠ کايا ڤركام مكانيس.
انتروڤلوݢي وايه اين ٤٣(سوڤلمينت): س٥-١٧. سچيفيلين، بامبي ب. ٢٠٠٦.
"ووولرد، د امبه ميتيهي لاوس تنتڠ "اليه كود" اتاو ڤرکتيس سستماتس ڬاسن مڠݢنتي ۏارياسي ليڠݢوءيستيک ڤاس اورڠ بڤندرن اتاو ساتو اوچڤ ج، موله ڤرتاڽاءن منداسر نڠ دأجوکن اوليه ڤارا انتروڤولوڬ تنتڠ ڤرکتيک ترسبوت—ڬاسن اڤ بوهنڽ کاي ايتو؟—منچرمنكن سبواه ايديولوݢي ليڠݢوءيستيک نڠ لبيه قوات۔"
اهلي بهاس ملاکوکن ڤنليتين د بيدڠ کونتک بهاس، بهاي بهاس، لاون بهاس ايڠڬرس سباݢاي بهاس ݢلوبل۔
كرياجول كويڤير مڠامبڠكن تيما فيس-أ-فيس ڤولاو سومبا، إندونسيا.
منوروت سيدن، فکتاڽ، ايدي ڤوست کتلادنن ڠيتوه ساله ساتو حال ڤنتيڠ نڠ ديتموكن بوهن انتروڤلوݢي بهاس.
كرن ايت ڤڠ، امبه ببرڤ ݢنراسي بيسا بهاسا ڠينه كدا تڤكاي لاݢي.
ڬاسن دکومنتاسي نڠ ڤاليڠ باءيق، ركامن ڠينه هاروس ديولاهاكن کترڠن نڠ جلس لاون دسيمڤن امان د ارسڤ.
رۏيتاليساسي بهاس توه ڤركتيك ممباوا بهاس بولق كڤڠݢونائن عموم.
کورسوس اين برتوجوان ڬاسن مڠاجري بوبوهن اصلي لاون ڤنداتڠ تنتڠ بهاس لاون بودايا لناڤ.
ماڽاماڠاتي بوهنڽ نڠ سوده تاهو وان ماماكاي بهاس نيتو ، سوڤايا مانيڠكاتاكن ولايه، وان كاهورماتن دري بهاس نڠ جادي سامواأن باݢين دري ڤامنفأاتن.
انتروڤلوݢي سوسيال توه ڤلاجران تنتڠ ڤولا ڤريلاكو دالم مشارکت لاون بودايا مانسي.
انتروڤولوڬ ايڠڬرس لاون امريك کاي ڬللين تتت لاون كارن هو نڠ مڠکاجي ولل سترت ممبريکن ڤنجلسن لاءين ڬاسن کريسيس كوءاڠن ٢٠٠٧-٢٠١٠ دڠن ڤنجلسن تكنس نڠ براکر ڤد تيوري ايکونومي لاون ڤوليتيک.
ڤرکمبڠن ڠينه ددوکوڠ اوليه ڤڠنلن ريلاتيۏيسمى بودايا فرنذ بوس دڠن السن امون بودايا توه داسرڽ ايد-يدي نڠ بربدا تنتڠ دونيا لاون كاياڤ ڤون حال ڠيتوه باي کاوا ديڤاهامي دڠن باءيق دالم حال ستندر لاون نيلاي بوهنڽ سورڠ.
"ڤاس تاهون ١٩٠٦، کرديل كوڠو اوت بڠا دتمڤتکن ديندق انتروڤولوڬ امريك ماديسون ڬرنت دالم کندڠ د کبون بيناتڠ برونايكس، بتوليسن ""مات رنتاي نڠ هيلڠ"" انتارا اوراڠوتن لاون ""رس کوليت ڤوتيه"" — ڬرنت، نه اهلي ايوڬنيك ترکنل، لاون جوا ڤنوليس ث ڤسسيڠ اوف ث ڬرت راچي (١٩١٦)۔"
انتروڤلوݢي ماڬن بربدا دري سجاره عالم لاون ڤاس اخير ابد ١٩ دسيڤلين مولاءي ممباكو دالم بنتوق هاڽرڽ - ڤاس تاهون ١٩٣٥، چونتوهڽ، کاوا ت۔ك۔ ڤننيمن منوليس سجاره دسيڤلين علمو نڠ بجودول سراتوس تاهون انتروڤلوݢي.
"ورڠ نون-ايروڤ کاوا ديليهت سباݢاي ""فوسيل هيدوڤ"" ايۏولوسيونر نڠ کاوا دکاجي ڬاسن ممهمي ماس لالو ايروڤ۔"
کاي اڤاڤون، نڠ کاي دچاتت ستوچكيڠ، تيلور لبيه منتيڠاكن اوكڽ سورڠ دڠن مڠݢامبرکن لاون ممتاکن ديستريبوسي ايليمن بودايا ترتنتو، درڤد فوڠسي نڠ لبيه ڬانل، لاون اڽ رنچق مڠڠݢڤکن ݢاݢسن کماجوان ۏچتوريا لابه درڤد ݢاݢسن نون-اره، مبه تو بوهن انتروڤولوڬ مڠوصولکن ڤراوبهن بودايا مولتيلينل.
سيدن ممبنديڠاكن، نڠ ڤاليڠ برڤڠاروه دالم برباڬاي ايديسي ث ڬولدن بووغ، مڠاناليسيس کساماءن دالم کڤرچاياءن براݢام لاون سيمبول ݢلوبل.
تموان ايكڤديسي موله ستندر هاپر ݢاسن منجلسكن ايتنوݢرافي.
ڤنديري اينتيليکتوال لاءنڽ کاي و۔ ه۔ ر۔ ريۏرس لاون ا۔ چ۔ هددون، اورينتاسڽ منچرمينکن ڤارڤسيكولوڬي كونتمڤورر ويلهلم ووندت لاون ادولف بستين، لاون سير اي۔ ب۔ تيلور، نڠ مڠرت اکن انتروڤلوݢي سباݢاي علمو ڤوسيتيۏس امبه اءوڬوست چومت.
ڤاس تاهون ١٩٢٢،ا.ر.ردچلفف-بروون منربيتكن كريا تنتڠ ماني.
"کاسوس ڠينه ڤاليڠ اوتام ترجادي ڬاسن ردچلفف-بروون، نڠ مڽيبارکن اݢينداڽ ڬاسن "" انتروڤلوݢي سوسيال "" دڠن مڠاجر د اونيۏرسيتس-ونيۏرسيتس د سلوروه کراجاءن ايڠڬرس دان ڤرسمعمورن۔"
سيدن ڤرچاي بهوا ايستيله اصلي نڠ ديڤاكاءاءيي دالم داتا ايتنوݢرافي هاروس داوبه ک ايستيله حکوم اڠلو-امريك ڬاسن کڤنتيڠن ڤمباچ۔
دڤرتمن انتروڤلوݢي سوسيال داونيۏرسيتس نڠ لاءين لبيه فوكوس ک اسڤيک نڠ بربدا دري لافڠن.
سسأورڠ توه باݢين دري اورڠ لاءين جوا.
امڤت نݢارا باݢين — مسسچهوستتس، ۏيرݢينيا، ڤننشلۏاني، لاون كنتوچكي — مڽمبت امون بوهنڽ نه ڤرسمعمورن دالم کترڠن کاسوس لاون ڤروسيس حکوم.
دي ساباڬين دونيا نڠ لاءين، ايتنولوݢي نه سوده بركمبڠ د ساڤنجڠ جالور ڤاڽاليديكن لاون دوکترين ڤداڬوڬس نڠ باديري سورڠ، سابب انتروڤلوݢي بودايا منجادي دومينن تاروتام دي امريك سريكت، لاون انتروڤلوݢي سوسيال د ايڠڬرس راي.
"ڤاس ابد ک ١٥ ڤنجلاجهن امريك اوليه بوبوهن ايروڤ مميليکي ڤرن ڤنتيڠ دالم مروموسکن ݢاݢسن بارو تنتڠ بارت (دونيا بارت)، کاي ݢاݢسن تنتڠ" "نڠ لاءين""."
"کماجوان ايتنولوݢي، چونتوهڽ انتروڤلوݢي ستروکتورل چلاودي لéۏ-ستراوسس، موله کريتيک ڬاسن کونسيڤسي کماجوان لينير، اتاو اوڤوسيسي سمو انتارا ""مشارکت برسجاره"" لاون ""مشارکت كادا برسجاره""، دنيلاي برݢنتوڠ بانر ک ڤندڠن سجاره نڠ ترباتس نڠ دبنتوق اوليه ڤرتومبوهن اكومولاتف۔"
نڠ کاي اڤ جوا، سامواأن ڤاڠاكوءن بودايا نڠ کاي ايت سوده دتانتڠ بوهن اهلي ابد ك-١٩ لاون ك-٢٠، نڠ کاي مرايكس، نيتذسچه، فووچاولت، درريد، الثوسسر، لاون دلوذ۔
کلومڤوق ايتنس اتاو ايتنس توه بوبوهن نڠ مڠنلي ساتو سام لاءين ملالوءي اتريبوت برسام نڠ ممبداكن بوهنڽ دري کلومڤوق لاءين کاي سڤراڠکت تراديسي، نينيق مويڠ، بهاس، سجاره، مشارکت، بودايا، بڠسا، اݢام، اتاو ڤرلاکوان سوسيال ديواده بوهنڽ۔
اورڠ توه رنچق تاهو سوکو ترتنتو اوليه كارنا واريثن بودايا برسام، ڤداتوءن، کسه بهاري، سجاره، واده بݢان، بهاس، اتاو لوڬت، کاوا جوا ديليهت دري سيمبوليک نڠ کاي اݢام، ميتولوݢي لاون ريتوال، ماسقن، كاياڤ اورڠ بباجو، سني، اتاو ڤنمڤيلن فيسك.
دري ڤرڬسرن بهاس، ڤرچمڤورن بودايا، ڤڠمبيلن لاون كونۏرس اݢام، اورڠ نه کاوا بڤنده سوکو ک نڠ لاءين.
بيار ليوات ڤمباڬين که اتاو ڤڠݢابوڠن ايتنس نڠ تڤيسه ڤمبنتوکن ايتنس توه د سمبت ايتنوڬنسيس۔
"بهاري ڤاس اول بهاس ايڠڬرس مودرن سمڤاي ڤرتڠهن ابد ك-١٩، ايتنيک توه ارتڽ کافير اتاو ڤاݢن (ڬاسن ""بڠسا"" نڠ بدا نڠ بالوم بوبه دالم اويكومني كرستن)، کاي سڤتوءاڬنت ماكاي ت ايثن ( ""بڠس-بڠس"") ڬاسن منرجمهكن بهاس ابراني ڬويم ""بڠس-بڠس، نون-بران، نون-ياهود""۔"
"ڤاس ابد ك-١٩، ايستيله ڠيتوه برت "" انيه ڬاسن سواتو رس، اورڠ اتاو بڠسا ""،ببولق ک ارت اسلڽ دري يوناني۔"
"ايتنس، ا۔ لاون ن۔"") سبوجورڽ ديرتيكن ترݢنتوڠ کونتيک‌س، کاوا ديرتيكن سباݢاي ايتنس تاڤي کاوا جوا ديرتيكن کورݢانݢاراءن (دالم نݢارا بردولت)"
ايتنيسيتس نه کاوا دسمبت ممنوهي شرط سباݢاي بودايا اونيۏرسل ترݢنتوڠ لاون ارت نڠ دڤاکاي تڤت که كاد۔
منوروت ثومس هيللند ايركسن، ڤلاجرن ايتنيسيتس کباڽقن بدبت لاون دوا حال نڠ ببدا سمڤاي وايه اين.
ڤندکتن انسترومنتالس، د سيسي لاءين، ممڤرلاکوکن ايتنيسيتس خصوصڽ ڬاسن ايليمن ايد هوک دري ستراتيݢي ڤوليتيک، نڠ دݢوناکن کلومڤوق ترتنتو ڬاسن منچاڤاي كڤنتيڠنڽ سورڠ کاي، بتمبه سوڬه، بكوءاس، اتاو بتاجي د ليڠکوڠن.
كونستروكتيۏس مليهت ايدنتيتس ناسيونل ايتمس ايتنس توه نڠ کاي ڤرودوق کقواتن سجاره، ههاڽارن ڠينه ايدنتيتس د ڤينندوء حال بهاري.
ڠينه دالم کاسوس ڤرديبتن کباڽقن بودايا د نڬار-نڬار، کاي امريك سريكت لاون كاناد، نڠ بيسي ڤوڤولاسي ايميݢرن ڬانل لاون برباڬاي بودايا، مبه تو ڤسچ-كولونيالسم د كاريبيا لاون اسيا سلاتن.
كتيݢ، ڤمبنتوكن كلومڤوق رنچق ݢارا-ݢارا هندق بكوءاسا لاون بتاج.
بارث منخلسكن لبيه لاݢي درڤد وبر دالم منكنكن صفة ايتنس نڠ ديباڠون.
"سيدن هندق ممباݢي ڤميکيرن انتروڤولوڬ تنتڠ بودايا سباݢاي اينتيتس نڠ دباتسي، لاون سباݢاي ايکتن ڤريمورديالس، مڠڬنتڽ لاون فوکوس بهاداڤن تياڤ کلومڤوق۔"
"سيدن ستوجو لاون جون ۏنچنت بهوا (دالم ڤارفراسي چوهن) "" ايتنس ۔۔۔ کاوا ديكيڤيتي اتاو ديلوءاسي دالم حال باتس ترݢنتوڠ لاون کڤرلوان خصوص موبيليساسي ڤوليتيک۔"
مبه تو كلومڤوق ايتنس لبيه دارتيكن سباݢاي اينتيتس سوسيال درڤد اينتيتاس بيولوݢس.
چونتوه ببراڤ ڤندکتن توه کاي ڤريمورديالسم، ايسنسيالسم، ڤرنيالسم، كونستروكتيۏسم، مودرنسم، لاون انسترومنتالسم۔
"""ڤريمورديالسم ايسنسيالس"" لبيه لنجوت مڽمبت امون ايتنيسيتس توه فکتا اڤريوري دري کبراداءن مانسي، ڽاتاڽ بداهولو ايتنيسيتس درڤد اينترکسي سوسيال لاون ايتنيسيتس كادا بروبه كارنا ڠيتوه۔"
"""ڤريمورديالسم کقرابتن"" ارتڽ كومونيتس ايتنس توه ڤرڤنجاڠن اونيت کقرابتن، نڠ داسرڽ دتورونکن اوليه ايکتن کقرابتن اتاو كلن د مان ڤيليهن تندا بودايا (بهاس، اݢام، تراديسي) ديوله ڬاسن منونجوق اکن افينيتس بيولوڬس ڠينه۔"
"" "ڤريمورديالسم ڬرتذ""، خصوصڽ دأنوت اوليه انتروڤولوڬ چلففورد ڬرتذ، منوروت سيدن مانسي رنچق مڠاءيتکن کقواتن لوار بياسا لاون "" برکة "" اورڠ بهاري کاي ايکتن داره، بهاس، ولايه، لاون ڤربدأن بودايا۔"
"سمث (١٩٩٩) موله دوا ۏاريان: ""ڤرنيالسم برکلنجوتن""، نڠ ارتڽ امون نڬار-نڬارا ترتنتو داسر اد دري بهاري، لاون ""ڤرنيالسم براولڠ""، نڠ فوکوس ک کمونچولن، ڤمبوبرن، لاون کمونچولن لاݢي نڬار-نڬارا سباݢاي ڤريستيوا نڠ بولڠ۔ اسڤيک سجاره مانسي۔"
سودوت ڤندڠ ڠينه نڠ بڤنداڤت امون ايتنيسيتس توه الت نڠ دڤاکاي ڬاسن کلومڤوق ترتنتو ممانيڤولاسي سومبر داي کاي سكيرا سوڬه، بكوءاس، ولايه اتاو تاجي ڬاسن کڤنتيڠن کلومڤوق ترتنتو۔
"""ڤرنيالسم انسترومنتالس""، وايه اين مليهت ايتنيسيتس سباݢاي الت سرباڬونا نڠ مڠنلي کلومڤوق ايتنس نڠ بربدا لاون بباتس وقتو، منجلسکن ايتنيسيتس سباݢاي ميکانيسمى ستراتيفيکاسي سوسيال، نڠ برت بهوا ايتنيسيتس توه داسر ڬاسن ڤڠاتورن هيرركس ڤراورڠن۔"
منوروت دونلد نول، ستراتيفيکاسي ايتنس باي کاوا مونچول امون كلومڤوك-كلومڤوق ايتنس ترتنتو برنتركس،لاون ڤاس كلومڤوك-كلومڤوق ڠيتوه دچيريکن اوليه تيڠکت ايتنوسينتريسمى، ڤرساءيڠن، لاون کقواتن ديفرنسيل نڠ تيڠݢي۔
ملنجوتكن تيوري نول، کقواتن دفرنسيل هاروس مونچول ببراڤ دراجت سكيرا جادي ستراتفيكاسي ايتنس.
کلومڤوق ايتنس نڠ كادا سام هاروس برساءيڠ ڬاسن ببراڤ توجوان، کاي ککواساءن اتاو ڤڠاروه، کڤنتيڠن ماتري، كسوڬيهن اتاو ولايه۔
منوروت سيدن کلومڤوق ايتنس باي ڤرودوق اينترکسي سوسيال مانسي، ديڤرتاهنكن باي سجاءوه بوهاڽ برتاهن سباݢاي کونستروکسي سوسيال نڠ ۏالد دالم مشارکت۔
منوروت بوهنڽ سبلوم هوموڬنيتس ايتنس ن د اڠݢڤ كادا ڤنتيڠ دالم ڤمبنتوکن مشارکت سکالا بسر۔
باڽق كلوموق ايتنس، مڠكلاءم کسينمبوڠن بودايا دري وقتو ک وقتو، ڤدحال سجاراون لاون انتروڤولوڬ بودايا سوده مندوکومنتاسيکن بامون باڽق نيلاي، ڤرکتيک، لاون نورما نڠ مڽيرتكن کسينمبوڠن دڠن ماس لالو توه ڤنموان نڠ ترماسوق هاڽر۔
"ڠينه دداسركن ڤد ݢاݢسن ""بودايا،""."
ڤندڠن ڠينه اد ڬاسن ممبنرکن ڤربودکن اورڠ افريكا-امريك لاون ڬنوسيدا ڤندودوق اصلي امريك دالم مشارکت نڠ سچارا رسمي دديريکن اتس داسر کبيبسن ڬاسن سبراتأن۔
بهاري باڽق علمون ترکنل بيسي ايدي ڤربدأن رس لاون منموکن امون اورڠ کوليت ڤوتيه ايروڤ لبيه اوڠݢول۔
كسهڽ هندق مڠهوبوڠکن ستاتوس اورڠ کوليت برورنا نڠ ترڤيڠڬركن د امريك سريكت لاون انفريوريتس بيولوڬس باواءن بوهنڽ، سيدن ماله مڠهوبوڠکن کݢاݢلن بوهنڽ ڬاسن براسيميلاسي ک دالم بودايا امريك۔
اوجر بوهنڽ دالم راچيل فورماتيون د امريك سريكت تيوري ايتنيسيتس سبوجورڽ ديداساري ڤولا ايميݢراسي اورڠ ڤوتيه لاون ممڤرهيتوڠکن ڤڠالمن اونيک اورڠ نون-ڤوته د امريك سريكت۔
اسيميلاسي نڠ ممبواڠ ببراڤ كوءاليتس ترتنتو رنچق كادا برحاصيل كارنا رسڤون راسيسمى لاون ديسکريميناسي، تاڤي تاكاناڽ بيسا ڬاسن نڠ لاءين۔
"ڤونچق مونچول بوهنڽ "" نڬار-بڠس "" د مان باتس-باتس دوݢاءن بڠسا ڤاس بانر(اتاو ايدلڽ ڤاس) لاون باتس-باتس نݢارا۔"
نڬار-بڠس، هندق كاياڤ که، سلالو ج تنتڠ ڤوڤولاسي نڠ ديكلوءر اکن دري کهيدوڤن ناسيونل كارنا الاسن-الاسن ترتنتو۔
نݢارا مولتي-تنس بيسا جوا اد كارنا دوا ڤريستيوا نڠ برلاونن، باءيق اولاهن باتس نݢارا نڠ ههاڽارن اين بدا بانر لاون سوکو تراديسيونل، اتاو ايميݢراسي ايتنس هاڽر ک نڬار-بڠس سبلومڽ۔
"نڬار-نڬارا کاي ايڠڬرس راي، ڤرنچس لاون سويسس ايسڽ ايتنس نڠ بربد-بدا دري فورماسي بوهنڽ لاون جوا سوده مڠالمي ايميݢراسي نڠ ڬانل، نڠ احيرڽ دسمبت سباݢاي مشارکت "مولتيكولتورل"، خصوصڽ د کوتا نڠ ڬانل۔"
والاو تكاناڽ حال ڠينه دبحث سباݢاي حال عموم، ڤوليتيک، تاڤي سباڬين ڬانل حال ڠينه دأڠݢڤ ڤنتيڠ د کلوارݢ۔
سبلوم وبر (١٨٦٤-١٩٢٠)، رس لاون ايتنيسيتس دأڠݢف سام هاج.
منوروت ڤندڠن ڠينه، هاروسڽ نݢارا توه كادا مڠاکوءي ايدنتيتس ايتنس، ناسيونل اتاو راسيل، هاروسڽ لبيه منڬاكن کستاراءن عموم لاون حکوم تياڤ اورڠ۔
ابد ك-١٩ کليهتن بكمبڠڽ ايديولوݢي ناسيوناليسمى ايتنيک، ڤاس کونسيڤ تنتڠ رس ديكاءيتاكن ک ناسيوناليسمى، ڬاسن ڤرتام كالڽ اوليه اهلي تيوري جرمن ترماسوق جوهنن ڬوتتفريد ۏن هردر۔
براتأن ممڤروموسياكن ايدي ڤن-ايتنس نڠ مقصودڽ ڤمرينته باي کاوا ماءمبيل تانه نڠ بهاري توه امڤون بوبوهن جرمن۔
کولونيساسي اسيا باڽق نڠ براخير ڤد ابد ك-٢٠، دڠن دوروڠن ناسيونل ڬاسن کمرديکاءن لاون ڤننتوان نصيب ساورڠ د سلوروه بنوا۔
سجومله نݢارا ايروڤ، ترماسوق ڤرنچس لاون سويسس، كادا مڠومڤول اکن اينفورماسي تنتڠ ايتنس ڤندودوكڽ۔
سلاما ڤنجاجهن ايروڤ، اورڠ ايروڤ سمڤاي ک اميك اوترا.
ايتنوݢرافي ديݢيتل مموڠكن اکن لبيه باڽق ڤلواڠ ڬاسن مليهت بودايا لاون مشارکت نڠ بربد۔
اتنوݢرافي رلاسيونل لبيه ممڤرجلس بيدڠ ستودي درڤد تمڤت اتاو ڤروسيس درڤد اورڠث.
تجوءنث توه ݢاسن ڤڠومڤولن داتا سکيرا بوهن ڤناليتي بيسي سديكيت كسالهن دداتا بوهنث.
واونچارا رنچق ديركم مبه تو د توليس، سكيرا كادا تهاور، تاڤي دڠن داتا نڠ اد براتأن اينفورماسي کاوا ديلاڤوراكن۔
ترلڤس دري اوڤاي رفلكتيۏيتس ڠينه،کادادا ڤنلتين نڠ كادا بيسي كسالهن سام سكالي.
انفورمن-نفورمن ڠينه رنچق دسوروه ممڤلاجري اينفورمن لاءين نڠ مواکيلي مشارکت، رنچق مماکاي ميتودى سنووبلل اتاو چهاءن سمڤليڠ۔
(٢٠١٠) منليتي اونتولوݢس لاون ايڤستمولوݢس نڠ منداسري ايتنوݢرافي.
"ڤنليتي تيوري کريتيس ممباهس "" مسئله ککواساءن دالم ڤنليت-ڤنليتين لاون هوبوڠن انتارا ڤڠتاهوان لاون ککواساءن۔"""
ݢامبر رنچق کاوا ماسوق ک دونيا فيسق ملالوءي سودوت ڤندڠ اورڠ، خصوصڽ ڤڠالمن ماس لالو۔
ايدي ݢامبر بڬنتوڠ لاون ايماجيناسي سوده جوا تليهت دمنفعتکن اوليه كاكاناكن لاون چارا نڠ سڤونتن لاون الام۔
انتروڤولوݢ بودايا لاون سوسيال وايه اين ممباري نيلاي تيڠݢي ݢاسن مڠݢاوي ڤنليتين ايتنوݢرافي.
"ايتنوݢرافي جوا تكاناث دسمبت ""ستودي كاسوس."""
بڬاوي د لاڤڠن رنچق ڤرلو وقتو ساتو تاهون اتاو لبيه د مشارکت، بديم بمباي لاون بلاجر چارا هيدوڤ بوهنڽ۔
ڤڠالمن بندكتوس لاون سووثوست ذوني ڤوبلو دأڠݢڤ سباݢاي داسر فورماتيف ڬاوين لاڤڠن۔
ايتنوݢرافي تيڤيکل منچوبا ڬاسن منجادي هوليستيک لاون رنچق مومڤاتي ݢاريس ڬانلڽ ڬاسن ممبوءتكانن سجاره سيڠکت بودايا نڠ برسڠکوتن، اناليسيس ݢيوݢرافي فيسق اتاو ميدن نڠ دهوني اوليه اورڠ-ورڠ نڠ دتليتي، ترماسوق اقليم، لاون سسواتو نڠ اولهه بوهن انتوڤولوڬ بيولوݢي رنچق دسمبت هابيتت۔
کقرابتن لاون ستروکتر سوسيال (عمور، کاونن، جنيس کلامين، ڤرتوکرن بودايا، كلن، کلومڤوق، لاون نڠ لاءنڽ، امون اد) رنچق دأومڤت اکن۔
ريتوس، ريتوال، لاون بوکتي سوده دري بهاري جادي ڤرهاتين لاون کادڠ جادي ڤوست ايتنوݢرافي، ماڬنڽ ڤاس د دڤن عموم ڤاس بوهن انتروڤولوڬ نڠ داتڠ کاوا ميتيه۔
ميسلڽ، امون دالم کلومڤوق اورڠ مڠيجڤ اكن مات، اڽ ڤرتام بوساها مننتو اكن اڤ ارت كيجيڤن مات(موڠكن ارتڽ كادا سبوتيڠ هاج)۔
"ڬرتذ، نڠ ماسيه مومڤاتي ايتنوݢرافي تراديسيونل، ڤينده ک لوار ݢاريس بسر ڬاسن بڤندر تنتڠ ""جاريڠ"" كسهڽ ""ݢاريس بسر"" بودايا۔"
بودايا منوليس کاوا ممبنتو ممباوا ڤراوبهن انتروڤولوڬ اتاو ايتنوڬرافس نڠ رنچق ديڬمبر اکن ڤوستمودرن، رفلكسف، سستر، دكونستروكتف، اتاو ڤوستستروكتورل، د مان توليسن کاوا منولوڠ ميتيهي ايڤستمق لاون کسوليتن ڤوليتيک نڠ ديليهت اوليه باڽق ڤركتيسي سباݢاي ريڤريسينتاسي لاون ڤرکتيک ايتنوݢرافي نڠ مهاور۔
بكانأن لاون ڤوءين نڠ تركاهر اين بودايا منوليس جادي تيتيق فوکوس ڬاسن مليهت کاي اڤ ايتنوڬرافر کاوا مڠݢامبر اكن بودايا لاون مشارکت نڠ بلاءن تنڤا مميڠكل سوبجكتيۏيتس اينديۏيدو لاون کلومڤوق نڠ د ڤلاجاري تنڤا مڠاکوءي ڤڠتاهوان ابسولوت لاون اوتوريتس اوبجيکتيف۔
كارنا توجوان ايتنوݢرافي توه ڬاسن مڠݢامبر اکن لاون مرتياكن ڤولا نيلاي، ڤريلاکو، کڤرچاياءن، لاون بهاس نڠ دباݢيکن لاون دڤلاجاري بساما دري کلومڤوق برباݢي بودايا، هررس، (١٩٦٨)، جوا اݢر (١٩٨٠) منچاتت امون ايتنوݢرافي اداله ڤروسيس لاون سبواه حاصيل ڤنليتين۔
"سوسيولوڬ سم لدنر بڠڬاڤن دالم بوکو سيدن، امون ممهمي كونسومن لاون كاهندق بوهنڽ ڤرلو ڤراوبهن دالم ""سودوت ڤندڠ"، "نڠ باي دسدياکن اوليه ايتنوݢرافي۔"
"دنيلاي دري ڤڠالمن "" الامي ""، ايتنولوݢي مڠحاصيلکن واوسن دالم اڤليکاسي ڤرکتيس دري سواتو ڤرودوق اتاو لاينن۔"
كونفيرنسي ايثنوݢرافهچ ڤراايكسس ان اندوستري (ڤچ) ڤڠ بوكتث.
"جابر ف۔ ڬوبريوم لاون جامس ا۔ هولستنس (١٩٩٧) ث نو لاڠوءاڬي اوف قوءاليتاتيۏي مثوف، ممباهس ايتنوݢرافي دالن كاءيتنڽ لاون ""ميتودى بڤندر۔"""
"داسرڽ، فيني بڤنداڤت امون ڤنليتي بياساڽ كادا ايتس نڠ کاي بوهاڽ توه مڠاکوءي اتاو مڠڬڤ" "ستياڤ ڬاوينڽ تنتڠ چارا ملاکوکن هل-هل نڠ كادا ڤانتس ڬاسن ديكتاهوء اورڠ لاءين""۔"
"ڽ بڤنداڤت بهو" "ايلوسي" "ڤنتيڠ بانر ڬاسن ممڤرتاهن اكن رڤوتاسي ڬاوين لاون مهنداري عاقبة نڠ بڤوتنس لبيه ڤادس"
كودي ايتق منچاتت امون انتروڤولوڬ توه باݢين دري جاريڠن علميه لاون ڤوليتيک نڠ لبيه لواس، ليڠکوڠن مانسي لاون عالم، نڠ ڤرلو دلاڤورکن دڠن حرمت۔
ڤنليتي ماءمبل فكس ڤاليڠ ڤرق مبه تو مؤبهث جادي فكتا.
پاتاث، سأورڠ ايتنوݢرافر سلالو ج كهيلڠن ببراڤ حال كارنا كورڠث كماهاتاهوءن.
مشارکت عادة، د سمبت جوا لاون اورڠ ڤرتام، اورڠ سوکو، اتاو اورڠ اصلي، ي کلومڤوق ايتنس نڠ ببدا بودايا نڠ باسل دري سواتو تمڤت نڠ سوده دجاجه لاون دهوني اوليه کلومڤوق ايتنس لاءين.
"مشارکت رنچق ديڬمبر اکن سباݢاي ""ڤريبوم"" ڤاس بوهنڽ ممڤرتاهنکن تراديسي اتاو حال لاءين دري بودايا اول نڠ دݢابوڠکن دڠن ولايه ترتنتو۔"
مشارکت عادة تاروس ج مڠهادڤي انچمن ڬاسن کدولتن بوهنڽ، کسجهتراءن ايکونومي، بهاس، چارا ڬاسن مڠتاهوء،لاون اكسس ک سومبر داي نڠ منجادي ساندرن بودايا بوهنڽ۔
ڤركيراءن برتأن مشاركت عادة بيسا جادي كيسرن ٢٥٠ جوتا سمڤاي ٦٠٠ جوتا.
ڬاسن رفرنس ببراڤ اورڠ، ايستيله ڤريبومي د ڤاکاي ڤرتام کالي اوليه اورڠ ايروڤ نڠ مماكاءڽ ڬاسن ممبدا اکن ڤندودوق اصلي امريك لاون اورڠ افريکا نڠ جادي بودق
ڤاس ١٩٧٠-ن، ايستيله ڠينه دڤاکاي ڬاسن مڠهوبوڠکن ڤڠالمن، مسئله، لاون ڤرجواڠن كلومڤوك-كلومڤوق مشارکت ترجاجه مليواتي باتس-باتس انترناسيونل۔
سيتواسي اين کاوا بتاهن بهکن دالم کاسوس جومله اورڠ اصلي ملبيهي جومله ڤندودوق لاءين دي ولايه اتاو نݢارا باݢين؛ ايدي نڠ مننتوكنڽ ياءيتو ساله ساتو ڤميسهن دري ڤروسيس کڤوتوسن لاون ببراڤ ڤروسيس رڬولاس، ستيدكڽ تيتولر، ڤڠاروه اتس اسڤيک كومونيتس لاون حق اتس تانه بوهنڽ۔
لاڤورن امڤون ڤرسريكاتن بڠسا-بڠسا تاهون ٢٠٠٩ نڠ د تربيت اکن اوليه سيکريتاريات فوروم ڤرمانن ڬاسن ايسو-ايسو عادة مڽاتا اکن: بابد ابد، امبه ماس ڤنجاجهن، ڤنعلوقن اتاو جوا ڤندودوقن بوهن ڽ، مشارکت عادة سوده مندوكومنتاسي اکن سجاره ڤرلاونن، انتر موک اتاو جوا کرجا سام لاون نڬار-نڬار، نڠ کاي اين منونجوق اکن کيقينن بوهن ڽ، لاون تيکد ڬاسن باتاهن هيدوڤ لاون ايدنتيتس کدولتن بوهن ڽ نڠ كادا سام۔
امون اوجر بوبوهن ڤنوليس کونو اورڠ-اورڠ اين توه نينيق مويڠ بوهن يوناني، اتاو کلومڤوق اورڠ نڠ بديم د يوناني سبلوم بوبوهن يوناني۔
ڤرڠ صليب (١٠٩٦-١٢٧١) توه اولڽ ڬڬارا امبيسي ڤرڠ سوچي ڬاسن ملاون اورڠ نڠ د اڠݢڤ کافير اوليه ݢريجا.
تاڤ،بوهن ديوان مڽمبت امون ڤنعلوقن بيسا 'سچارا حکوم' ترجادي امون نون-كرستن كادا ماو مماتوهي كرستنيساسي لاون حکوم عالم ايروڤ.
ڤاس ابد ١٤ لاون ١٥، بوهن عادة نڠ وايه اين دسمبت کڤولاوان چانري، نڠ دکنل سباݢاي ڬوءنچهس (نڠ سوده بݢان د ڤولاو-ڤولاو سجق ايرا سم) جادي سوبجيک ڤرهاتين ڤنجاجه.
ڤاس تاهون ١٤٠٢، سڤاپول مولاءي بؤساها ݢاسن مپرڠ لاون منجاجه ڤولاو-ڤولاو ڠيتوه.
بوبوهن نڠ مڽربو ممباوا کهنچورن لاون ڤڽاکيت ڬاسن اورڠ-ورڠ ڬوءنچه، ماكيباتاكن ايدنتيتس لاون بوداياڽ هيلڠ.
"نڠ کاي اوجر روبرت ج۔ مللر، جاچنت رورو، لارسس بهرندت، لاون تراچي لندبرڬ، دوکترين برکمبڠ دري وايه ک وايه"" ڬاسن ممبنرکن دوميناسي نون-كرستن، مشارکت نون-روڤ لاون ڤڽيتاءن تانه حق بوهنڽ۔"""
راج سڤاڽول فردينند لاون راتو ايسابللا مڽيوا چهرستوڤهر چولومبوس، نڠ دکيريم ڤاس تاهون ١٤٩٢، ڬاسن منجلاجه لاون ممباوا تانڠ هاڽر ديباوه مهکوتا سڤاڽول.
"الايكسندر ممبري سڤاڽول تانه دمان هاج اسلكن بالوم "" دميليکي بوهن كرستن۔"""
باڽق چونقوءستادور ڤين تاكوتن امونڽ، د بيري ڤيليهن، مشارکت عادة باكالن بوجور-بوجور منريما اݢام كرستن، نڠ سچارا حکوم كادا باكالن ميذن اکن انۏاسي ک تانه بوهن ڽ، لاون جوا منچونتن بارڠ بوهن ڽ.
جادي نݢارا کاتوليک ڤاس تاهون ١٤٩٣، ايڠڬرس لاون جوا ڤرنچس بڬاوي ڬاسن منفسر اکن ڤولڠ' دوکترين ڤنموان ڬاسن ملايني کڤنتيڠن کولونيال بوهن ڽ سورڠ۔
"ڤڠاکوان تانه ديڬاوي ملالوءي ""ريتوال ڤنموان" سيمبوليس نڠ ديڬاوي ڬاسن مڠيلوستراسيکن ڤڠاکوان حکوم نݢارا ڤنجاجه اتس تانه ترسبوت."
ڤاس تاهون ١٧٧٤، کڤتن جامس چووق بوساها ڬاسن ممباتل اکن ڤڠاکوان تانه سڤاڽول ک تاهيتي دڠن مڠهاڤوس تندا كڤميليكن بوهنڽ مبهتو موله تندا كڤميليكن ايڠڬرس.
کونسيڤ اين ممفورملکن ايدي امون تانه نڠ كادا ديوناكن لاون چارا نڠ ديستوجوء سيستم هوكون ايروڤ بوليه ڬاسن کولونيساسي ايروڤ.
ڤاس 'اتورن' کولونيساسي جادي دوکترين حکوم نڠ دسڤاکتي انتارا کقواتن کولونيال ايروڤ، ميتودى ڤڠاجوان ڤڠاکوان اتس تانه عادة برکمبڠ تاروس.
ڤرکيراءن نڠ تڤت ڬاسن مشارکت عادة ڠاله بانر ديكومڤيلاس، ميڠت ڠالهڽ ايدنتيففكاسي لاون باڽق ماچمڽ جاون جوا داتا سنسوس نڠ ترسديا كادا مايو۔
ڠينه منچاكوڤ ڤاليڠ كادا ٥٠٠٠ اورڠ نڠ كادا سام دلابه درى٧٢ نݢارا.
ببراڤ جوا سوده بچمڤور لاون ڤوڤولاسي لاءين اتاو سوده مڠالمي باپق ڤروبهن.
کلومڤوق ايتنس نڠ باڽق ماچمڽ لاون باڽق ترديري دري نڬار-نڬارا افريکا نڠ ڤاليڠ مودرن لاون اندڤندن د دالمڽ اد برباڬاي ماچم اورڠ دڠن سيتواسي نڠ بربد، بودايا لاون ݢاي هيدوڤ ڤڠݢمبالا اتاو ڤمبورو-ڤڠومڤول رنچق تسيسه بڤيسه دري ستروکتر ڤوليتيک لاون ايکونومي نڠ دومينن د نݢارا ترسبوت.
ڤنجاجهن امريك ک ڤريبومي چوکوڤ ڤاره، باڽق اورڠ نڠ ممڤرکيراکن رنتڠ ڤنورونن ڤوڤولاسي نڠ سيݢنيفيکن خصوصڽ كارنا ڤڽاکيت، ڤنچورين تانه لاون ککرسن.
د نݢارا باݢين سلاتن اواايكساچا (٦٥،٧٣٪) لاون يوچتان (٦٥،٤٠٪)،كباڽاكن اورڠڽ اداله ڤريبوم، نڠ کاي دلاڤورکن ڤد تاهون ٢٠١٥.
"سمبتن" "إندين" "لاون" "ايسكيمو" "سوده كادا دڤكاي لاݢي دكانادا."
نڠ ڤاليڠ نمڤق توه ڤراوبهن ابوريڬينل اففاءرس اند نورثرن دۏلوڤمنت چانادا (أندچ) جادي انديڬنووس اند نورثرن اففاءرس چانادا (ينچ) ڤاس تاهون ٢٠١٥، نڠ امبه ايت بڤچه جادي انديڬنووس سرۏيچس چانادا لاون چروون-نديڬنووس رلاتيونس اند نورثرن دۏلوڤمنت چانادا ڤد ٢٠١٧۔
اورڠ-اورڠ فرست ناتيونس مننداتاڠني ١١ ڤرجنجين بنومور د سباڬين بسر ولايه نڠ وايه اين دکنل سباݢاي كانادا انتارا تاهون ١٨٧١ لاون ١٩٢١، کچوالي ببراڤ باݢين بريتيش چولومبي.
ولايه اوتونوم ڬرنلند د کراجاءن دنمرق جوا مروڤاکن رومه ڬاسن مشارکت اصلي لاون مايوريتس اينوءت (سکيتر ٨٥٪) نڠ منديامي ولايه ڠيتوه ڤاس ابد ك-١٣، مڠڬنتياكن اورڠ-ورڠ دورست ڤريبومي لاون نورس ڬرنلند.
د نڬارا-نڬارا بربهاس سڤاڽول اتاو ڤورتوڬس، اورڠ-اورڠ ماكاي ايستيله íنديوس، ڤوبلوس انديڬنس، امرنديوس، ڤوۏوس ناتيۏوس، ڤوۏوس انديڬنس، لاون، د ڤرو، چومونيدادس ناتيۏس (مشارکت اصلي)، خصوصڽ د کالڠن مشارکت اماذون کاي اورارينا لاون متسس۔
مشارکت عادة ديتموكن ديبراتأن ولايه براسل، والاو کباڽقن دري بوهنڽ تيڠݢل د رسرۏاسي اينديا باݢين اوتارا لاون بارت تڠه نݢارا ايت.
وايه اين باڽق اورڠ ارمنيا نڠ بديم د لوار تانه اءير للوهور بوهنڽ كارنا ڬنوسيدا ارمنيا تاهون ١٩١٥.
اڠڬاڤنڽ کونفليک اسرل-ڤالستينا مولاءي تاهون ١٩٩٠-ن، ڤاس ڤالستينا مڠاکوءي امون بوهنڽ ن ڤندودوق اصلي نڠ سوده اد نڠ مڠوڠسي اوليه ڤموكيمن يهودي، لاون وايه اين ماسوق ک مينوريتس د نݢارا اسرل.
"د روسي، ارت ""ورڠ عادة"" ديهوبوڠاكن لاون جومله ڤندودوقن (کورڠ دري ٥٠۔٠٠٠ اورڠ)، لاون كادا ممڤردوليكن ڤڠنلن ديري، اصل دري ڤندودوق اصلي نڠ منديامي نݢارا اتاو ولايه امبه انۏاس، کولونيساسي اتاو ڤنتڤن باتس-باتس نݢارا، سوسيال نڠ خاص، لمباݢ ايکونومي لاون بودايا۔"
اورڠ تيبت توه ي ڤنددوق اصلي تيبت.
د هوڠ كوڠ، ڤندودوق اصلي ولايه بارو د ارتياكن دالم سينو-بريتشه جونت دچلاراتيون سباݢاي اورڠ-ورڠ نڠ ديوارسكن ملالوءي ݢاريس لاكين نڠ لاهير ڤاس تاهون ١٨٩٨، سبلوم کونۏينسي ڬاسن ڤرلواس ولايه هوڠ كوڠ.
ث چهم توه اورڠ اصلي دري بکس نݢارا باݢين چمڤا نڠ ديتكلوقكن اوليه ۏيتنم دالم ڤرڠ چهم-ۏيتنم سلاوس نام تيين.
خكمر کروم توه اورڠ اصلي ديلتا مكوڠ لاون ساءيڬون نڠ دياكوءيسيسي اوليه ۏيتنم دري راج كمبوجا چهي چهتث اي لاون امبلن سأورڠ ڤوتري ۏيتنم.
مسئله ڠينه جوا دعالمي باپق نݢارا لاءين دکاوسن اسيان.
اورڠ عادة منداناءو توه اورڠ لومد لاون سوکو مورو (تاوسوڬ، ماڬوءنداناءو ماراناءو لاون نڠ لاءين) نڠ بڬانا جوا د کڤولاوان سولو.
كلومڤوك-كلومڤوك ڠينه رنچق دسمبت سباݢاي ڤندودوق اصلي اءوستراليا.
سلاوس ابد ك-٢٠، ببراڤ بکس کولوني ڠينه داڤت کمرديکاءن لاون نڬار-بڠس ديوله د باوه کندالي لوكل.
باكس ڤاليڠ كادا ٢٥ منوسيا ميني، نڠ هيدوڤ انتارا ١٠٠٠ لاون ٣٠٠٠ تاهون بهاري، ههاڽارن ڠينه ديتموكن د ڤولاو ڤالاو د مكرونسي۔
منوروت سنسوس ٢٠١٣، سلنديا بارو ماؤري موله ١٤،٩٪ ڤوڤولاسي سلنديا بارو، کورڠ دري ستڠهڽ (٤٦،٥٪) دري براتأن ڤندودوق ماؤري نڠ مڠيدنتيفيكاسي ديري سباݢاي ماؤري.
باڽق ڤميمڤين ناسيونل ماؤري مننداتاڠني ڤرجنجين لاون ايڠڬرس، ڤرجنجين واءيتاڠ (١٨٤٠)، نڠ منوروت ببراڤ اورڠ تڤاكاي ڬاسن ڤمبنتوکن اينتيتس ݢيو-ڤوليتيک مودرن ي ايت سلنديا بارو.
هابرڽ نه ترماسوق ڤلستارين بودايا لاون بهاس، حق اتس تانه، كڤميليكن لاون ايکسڤلوءيتاسي سومبر داي عالم، ڤننتوان ڤوليتيک لاون اوتونوم، دڬراداسي لاون سرڠن ليڠکوڠن، کميسکينن، كسهاتن، لاون ديسکريميناسي.
سيتوءاسڽ کاوا ماڬن موله بيڠوڠ ڤاس اد سجاره ميݢراسي لاون ڤوڤولاسي نڠ روميت اتاو جادي ربوتن دري سواتو ولايه ترتنتو، نڠ کاوا منيمبولکن ڤرسليسيهن تنتڠ کأوڠݢولن لاون كڤميليكن تانه لاون جوا سومبر داي.
ترلڤس دري كراڬامن مشارکت عادة، کاوا دچاتت امون بوهنڽ بيسي مسئله لاون ايسو نڠ سام دالم مڠهادڤي مشارکت نڠ برلاکو اتاو مڽرڠ.
کچوالي بوبوهن سخك لاون كومي (دوا بوهن عادة اوتارا روسي)، نڠ وايه اين ميڠكوت ريڤوبليک اوتونوم بوهنڽ سورڠ د روسي، لاون اينوءت كاناد، نڠ موله کباڽقن ولايه د نوناۏوت (ديوله ڤاس ١٩٩٩).
ڤنولقن ڠينه احيرڽ ماكوء امون اد سيستم حکوم نڠ سوده اد مولاءي بهاري نڠ دڤركتقكن اوليه اورڠ مريام.
ديأكسيس ڤاس ١١ اوكتوبر ٢٠١١.
بوهن هيندو لاون چهم سام-سام مڠالمي ڤڠانياياءن اݢام لاون ايتنس لاون جوا ڤمباتسن کيقينن بوهنڽ د باوه ڤمرينتهن ۏيتنم وايه اين، دڠن ۏيتنم مڽيتا ڤروڤرت بوهن چهم لاون ملارڠ بوهن چهم منجالنکن کيقينن اݢام بوهنڽ.
ڤاس ٢٠١٢، ڤوليسي ۏيتنم د ديسا چهاو ݢياڠ مڽربو مسجد چهم، منچونتن ݢنراتور لسترك، لاون جوا ممڤرکوسا ڬادس-ڬادس چهم.
ڤاس تاهون ٢٠١٢، ايندونيسيا مڽمبت اکن امون ‘ڤمرينته ايندونيسيا مندوکوڠ کماجوان لاون ڤرليندوڠن مشارکت عادة د براتأن ولايه دونيا ۔۔۔ ايندونيسيا، هندق کاي اڤکه، كادا مڠاکوءي ڤنرڤن کونسيڤ مشارکت عادة ۔۔۔ د دالم نݢري’۔
ۏيتنم اولڽ بڤوست د سکيتر ديلتا سوڠاي ميره تاڤي منعلوقکن لاون مربوت تانه کاي چمڤا، ديلتا مكوڠ (دري كمبوج) لاون داترن تيڠݢي تڠه سلاما نام تين.
باڽكڽ بوهن كنه ۏيتنم نڠ ممبنجيري چنترل هغلند سچارا ڽات موبه دموڬرافي ولايه ڠيتوه۔
لاون كادادا ڤڠهاڤوسن ساتو بودايا اوليه بودايا نڠ لاءين۔"
اورڠ عادة دلمبڠکن ڤريميتيف، بيادب اتاو كادا بادب.
"ببراڤ فيلسوف، كايثومس هوببس (١٥٨٨-١٦٧٩)، ماڬڠڬڤ اورڠ عادة نه ""بيادب""."
ديداڤت ماتن اينترنيت ارچهيۏي ١٣ دسمبر ٢٠١٣.
ديکلاراسي ڤبب تنتڠ هك-هق اورڠ عادة، نڠ ديومڤاتي اوليه ماجلس عموم ڤاس تاهون ٢٠٠٧، منتڤکن حق اورڠ عادة ڬاسن ڤننتوءن نصيب بوهنڽ سورڠ، نڠ مڽيرتكن ببراڤ حق تكاءت ڤڠلولاءن سومبر داي عالم.
ڤڠبورن ميڽق کاوا مهنچور اکن ريبوان تاهون بودايا ڬويچهن.
ڤرويق ڤمباڠونن نڠ کاي ڤمباڠونن بندوڠن، جاريڠن ڤيڤا لاون ايكستركس سومبر داي موله تڬوسورڽ بوهن عادة، رنچق كادا ممباري ݢنتي روݢي.
بوهن بينين جوا جادي بڬنتوڠ سچارا ايکونومي ک لاكين ڤاس بوهنڽ كادادا مات ڤنچاهارين۔
نڠ کاي بوهن موندوروكو د هوتن هوجن اماذون كادا مڽتوجوءي ڤمباڠونن بندوڠن تاڤجوس ماكاي بنتوان ڬرنڤاچ.
دوا سكناريو اوتام ديوسولاكن، ايكسڤنس اول ک افريکا تڠه، لاون ساتو اصل ڤڽيبارن کلوار دري سان، اتاو ڤميسهن اول جادي ݢلومبڠ ڤڽيبارن ک تيمور لاون سلاتن، دڠن ساتو ݢلومبڠ بڬارق ملينتسي چكوڠن كوڠو منوجو افريکا تيمور، لاون سبوتيڠ لاݢي بڬارق ک سلاتن د سڤنجڠ ڤنتاي افريکا لاون سيستم سوڠاي كوڠو منوجو اڠول۔
ترمينولوݢي ساڤي نڠ دڤاکاي انتارا کلومڤوق ڤڠݢمبالا بنتو مودرن نڠ ريلاتيف سديکيت منونجوق اکن امون ڤروليهن ساڤي موڠکين براصل دري تتڠݢ نڠ بربهاس سودن تڠه، كوليق لاون كوشهيتك.
كادا جاءوه دري سوڠاي موتيريكيوي، راج-راج مونوماتاڤ موله کومڤليک‌س ڬرت ذمببو، ڤرادبن بهاري اورڠ كالاڠ.
بودايا سواهيلي نڠ تيمبول دري ڤرتوکرن ڠينه منونجوق اکن باڽق ڤڠاروه عرب لاون إسلام نڠ كادا کليهتن دالم بودايا تراديسيونل بنتو، نڠ کاي باڽق اورڠ افرو-ارب دري مشارکت بنتو سواهيل.
"مبه ڤرڠ دونيا نڠ ک ٢"، ڤمرينته ڤرتاي ناسيونل مادوڤس ڤماکاين ڠيتوه سچارا رسمي، سمنتارا ݢرقن افريکا نڠ برکمبڠ لاون سکوتو ليبرل ڽ بأاله ک ايستيله ""افريکا""، ""بنتو"" د ايدنتق اکن لاون كبيجاكن اڤرثد۔"
"سکالي لاݢي اسوسياسي لاون اڤرثد مندسكردت اکن ايستيله ڠيتوه، لاون ڤمرينته افريکا سالاتن باله ک حال نڠ مناريق سچارا ڤوليتيسي تاڤي سچارا سجاره بكارمڤوت استيلهڽ ""تانه اءير ايتنس""۔"
دالم سواتي باتڠڽ -نتفو لاون کات بنداڽ بونتفو.
كادا برتأن بسقويتوه بڤندر بسقو.
"بسقو ايسن مودرن) لاون اخيرن-(ک)ارا (""چارا ݢاسن (مڠݢاوي سسواتو)"")."
سيدن منچاتت ڠارن بهاس بسقو سباݢاي اينوسقور.
بيار بوهنڽ نه سچارا ڬنتق بدا ببراڤ حال كارنا ايسولاس، بسقو توه ماسيه خاص بانر لاون ايروڤ دالم حال اوروتن ي-دن لاون متدن بوهنڽ، لاون دالم حال ببراڤ لوکوس ڬنتق لاءنڽ.
تاڤي، ڤنليتين هڤلوڬرووڤ ي-دن منامو اکن امون بوهن لاكينڽ نه کتورونن لڠسوڠ ، کباڽقن بسقو مودرن باءيسي ڤداتوءن نڠ سام لاون اورڠ ايروڤ بارت لاءنڽ، ياءيتو کباڽقن نڠ منچولوق دري هڤلوڬرووڤ اندو-روڤ ر١ب-دف٢٧ (٧٠٪).
"بيار فركونسڽ نه تيڠݢي د بسقو، د سان كراڬامن انترنل ي-س ت ر دري ر١ب-دف٢٧ لبيه رنده، لاون مڠحاصيلکن ڤرکيراءن اوسيا نڠ لبيه هاڽر""، مرت اکن امون ڠيتوه توه براصل دري تمڤت لاءين۔"
ڤڠومڤولن هڤلوڬروڤ متدن لاون ي-دن نڠ ديسمڤل د سان بدا بانر امون دبنديڠکن لاون فريکوئنسي مودرنڽ.
سباليقڽ، کورڠ لابه ٤٥٠٠ تاهون نڠ لالو ڤارق براتأن واريثن ي-دن ا دري چمڤورن ايبريا دري ڤمبورو-ڤڠومڤول مسوليتق لاون ڤتاني نيوليتيى دݢنتي اکن اوليه ݢاريس کتورونن ر١ب دري ڤڠݢمبالا اندو-ايروڤا دري ڤادڠ رومڤوت، لاون کخاصن ڬنتق بسقو توه حاصيل دري ابد رنده اوکورن ڤوڤولاسي، ڤڬسرن ڬنتك، لاون ايندوݢامي.
متتيس جاكوبسسون دري اونيۏرسيتس اوڤڤسالا د سوديا ممڤلاجري ماتري ڬنتق دري دلاڤن کرڠک مانسي زمان باتو نڠ ديداڤت اکن د ݢوا ايل ڤورتلóن د اتاڤورچ، سڤاڽول اوتارا.
تاموءن ڠينه دسيار اکن د ڤروچديڠس اوف ث ناتيونل اچادمي اوف سچينچس اوف ث اونيتد ستاتس.
بوبوهن چمڤورن ڠينه جوا ديتموءاكن سباݢاي ڤداتوءن بوهن ايبريا مودرن نڠ لاءين، تاڤي سمنتارا بسقو تتڤ هاج ريلاتيف تريسولاسي سلاما ريبوان تاهون امبه وقتو نڠ ڠيتوه، امبهڽ ميݢراسي ک ايبريا مڽببکن ڤنچمڤورن نڠ بربدا لاون تمبهن د سموا کلومڤوق ايبريا لاءنڽ.
اد چوکوڤ بوکتي ڬاسن مندوکوڠ هيڤوتيسيس امون ڤاس وايه ڠيتوه لاون امبه بوهنڽ بڤندر دالم ۏارياسي لاما بهاس بسقو (ليهت: بهاس اقوءيتاني).
کراجاءن ڤمڤلون، ​​ولايه بسقو تڠه، نڠ مبه تو دکنل سباݢاي ناۏرر، مڠالمي ڤروسيس فوداليساسي لاون توندوق ڤد ڤڠاروه تتڠݢ اراڬون، كستيلي، لاون ڤرنچس يڠ جاءوه لابه ڬانل.
دلمهکن اوليه ڤرڠ ساودارا ناۏرر، سباڬين ولايه اخيرڽ کاله سبلوم سرڠن ڬنچر تنتارا سڤاڽول (١٥١٢-١٥٢٤).
تاڤي لو، بسقو لاوس ممرينته ديريڽ سورڠ ڤاس ريۏولوسي ڤرنچس (١٧٩٠) لاون ڤرڠ چرلست (١٨٣٩، ١٨٧٦)، ڤاس بسقو مندوکوڠ ڤواريث چرلوس ۏ لاون توروننڽ.
كومونيتس اوتونوم (سبواه کونسيڤ نڠ ديتتڤ اکن دالم كونستيتوسي سڤاڽول تاهون ١٩٧٨) نڠ دکنل سباݢاي ايوسكل اءوتونوميا ايركيدڬوا اتاو ايي د بسقو لاون جادي چومونيدد اءوتóنوما ۏسچ اتاو چۏ دالم بهاس سڤاڽول (دالم بهاس ايڠڬرس: بسقو اءوتونومووس چوممونتي اتاو بچ)، ترديري دري تيݢ كومونيتس سڤاڽول ڤروۏينسي لاۏا، بسچي دان ڬيڤوذكو.
"کادڠ د سمبت جوا" "نݢارا بسقو" "(اتاو ايوسكاد) اوليه ڤنوليس لاون لمباݢ ڤوبليک ممڤرتمبڠ اکن هاج ک تيݢ ڤروۏينسي بارت، تاڤي جوا ڤد کسمڤتن ڬاسن سيڠکتن نڠ ڽامن ڤاس اين لادا مڽبب اکن کبيڠوڠن کونتيک‌س ڽ"
"خصوصڽ ڤاليڠ عموم ايستيله ڤرنچس ڤيس بسقو (""نݢارا بسقو"")، لاون كادادا كوءاليفيكاسي لبيه لنجوت، نڠ ماره ک سلوروه نݢارا بسقو (""وسكل هرري"" دالم بهاس بسقو)، اتاو كادا جارڠ ک اوتارا (اتاو ""ڤرنچس"") نݢارا بسقو سچارا خصوص۔"
"ليهاتي امون دالم کونتيک‌س سجاره ناۏرر کاوا مروجوع ک ولايه نڠ لبيه ڬانل،لاون بهوا ڤروۏينسي بسقو اوتارا وايه اين د ناۏررا باوه جوا کاوا دسمبت سباݢاي (باݢين دري) نافررو، سدڠکن ايستيله "" ناۏررا تيڠݢي "" (نافرروا ڬاراءاءياا د بسقو، الت ناۏررا دالم بهاس سڤاڽول) جوا ديداڤاتاكن ڬاساني چارا نڠ مروجوع ڤد ولايه كومونيتس اوتونوم واهن اين۔"
تاهو بهاس سڤاڽول توه واجب د باوه كونستيتوسي سڤاڽول (ڤاسل نو.
ڤڠتاهوان تنتڠ بسقو، امبه منولق سلاوس بتاهون-تاهون ککجمن فرنچو كارنا ڤڠانياياءن ڽاتأ، ببولق ناءيق لاݢي ڬاوي كبيجاكن بهاس رسمي نڠ مڠونتوڠاكن لاون دوکوڠن رعية.
باي بهاس سڤاڽول ج نڠ رسمي بهاس رسمي ناۏرر، لاون بهاس بسقو باي بهاس رسمي بساما د ولايه اوتارا ڤروۏينسي، واده بݢان کباڽقن اورڠ ناۏررا نڠ بربهاس بسقو.
کباڽقن اورڠ ڠينه بݢان دي ڤارق ڤرکوتاءن بايونن-ڠلت-بيررتذ (ب اب) دي ڤنتاي (دي بسقو ياءيتو باءاءيون، اڠلو لاون ميررتذ).
جوتاءن کتورونن بسقو (چونتوهڽ بسقو امريچن لاون بسقو چانادين) بݢان دي امريك اوتارا (امريك سريكت؛ كاناد، تراوتام دي ڤروۏينسي نوفووندلند لاون قوبچ)، امريك لاتين (دي ٢٣ نݢارا)، افريکا سلاتن، لاون اءوستراليا.
كير-كيرا ٢،٥ - ٥ جوتا کتورونن بسقو بݢان د چهيل؛ بسقو کاوا بيسي ڤڠاروه بسر امون كادا نڠ ڤاليڠڬ قوات دالم ڤرکمبڠن بودايا لاون ايکونومي نݢارا ڠيتوه.
ڠينه کباپقن ترديري دري داءيره نڠ وايه اين نݢارا باݢين چهيوءاهوءا لاون دوراڠو.
د ڬوءاتمال، سڤاله سوده تكونسنتراسي د دڤرتمن ساچاتڤچوذ، انتيڬوءا ڬوءاتمالا جالاڤ سلاما انم ڬنرس وايه اين، سمنتارا ببراڤ سوده بيمڬراسي ک کوتا ڬوءاتمال.
بمبوچو، موسق رعية كولومبي، بيسي اکر دري بسقو.
ايلكو، نۏاد، ممبايري فستيۏل بسقو تاهونن نڠ مراياکن تارين، ماسقن، لاون بودايا اورڠ-ورڠ بسقو دري کبڠساءن سڤاڽول، ڤرنچس، لاون مكسيكو نڠ سوده بݢان دي نۏادا مولاءي اخير ابد ك-١٩.
ببراڤ ڤترناكن ڤاليڠ ڬانل د امريك اوتارا، نڠ د اوله دري تانه ڤمبارين کولونيال نه، کاوا ديليهت د ولايه ڠينه.
اد سجاره بودايا بسقو دچهينو، چاليفورني.
بوهنث باپق نڠ كتورونن ڤمقيم دري سفاپول لاون مكسيكو.
راس ايدينتيتس بسقو نڠ تريكت لاون بهاس لوكل نه كادا باي اد دالم كتراسيڠن.
نڠ کاي باڽق نݢارا ايروڤ، ايدنتيتس رڬيونل، باءيق نڠ ديتورون اکن سچارا ليڠݢوءيستيک اتاو لاءنڽ، كادا ساليڠ ايکسکلوسيف لاون ايدنتيتس ناسيونل نڠ لبيه لواس.
اولون بيسي كاون نڠ تليبت ڤوليتيک تاڤي اولون كادا ݢن.
سديکيت بانر اورڠ نڠ مونوليڠوءل بسقو: ڤارق براتأن اورڠ بسقو توه بيليڠوءل د کدوا سيسي ڤرباتسن.
بهاس بسقو دأڠݢڤ سباݢاي بهاس ڬنتق نڠ تريسولاسي بربدا لاون بهاس ايروڤ نڠ لاءين، نڠ ڤارق براتأن ماسوق دالم رومڤون بهاس اندو-روڤ نڠ لواس.
رومه دالم كونتيكس اين ايدنتق لاون اکار كلوارݢ.
نڠ کاي بودايا لاءين، نصيب انݢوتا کلوارݢ لاءين بڬنتوڠ لاون اسيت کلوارݢ: کلوارݢ بسقو نڠ سوڬه کتوجو براتأن انق لاون چارا نڠ ترتنتو، سمنتارا کلوارݢ نڠ کورڠ ممڤو کاوا بيسي ساتو اسيت هاج ڬاسن مڽديا اکن سيكوڠ انق.
باڽق نڠ امبه مونچولڽ ڤمباڠونن، سيستم ڠينه مأوله ايميݢراسي باڽق بسقو کامڤوڠ ک سڤاڽول، ڤرنچس اتاو امريك.
ببراڤ سرجان لاون کومينتاتور سوده بوساها ڬاسن منداماي اکن ڤون-ڤون ڠينه لاون مڠڬڤ امون کقرابتن ڤتريلينل توه اينوۏاسي.
بوهنڽ توه مونچول دري رذم فرنچو ملالوءي رۏيتاليساسي بهاس لاون بودايا.
واده ڠينه سوده جادي سومبر ميسيونارس نڠ کاي فرنچس ايكساۏير لاون مچهل ڬاريچوïتس.
لاسوين توه ڤنروس فرنسسكن ڤدر جونíڤرو سررا لاون منديريکن ٩ دري ٢١ ميسي چاليفورنيا نڠ ماسيه اد د سڤنجڠ ڤنتاي.
وقتو هنري ٣ دري ناۏرر ماسوق کاتوليک ڬاسن جادي راج ڤرنچس، ڤروتستنتسم همڤير باهيلڠ ماتن كومونيتس بسقو.
وايه اين، منوروت ساتو ڤنداڤت، باي ٥٠٪ لابه اورڠ بسقو نڠ مڠانوت سماچم کڤرچاياءن ک توهن، سمنتارا سيساڽ توه اݢنوستيک اتاو اتيئيس.
بداسركن ساتو، اݢام كرستن تيبا د نݢارا بسقو مولاءي ابد ك-٤ لاون ك-٥ تاڤي منوروت نڠ لاءين، ڠيتوه كادا ترجادي سمڤاي ابد ك-١٢ لاون ك-١٣.
"دالم ڤڠرتين ڠينه، ککرستنن دتڠ ""بداهولو"" "."
بداسركن ساله ساتو تراديسي، سيدن بجالن تياڤ توجوه تاهون انتارا سبواه ݢوا د ݢونوڠ انبوتو لاون ساتو د ݢونوڠ نڠ لاءين (كسهڽ باڽق)؛ موسمڽ ڤين باسه ڤاس سيدن اد د انبوتو، کاريڠ ڤاس سيدن د الوñ، اتاو سوڤلڬور، اتاو ڬورب.
ديسمباتاكن ڤاس بوهنڽ بكومڤول د ڬوء-ڬوءا تيڠݢي د ڤونچق سوچي، بوهنڽ موله باداي.
ليݢيندا جوا بكسه تنتڠ باڽق لاون برلمڤه جين، کاي جنتيلق (ستارا لاون رقساس)، لاميق (ستارا لاون نيمفا)، ماءيروءق (ڤمباڠون چروملچهس اتاو ليڠکرن باتو، سچارا حرفيه موور)، ايرتايكسوق (مڤ)، سورڬينق (ڤڽيهر، ڤنديتا ماري )، لاون ستروسڽ.
"اد ڤڠارمڤوت بناما سن مرتن تايكسيكي (""ست مرتن ث لسسر"")."
جنتيلق ('رقساس')، د سيسي لاءين، توه اورڠ لڬندارس نڠ منجلسکن هيلڠڽ بودايا زمان باتو نڠ بهاري بݢان د داترن تيڠݢي لاون كادا بيسي ڤڠتاهوان تنتڠ بسي.
سلاوس لابه دري ساتو ابد، ڤارا سرجان سوده سچارا لواس ممباهس ستاتوس تيڠݢي وانيتا بسقو دالم كودي حکوم، سرتا ڤوسيسي بوهنڽ سباݢاي حاکيم، ڤواريث، لاون اربيتر ملالوءي زمان انت-روماوي، ابد ڤرتڠهن، لاون مودرن.
ناۏرر بيسي اوندڠ-وندڠ اوتونومي نڠ تڤيسه، ڤڠارورن كونتريۏرسيل نڠ د رنچڠ سلاوس ترنسيسي سڤاڽول ک ديموکراسي (امجورامينتو، ڤانمباهن ستاتوس سبلومڽ سلاوس کديکتاتورن).
ڤرتاكونن تنتڠ كستياءن لاون ايدنتيتس ڤوليتيک، بهاس لاون بودايا ريبت بانر دناۏرر.
کباڽقن سکوله د باوه يورسدكس سيستم ڤنديديقن بسقو مماکاي بسقو سباݢاي باهن اجر اوتام.
سباليقڽ، کأيڠينن اونتوق اوتونومي اتاو کمرديکاءن نڠ لبيه ڬانل ساڠت عموم د کالڠن ناسيوناليس بسقو نڠ برهلوان کيري.
بوهنڽ مڠڬڤ امون بوهنڽ ن بدا سچارا بودايا لاون خصوصڽ سچارا بهاس دري اورڠ-ورڠ د سكيترڽ.
ميڬول د اونامونو توه سأورڠ نوۏليس لاون فيلسوف ترکنل ڤاس اخير ابد ك-١٩ لاون ك-٢٠.
سيدن جوا موله اسوسياسي سريكت بوروه چهيلي ڬاسن ممڤروموسيکن ݢرقن سريكت ڤکرجا برداسرکن اجرن سوسيال ݢريجا کاتوليک.
كحاضيرن سجاره سن دسثوانا خصوصث تليهت دولايه ڤربوكيتن تسوديلو بوثوانا اوترا.
دري تاهون ١٩٥٠-ن سمڤاي ١٩٩٠-ن، اورڠ سن باله ک ڤرتانين كارنا ڤروݢرم مودرنيساسي نڠ ديباري ڤمرينته.
"کلومڤوق سن ترتنتو ڠيتوه ساله ساتو دري ١٤ ""کلومڤوق اورڠ بهاري" نڠ ديكتاهوء ماسيه اد؛ ياءيتو، ""کلومڤوق ڤوڤولاسي لاون ڤداتوءن نڠ سام ڬنتكڽ، نڠ بباڬي ايتنس لاون کساماءن باءيق دالم بودايا ماوڤون صفة بهاس بوهنڽ""۔"
ڤرواکيلن اورڠ سن ڤد تاهون ٢٠٠٣ مڽمباتاكن ڤرفرنس بوهنڽ ترهادڤ ڤڠݢوناءن نام کلومڤوق اينديۏيدو امون مموڠكن اکن درڤد ماكاي ايستيله کوليکتيف سن.
اولون تاروس ج ماكاي بوشهمن، لاون اولون ديكوركس سچارا تربوک بولڠ-ولڠ اوليه اورڠ نڠ بوجور.
"سباليقڽ، ڤرواکيلن ديوان سن بكارس امون كادادا لوک اڤالاݢي کروݢين نڠ ديدريتا بوهنڽ اتاو كومونيتس سن دڠن چارا (دي بورڬر) منربيتکن کات بوسمن۔"""
کقرابتن سن سام لاون کقرابتن ايسكيمو، لاون ببراڤ ايستيله نڠ سام کاي دالم بودايا ايروڤ، تاڤي جوا ماكاي اتورن نام لاون اتورن اوسيا.
كاكاناكن كادا بيسي توݢس سوسيال سلاءين بماءينن، لاون وقتو لواڠ ڤنتيڠ بانر ڬاسن سن دري سݢالا اوسيا.
بوهنڽ موله کڤوتوسن کلوارݢ لاون کلومڤوق نڠ ڤنتيڠ بانر لاون مڠاکوءي كڤميليكن سومور لاون واده بچاري ماکن۔
موسيم کاريڠ رنچق تجادي ببولن بولن لاون سومور بيسا جوا مڠاريڠ.
كدالم لوبڠ ڠينه دبوءت باتڠ رومڤوت نڠ بلوبڠ ڤنجڠ.
اول موسيم سمي توه موسيم ڤاليڠ ڠاله: ڤريودي کاريڠ نڠ ڤانس امبه موسيم ديڠين نڠ سجوق لاون کريڠ.
بوبوهن بينينڽ مڠومڤولاكن بواه، بيري، اومبي-ومبين، باواڠ سمق، لاون باهن تانمن لاءنڽ ڬاسن ماکن بند.
ترݢنتوڠ دمان واده بڬاناڽ، سن مماکن ١٨ سمڤاي ١٠٤ سڤسيس، تماسوق بلالڠ، کومبڠ، اولت، ڠڠت، كوڤو-كوڤو، لاون رايڤ.
هڤلوڬرووڤ ڠينه سوب-ڬروڤ سڤيسيفيک دري هڤلوڬرووڤ ا لاون ب، دوا چابڠ ڤاليڠ اول ڤد ڤوهون کروموسوم ي مانسي.
هڤلوڬرووڤ ميتوكوندريا نڠ ڤاليڠ لاءين (ترتوا)، ل٠د، سوده دکنلي ڤاس فريکوئنسي ترتيڠݢي د کلومڤوق سن افريکا سلاتن۔
سن توه دڤڠاروهي بانر اوليه ڤرمبتن مشارکت مايوريتس لاون ڤتاني نون-ڤريبومي ک تانه نڠ سچارا تراديسيونل ديڬاناي اوليه اورڠ سن۔
هيلڠڽ تانه بيسا جادي مسئله اوتام نڠ دهداڤي مشارکت عادة بوتسوان،ڤاليڠ اوتام ڤڠوسيرن سن دري چنترل كالاهاري ڬامي رسرۏ۔
ڠينه باکل ممباري رويلتي ڤد سن ڬاسن منفعة دري ڤڠتاهوان عادة بوهنڽ.
ۏن در ڤوست ديڬانل اکن د افريکا سلاتن، لاون بيسي كترتاريكن سعمور هيدوڤ ک بودايا اصلي افريکا.
"ددوروڠ اوليه كترتاريكن سعمور هيدوڤ لاون ""سوکو نڠ هيلڠ" ڠينه، ۏن در ڤوست موله بوکو تاهون ١٩٥٨ تنتڠ ڤتوءالاڠنڽ، بجودول ث لوست وورلد اوف ث كالاهار."
فلم اول سيدن ث هونترس، ديريلس ڤاس تاهون ١٩٥٧، منمڤاءاءياكن ڤربوروان جراڤه.
اديڠي ايليذابث مرشهلل ثومس منوليس ببراڤ بوکو لون باڽق ارتيکل تنتڠ سن، سباڬين ديداسر اکن لاون ڤڠالمن سيدن هيدوڤ لاون اورڠ-ورڠ ڠينه ڤاس بودايا بوهنڽ ماسيه اوتوه.
"ڠينه ديليهت اوليه لورنچ ۏن ڬلدر ڬاسن نو يورق تيمس، نڠ موچاڤاكن امون فلم "" مروڤاکن تيندقن ڤلستارين لاون رقوءيم ""۔"
سري ببچ ث ليفي اوف ممملس (٢٠٠٣) ممبوات چوڤليكن ۏيديو اورڠ اصلي سن دري ݢورون كالاهاري نڠ ببورو کودو نڠ ݢيݢيه ملالوءي ݢورون نڠ کارس.
ڬاوي سام هاج، كري-كري سن کاوا مڠݢامبر اکن السن لوکيسن ݢوا کونو.
فلم ڠينه ديسوتراداراي اوليه جامي اويس، نڠ ببولق ک سن ساتو دكادي مبه ايت لاون ث ڬودس موست ب چرذي، نڠ تبوكت جادي هت انترناسيونل.
ث چوۏننت (١٩٨٠) کاريا جامس ا۔ مچهنر، توه سبواه کاريا فكس سجاره نڠ برڤوست د افريکا سلاتن.
نوۏل نورمن روشه تاهون ١٩٩١، ماتيڠ، منمڤاي اکن ڤركماهن باسروا د دکت کوتا (يماجينر) بوتسوانا د مان اکسي اوتام دأتور.
ڤاس تاهون ٢٠٠٧، داۏد ڬلمن منربيت اکن ث دۏلس برث.
چالون دري ڤروتاݢونيس دري ث نو.
اورڠ-ورڠ جرمانق توه سکلومڤوق اورڠ بسجاره نڠ بݢان د ايروڤ تڠه لاون سكنديناۏي.
دالم ديسکوسي ڤريودي روماوي، اورڠ-ورڠ جرمن کادڠ دسمبت سباݢاي ڬرماني اتاو جرمن کونو، مسکيڤون باڽق سرجان مڠڠݢڤکن ايستيله کدواڽ توه بماساله، كارنا منونجوق اکن ايدنتيتس لاون جرمن مودرن.
سباليقڽ، ڤنوليس روماوي ڤرتام کالي مڠݢامبر اکن اورڠ-ورڠ جرمن د دکت رهيني ڤاس وايه کقيصرن روماوي مندوميناسي ولايه ڠيتوه.
اوڤاي روماوي ڬاسن مڠينتݢراسيکن ولايه نڠ لواس انتارا رهيني لاون ايلب بخكر سکيتر تاهون ١٦ م، مومڤاتي ککالهن بسر روماوي ڤاس ڤرتمڤورن هوتن توتوبورڬ تاهون ٩ م.
ڤاس ابد ك-٣، ڬوث نڠ بباهاسا جرمن مندوميناسي ستڤ ڤونتچ، د لوار ڬرماني، لاون مڠلوءاراكن سرڠكاءاءين ايکسڤديسي لاءوت ک بلكن لاون اناتوليا هيڠݢ ک سڤروس.
ارکيولوݢي جوا ماليهاتاكن مشارکت لاون ايکونومي نڠ ڠاله د سلوروه ڬرماني.
سچارا تراديسيونل، اورڠ-ورڠ جرمن دأڠݢڤ بيسي هوكون نڠ ايسڽ کونسيڤ ڤرموسوهن لاون ݢنتي روݢي داره۔
اورڠ-اورڠ بباهاسا جرمانق کونو موڠکين مميليکي تراديسي ڤويتيس نڠ سام، شعير اليتراتف، لاون مبه ايت اورڠ-ورڠ جرمانق جوا بباڬي ليݢيندا نڠ باسل دري ڤريودي ميݢراسي.
بهکن بهاس دري مان اڽ باسل توه سوبيق ڤرسليسيهن، لاون اوسولن اسل-وسول جرمانك، چلتچ، لاون لاتين، لاون الليرين.
لاڤس دري بهاس اصلڽ، ڠارن ايت د ݢيسير ک اورڠ روماوي ملالوءي ڤنوتور چلتچ.
ڤاس زمان کونو اخير، باي اورڠ-ورڠ ديڤارق رهين، اڤالاݢي قوم فرنك، لاون تكاناڽ المنن، نڠ دسمبت ڬرماني اوليه بوهن ڤنوليس لاتين اتاو يوناني.
ڤاس ڤنوليس روماوي كادا کونسيستن مميسه اورڠ-ورڠ بباهاسا چلتچ، اتاو ممڤرلاکوکن اورڠ-ورڠ جرمانق سباݢاي نام سواتو بڠسا، ارت هاڽر ڠينه، لاون ماكاي بهاس جرمانق سباݢاي کريتيريا اوتام، ممهمي اورڠ جرمن سباݢاي سواتو بڠسا اتاو بڠسا لاون ايدنتيتس کلومڤوق نڠ ستابيل۔ ديهوبوڠ اکن ک بهاس.
"ببراڤ سرجان نڠ ممڤلاجري ابد ڤرتڠهن اول وايه اين منکن اکن ڤرتاڽاءن اڤ اورڠ-ورڠ جرمانق نه مليهت ديري مريک سورڠ جادي کساتوان ايتنس، سمنتارا نڠ لاءين منونجوق اکن کبراداءن بهاس جرمانق سباݢاي فکتا سجاره نڠ کاوا دڤاکاي ڬاسن مڠنلي اورڠ-ورڠ جرمانك، بيار ايي اتاو كادا بوهنڽ توه هندق مليهت ديري بوهنڽ سورڠ ""جرمن"""."
"ڬاسن السن نڠ کاي ايت، ڬوففرت بڤنداڤت امون ايستيله جرمانق هاروس دهيندري سڤنوهڽ دمي ""بربر"" کچوالي دالم ارت ليڠݢوءيستيک، لاون سجاراون سڤرتي ولتر ڤوهل جوا مڽمباتاكن سوڤايا ايستيله ڠيتوه دهيندري اتاو دڤاکاي لاون ڤنجلسن نڠ چرمت۔ "
د چاتتن چسر، چيري خاص نڠ ڤاليڠ جلس دري اورڠ-ورڠ ڬرماني توه امون بوهنڽ بݢان د سبله تيمور رهين، د سبرڠ ݢاءول د سيسي بارت، سبواه ڤڠامتن نڠ سيدن بوات ڬاسن ڤڽسيمڤڠن سجاره دالم توليسنڽ.
تاچيتوس تكاناڽ كادا يقين اڤکه اورڠ توه بڠسا جرمانق اتاو لاءين، سيدن مڽمباتاكن كتيدكڤستينڽ تنتڠ بسترن، نڠ اوجرڽ کليهتن کاي سرماتينس تاڤي بڤندر کاي ڬرمان، تنتڠ اوسي لاون چوتين، لاون تنتڠ است، نڠ کاي سوبي تاڤي بڤندر بهاس نڠ لاءين.
داانوبي اتس بفوڠس ڬاسن ڤرباتسن سلاتن.
كادا جلس جوا اڤکه اورڠ جرمن بڤندر بهاس جرمانك، لاون بيسا جوا بوهنڽ توه بباهاسا چلتچ.
تاچيتوس تاروس ج مڽمبت سوكو-سوكو جرمانق د ڤيڠݢيرن بارت سوڠاي رهيني ڤاس ڤريودي اول کقيصرن، کاي توڠر، نمتس، اوبي، لاون بتاۏي.
داڤت دري سيني، کتيݢ کلومڤوق ڠينه جوا تكاناڽ دڤاکاي دالم ترمينولوݢي ليڠݢوءيستيک مودرن نڠ لبيه توا، مبه ايت منچوبا ڬاسن مڠݢامبرکن ڤمباڬين بهاس جرمانك۔)
هرمينونس اتاو هرميوني د ڤدالمن، تماسوق سوۏ، هرموندور، چهتت، چهروسچ منوروت ڤلڽ.
"د سيسي لاءين، تاچيتوس منوليس باݢين نڠ سام امون ببراڤ اورڠ ڤرچاي بهوا اد کلومڤوق لاءين نڠ ستوءا كتيڬاڽ، تماسوق ""مرس، ڬمبريۏي، سوۏ، ۏنديلي""."
"سترابو، نڠ بفوكوس ک ڬرماني انتارا ايلب لاون رهين، لاون كادا مڽمباتاكن انك-انق لاكين مننوس، جوا مميسه اکن ڠارن-ڠارن ڬرماني نڠ بوکن سوۏين، دالم دوا کلومڤوق لاءين، نڠ سچارا سروڤا مڽيرتكن تيݢ ديۏيسي اوتام: ""سوکو کچيل ڬرمن، نڠ کاي چهروسچ، چهتت، ڬامبريۏ، چهتتوءاري، لاون سلنجوتڽ لاءوتن سيچمبر، چهاوب، بروچتر، چمبر، چاوچ، چاولچ، چمڤسيان""۔"
سلاوس ڤريودي ليڠݢوءيستيک ڤر-جرمن (٢٥٠٠–٥٠٠ سم)، بهاس ڤروتو ڽات سوده دڤڠاروهي اوليه سوبسترت ليڠݢوءيستيک نڠ ماسيه ترليهت دالم فونولوݢي لاون ليکسيکون جرمن.
باڽق ڤڠاروه دالم کوسا کات دري بهاس چلتچ، تاڤي سباڬين بسر اين هاڽر اج مونچول، لاون کباڽقن کات ڤينجمن تجادي باءيق سبلوم اتاو سلاما ڤرڬسرن سوارا نڠ دجلسکن اوليه حکوم ڬرمم.
بيار ڤروتو-جرمانق ديركونستروكس كادا بديالق ملالوءي ميتودى کومڤاراتيف، کاوا ديڤستيکن امون ايت كادا ڤرنه جادي بهاس ڤروتو نڠ سراݢم.
ڤراسستي راهاسيا ڤاليڠ اول (سيسير ۏيموس، اوجوڠ تومبق ۏر ستابو)، اولڽ بڤوست د دنمرق مودرن لاون دتوليس ڤاکاي سيستم ايلدر فوثرك، باسل دري ڤاروه کدوا ابد ك-٢ م.
تاڤي، ݢابوڠن ۏوکل ڤروتو-جرمانق كادا بتكانن، نڠ ديبوكت اکن دالم ڤراسستي راهاسيا دري ابد ك-٤ لاون ك-٥، جوا منونجوق اکن امون نورس ڤريميتيف كادا موڠکين جادي ڤمولأن دري دياليک جرمانق بارت.
"ڤاس اخير ابد ك-٣ م، ديۏرڬنس ليڠݢوءيستيک نڠ کاي هيلڠڽ کونسونن -ذ دالم بهاس جرمانق بارت تله تجادي دالم ""سيسا"" كونتينوم دياليک بارت لاءوت۔"
ديماسوقكنڽ بهاس بورڬونديا لاون ۏندالچ دالم کلومڤوق جرمن تيمور، بيار ماسوق عقل، ماسيه بالوم ڤستي كارنا ڤڠساهنڽ نڠ لڠک.
مشارکت ڠيتوه سکلومڤوق اورڠ نڠ تليبت دالم اينترکسي سوسيال نڠ بتاروسن، اتاو کلومڤوق سوسيال ڬانل نڠ بباڬي ولايه سڤاسيل اتاو سوسيال نڠ سام، بياساڽ توندوق لون اوتوريتس ڤوليتيک نڠ سام لاون هارڤن بودايا نڠ لابه قوات.
مشارکت موله ڤولا ڤريلاکو دڠن مڠڠݢڤ سيکڤ اتاو ڤندرن ترتنتو کاوا دتريما اتاو كاد.
سجاءوه کولابوراتيف، مشارکت مموڠکينکن اڠڬوتاڽ ڬاسن منداڤتکن کأونتوڠن ڤاکاي چارا نڠ ڠاله ڬاسن ڤراورڠن؛ منفعة اينديۏيدو لاون سوسيال (عموم) كارنا ڠيتوه كو د بدا اکن، اتاو دالم باڽق کاسوس دداڤتي تومڤڠ تينديه.
"ڠينه ڬيليرنڽ باسل دري کات لاتين سوچيتس، نڠ ڤد ڬيليرنڽ باسل دري کات بندا سوچيوس (""کاون، تمن، سکوتو""؛ بنتوق کات صفة سوچيالس) نڠ دڤاکاي ڬاسن مڠݢامبر اکن ايکتن اتاو اينترکسي انتارا ڤيهك-ڤيهق نڠ بساهابت، اتاو ڤاليڠ كادا سيڤل۔"
"ڤاس تاهون ١٦٣٠-ان ڠيتوه دڤاکاي ڬاسن مروجوع ڤد "" اورڠ-ورڠ نڠ تكاءت اوليه ليڠکوڠن لاون هوبوڠن سيکسوال نڠ صدر هيدوڤ با ايمباي دالم كومونيتس نڠ تاتور ""۔"
ستروکتر ڠينه بيسا جوا باءيسي تيڠکت کقواتن ڤوليتيک، تڬنتوڠ لاون ليڠکوڠن بودايا، ڬوڬرافس، لاون سجاره نڠ هاروس دهداڤي اوليه مشارکت ڠينه.
مشارکت سوکو د مان اد ببراڤ چونتوه ستاتوس لاون ڤرستيسي سوسيال نڠ تباتس.
ايۏولوسي بودايا ڠينه باءيسي ايفيک مندالم ݢاسن ڤولا كومونيتس.
كوت-كوت بوبه جادي نݢار-كوتا لاون نݢار-بڠس.
سباليقث، اڠݢوتا مشاركت جوا كاوا مڠهيندر اتاو مپاله اكن اڠݢوتا مشاركت نڠ ملڠݢر نورم-نورماث.
ببراڤ اورڠ ممباري اکن ستاتوس ڬاسن اينديۏيدو اتاو کلومڤوق اورڠ ڤاس اينديۏيدو اتاو کلومڤوق ايت مڠڬاوي تيندقن نڠ دکاݢومي اتاو دأيڠينکن.
بيار مانسي سوده موله باڽق جنيس مشارکت سڤنجڠ سجاره، ڤارا انتروڤولوڬ رنچق مڠلومڤوق اکن ماشاراجت نڠ بدا سسواي لاون سجاءوه مان کلومڤوق نڠ بدا تادي دالم سواتو مشارکت باءيسي جالور نڠ كادا ستارا تهادڤ کأونتوڠن کاي سومبر داي، ڤرستيس، اتاو ککواساءن.
تاڤي، ببراڤ مشارکت ببورو لاون مرامو دي داءيره دڠن سومبر داي نڠ مليمڤه (کاي اورڠ تليڠت) هيدوڤ دالم کلومڤوق نڠ لبيه ڬانل لاون مأوله ستروکتر سوسيال هيرركس نڠ روميت کاي چهيفدوم.
ستاتوس دالم سوكو رنچق سام، لاون كڤوتوسن ديچاڤاي ملالوءي كسڤاكتن عموم.
كادادا جابتن ڤوليتيک نڠ مڠندوڠ ککواساءن ڽات، لاون سأورڠ کڤالا هاڽله اورڠ نڠ بڤڠاروه، سماچم ڤنصيحت؛ اوليه كارنا ايت، کونسوليداسي سوکو اونتوق اکسي کوليکتيف لاءين اوروسن ڤمرينته.
كارنا ڤسدييأن ماکنن بوهنڽ کاوا ديندلكن، مشارکت ڤستورل کاوا مندوکوڠ ڤوڤولاسي نڠ لبيه ڬانل.
چونتوهڽ، ببراڤ اورڠ جادي ڤڠراجين، ممڤرودوكس الت، سنجات، لاون ڤرهياسن، د انتارا بارڠ-بارڠ برهرݢ لاءنڽ.
كلوارݢ-كلوارݢ ڠينه رنچق داڤت ككواساءن ملالوءي ڤنيڠکتن ككاياءن بوهنث.
ۏيݢيتاسي ليار دتبڠ لاون دباكر، لاون ابوث دݢوناكن سباݢاي ڤوڤوق.
بوهنث موڠكين ببولق ك تنه اصلث ببرڤ تاهون امبه ايت لاون ممولاءي ڤروسسث لاݢي.
ڬانل اتاو هالوسڽ ڤوڤولاسي ديسا تڬنتوڠ لاون لواس لاهن نڠ ترسديا ڬاسن ڤرتانين؛ سهيڠݢ ديسا برکيسر ڤاليڠ سديکيت ٣٠ اورڠ سمڤاي ڤاليڠ باڽق ٢٠٠٠ اورڠ.
سوسيولوڬ ماكاي فراسي ريۏولوسي ڤرتانين ڬاسن مروجوع ڤراوبهن تيکنولوݢي نڠ تجادي سلاوس ٨٥٠٠ تاهون نڠ لالو نڠ مڠاره ک بوديداي تانمن لاون ممليهارا هون ترنق۔
تيڠکت ستراتيفيکاسي سوسيال نڠ لبيه ڬانل مونچول دالم بوبوهن ڤتاني.
تاڤي،ڬاوي توکو ماکنن بباءق لاون بينين ممبل ڤرن نڠ لبيه رنده دالم مڽدياکن ماکنن ڬاسن کلوارݢ، بوهنڽ جادي باماڬن ديباوه لاكي-لاكي.
سبواه سيستم ڤڠواس دڠن ستاتوس سوسيال نڠ تيڠݢي جوا تيمبول.
ايكسڤلوراسي ايروڤ د امريك جادي ساله ساتو ڤندوروڠ بكمبڠث كاڤيتالسمي.
ڠينه مأوله ڤنيڠكتن ايفيسينس نڠ بلابيهن.
سورڤلوس نڠ لبيه ڬانل نه موله ڤراوبهن نڠ دبحث سبلومڽ دالم ريۏولوسي دومستيكاسي جادي لبيه ڽات.
تاڤي، جادي لابه تمڤڠ.
سچارا ݢوݢرافس، ڤاليڠ كادا منچاكوڤ ايروڤ بارت، امريك اوتارا، اءوستراليا، لاون سلنديا بارو.
ساله ساتو بيدڠ مينت اوني ايروڤ توه اينفورماسي مشاركت.
ببراڤ اسوسياسي اكادمس، ڤروفيسيونل، لاون علميه مڠݢامبرکن بوهنڽ سورڠ سباݢاي مشارکت (ميسلڽ، امريچن مثماتيچل سوچيتي، امريچن سوچيتي اوف چيۏل ايڠينرس، اتاو رويل سوچيتي).
كومونيتس ڠيتوه اونيت سوسيال (سکلومڤوق مخلوق هيدوڤ) لاون كاسامأن نڠ کاي نورما، اݢام، نيلاي، عادة استعادة، اتاو ايدنتيتس.
منوروت ڤڠرتين ڠينه لابه ک کونسيڤ ڤموكيمن بهاري - کاي دوسون، ديسا، کابوڤاتين، اتاو کوتا.
کباڽقن ريکونستروکسي كومونيتس سوسيال بوبوهن اركولوڬ مماکاي ڤرينسيڤ امون اينترکسي سوسيال بهاري ديكونديسيكن اوليه جارق فيسك.
كادادا كلومڤوق نڠ ايكسكلوسيف ساتو اتاو نڠ لاءين.
سوسياليساسي ڤاليڠ ديڤڠاروهي اوليه كلوارݢ، ملالوءي كاكاناكن ڤرتام كالي بلاجر نورم-نورم.
ڤركتيسي ڤڠمبڠن مشارکت هاروس ڤاهم بوجور كاياڤ چارا بڬاوي لاون اينديۏيدو لاون كاياڤ ممڤڠاروهي ڤوسيسي مشارکت دالم کونتيک‌س لمباݢ سوسيال نڠ لبيه ڬانل.
د ڤرسيمڤڠن انتارا ڤڠمبڠن مشارکت لاون ڤمباڠونن مشارکت توه سجومله ڤروݢرم لاون اورݢانيساسي لاون الت ڤڠمبڠن مشارکت.
ککوسوڠن: بڬارق ملمڤاوءي اوڤاي ڬاسن ممبوجور، موبات، لاون موبه ککاچاوان، ڤاس براتأن اورڠ کاوا مڠاکوءي لوک لاون کهنچورن بوهنڽ سورڠ، نڠ بياسا دعالمي مانسي.
"تيݢ تيڤي داسر ڤڠورݢانيساسين مشارکت اداله ڤڠورݢانيساسين اکر رومڤوت، ڤمباڠونن كواليس، لاون" ڤڠورݢانيساسين كومونيتس برباسس اينستيتوسي، "" (د سمبت جوء"ڤڠورڬانيساسين كومونيتس برباسس لواس،" "ڬاسن چونتوهڽ ڤڠورݢانيساسين كومونيتس برباسس اݢام، اتاو ڤڠورݢانيساسين كومونيتس برباسس جمأت)۔"
ديكسس ڤد: ٢٢ جوني ٢٠٠٨.
ڤڠورݢانيساسين كومونيتس كاوا بفوكوس لبيه دري باي منونتوڠ اكن مسئله ترتنتو.
كلومڤوك-كلومڤوق ڠيتوه ممفاسيليتاسي لاون مندوروڠ ڤڠمبيلن کڤوتوسن کونسينسوس دڠن فوکوس ڤد كسهاتن عموم مشارکت درڤد کلومڤوق کڤنتيڠن ترتنتو۔
كومونيتس بباسس ايدنتيتس: مولاءي دري کليک لوكل، سوب-بوداي، کلومڤوق ايتنس، اݢام، ڤرادبن مولتيكولتورل اتاو ڤلوراليستيک، اتاو بودايا كومونيتس ݢلوبل وايه اين.
هوبوڠن انتر انݢوتا دالم كومونيتس ۏرتوءل رنچق فوکوس ک ڤرتوکرن اينفورماسي تنتڠ توڤيک ترتنتو.
"علماء دالم هومانيورا توه ""سرجان هومانيورا"" اتاو هومانس."
هومانيورا رنچق ممڤلاجري تراديسي لوكل، ملالوءي سجاره، سستر، موسك، لاون سني بوهنڽ، دڠن ڤنکنن ڤد ڤمهمن اينديۏيدو، ڤريستيوا، اتاو ايرا ترتنتو۔
انتروڤلوݢي (کاي ببراڤ بيدڠ سجاره) ڠاله ماسوق کدالم كاتڬورڽ، لاون برباڬاي چابڠ انتروڤلوݢي مڠاچو ڤد ساتو اتاو لبيه دري دوماءين اين.
"کات انثروڤوس (άνθρωπος) براصل دري کات يوناني ڬاسن ""مانسي"" اتاو ""ورڠ""۔"
ڠينه برت، مسكيڤون ڤارا انتروڤولوڬ رنچق باي مڠهوسوساكن ساتو سوب-بيدڠ،بوهنڽ ايڠت اج لاون اسڤيک بيولوڬس، ليڠݢوءيستيک، سجاره لاون بودايا دري ستياڤ مسئله.
ڤنچارين هولسم رنچق مڠارهکن انتروڤولوڬ ڬاسن ممڤلاجري اورڠ سچارا رينچي، مڠݢوناکن داتا بيوڬنتك، ارکيولوݢي، لاون ليڠݢوءيستيک د سمڤيڠ ڤڠامتن لڠسوڠ دري کبياساءن كونتمڤورر.
اركيولوݢي كاوا ديأڠݢڤ سباݢاي علمو سوسيال لاون چابڠ هومانيورا.
باڽق فلسافت ابد کدوا ڤولوه لاون ابد کدوا ڤولوه ساتو تله دخصوصکن ڬاسن ممڤلاجاري بهس لاون ڤرتاڽاءن اڤکه، سڤرتي نڠ دكلاءم ويتتڬنستن، باڽق فيلوسوفس کيت بيڠوڠ ڬاوي كوساكات نڠ کيت ڤاکاي؛ تيوري سسترا سوده مڠكسڤلوراسي فيتور رتورس، اسوسياتف، لاونن اوروتن بهاس؛ لاون جوا اهلي بهاس سجاره سوده ممڤلاجري ڤرکمبڠن بهاس دري وايه ک وايه.
"ڠيتوه سوده د ارت اکن سباڬاء""سستم اتورن""، سبواه ""کونسيڤ انترڤرتاتف"" ڬاسن منچاڤاي کعاديلن، سباݢاي ""وتوريتس"" ڬاسن مناڠاهي کڤنتيڠن رعية، لاون سباݢاي ""ڤرينته ڤڠواس، ددوکوڠ اوليه انچمن سنكس""۔"
حكوم ادله ڤوليتيك، کارنا ڤوليتيسي نڠ مولهث.
"نڠ کاي دچاتت اوليه اممانول كنت، "" فلسافت يوناني کونو دباݢي منجادي تيݢ علمو: فيسيك، ايتيکا، دان لوڬيك۔"")"
شهنتو، تاءاوسم، لاون اݢام رعية اتاو عالم لاءنث كادا مميليكي كودي ايتك.
سيستم کڤرچاياءن مڽيرتكن موديل لوڬس نڠ كادا دتمڤيلکن اݢام كارنا کونتراديکسي انترنل، كورڠڽ بوکتي، لاون کڤلسوان.
بوهنت ديڤرلوءاكن ݢاسن ممهمي كسوليتن مانوسي.
اݢاما-اݢاما نون-فووندر اداله هيندو،شهنتو، لاون اݢام اصلي اتاو رعية.
ڤاس اڬاما-اڬاما تراديسيونل كادا کاوا مڠاتسي ماساله-ماساله بارو، مک مونچولله اڬاما-اڬاما بارو.
سني ڤرتونجوقن جوا ددوكوڠ اوليه اورڠ دبيدڠث، کاي ڤنوليسن لاݢو لاون سني ڤڠݢوڠ.
ڠينه دسمبت سني ڤرتونجوقن.
تارين جوا دݢوناکن ڬاسن مڠݢامبرکن ميتودى کومونيکاسي نون-ۏربل (بهاس توبوه) انتارا مانسي اتاو هون (تارين لبه، تارين كاوين)، لاون ݢرق ڤد بندا ماتي (داءون مناري تتيوڤ اڠين).
دالم سني بيذنتيوم لاون ڬوتق ابد ڤرتڠهن، کباڽقن ݢريجا منکنکن ايکسڤريسي کبنرن الكيتابيه لاءين ماتريال.
چيري خاص ݢاي اين توه ورنا لوكل رنچق ديرتيكن اوليه ݢاريس بسر (ستارا كونتمڤورر ارتث كرتون).
ڠينه رنچق مليباتاكن موله تندا ڤد ڤرموکاءن ماكاي الت، اتاو ممنداهاكن الت مڠڬورس ڤرموکاءن.
تاڤي، كاياڤ امون دڤاکاي دالم ارت ارتيستيک، نرتڽ ڤڠݢوناءن کݢياتن ڠينه دالم کومبيناسي لاون مڠݢامبر، کومڤوسيسي لاون ڤرتيمبڠن ايستيتيکا نڠ لاءين ڬاسن مووجوداكن مقصود ايکسڤريسيف لاون کونسيڤتوال دري ڤركتيس.
امون دبارت هيتم رنچق جادي سيمبول بركابوڠ، تاڤي دتمڤت لاءين بيسا جوا ڤوتيه.
"كات" "ميره" "، ميسلث، كاوا مموات ماچم-ماچم ۏارياسي سڤكتروم ميره اصلي."
ڠينه دمولاءي دڠن كوبسم لاون بوكن ملوكيس دالم ارت سمڤيت.
عاقبتڽ، باڽق نڠ مڠهابس اکن ببراڤ تاهون ڤرتام امبه لولوس ڬاسن مموتوس اکن اڤ نڠ هاروس ديڬاوي سلنجوتڽ، نڠ موله ڤنداڤتن نڠ لبيه رنده د اول كارر بوهنڽ؛ سمنتارا ڠيتوه، لولوسن دري ڤروݢرم براوريئينتاسي كارر لبيه چاڤت مماسوقي ڤاسر تناݢ کرجا.
نامون، بوکتي ايمڤيريس جوا منونجوق اکن امون لولوسن هومانيورا ماسيه ممڤراوليه ڤنداڤتن نڠ جاءوه لبيه ڬانل درڤد ڤکرجا تنڤا ڤنديديقن ڤسچ-سكوله منڠه، لاون مميليکي تيڠکت کڤواسن کرجا نڠ سبنديڠ لاون کاونن بوهنڽ دري بيدڠ لاءين.
تاڤي، ݢاسن ڤرهيتوڠن دري جنيس ݢلر نڠ دبريكن، هومانيورا كاياث منورون.
ڤنداناءن فدرل مواکيلي فركس يڠ جاءوه لبيه کچيل دري ڤنداناءن ڬاسن هومانيورا درڤد بيدڠ لاءين سڤرتي ستم اتاو كدوكترن.
ڤمهمن ڠينه، منوروت بوهنڽ، ميكت اورڠ-ورڠ نڠ بڤيكيرن سام دري لاتر بلاکڠ بودايا نڠ سام لاون ممبريکن راس کسينمبوڠن بودايا دڠن ماس لالو فيلوسوفس.
ترلڤس دري اڤليکاسي سوسيلڽ، ايماجيناسي ناراتيف توه الت ڤاليڠ ڤنتيڠ ڬاسن موله معنا نڠ ديڤاهامي دالم سجاره، بودايا لاون سستر.
ڤوستستروكتورالسم سوده ممڤرمئسلهکن ڤندکتن ستودي هومانيستيک بداسركن ڤرتاڽاءن تنتڠ معنا، انتنسيوناليتس، لاون کڤڠارڠن.
نڠ لاينڽ، باڤيكر کريتيس، مسکيڤون کاوا دسمبت حاصيل دري ڤلاتيهن هومانيستيک، کاوا ديداڤت دالم کونتيک‌س لاءين.
کسنڠن نڠ کاي ايت کونترس لاون منيڠكتڽ ڤريۏاتيساسي وقتو لواڠ لاون کڤواسن انستن نڠ منجادي چيري بودايا بارت؛ كارنا ڠيتوه ممنوهي ڤرشاراتن جüرڬن هابرمس ڬاسن مڠابايکن ستاتوس سوسيال لاون ڤروبلماتيساسي راسيونل دري بيدڠ-بيدڠ نڠ سبلومڽ نڠ ديڤرتاڽاكن نڠ دڤرلوکن اونتوق اوڤاي نڠ ترجادي د رواڠ ڤوبليک بورجوءيس.
بيار باڽق ارڬومن برباسس هومانيورا ترهادڤ هومانيور، ببراڤ علمو ايكسكت سوده مڽمباتاكن ببولكڽ بوهنڽ.
باݢوس ݢاسن تاهو سجاره فيلوسوف.
"کومونيکاسي (دري بهاس لاتين چوممونيچار، نڠ ارتڽ""ڬاسن بباڬ"" اتاو ""بهوبوڠن لاون"") اداله ""جاوابن نڠ جلس دري ڤرڤچهن نڠ مڽاکيت اکن انتارا سورڠ لاون اورڠ لاءين، ڤريبادي لاون ڤوبليک، لاون ڤيكيرن دالم لاون کات لوار۔ ۔"""
ايسي ڤسن (ايلابوراسي انترنل اتاو تكنس لبيه لنجوت تنتڠ اف نڠ هاروس دسمبت اكن).
ابوت بوڽي عالم اتاو كارنا اكتيفيتس اورڠ (بيار سڠاج اتاو كاد) مولاءي مهاور سڽل نڠ مرمبت دري ڤڠيريم ک ساتو اتاو لابه ڤنريما.
اينترڤريتاسي لاون ڤمهمن نڠ ددوݢا ڤسن اصلي.
چونتوه نية توه ݢرقن نڠ دسڠاج، نڠ کاي بسالاامن اتاو بكيجڤ، نڠ كادا د سڠاج توه کاي بڤالوهن.
كيتو جوا، توليسن کادڠ ببوءت ݢاي توليسن، ڤناتاءن کات، لاون جوا ماكاي ايموت ڬاسن منونجوق اکن اڤ نڠ لاݢي دراس.
ببراڤ فوڠسي بهاس نون-ۏربل توه ڬاسن ملڠکڤي لاون مڠݢامبرکن، ممڤرقوات لاون منکنکن، ڬاسن مڠݢنتي، مڠونترول لاون مڠاتور، لاون جوا بتنتاڠن لاون ڤسن دينوتاتيف.
سكيرا بيسا بكومونيكاسي توتل، براتأن سالورن نون-ۏربل کاي اوق، موه، سوارا، ڤنمڤيلن، سنتوهن، جارق، وقتو، لاون کقواتن ليڠکوڠن هاروس بوات ڤاس بڤندر بهادڤ.
"""ڤريلاكو نون-ۏربل كاوا موله سيستم بهاس اونيۏرسل."""
ڤمبلاجرن بهاس ڤاليڠ رنچق كجادين ڤاس ماسيه كاكاناكن.
بهاس نڠ د باڠون کاي ايسڤرنتو، بهاس ڤروݢرم، لاون ڤنجلسن ماتماتيك كادا ترباتس کاي بهاس مانسي.
صفت-صفت بهاس دأتور اوليه اتورن.
كادا سام لاون کڤرچاياءن ڤوڤولر، بهاس اشارة د دونيا (نڠ کاي، بهاس اشارة امريك) دأڠݢڤ کومونيکاسي ۏربل كارنا كوساكات اشارة، تات بهاس، لاون ستروکتر ليڠوءستكڽ مماتوهي براتأن شرط نڠ دڤرلوکن ڬاسن بهاس ليسن.
کاي اييتو ڤڠ، کومونيکاسي توه بارتي ڤروسيس سبواه معنا دبريکن لاون ديسمباتاكن سكيرا سام-سام ڤاهم۔
سالورن نڠ سپلث دسسوايكن ݢاسن ترنسمس.
توجوان،ݢاسن ڤسن سمڤاي.
كادادا تونجڠن ݢاسن تجوان نڠ لاءين.
كادادا كلوڠݢرن ݢاسن كونتيكس سيتوءاسيونل.
تيندقن ڠينه كاوا ممبل باپق بنتوق، کاي ساله ساتو دري برباݢاي چارا كومونيكاسي.
سينتكسيس (صفة فورمل تندا لاون سيمبول).
ݢاوي ككوراڠنث نه، برنلوند (٢٠٠٨) بيسي اصول موديل كومونيكاسي ترنسكسيونل.
سيکڤ کومونيکاسي نڠ کدوا ن، دسمبت جوا موديل كونستيتوتف اتاو ڤندڠن كونستروكسيونس، نڠ بفوكوس ڤد کاي اڤ اورڠ بڤندرن سكيرا جلس اڤ مقصودڽ۔
فلتر اورڠ نه بد-بدا ترݢنتوڠ لاون تراديسي، بودايا، اتاو جنيس کلامين درهڽ، ڠينه نڠ کاوا موله اورڠ بدا ممهمي ايسي ڤسن.
بيار نڠ کاي كودي بوکو نه تڬمبر اوليه موديل، تاڤي كادا براتأن کاوا ديواكل اکن موديل، اڤالاݢي نڠ كونسڤڽ ڤين ڠاله.
ڤراوسهاءن نڠ بيسي سديکيت کارياون کاوا بڤيله هندق اومڤت باݢين نڠ مان، سدڠکن اورݢانيساسي نڠ لبيه ڬانل کاوا ماكاي سڤيکتروم کومونيکاسي نڠ لڠکڤ.
ليڠکوڠن اينفورماسي توه ڤكومڤولن اورڠ، اورݢانيساسي، لاون سيستم نڠ مڠومڤولکن، ممڤروسيس، مڽيبار اکن اتاو بڬارق كارنا اينفورماسي.
دكومونيكاسي اينترڤرسونل ۏربل اد دوا جنيس ڤسن نڠ دكيريم: ڤسن ايسي لاون ڤسن رلاسيونل.
ڤلاجرن ڠينه تنتڠ كاياڤ اورڠ منجلسكن كناڤ ڤريلاكو لاون كجادين بد-بد.
کومونيکاسي نڠ تبوك لاون جوجور موله انݢوتا کلوارݢ هاكون مماداهاكن ڤربدأن، چينتا لاون راس کاݢوم ک نڠ لاءين.
بوهن ڤنليتي موله تيوري ݢاسن ممهمي كومونيكاسي.
"ڠينه جوا ترماسوق كورڠڽ کومونيکاسي "" نڠ سسواي لاون ڤڠتاهوان ""، نڠ ترجادي ڤاس اورڠ مماکاي بهاس حکوم نڠ كادا جلس اتاو روميت، جرݢون مدس، اتاو ارت سيتواسي اتاو ليڠکوڠن نڠ كادا کاوا ديڤاهامي اوليه ڤنريما."
كاءيتو جوا ڤرالتن نڠ كادا باݢوس لاون کتيڠݢلن جامن، اڤالاݢي منجمن نڠ كادا کاوا منجلسکن تيکنولوݢي بارو، ڠيتوه نڠ کاوا موله مسئله.
چونتوهڽ ترماسوق سوسونن اورݢانيساسي نڠ كادا جلس نڠ موله بيڠوڠ ک سياڤا هاروسڽ بڤندر.
لبيه باءيق بهاس نڠ كيتو جاڠن دڤاکاي ݢنتي لاون نڠ لاءين.
تاڤي، ڤنليتين کومونيکاسي سودا منونجوق اکن بهوا کبيڠوڠن کاوا ممبري ليݢيتيماسي ڬاسن ڤنليتين امون ڤرسوءاسي ݢاݢل.
ڠيتوه ڤاس اورڠ بڤندر تاڤي نڠ مندڠر ساله ڤاهم.
نڠ ڠينه، کنا، موله ڤراوبهن ڤنتيڠ بوبوهن نڠ ماسيه انوم ڤاهم كاياڤ ايفيكاسي بوهنڽ ڬاسن برکومونيکاسي لاون برهوبوڠن لاون اورڠ لاءين.
تاكوتن دكريتيک - ڠينه فكتور اوتام نڠ موله كومونيكاسي جادي كادا باءيق.
ڠينه كادا باي موله ڤيان ڤرچاي ديري تاڤي ڤيان جوا منمبه بهاس لاون كوسا كات.
سيكاڤ تارتىنتو كاوا جوا ماؤلاه كؤمونيكاسي جادي نݢاليه.
تينداكان ديسامبيݢواسي باكايتان وان وڤايا ݢاسان مانݢورانݢي كىبيسينݢان وان سالاه ينتىرڤرىتاسي, ڤابيلا نيلاي سىمانتيك اتاوا ماكنا داري سابوتينݢ تاندا تاݢانݢݢو, اتاوا ادانيا باباراڤا ماكنا ساكاليݢوس, نانݢ ماؤلاه ڤاماهامان جادي نݢاليه.
ميسالنيا: كاتا, وارنا, وان سيمبؤل بايسي ارتي نانݢ ماچام-ماچام دالام بودايا نانݢ بالاينان.
ݢاسان ماماهامي اسڤىك بودايا كؤمونيكاسي هاروس مااراه ڤادا بايسينيا ڤانݢاىتاهوان بودايا نانݢ لاين سوڤايا باكؤمونيكاسي سىچارا ىفىكتيف وان ورانݢ-ورانݢ لينتاس بودايا.
تاماسوك سوارا داري تانݢݢوروكان وان باراتاان نݢيني ديڤانݢاروهي بانار وان ڤاربىداان بودايا لينتاس باتاس.
كؤنسىڤ نݢيني باربىدا-بىدا انتارا ساتو بودايا دييجيناكان باماچام-ماچام دي بارباݢاي ناݢارا.
باباراڤا ڤارسؤالان مانجالاساكان كؤنسىڤ يني ادالاه بامنداق, باهينيڤان, وان بامانداك جاوابان سالاواس باهوبونݢان.
دي بالاينان ناݢارا, ݢاراكان وان سيكاڤ اواك ديڤاكاي ݢاسان مانيامڤاياكان ڤىسان نانݢ بالاينان.
اكار تانامان باكؤمونيكاسي وان باكتىري ريمڤانݢ, جامور, وان سارانݢݢا دي دالام تاناه.
ساچارا ڤارالىل اڽا ماهاسيلاكان صؤلاتيل لاين ݢاسان ماناريك ڤاراسيت نانڠ ماڽراڠ هىربيصؤرا ڠيني.
بيؤكيميا ماميچو ؤرݢانيسمى جامور ݢاسان بارىاكسي وان چارا تارتىنتو, سادانݢاكان ڤابيلا مؤلىكول كيميا نانݢ ساما تو لاين باݢيان داري ڤىسان بيؤتيك, ماكا ينيا كادا اكان ماميچو ؤرݢانيسمى جامور ݢاسان بارىاكسي.
مالالوي ڤايندىراان كوؤرؤم, باكتىري كاوا ماراسااكان كاڤاداتان سىل, وان مااتور ىكسڤرىسي ݢىن نانݢ ساسواي.
ينفرؤماسي, دالام ارتي نانݢ وموم, ادالاه داتا نانݢ ديڤرؤسىس, تاؤرݢانيسير, وان تاستروكتور.
ينفؤرماسي ديكايتاكان وان داتا.
ينفؤرماسي كاوا ديكيريم لىوات روانݢ وان واكتو مالالووي ڤىنييمڤانان داتا, كؤمونيكاسي وان تىلىكؤمونيكاسي.
ينفؤرماسي كاوا ديكؤدىكان كا دالام بارباݢاي بىنتوك ݢاسان ترانسميسي وان ينتىرڤرىتاسي (ميسالنيا, ينفؤرماسي كاوا ديكؤدىكان كا دالام وروتان تاندا, اتاوا ديترانسميسيكان مالالوي سينيال).
كاتيداكڤاستيان باباندينݢ تارباليك وان ڤالوانݢ تارجادينيا.
سىلاين يتو, باهاسا لاتين يتو سوداه بايسي كاتا ينفؤرماتيؤ نانݢ بارارتي كؤنسىڤ اتاوا ݢاݢاسان, تاڤي ساجاوه اڤا كؤنسىڤ نݢيني مامڤىنݢاروهي ڤاركىمبانݢان كاتا ينفؤرماسي دالام باهاسا ينݢرريس ماسيه بالوم جالاس.
دالام باهاسا يوناني مؤددىرن, كاتا Πληροφορία ماسيه ديڤاكاي ݢاسان ساهاري-هاري وان بايسي ارتي نانݢ ساما وان كاتا ينفرؤماسي دالام باهاسا ينݢݢريس.
بيدانݢ يني ڤادا داسارنيا ديچىتوسكان ؤلىه كاريا-كاريا هارري نيقويست وان راڤه هارتلىي ڤاس تاهون ١٩٢٠-ان, وان چالودى سهاننؤن ڤاس تاهون ١٩٤٠-ان
ىنترؤڤي ماوكور جوملاه كاتيداكڤاستيان نانݢ تاليبات دالام نيلاي صاريابىل اچاك اتوا هاسيل داري ڤرؤسىس اچاك.
نانݢ تاماسوك دالام سوب-بيدانݢ ڤىنتينݢ داري تىؤري ينفؤرماسي يايتو ڤانݢكؤدىان سومبىر, تىؤري كؤمڤلىكسيتاس الݢؤريتميك, تىؤري ينفؤرماسي الݢؤريتميك, وان كاامانان تىؤريتيس ينفؤرماسي.
ينڤوت كاوسال نݢيني ديسامبات دالام بوكونيا اهلي بيؤفيسيكا ىكؤلؤݢي سىنسؤريك, داصيد ب. دوسىنبىري.
دالام ڤراكتيكنيا, سابىلوم كاوا بافونݢسي ݢاسان ؤرݢانيسمى اتاوا سيستىم, ينفؤرماسي بياسانيا ديباوا ؤلىه رانݢسانݢان لاماه نانݢ هاروس ديدىتىكسي ؤلىه سيستىم سىنسؤريك كهوسوس وان ديڤىركوات ؤلىه ماسوكان ىنىرݢي.
وروتان نوكلىؤتيدا ادالاه ڤؤلا نانݢ مامڤانݢاروهي ڤامبانتوكان وان ڤاركامبانݢان سواتو ؤرݢانيسمى تانڤا مامارلواكان ڤيكيران نانݢ سادار.
وان كاتا لاين, كاوا كيتا ڤاهامي امون ينفؤرماسي دالام ڤانݢارتيان نݢيني ادالاه ساسواتو نانݢ باڤؤتىنسي ديتانݢݢاڤي سىباݢاي ڤارواكيلان, والاوڤون كادا ديؤلاه اتاوا ماكسوتاكان ݢاسان توجوان نݢيتو.
اڤاكاه جاواباننيا مامباريكان ڤانݢاتاهوان تىرݢانتونݢ وان ورانݢ نانݢ ماناداڤات ينفؤرماسي.
نانݢ يني تو ادالاه ينفؤرماسي نانݢ ساتارا وان ما-٦١ چد-رؤم ڤىر ؤرانݢ ڤاس تاهون ٢٠٠٧.
ماناجىمىن راكامان سوارا ماماستياكان كالؤ كاوتوهان راكامان كاوا ديڤارتاهانكان سالاواس نانݢ دوبوتوهاكان.
بىينؤن-داصيىس مانجالاساكان كؤنسىڤ انفؤرماسي باانىكا سىݢي دالام هال تاندا وان سيستيىم تاندا-سيڽل.
ڤراݢماتيك باكايتان وان توجوان كؤمونيكاسي.
وان كاتا لاين, ڤراݢماتيك ماهوبونݢاكان باهاسا كااراه ماؤلاه تينداكان.
سىمانتيك ادالاه يلمو نانݢ مامڤالاجاري سؤال ماكنا تاندا-اتاوا هوبونݢان انتارا تاندا وان ڤىيلاكو.
سينتاكسيس ادالاه بيدانݢ نانݢ مامڤالاجاري بىنتوك كؤمونيكاسي دالام هال لؤݢيكا وان تاتا باهاسا سيستيم تاندا.
ينيا مانݢانالاكان كؤنسىڤ بيايا ينفؤرماسي لىكسيكؤݢرافيس وان مانݢاچو ڤادا وڤيا نانݢ هاروس ديلاكوكان ڤانݢݢونا كاموس يايتو ڤارتاما-تاما ماناموكان داتا, لالو كاموديان ماماهامينيا سوڤايا ينيا كاوا ماهاسيلاكان ينفؤرماسي.
دالام سيتواسي كؤمونيكاتيف, سابوتينݢ مؤتيف ديسامڤاياكان لىوات ڤاسان نانݢ تاديري داري ساكومڤولان تاندا نانݢ سالينݢ باكايت, نانݢ ديامبيل داري باهاسا نانݢ ديڤاهامي بارساما ؤلىه اݢىن نانݢ تاليبات دالام كؤمونيكاسي.
ۏيسواليساسي اينفورماسي (دسيڠكت اينفو فيس) باڬنتوڠ ڤادا كؤمڤوتاسي وان رىڤرىسىنتاسي ديݢيتال داتا, نانڠ مامبانتو ڤڠڬونا مڠڬانلي ڤؤلا وان مانداڤاتي انؤمالي.
يستيلاه يني ومومنيا ديݢونااكان دالام يلمو سؤسيؤلؤݢي وان يلمو-يلمو سؤسيال لايننيا وان دالام فيلسافات وان بيؤىتيكا.
دالام ماسياراكات باتومبوه, دباڠون باداساراكان وان كاكاراباتاب وان نيلاي-نيلاي بارساما سىمىنتارا دالام ماسياراكات نانݢ لىبيه ماجو لابيه ماڠومڤولاكن بارباݢاي تىؤري سؤال اڤا نانݢ مامبانتو تارهاداڤ راسا باساماان, اتاو نانݢ لابيه تڤتڽا يايتو كؤهىسي سؤسيال.
دوكهىيم مامڤىركىنالاكان يستيلاه سؤليداريتاس مىكانيس دان ؤرݢانيك ساباݢاي باݢيان داري تىؤرينيا سؤال ڤاركامبانݢان ماسياراكات دالام تهى ديصيسيؤن ؤف لابؤر ين سؤچيىتي (١٨٩٣).
كاموس سؤسيؤلؤݢي چؤللينس, هال ٤٠٥-٦.
دىفينيسي: نانݢ يتو ادالاه كؤهىسي سؤسيال باداساراكان كاتارݢانتونݢان نانݢ ديميليكي انتار ينديصيدو دالام سابواه ماسياراكات نانݢ لابيه ماجو.
اهلي فيلسافات كونؤ كايا سؤچراتىس وان اريستؤتىلىس مامباهاس كابارساماان يالاه ساباݢاي كارانݢكا ىتيكا كاباجيكان ساباب ݢاسان مانجالاني كىهيدوڤان نانݢ بايك ساساؤرانݢ هاروس باتينداك وان باڤىريلاكو دىنݢان چارا نانݢ كومڤاك لاوان ماسياراكات.
ڤىراكتىك بيؤىتيكا مؤدىرن نانݢ ڤالينݢ ڤانتينݢ نيتو ديڤانݢاروهي ؤلىه كؤنسىڤ يمڤىراتيف كاتىݢؤريس ماتان يممانوىل كانت.
ستودي داىراه اسينݢ هامڤير كادادا.
نانݢ ڤارتاما جادي ڤاندوكونݢ ستودي ويلاياه, نانݢ تاراكهير جادي ڤاندوكونݢ تىؤري مؤدىرنيساسي.
داري تاهون ١٩٥٣ سامڤاي ١٩٦٦, لىمباݢا يني مانيومبانݢاكان $٢٧٠ جوتا كاڤادا ٣٤ ونيصىرسيتاس ݢاسان ستودي ويلاياه وان باهاسا.
ڤرؤݢرام ݢانال وان ڤىنتينݢ لايننيا دييكوتي ؤلىه فؤرد.
نامون, نانݢ لاين باكاراس كالؤ ڤاس لامباݢا نݢيني ديديرياكان دي كامڤوس-كامڤوس ونيصىرسيتاس, ستودي ارىا مولاي مانچاكوڤ اݢىندا ينتىلىكتوال نانݢ جاوه لىبيه لواس وان لابيه دالام داريڤادا نانݢ ديڤارهيتونݢكان ؤلىه لىمباݢا ڤىمىرينتاه, تاڤي لاين ڤاميكيران امىريكا سىنتريس.
بيدانݢ ڤاناليتيان ينتىرديسيڤلينىر لايننيا نانݢ كايا ستودي ڤىرىمڤوان, ستودي ݢىندىر, ستودي ديسابيليتاس, ستودي ل ݢ ب ت وان ستودي ىتنيس (تاماسوك ستودي افريكا امىريكا, ستودي اسيا امىريكا, ستودي لاتينؤ, ستودي چهيچانؤ وان ستودي ڤاندودوك اسلي امىريكا) كادا تاماسوك دالام باݢيان داري ستودي ارىا تاڤي كادانݢ-كادانݢ ديومڤاتاكان دالام ديسكوسي.
ديموڬرافي ﴿دري اولان ديمو- دري بهاس يوناني كونو δῆμος ﴿دēموس﴾ نڠ باارتي ءرعيتء، وان -ڬراڤهي دري كات γράφω ﴿ڬراڤهō﴾ نڠ باارتي ءتوليسن، ديسكريڤسي اتوا ڤڠوكورنء﴾ اداله ستود ستاتيستيك سؤال ڤوڤولسي، خصوصڽ مأنسي.
ديموڬرافي ڤاسيان ممبنتوق اينتي داتا ڬسن اينستيتوسي ميديس، كاي اينفورماسي كونتق ڤاسيان وان كونتق ضرورت سرتا داتا ريكم ميديس ڤاسيان.
يستيلاه دىمؤݢرافي مىروجوك ڤادا ستودي كاڤىندودوكان سىچارا كىسىلوروهان.
ڤاس اباد ڤارتىنݢاهان, ڤارا ڤاميكير كريستىن بانياك نانݢ مانيانݢكال يدى-يدى كلاسيك سؤال دىمؤݢرافي.
سالاه ساتو ستودي دىمؤݢرافي ڤالينݢ ڤامولاان ڤاس ڤىريؤدى مؤدىرن ادالاه ناتورال اند ڤؤليتيچال ؤبسىرصاتيؤنس مادى وڤؤن تهى بيلس ؤف مؤرتاليتي (١٦٦٢) ؤلىه جؤهن ݢراونت, نانݢ ماموات بىنتوك ڤريميتيف داري تابىل كاهيدوڤان.
كاريانيا مامڤىنݢاروهي تهؤماس رؤبىرت مالتهوس, نانݢ مانوليس ڤاس اكهير اباد كى-١٨, باهوا ينيا كهاواتير ڤابيلا جيكا كادادا ڤانݢانداليان ماكا ڤارتومبوهان ڤىندودوك اكان مالابيهي ڤارتومبهوان ڤرؤدوكسي ڤانݢان, نانݢ بيسا مانياباڤاكان ڤانينݢكاتان بانچانا كالاڤاران وان كاميسكينان (ليهات بانچانا مالتهوس).
سىنسوس ادالاه مىتؤدى لانݢسونݢ وموم لايننيا ݢاسان مانݢومڤولاكان داتا دىمؤݢرافيس.
اناليسيس ديلاكوكان ساهابيس سىنسوس ݢاسان مامڤىركيراكان باراڤا بانياك نانݢ كالابيهان اتاوا كورانݢ داري هاسيل ڤارهيتونݢان.
مىتؤدى كادا لانݢسونݢ لايننيا دالام دىمؤݢرافي كؤنتىمڤؤرىر تاماسوك باتاكون كا ورانݢ-ورانݢ سؤال دينݢساناك كاندونݢ, ورانݢ توها, وان كاناك-كاناك.
تاماسوك مؤدىل مؤرتاليتاس (تاماسوك تابىل كىهيدوڤان, مؤدىل ݢؤمڤىرتز, مؤدىل هازارد, مؤدىل چؤس ڤرؤڤؤرسيؤنال هازارد, تابىل ڤانݢورانان كىهيدوڤان ݢاندا, لؤݢيت رىلاسيؤنال براسس), فىرتيلاس (مؤدىل هىرنىس, مؤدىل چؤالى-تروسسىلل, راسيؤ ڤاركامبانݢان ڤاريتاس), ڤارنيكاهان (سينݢولاتى مىان ات ماررياݢى, مؤدىل ڤاݢى), ديسابيليتاس (مىتؤدى سولليصان, تابىل كىهيدوڤان مولتينىݢارا), ڤرؤيىكسي ڤؤڤولاسي (مؤدىل لىى-چارتىر, ماتريكس لىسليى), وان مؤمىنتوم ڤؤڤولاسي (كىيفيتز).
تينݢكات فىرتيلاسي مىنوروت ومور, جوملاه كالاهيران نانݢ هيدوڤ ساتياڤ تاهون ڤار ١٠٠٠ بينيان دالام كالومڤؤك ونور تارتانتو (بياسانيا ومور ١٥-١٩, ٢٠-٢٤, د ل ل.)
هاراڤان هيدوڤ (اتاوا ڤانݢهاراڤان هيدوڤ), جوملاه سامڤاي ومور باراڤا نانݢ ديهاراڤاكان سايكونݢ ورانݢ ڤادا وسيا تىرتىنتو ونتوك تاروس هيوڤ ڤادا تينݢكات كىماتيان واياه يني.
ڤؤڤولاسي نانݢ سايمبانݢ ادالاه ڤؤڤولاسي نانݢ ستابيل وان كادا باوباه وكوراننيا (ساليسيه انتارا انݢكا كالاهيران كاسار وان انݢكا كىماتيان كاسار ادالاه نول).
ڤارلو ديچاتات باهوا انݢكا كىماتيان كاسار نانݢ كايا ديدىفينيسيكان دي اتاس واس ديتاراڤكان ڤادا سىلوروه ڤؤڤولاسي بيسا تاكاسان مىنياساتاكان.
ينديصيدو نانݢ ماوباه لابىل ديري ىتنيس اتاوا نانݢ دالام ستاتيستيك ڤىمىرينتاه كلاسيفيكاسي ىتنيسنيا باوباه داري واكتو كا واكتو داڤات ديانݢݢاڤ باميݢراسي اتاوا بىرڤينداه داري ساتو سوبكاتىݢؤري ڤؤڤولاسي كى سوبكاتىݢؤري ڤؤڤولاسي لايننيا.
ݢامبار دي باݢيان نݢيني مانونجوكاكان ڤرؤيىكسي تاهانيار ڤ ب ب (٢٠٠٤) تىنتانݢ ڤؤڤولاسي دونيا سامڤاي تاهون ٢١٥٠ (مىراه = تينݢݢي, ؤرانيى = سادانݢ, هيجاو = رانداه).
مؤرتاليتاس ادالاه ستودي تانتانݢ ڤانياباب, كؤنسىكوىنسي, وان ڤانݢوكوران ڤرؤسىس نانݢ مامڤىنݢاروهي كاماتيان انݢݢؤتا ڤؤڤولاسي.
ڤىنىليتي ميݢراسي كادا اكان مانيامبات سابواه ڤارڤينداهان ساباݢاي 'ميݢراسي' كاچوالي بيلا ڤارڤينداهان نݢيتو باسيفات ڤارمانىن.
دىمؤݢرافي واهيني دياجاراكان سىچارا لواس دي بانياك ونيصىرسيتاس دي سالوروه دونيا, ينيا ماميكات ماهاسيسوا وان ڤالاتيهان اوال دالام يلمو سؤسيال, ستاتيستيك, اتاوا ستودي كىسىهاتان.
"دالام هال يني, ورانݢ كاوا ماليهات كالؤ يلمو ينفؤرماسي يتو ساباݢاي تانݢݢاڤان تارهاداڤ كاتاتاڤان تىكنؤلؤݢي, كاياكينان كالؤ تىكنؤلؤݢي ""باركامبانݢ مانوروت هوكومنيا سىنديري, نانݢ مانياداري ڤؤتىنسينيا سىنديري, وان هانيا ديباتاسي ؤلىه سومبىر دايا ماتىريال نانݢ تاساديا وان كرياتيۏيتس ڤانݢامبانݢنيا."
هال يني باركايتان وان سومبىر ڤانݢىتاهوان نانݢ باكايتان وان اسال مواسال, ڤانݢومڤولان, ڤانيوسونان, ڤانييمڤانان, ڤانچاريان كاتارانݢان, ڤانافسيران, ڤانݢيريمان, ڤاروباهان, وان ڤامانفااتان ينفؤرماسي.
هال نݢيني تابوكتي بوجور بيلا ديكايتاكان وان كؤنسىڤ نانݢ ديكامبانݢاكان ؤلىه ا. ي. ميكهايلوۏ وان ڤانوليس سوۏيايت وان لايننيا ڤاس ڤارتىنݢاهان ١٩٦٠-ان.
دىفينيسي تاݢانتونݢ وان سيفات الات نانݢ ديݢونااكان ݢاسان مامڤىرؤلىه ينفؤرماسي نانݢ بارارتي داري داتا نانݢ مونچول دالام ڤرؤݢرام اكادىميك ينفؤرماتيكا.
هال نݢيني كاوا ديݢونااكان ونتوك الاسان سؤال ووجود باندا دالام دؤماين نݢيتو وان داڤات ديݢوناكان ݢاسان مىنݢݢامباراكان دؤماين.
ساچارا تراديسيؤنال, هاسيل ڤانݢݢاوياننيا باروڤا ماتىري چىتاك, تاڤي ماكين بانياك جوا نانݢ مانݢݢونااكان ماتىري ىلىكترؤنيك, فيسوال, اوديؤ, وان ديݢيتال.
ساچارا كىلىمباݢاان, يلمو ينفؤرماسي تيمبول ڤاس اباد كى-١٩ بارساماان وان تيمبولنيا بانياك ديسيڤلين يلمو سؤسيال لايننيا.
ڤاس تاهون ١٧٣١, بىنجامين فرانݢكلين مانديرياكان ڤىروساهاان ڤىرڤوستاكاان ڤهيلادىلڤهيا, ڤارڤوستاكاان ڤارتاما امڤون ساكالؤمڤؤك وارݢا ماسياراكات, نانݢ لاكاس باركىمبانݢ مالامڤاوي بيدانݢ ڤاربوكوان وان جادي ڤوسات ڤانيليتيان يلمياه, وان نانݢ ڤانيالانݢݢارااكان ڤامىران ڤوبليك ڤاناليتيان يلمياه.
ڤاس تاهون ١٨٠١, جؤسىڤه ماريى جاچقوارد ماناموكان سيستيم كارتو ڤؤنس ݢاسان مانݢانداليكان ؤڤىراسي ماسين الات تانوم كاين دي ڤرانچيس.
ڤاس تاهون ١٨٤٣ ريچهارد هؤى مانݢامبانݢاكان مىسين چىتاك ڤوتار, وان ڤاس تاهون ١٨٤٤ ساموىل مؤرسى مانݢيريم ڤاسان تىلىݢراف ڤوبليك ڤارتاما.
ڤاس تاهون ١٨٦٠ سابواه كؤنݢرىس دياداكان دي كارلسروهى تىچهنيسچهى هؤچهسچهولى ݢاسان مامباهاس كالاياكان ڤاناتاڤان تاتا ناما كيميا نانݢ سيستيماتيس وان راسيؤنال.
تاهون باريكوتنيا رؤيال سؤچيىتي مولاي ماناربيتكان كاتالؤݢ ماكالاهنيا دي لؤندؤن.
بانياك سىجاراوان يلمو ينفؤرماسي ماروجوك اڤابيلا ڤاول ؤتلىت وان هىنري لا فؤنتاينى ادالاه باڤاك يلمو ينفؤرماسي وان بىرديرينيا ينتىرناتيؤنال ينستيتوتى ؤف بيبيليؤݢراڤهي (إ إ ب) ڤاس تاهون ١٨٩٥.
دؤچومىنتاليس ماناكاناكان ينتىݢراسي ڤمانفاتاان تىكنؤلؤݢي وان تىكنيك ݢاسان توجوان سؤسيال تارتىنتو.
ؤتلىت وان لافؤنتاينى مانديرياكان بانياك ؤرݢانيساسي نان ديدىديكاسيكان ݢاسان ستاندارديساسي, بيبليؤݢرافي, اسؤسياسي ينتىرناسيؤنال, ساهينݢݢا ماؤلاه ادانيا كارجاساما ينتىرناسيؤنال.
كوليكسي اين ماليڤوتي لمبارن كرتس وان كرتو ستندر نڠ دسيمڤن دالم لاماري نڠ درانچڠ خصوص ساسواي ايندك س هيايراركيس ﴿نڠ ماڠومڤولاكن اينفورماسي د سلوروه دنيا دري برباڬاي سومبر﴾ وان لاينن ڤنچارين اينفورماسي كومرسيال ﴿نڠ منجواب ڤرمينتأن ترتوليس دڠن ماڽلين اينفورماسي نڠ ريليۏن دري كرتو ايندك س﴾.
سالاين يتو, باتاس-باتاس تراديسيؤنال انتار ديسيڤلين يلمو مولاي مامودار وان بانياك سارجانا يلمو ينفؤرماسي باݢابونݢ وان ڤرؤݢرام نانݢ لاين.
تاهون ١٩٨٠-ان مولاي تاليهات تيمبولنيا بارباݢاي كالؤمڤؤك كاڤانتينݢان كهوسوس نانݢ باتوجوان ݢاسان مىنانݢݢاڤي ڤاروباهان.
زهانݢ, ب., سىمىنؤف, ا., فؤس, م. دان فىيجيلاينىن, ج. (٢٠١٤).
"باباڬي ليوات ميديا سوسيال ساڠت باڤڠروه بانر ساهيڠڬ ڤانربيت هاروس ""بامين چنتيق"" ڤابيلا هندق برحاصيل."
"ڬسن السن اينله جاريڠن-جاريڠن اين دووجوتاكن ڬسن ڤوتينسي نڠ دسادياكن. """
باݢايمانا وان ڤاناتاڤان هاك يستيمىوا وان مامباتاسي اكسىس كى ڤانݢݢونا نانݢ كادا ساه؟
نانݢ يني ادالاه ديسيڤلين وان كؤمونياس ڤراكتيك نانݢ مونچول وان بافؤكوس ڤادا ڤانياتوان ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ دىساين وان ارسيتىكتور كا لانسكاڤ ديݢيتال.
"سيستيم تامو باليق اينفورماسي اوتوماتيس دڬونااكن ڬسن ماڠوراڠي اڤ نڠ دسمبت ""اينفورماسي نڠ بالابيهن""."
ڤرؤسىس تامو باليك ينفؤرماسي ديمولاي ڤاس ڤانݢݢونا ماماسوكاكان ڤارتانياان كا دالام سيستيم.
سابليكنيا, باباراڤا ؤبجىك بيسا چؤچؤك وان ڤارتانياان, مونݢكين وان تينݢكات رىلفانسي نانݢ بابىدا.
تاݢانتونݢ وان اڤليكاسينيا, ؤبجىك داتا كاوا بىروڤا, ميسانيا, دؤكومىن تىكس, ݢامبار, اوديؤ, ڤىتا ڤيكيران, اتاوا فيدىؤ.
ڤانچاريان ينفؤرماسي بيسا ديكايتاكان, تاڤي بابىدا, وان تامو باليك ينفؤرماسي (ا ر) .
لؤݢيكا ديݢونااكان ݢاسان مانياديااكان سىمانتيك فؤرمال تىنتانݢ باݢايمانا فونݢسي ڤىنالاران هاروس ديتاراڤاكان ڤادا سيمبؤل-سيمبؤل دالام سيستىم ك ر.
مانجادي كىڤىرچاياان وموم كالاو بىنچانا الام نانݢ كايا كالاڤاران بىنچانا الام نانݢ كايا كالاڤاران وان بانجير ادالاه كاموركاان توهان كارىنا كاتيداكسوكاان توهان وان ڤانݢواسا, ساهينݢݢا رانچاك تاجادي ڤامبارؤنتاكان سىتىلاه بىنچانا بىسار كارىنا راكيات ماليهات مالاڤاتاكا نݢيني ساباݢاي تاندا باهوا ماندات لانݢيت سوداه ديلانݢݢار.
دالام بىبىراڤا هال كؤنسىڤ نݢيني ميريڤ وان كؤنسىڤ ىرؤڤا سؤال هاك يستيمىوا راجا; نامون نانݢ مامبىدااكان وان كؤنسىڤ ىرؤڤا, كؤنسىڤ يني كادا مامباري هاك تانيا سيارات ݢاسان.
دالام سيستىم بايسي ساديكيت ڤانݢاواسان, ماندات لانݢيت رانچاك ديݢوناكان ؤلىه ڤارا فيلسوف وان چانديكياوان دي تيؤنݢكؤك ݢاسان چارا ونتوك مانݢورانݢي ڤانيالاهݢوناان كاكواساان ؤلىه ڤانݢواسا.
تاروتاما, ديناستي نانݢ باكواسا دالام واكتو نانݢ لاواس بانار يايتو ديڤيمڤين سابانياك ٣١ راجا سالاواس ١٧ ݢىنىراسي باتوروت-توروت.
نامون, سايرينݢ باجالاننيا واكتو, ڤانݢواسا نانݢ مانينداس كىلاس سؤسيال لايننيا مانيىباڤاكان كاروسوهان وان كاتيداكستابيلان سؤسيال.
ماندات لانݢيت ديچيڤتااكان ݢاسان مانجالاساكان هاك ڤانݢواسا ݢاسان مانجالانكان كاكواساان وان ماانݢݢاڤ باهوا ساتو-ساتونيا چارا ݢاسان مانجالاناكان ماندات نݢيتو ادالاه مامارينتاه دىنݢان بايك دي ماتا لانݢيت.
تاڤي, ݢاسان مانانانݢاكان ساباݢيان راكيات, ينيا مايجيناكان باباراڤا ڤاواريس سهانݢ ݢاسان تاتاڤ مامارينتاه كاراجاان هالوس نانݢ سىسواي لاوان كايداه وان ڤاراتوران زهواو.
بوهاننيا ونݢݢول جوا دالام ڤامبواتان كاڤال, وان ديتامباه ڤاناموان نافيݢاسي استرؤنؤمي نانݢ ماؤلاه بوهاننيا جادي ڤالاوت نانݢ هارات.
ساباݢيان بىسار كاريا-كاريا نݢيني ادالاه ڤانجالاسان سؤال كاماجوان وان ݢاراكان ڤؤليتيك ديناستي.
كاريا-كاريانيا ماناكاناكان ڤىنتينݢنيا كالاس ڤانݢواسا, راسا هؤرمات, وان هوبونݢان ڤانݢواسا وان كالاس باواهنيا.
دي دالام ديستريك-ديستريك يني ادا ادمينيستراتؤر نانݢ ديانݢكات ؤلىه ڤامارينتاه, سىباݢاي يمبالاننيا, ينيا هاروس مامڤارتاهاناكان كاساتيااننيا كاڤادا ڤامارينتاه ينتىرنال وتاما.
كاكواساان ديناستي زهواو مىنورون دان لاماه ديكارىناكان ؤلىه ڤامارينتاهاننيا نانݢ كادا اديل, اكهيرنيا ديناستي زهواو ديموسناهاكان ؤلىه ناݢارا قين.
ڤاس ماسا رىفؤرماسي, ديلاكوكان ڤاروباهان-ڤاروباهان ادمينيستراتيڤ وان ديكامبانݢكاننيا سيستىم لىݢاليسمى نانݢ مانياتاكان كالاو هوكوم ادالاه نانݢ تارتينݢݢؤ اتاس ساتياڤ ينديصيدو, تاماسوك ڤارا ڤانݢواسا.
بارديرينيا ديناستي هان مانانداي ڤىريؤدى بىسار دالام سىجاراه تيؤنݢكؤك نانݢ ديتانداي وان ڤاروباهان سيݢنيفيكان داام ستروكتور ڤؤليتيك ناݢارا نݢيتو.
توجوان وتامانيا ادالاه ݢاسان مانتاڤكان ڤوتوسان ڤامينداهان ماندات سورݢا لىوات ليما ديناستي يني, تاماسوك ديناستي سؤنݢ.
ينيا مانݢاواساي ويلاياه نانݢ جاوه لابيه بانياك داريڤاد ڤانݢواسا تيؤنݢكؤك نانݢ لاين ساچارا ساكاليݢوس دي سىلاتان.
ڤاريلاكو بروتال زهو وىن وان ڤاناروس ليانݢ ماروڤاكان ڤامارينتاهان نانݢ مامباري سوڤان بانار, ساهينݢݢا ادا تىكانان ݢاسان مانݢىلواراكاننيا داري ماندات لانݢيت.
تاڤي, كوبيلاي خن جادي ساييكونݢنيا ڤانݢواسا نانݢ كادا ڤاردولي ڤاس ينيا مارابوت ماندات لانݢيت داري ديناستي يوان ساباب ينيا بايسي ڤاسوكان ميليتىر نانݢ بانياك وان بااسال داري اورڠ ختان, ينيا كادا بايسي تراديسي وان بودايا نانݢ ساما ساباݢاي موسوه تيؤنݢكؤك.
ڤؤليتيك نݢيني ساماتا-ماتا سوڤايا كايسار كاوا مامڤارتاهاناكان تينداكان نانݢ مانݢونتونݢكاننيا ݢاسان مانوجو لانݢيت.
هاك ڤىمبىرؤنتاكان كادا ديكؤدىكان كا دالام هوكوم راسمي مانا ڤون.
"كارنا ڤامنڠڽ اداله اورڠ نڠ ماننتواكن سياڤا نڠ منداڤت امانت لاڠيت، سياڤا نڠ كاله جر ڤارا چندقياون شنڬكوق دأڠڬڤ كاي ۏيچتورس جوستيچ، اصطلاح ڠينا ساسواي وان ڤاڤاته شنڬكوق نڠ تركانل ""ڤامنڠ جادي راج، ڤاچونداڠ جادي ڤنجاهت"" ﴿هنزي: "成者爲王，敗者爲寇"﴾."
كاراجاان سيللا ݢين جار ماادؤڤسي تهى مانداتى ؤف هىافىن, تاناڤي چاتاتان نانݢ ڤالينݢ ڤامولاان بااسال داري ديناستي جؤسىؤن نانݢ مانجادياكان تيه مانداتى ؤف هىافىن سىباݢاي يدىؤلؤݢي نىݢارا سالاواسان.
ديناستي فيىتنام لابيه ماادؤڤسي سيستيم كؤنفوسيانيسمى سىباݢاي يدىؤلؤݢي نىݢارا, سيستيم نݢيني مانچيڤتاكان سيستيم وڤىتي دي اسيا تىنݢݢارا ساتالاه سيستيم سينؤسىنتريس چينا دي اسيا تيمور.
كاموديان, كابوتوهان يني ديهاڤوس كارىنا يستانا كىكايساران جىڤانݢ مانياتااكان ساباݢاي كاتورونان داري ديوا ماتاهاري جىڤانݢ, اماتىراسو.
ساتالاه رىستؤراسي مىيجي ڤاس تاهون ١٨٦٨, كايسار كامبالي ديتامڤاتاكان دي ڤوسات بيرؤكراسي ڤؤليتيك, تاڤي كاكواتان جادي هالوس بانار اڤابيلا ديباندينݢكان ڤاس ؤليݢاركي مىيجي.
ستودي مىديا ادالاه ديسيڤلين وان بيدانݢ يلمو ستوسي نانݢ باهوبونݢان وان يسي, ساجاراه, وان ىفىك داري بارباݢاي مىديا; تاروتاما مىديا ماسسا.
ستودي مىديا دي اوستراليا ديكامبانݢاكان ڤارتاما كالي ساباݢاي بيدانݢ ستودي دي ونيفىرسيتاس-ونيفىرسيتاس فيچتؤريا ڤاس اوال ١٩٦٠-ان, وان دي سىكؤلاه مىنىنݢاه ڤاس ڤىرتىنݢاهان ١٩٦٠-ان.
دي ساكؤلاه مانانݢاه, ماتا ڤالاجاران ستودي فيلم ڤارتاما كالي مولاي دياجاركان ساباݢاي باݢيان داري كوريكولوم ساكؤلاه مانانݢاه فيچتؤريا سالاما ڤىرتىنݢاهان ١٩٦٠-ان.
سامانجاك ديڤاكاي, كوريكولوم نݢيني تاروس مىنجادي كؤمڤؤنىن نانݢ كوات داري ف چ ا.
ستودي مىديا كادا دياجاراكان دي داىراه ويلاياه نىو سواوث والىس ڤادا تينݢكات مىنىنݢاه.
هارؤلد يننيس وان مارسهالل مچلوهان يالاه چانداكياوان كاندا نانݢ تاركىنال اتاس كؤنتريبوسينيا دي باݢيان ىكؤلؤݢي مىديا وان ىكؤنؤمي ڤؤليتيك دي اباد كا-٢٠.
چرلتون اونيۏرسيتي دان اونيۏرسيتي اوف ويسترن اونتارياو، تاهون 1945 وان 1946، ساچارا يقين منچيڤتعكن ڤروڬرام اتاو سكوله خصوص جورناليسمى.
واياه يني, ساباݢيان بىسار ونيفىرسيتاس ماناواراكان ݢالار سارجانا دالام ستودي مىديا وان كؤمونيكاسي, بانياك سارجانا كانادا نانݢ اكتيف باكؤنتريبوسي دي بيدانݢ يني, دي انتارانيا: بريان ماسسومي (فيلسافات, ستودي بودايا), كيم ساوچهوك (ستودي بودايا, فىمينيس, ستودي ڤانواان), چارريى رىنتسچهلىر (تىؤري فىمينيس), وان فرانچؤيس چؤؤرىن (كؤمونيكاسي ؤرݢانيساسي).
مىديا ادالاه ساݢالا ساسواتو نانݢ مانجادي ڤارانتارا ينتىراكسي كيتا وان دونيا اتاوا مانوسيا لاين.
مچلوهن ماڽمبت بهوا "تيكنيك فراڬمنتاسي نڠ جادي اينتي دري تيكنولوڬي ميسين" ممبنتوق ريستروكتوريساسي ڬويان وان اسوسياسي مأنسي وان "ايسينسي دري تيكنولوڬي اوتوماسي اداله سابليكڽ".
كاراكتىريستيك باراتاان مىديا بىرارتي "يسي" داري مىديوم اڤا ڤون سىلالو جادي مىديوم نانݢ لاين.
لامون لامڤو ليستريك ديݢونااكان ݢاسان مانارانݢي ڤارتاندينݢان سيڤاك بؤلا جمعت مالام اتاوا ݢاسان مانارانݢي مىجا ڤيان, ڤيان كاوا باڤانداڤات كالو كاندونݢان لامڤو ليستريك يالاه كاݢياتان تارسابوت.
كالاو لامڤو ليستريك نݢيتو ديݢونااكان ݢاسان ماىجا ناما مىرىك ماكا هانيار ينيا ديكانالي ساباݢاي مىديوم.
ڤانݢاروه مىديا جادي لابيه كوات كارىنا ديباري "كؤنتىن" ؤلىه مىديا لاين.
جانيس مىديا ڤاناس مامبوتوهاكان ڤارتيسيڤاسي نانݢ رانداه داري ڤاناريمانيا سادانݢاكان مىديا دينݢين مابوتوهاكان ڤارتيسيڤاسي نانݢ تينݢي داري ڤاناريمانيا.
ونيفىرسيتاس كؤمونيكاسي چينا, سابالومنيا ديكانال ساباݢي ينستيتوت ڤىنيياران بىيجينݢ, بارديري ساجاك تاهون ١٩٥٤.
اناليسي بؤورديىو مانياتاكان باهاوا تىلىفيسي مامبىري ؤتؤنؤمي, اتاوا كابىباسان نانݢ لابيه ساديكيت داريڤادا نانݢ كيتا ڤيكيراكان.
دالام بيدانݢ ستودي فيلم, لاݢي-لاݢي بايك فرانكفورت اتاوا بىرلين, كادوانيا دؤمينان دالام ڤانݢامبانݢان ڤىرسڤىكتيف بارو سؤال مىيا ݢامبار باݢاراك.
سالاه ساتو ڤوبليكاسي اوال دالام اراه بارو يني ادالاه سابواه بوكو نانݢ ديىديت ؤلىه هيلموت كرياوزير، ستود سسترا - ستود ميديا ﴿ليتيراتورويسسينسچفت – ميديانويسسينسچفت﴾، نڠ ماراڠكوم ڤريسنتسي نڠ دباريكن د دüسسلدورفير ڬرمانيستينتاڬ 1976.
اينستيتوت كبيجكن ميديا دان كومونيكاسي جرمان، نڠ ديديرياكن ڤاس 2005 اوليه ڤاكر ميديا لوتز هاچهميستير، اداله ساله ساتو دري سديكيت لمباڬ ڤانليتيان ايندڤندن نڠ ددديكاسيكن ڬسن ايسو سڤوتر كبيجكن ميديا وان كومونيكاسي.
ميديانويسسينسچفتن ساعت اين اداله ساله ساتو ڤروڬرام ستود نڠ ڤاليڠ ڤوڤولر د اونيۏرسيتس د جرمان، باڽق ڤالمر نڠ ساله بااسومسي بهوا ممڤالجاريڽ سچارا اوتوماتيس اكن مڠارح ڤد كارير د ت ۏ اتوا ميديا لاين.
ساكؤلاه نݢيني ماناواراكان ڤرؤݢرام تىرينتىݢراسي ليما تاهون وان ڤرؤݢرام دوا تاهون دي مىديا ىلىكترؤنيك.
سىداڠكن يلمو كؤمونيكسي بافؤكوس ڤاد چارا وراڠ باكؤمونيكسي, بايك يتو ديمىدياسي اتاو تيداك, ستودي مىديا چنداروڠ مامڤارسىمڤيت كؤمونيكسي جدي كؤمونيكسي ناڠ هڽ ديمىدياسي.
علمو كومونيكاسي ﴿اتوا توروننڽ﴾ كاو دڤالجاري د ايراسموس اونيۏرسيتي روتتردم، ردبواود اونيۏرسيتي، تيلبورڬ اونيۏرسيتي، اونيۏرسيتي اوف عامستيردم، اونيۏرسيتي اوف ڬرونيڠن، اونيۏرسيتي اوف توينت، رواوسيۏيلت اچادمي، اونيۏرسيتي اوف اوتريچهت، ۏ او اونيۏرسيتي عامستيردم وان واڬينيڠن اونيۏرسيتي اند ريسيارچه چنتر .
اونيۏرسيتي ڤونجاب لاهؤرى ادالاه دىڤارتىمىن نانݢ ڤالينݢ توها.
ستودي مىديا واهيني دياجاراكان دي سىلوروه ينݢݢريس.
نامون, فؤكوس ڤرؤݢرام ساماچام نݢيتو تاكادانݢ مانݢاچوالياكان مىديا تارتىنتو-فيل, ڤاناربيتان بوكو, فيدىؤ ݢامى, د ل ل.
ڠينا سابڬيان بركت اكوايسيسي ڤروفيسور سيۏا ۏادهيانثان، سااورڠ سجاروان بوديا وان سرجان ميديا، سرتا عناڬورسي كونفيرينسي ايتيكا دان كبيجكن ميديا ۏركلين، نڠ دبريكن اوليه چ اي او چانواي ۏينتوريس وان ألومني او ۏ ا داۏيد ۏركلين.
جوروسان ستودي مىديا دي رادفؤرد ماسيه بارارتي ساساؤرانݢ نانݢ باكؤنسىنتراسي ڤادا جورناليسمى, ڤىنيياران, ڤىريكلانان, اتاوا ڤرؤدوكسي وىب.)
بىرݢسؤن مامباندينݢاكان ماسياراكات تابوكا وان اڤا نانݢ ديسىبوتنيا ماسياراكات تاتوتوڤ, سيستىم هوكوم, مؤراليتاس, اتاوا اݢاما نانݢ تاتوتوڤ.
"سوروس، ڬيورڬ، ""تيه اڬي اوف فالليبيليتي،"" ڤوبليچ اففاايرس ﴿2006﴾."
تؤتاليتاريانيسمى ماماكسا ڤىنݢىتاهوان مانجادي باسيفات ڤؤليتيس نانݢ ماؤلاه ڤىميكيران كريتيس مانجادي تومڤول وان مانياباڤاكان كاهانچوران ڤانݢاتاهوان دي ناݢارا-ناݢارا تؤتاليتىر. 
دالام ماسياراكات تارتوتوڤ, كلايم اتاس ڤىنݢىتاهوان تارتىنتو وان كاباناران نانݢ هاكيكي مانݢاراه ڤادا وڤايا ماماكسااكان ساتو فىرسي رىاليتاس.
كارىنا ڤىرسىڤسي ڤاميليه تانتانݢ رىاليتاس كاوا دىنݢان موداه ديمانيڤولاسي, واچان ڤؤليتيك دىمؤكراتيس كادا سارتا مارتا مانݢاراه ڤادا ڤاماهامان رىاليتاس نانݢ لابيه بايك.
تاڤي ڤؤڤىر كادا مانونجوكاكان ماسياراكات تابوكا لاوان دىمؤكراسي اتاوا وان كاڤيتاليسمى اتاوا ىكؤنؤمي لايسسىز-فايرى, مالاينكان وان كارانݢكا باڤيكير كريتيس داري ڤيهاك ينديفيدو, دالام ماهاداڤى ڤاميكيران كالؤمڤؤك وموم دالام بانتوك اڤا ڤون.
كؤدى ىتيك ڤارݢوروان تينݢݢي ادالاه بادان هوكوم نانݢ باتوݢاس مالاياني كاڤىنتينݢان وموم وان مااتور ڤراكتيك سواتو ڤرؤفىسي.
ميسالنيا, كادا سايكونݢڤون ڤىكىرجا دي ؤنتاريؤ نانݢ كاوا باݢاوي دالام بيدانݢ ڤاكارجا كهوسوس تانڤا كاانݢݢؤتاان دي ؤنتاريؤ چؤللىݢى ؤف ترادىس.
مانوروت وىبىر, سؤسيؤؤݢي ادالاه ستودي مانݢاناي ماسياراكات وان ڤاريلاكو ؤلىه كارىنا يتو هاروس مىليهات لابيه رينچي داري ينتىراكسي.
"اصطلاح اين لبيه ڤركتيس وان لابيه منچاكوڤ درڤد اصطلاح ""فينومينا سوسيال" فلوريان زنانيايككي، كارنا اينديۏيدو نڠ مالاكوكن تيندقن سوسيال اداله كادا ڤاسيف، تاڤي اكتيف وان رياقتيف."
يني جوا ديانݢݢاڤ ساباݢي چارا التىرناتيف كاتيكا كؤنسىكوىنسي سىكوندىر سوداه بااكهير.
جيكا سيسوا مىميليه كادا بالاجار دىنݢان بايك دي ڤىرݢوروان تينݢݢي, مىرىكا تاهو باهوا اكان سوليت ݢاسان ماسوك كى سىكؤلاه هوكوم نانݢ ڤادا اكهيرنيا اكان نݢاليه ݢاسان مانچاڤاي توجوان مانجادي ڤانݢاچارا.
نيلاي رىلاسي ديباݢا مانجادي سوبكىلؤمڤؤك ڤارينتاه وان تونتوتان.
تنتوتان يني سوداه مانيمبولاكان باباراڤا ماسالاه باهكان فؤرماليسمى هوكوم تالاه ديوجي.
سىجاو ادا بانياك بادان اݢاما نانݢ باساينݢ ساتو ساما لاين, ينيا لابيه چاندارونݢ باسڤىسياليساسي وان مامانوهي كابوتوهان خصوص باباراڤا سىݢمىن كؤنسومىن اݢاما.
تالاه ديكاتاهوي كالؤ ݢارىجا-ݢارىجا كؤنسىفاتيڤ نݢيتو لابيه كوات وان لابيه باكامبانݢ دي امىريكا سىريكات نانݢ سوداه ماجو, سدانݢكان ݢىرىجا-ݢىرىجا ليبىرال مالاه مانورون.
تينداكان افىكتيف (اتاوا ديكانال سىباݢاي تينداكان ىمؤسيؤنال) ادالاه تينداكان نانݢ ديامبيل كارىنا 'ىمؤسي سىسىؤرانݢ, ݢاسان ماىكسڤرىسيكان ڤاراساان ڤريبادي.
دالام رىاكسي نانݢ كادا تاركىندالي, كادادا ڤانݢاكانݢان وان كورانݢنيا كابيجاكساناان.
كاتيكا اسڤيراسي كادا تارڤىنوهي ماكا اكان مانيمبولكان ݢاجؤلاك ينتىرنال.
چؤتؤه ومومنيا ادالاه ڤىريلاكو وان اسومسي ڤيليهان راسيؤنال.
كاانام كؤنسىڤ يني ديتونجوكاكان ؤلىه اريستؤتىلىس وان ماسيه رانچاك مانجادي تؤڤيك ڤامبيچاراان.
تىؤري ىكؤنؤمي ميكرؤلؤݢيس مامڤارتيمبانݢاكان تينداكان ساكالؤمڤؤك ينديفيدو.
دىنݢان مالاكوكان يني اكان مانياباڤاكان ڤانياديا جادي كؤمڤىتيتيف وان مانچيڤتااكان كاتارتيبان دالام ڤارىكؤنؤميان.
تىؤري ڤيليهان راسيؤنال والاوڤون سىماكين بانياك ديتاليتي ؤلىه ڤارا ىكؤنؤم, تاڤي كؤنسىڤ نݢيني بابىدا وان كؤنسىڤسي ىكؤنؤمي ميكرؤ.
تينداكان تراديسيؤنال ادالاه تينداكان نانݢ ديلاكوكان كارىنا تراديسي, ينيا سالالو ديلاكوكان وان چارا تارتىنتو ݢاسان سيتواسي تارتىنتو ڤولا.
ادات ادالاه ڤراكتيك نانݢ باتومڤو دي انتارا هوبونݢان كااكرابان.
كابياساان يالاه ساكومڤولان لانݢكاه نانݢ ديڤالاجاري سىچارا باتاهاڤ وان كادانݢ تانڤا سادار.
كؤنسىڤ چىرمين ديري امڤون كؤلىي ادالاه باهوا يندرا كيتا باركىمبانݢ ساات كيتا مانݢاماتي وان مارانونݢكان تانتانݢ ورانݢ لاين وان اڤا نانݢ ورانݢ لاين نݢيتو ڤيكيراكان تانتانݢ تينداكان كيتا.
"مودال سوسيال اداله ""جاريڠن هوبوڠن انتارا اورڠ-اورڠ نڠ هيدوڤ وان باڬوي دالم مشاركت ترتنتو، نڠ مموڠكينكن مشاركت ڠيتو بافوڠسي ساچارا ايفيقتيف""."
ڤاس ڤراوه ڤرتام ابد ك-19، د توچقويۏيللي معماتي تنتڠ كهادوڤن اورڠ اميريك نڠ ماورايكن وان مندفينيسيكن مودال سوسيال.
كؤمونيتاس سىچارا كاسولوروهان اكان مانداڤات مانفاات داري كىرجا ساما سىموا باݢياننيا, سامانتارا ينديفيدو اكان ماناموكان كاونتونݢان داري بانتوان, سيمڤاتي, وان هوبونݢان ڤارݢاولان وان ڤارا تىتانݢݢانيا.
"مانوروت ستيين ﴿1960: 1﴾:" "هرڬ ڬسن ممڤرتاهناكن مشاركت نڠ مندوروڠ دفيرنسياسي دان ايكسڤيريمن بوديا تيدق دراڬوكن لاڬي اداله ڤانريمأن ساجومله دسورڬانيساسي ڤد تيڠكت اينديۏيدو وان سوسيال."""
ساباراتاان ڤاميكيران نݢيني مامباريكان كؤنتريبوسي نانݢ لوار بياسا ݢاسان ڤاركىمبانݢان كؤنسىڤ مؤدال سؤسيال ڤادا دىكادى-دىكادى باريكوتنيا.
رؤبىرت د. ڤتنام (١٩٩٣) مانياراناكان كالؤ مؤدال سؤسيال اكان مامفاسيليتاسي كارجاساما وان هوبونݢان سالينݢ ماندوكونݢ دالام ماسياراكات وان بانݢسا دان اكان مانجادي سارانا نانݢ باهارݢا ݢاسان مامارانݢي بانياك ݢانݢݢوان سؤسيال نانݢ ادا دالام ماسياراكات مؤدىرن, ميسالنيا كاجاهاتان.
"كونسيڤ مودال سوسيال نن لين بايسي ڤنداكتن نڠ لابيه اينديۏيدوعليستيس: ""ينۏيستاسي دالم هوبوڠن سوسيال دڠن حاصيل نڠ دهارڤكن د ڤاسر."""
يستيلاه مؤدال ديݢوناكان دىنݢان انالؤݢي بانتوك-بانتوك مؤدال ىكؤنؤمي لايننيا, كارىنا مؤدال سؤسيال ديكاتاكان ماميليكي مانفاات نانݢ ساروڤا (والاوڤون كورانݢ تاروكور).
رؤبيسؤن, سچهميد, دان سيلىس (٢٠٠٢) مانينجاو بارباݢاي دىفينيسي مؤدال سؤسيال دان مانييمڤولاكان باهوا بانياك نانݢ كادا مامانوهي ڤارسياراتان فؤرمال دىفينيسي.
بوبوهاننيا ماوسولكان اݢار مؤدال سؤسيال ديىفينيسيكان ساباݢاي سيمڤاتي: ؤبجىك سيمڤاتي ورانݢ لاين بايسي مؤدال سؤسيال; ساساورانݢ نانݢ بايسي سيمڤاتي تارهاداڤ ورانݢ لاين بيسا مامباريكان مؤدال سؤسيال.
مؤدال سؤسيال ديبىدااكان جوا داري تىؤري ىكؤنؤمي كاڤيتاليسمى سؤسيال.
"ڠينا ""منچيڤتعكن نيلاي ڬسن اورڠ-اورڠ نڠ تاهوبوڠ، وان جوا ڬسن ڤارا ڤڠامت."""
"مانوروت رؤبىرت د. ڤوتنام, مؤدال سؤسيال مانݢاچو ڤادا ""كؤنىكسي انتار ينديفيدو - جارينݢان سؤسيال وان نؤرما تيمبال بايك وان كاڤارچاياان نانݢ مونچول داري مىرىكا."""
هال يني تاليهات ڤادا تينݢكات كاڤارچاياان نانݢ لىبيه رىنداه ڤادا ڤىمىرينتاه وان تينݢكات ڤارتيسيڤاسي ماسياراكات نانݢ لىبيه رىنداه.
ڤوتنام جوا مىنونجوكاكان باهوا ڤانياباب ڤانورونان مؤدال سؤسيال ادالاه ماسوكنيا بينيان كا دونيا كىرجا, نانݢ ماهوبونݢاكان وان ڤامباتاسان واكتو نانݢ ماهامبات كاتارليباتان ؤرݢانيساسي سيڤيل كايا اسؤسياسي ورانݢ توها-ݢورو.
فوكوياما مانياراناكان كالؤ ساات مؤدال سؤسيال بامانفاات ݢاسان ڤىمبانݢونان, مؤدال سؤسيال جوا مامبىباناكان بيايا كاڤادا انݢݢؤتا نؤن-كىلؤمڤؤك وان كؤنسىكوىنسي نانݢ كادا ديينݢينكان ݢاسان كاساجاهتاراان وموم.
ديمىنسي يني بافؤكوس ڤادا كىونتونݢان نانݢ ديڤىرؤلىه داري كؤنفيݢوراسي جارينݢان ڤاماين, بايك ينديفيدو اتاوڤون كؤلىكتيف.
هاك يني ڤالينݢ بايك ديچيريكان مامالوي كىڤىرچاياان ورانݢ لاين وان كىرجا ساما مىرىكا سارتا يدىنتيفيكاسي نانݢ ديميليكي ينديفيدو دالام جارينݢان.
ڤنليتيان دري سهيري برمن وان ديلن ريليي، سرتا اهلي ايكونومي شنكر ستيانث، نيچو ۏويڬتلäندر، وان هنس-جواچحيم ۏوته، تاله ماهوبوڠاكن اسوسياسي سيڤيل وان كابڠكيتن ڬاراكن فاسيس.
كؤنسىكوىنسي نىݢاتيف داري مؤدال سؤسيال لىبيه رانچاك ديكايتاكان انتارا يكاتان (بؤندينݢ) باهاداڤان وان ڤاجامباتانان ﴿بريدڬيڠ﴾.
يكاتان وان ڤانجامباتانان دالام مؤدال سؤسيال كاوا باكارجا ساما ساچارا ڤرڤرؤدوكتيف اڤابيلا كادوانيا سايمبانݢ, اتاوا كادوانيا مالاه سالينݢ بارتانتانݢان.
ڤانݢواتان يكاتان ينسولار كاوا مانياباڤاكان بارباݢاي ىفىك نانݢ كايا ماݢيناليساسي ىتنيس اتاوا يسؤلاسي سؤسيال.
"رعيت جرمان باڽق باڬبوڠ ك دالم قلوب، اسوسياسي سوكاريلا، وان اورڬانيساسي ڤروفيسيونل كارنا فروستراسي وان كاڬاڬلن ڤامرينته ناسيونل وان ڤرتاي ڤوليتيك، كاڬياتن ڠينا جادي ممبنتو مالماهكن ريڤوبليق ويايمار وان ماموداهكن هيتلر ناءيق ك تمڤوك كاكواساان."""
كاݢياتان نݢيني سانݢات تارتوتوڤ دي رىڤوبليك وىيمار.
رؤبىرت ڤوتنام, دالام كاريا ينيا سالانجتنيا, مىنونجوكاكان باهوا مؤدال سؤسيال, وان ڤارتومبوهان كاڤىرچاياان ڤوبليك نانݢ تاركايت ديهامبات ؤلىه يميݢراسي وان مانينݢكاتنيا كاراݢامان راس دالام كؤمونيتاس.
كورانݢنيا هؤمؤݢىنيتاس مانيىباڤاكان ورانݢ مىناريك ديري داري كالؤمڤؤك وان هوبونݢان تاڤاراكنيا, ساهينݢݢا مانچيڤتااكان ماسياراكات نانݢ تارڤاچاه-ڤاچاه ساباݢاي ڤارلاوانان داري كؤمونيتاس نانݢ كؤهىسيف.
مؤدال مانوسيا, سومبىر دايا ڤريبادي, داڤات دياكسىس مالالوي اڤا نانݢ ديكومڤولاكان ؤلىه ݢىنىراسي سىبىلومنيا مالالوي مؤدال سؤسيال.
والاوڤون چؤلىمان كادا ڤارناه ساچارا لانݢسونݢ مانيامبات ڤيىررى بؤورديىو دالام ديسكوسينيا, تاڤي ڤانداڤاتنيا ساما وان ارݢومىن بؤورديىو نانݢ ديكاموكاكاننيا دالام رىڤرؤدوكسي دالام ڤىنديديكان, ماسياراكات دان بودايا.
دانݢان دىميكيان, ڤلاتفؤرم سؤسيال يتو سانديريلاه نانݢ مالانݢكاڤي ساساؤرانݢ وان رىاليتاس سؤسيال نانݢ مانجادي كابياسااننيا.
ݢاسان مانݢݢامباراكان هال يني, كامي بااسومسي باهوا ساؤرانݢ ينديفيدو هانداك مانينݢكاتاكان ڤؤسيسينيا دي ماسياراكات.
اڤاكاه ماسياراكات سيڤيل ماروڤاكان تىؤري ادىقواتى؟
چؤنتؤه تيڤيكالنيا ادالاه باهوا ݢىنݢ كريمينال مانچيڤتااكان مؤدال سؤسيال نانݢ مىنݢيكات, سامانتارا ڤادوان سوارا وان كلوب بؤولينݢ (كارىنا يتو جودولنيا, ساباݢايمانا ڤوتنام مىنيىسالي ڤانؤلاكاننيا) مانچيڤتااكان مؤدال سؤسيال ڤانجامباتانان.
الدريچه ماناراڤاكان جوا يدى-يدى مؤدال سؤسيال ڤادا ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ داسار ڤىموليهان بىنچانا, وان مامبهاسا فاكتؤر-فاكتؤر نانݢ مامبانتو اتاوا ماهامبات ڤاموليهان, كايا تينݢكات كاروساكان, كاڤاداتان ڤاندودوك, كواليتاس ڤامارينتاه وان بانتوان.
ورانݢ-ورانݢ نانݢ مانجالاني هيدوڤنيا وان چارا نݢيني مݢراسا باهوا يني ادالاه نورما-نورما ماسياراكات ساهينݢݢا ينيا كاوا مانجالاني هيدوڤ نانݢ بىباس داري راسا ݢاير ݢاسان كاهؤرماتاننيا, اناك-اناك, وان ݢاسان مانىريما امال بيلا ديڤارلوكان.
"سموا بنتوق "كاڤيتال"، باڬي مرس، هاڽ دميليكي اوليه ڤارا كاڤيتاليس وان ينيا مانقناكن داسر كرجا دالم مشاركت كاڤيتاليس، سابڬاي كلس نڠ دبنتوق اوليه اينديۏيدو-اينديۏيدو نڠ واجب منجوال تناڬ كرجڽ، سابب اينديۏيدو-اينديۏيدو ڠينا كادا بايسي مودال نڠ چوكوڤ، ساهيڠڬ هاروس مالاكوكن نڠ سابليكڽ."
ڤؤرتىس مانيابوتاكان سومبانݢان بىاسيسوا كاڤادا انݢݢؤتا كالؤمڤؤك ىتنيس نانݢ ساما ساباݢاي چؤنتؤهنيا.
سوب-سكالا بؤندينݢ وان بريدݢينݢ نانݢ ديوسولاكان, سوداه ديادؤڤسي ؤلىه لابيه داري ٣٠٠ ارتيكىل يلمياه.
تاڤي, كاداد ساتوڤون چارا كوانتيتاتيف ݢاسان مانانتواكان تينݢكات كىتىرڤادوان, تاڤي لابيه ڤادا كومڤولان مؤدىل جارينݢان سؤسيال نانݢ سوداه ديݢوناكان ڤارا ڤىنىليتي سالاما باباراڤا دىكادى ݢاسان ماؤڤىراسيؤنالكان مؤدال سؤسيال.
كالؤمڤؤك نانݢ بايسي كاانݢݢؤتاان نانݢ لابيه تينݢݢي (كايا ڤارتاي ڤؤليتيك) مامبىريكان كؤنتريبوسي نانݢ لابيه ݢانال ڤادا جوملاه مؤدال داريڤادا كالؤمڤؤك نانݢ بايسي كاانݢݢؤتاان نانݢ لابيه رانداه, والاوڤون بانياك كالؤمڤؤك نانݢ كاانݢݢؤتااننيا رانداه (كايا كؤمونيياس) ماسيه چوكوڤ ڤىنتينݢ.
نڠ كاي اڤ دالم سابوتيڠ كالومڤوك باهوبوڠن وان مشاركت لاينڽ نڠ جوا ممڤڠاروهي مودال سوسيال، تاڤي وان چارا نڠ بربيدا.
مانياداري كالؤ ساساؤرانݢ مونݢكين كادا كاوا مامڤانݢاروهي سيمڤاتي ورانݢ لاين, ورانݢ نانݢ هانداك جادي باݢيان سواتو ݢولونݢان كاوا باتينداك ݢاسان مانينݢكاتاكان سيمڤاتينيا ݢاسان ورانݢ لاين وان ؤرݢانيساسي اتاوا ينستيتوسي نانݢ ينيا واكيلي.
مانوروت ڤانوليس نانݢ كايا والزىر (١٩٩٢), الىسساندريني (٢٠٠٢), نىوتؤون, ستؤللى & رؤچهؤن< فؤلىي & ىدواردس (١٩٩٧), وان والتىرس, مالالوي ماسياراكات سيڤيل اتاوا لابيه ڤاسنيا, سىكتؤر كاتيݢا, ينديفيو كاوا مامبانݢون وان ماماليهارا جارينݢان رىلاسيؤنال.
كادا هانيا ماسياراكات سيڤيل نانݢ ديدؤكومىنتاسيكان ݢاسان ماهاسيلاكان سومبىر مؤدال سؤسيال, مانوروت ليؤنس دالام بوكونيا طا سيچتور (٢٠٠١), مؤدال سؤسيال كادا مونچول دالام ووجود اڤاڤون باييك دي باواه فاكتؤر-فاكتؤر نانݢ مامونݢكيناكان اتاوا نانݢ مارانݢسانݢ ڤارتومبوهان سىكتؤر كاتيݢا.
"توجوانڽ اداله ڬسن ماءينتڬراسيكن لاڬي اورڠ-اورڠ نڠ تاڤيڠڬيركن دري ڤڠهرڬان سيستم ايكونومي ك دالم ""كومونيتس."""
"السساندريني ڬين ساتوجو وان ماڽمبت بهوا، "" د أستراليا تاروتام، نيوليبراليسمى سوده دسوسون كمبالي سابڬاي راسيوناليسمى ايكونومي وان اداڽ ايدينتيفيكاسي دري بابقاڤ اهلي تيوري وان كومينتاتور سابڬاي بهاي باڬي مشاركت ساچارا لواس كارنا ڤڠڬوناان مودال سوسيال دڤاكاي ڬسن باڬوي."""
دالام ڤامبانݢونان ينتىرناسيؤنال, بىن فينى (٢٠٠١) وان جؤهن هاريس (٢٠٠١) مانانݢݢاڤي دىنݢان كريتيس تاهاداڤ ادؤڤسي نانݢ كادا ڤاس داري مؤدال سؤسيال ساباݢاي يبات موجاراب (مامڤرؤمؤسيكان ؤرݢانيساسي ماسياراكات سيڤيل وان ل س م, ميسالنيا, ساباݢاي اݢىن ڤىمبانݢونان) ݢاسان كاتيداكساتاراان نانݢ ديهاسيلكان ؤلىه ڤامبانݢونان ىكؤنؤمي نىؤليبىرال.
نامون, لابيه تينݢݢي تينݢكات مؤدال سؤسيال مانيىباڤاكان دوكونݢان نانݢ لابيه تينݢݢي ݢاسان دىمؤكراسي.
ىفالواسي نانݢ باهاتي-هاتي تاهاداڤ فاكتؤر-فاكتؤر فوندامىنتال نݢيني رانچاك مانونجوكاكان كالؤ بابينيان كادا كاوا مامباريكان سوارا دي تينݢكات نانݢ ساما وان لالاكيان.
مؤدال سؤسيال ماناواراكان بانياك سومبىر دايا وان جارينݢان نانݢ مامفاسيليتاسي كاتارليباتان ڤؤليتيك.
بابينيان لابيه چاندارونݢ ماؤرݢانيسير ديرينيا وان چارا نانݢ كادا تالالو هيىراركيس وان بافؤكوس كا ڤانچيڤتاان كؤنسىنسوس.
ميسالنيا, ساساؤرانݢ نانݢ ݢارينݢ كانكىر مونݢكين ماناريما ينفؤرماسي, وانݢ, اتاوا دوكونݢان مؤرال نانݢ ينيا بوتوهاكان ݢاسان باؤبات وان ڤاموليهان.
سالاين يتو, داىراه ساكاليلينݢ مؤدال سؤسيال كاوا جوا مامبانتو دالام مانوڤانݢ كاتيداكسىتاراان كىسىهاتان ڤادا كاكاناكان وان راماجا.
هوبونݢان وان جارينݢان نانݢ ديڤاليهارا ؤلىه ڤؤڤولاسي ىتنيس مينؤريتاس دي ويلاياه ݢىؤݢرافيس نانݢ مانا ڤارسينتاسى ڤاندودوك نانݢ تينݢݢي نانݢ تاماسوك دالام كالؤمڤؤك ىتنيس نانݢ ساما كاوا ماهاسيلاكان تينݢكات كاسىهاتان نانݢ لابيه بايك باداساركان كاراكتىريستيك ينديفيدو وان لينݢكونݢان لايننيا.
چونتوهنيا, هاسيل سورفىي نانݢ ديلاكوكان كاڤادا سيسوا بىروسيا ١٣ سامڤاي ١٨ تاهون دي سوىديا مانونجوكاكان باهوا مؤدال سؤسيال وان كاڤارچاياان سؤسيال نانݢ رىنداه ديكايتاكان وان تينݢكات ݢاجالا ڤسيكؤسؤماتيك, نيىري موسكولؤسكىلىتال, وان دىڤرىسي نانݢ لابيه تينݢݢي.
دالام سابواه ستودي ڤانݢݢوناان ينفؤرماسي ينتىرنىت باكؤرىلاسي ڤؤسيتيف وان ڤرؤدوكسي ينديفيدو مؤدال سؤسيال, سدانݢكان ڤىنݢݢوناان سؤسيال-رىكرىاسي باكؤرىلاسي نىݢاتيف (تينݢكات نانݢ لابيه تينݢݢي داري ڤىنݢݢونان يني باكؤرىلاسي وان تينݢكات نانݢ لابيه رىنداه داري مؤدال سؤسيال).
ارتينيا ينديفيو كاوا ساچارا سىلىكتيف باهوبونݢان وان ينديفيدو لاين باداساراكان مينات, وان لاتار بىلاكانݢ نانݢ تالاه ديتىنتوكان.
ارݢومىن يني بالانجوت, ماسكيڤون بانياك بوكتي نانݢ مانونجوكاكان هوبونݢان ڤؤسيتيف انتارا مؤدال سؤسيال وان ينتىرنىت.
ڤانيليتيان تاهانيار نانݢ ديلاكوكان ڤاس تاهون ٢٠٠٦, مانونجوكاكان كالؤ ڤانݢݢونا ينتىرنىت رانچاك بايسي جارينݢان نانݢ لابيه لواس داريڤادا نانݢ مىاكسىس ينتىرنىت ساچارا كادا تاراتور اتاوا كادا ڤارناه ساما ساكالي.
ڤاناليتيان لاين مانونجوكاكان باهوا ورانݢ نانݢ انوم مانݢݢوناكان ينتىرنىت ݢاسان مىديا تامباهان كؤمونيكاسي, داريڤادا بافونݢسي ݢاسان مانݢݢانتيكان كؤنتاك تاتاڤ موكا.
بوبوهاننيا مانݢكريتيك چؤلىمان, نانݢ هانيا مانݢݢوناكان جوملاه ورانݢ توها نانݢ هادير دالام كىلوارݢا, جادي ماابايكان ىفىك كادا تاليهات داري ديمىنسي نانݢ لاين كايا ورانݢ توها تيري وان تيڤى كىلوارݢا ورانݢ توها تينݢݢال نانݢ بابىدا.
مؤرݢان وان سؤرىنسىن (١٩٩٩) ساچارا لانݢسونݢ مانانتانݢ چؤلىمان كارىنا كورانݢنيا مىكانيسمى ىكسڤليسيت ݢاسان مانجىلاساكان كاناڤا سيسوا سىكؤلاه كاتؤليك مانݢاوي تىس لابيه باݢوس داريڤادا سيسوا سىكؤلاه وموم ڤاس تىس ڤرىستاسي ستاندار.
ديتىموكان باهوا سامىنتارا مؤدال سؤسيال كاوا مامباوا ىفىك ڤؤسيتيف داري مامڤىرتاهاناكان كؤمونيتاس فنݢسيؤنال نانݢ ادا دي سىكؤلاه-سىكؤلاه ننانݢ ماناݢاكاكان نؤرما, مؤدال سؤسيال جوا مامباوا كؤنسىكوىنسي نىݢاتيف داري ڤىمانتاوان نانݢ بالىبيهان.
ساكؤلاه-ساكؤلاه يني ماىكسڤؤلااسي جىنيس مؤدال سؤسيال نانݢ باربىدا, كايا ينفؤرماسي سؤال ڤالوانݢ دالام جارينݢان سؤسيال نانݢ ديڤارلواس كا ورانݢ توها وان ورانݢ دىواسا لايننيا.
كىساماان داري كادوا هوبونݢان نݢيني ادالاه كالؤ ورانݢ توها لابيه باهوبونݢان وان ڤانديديكان اناك-اناكنيا.
تانڤا مؤدال سؤسيال دي بيدانݢ ڤانديديكان, ݢورو وان ورانݢ توها نانݢ باڤاران دالام ڤامبالاجاران سيسوا, باهوا دامڤاك سيݢنيفيكان ڤادا ڤامبالاجاران اكادىميك اناكنيا كاوا دياندالاكان داري فاكتؤر-فاكتير نݢيني.
"كاي نڠ دسمبت اوليه تدين وان وياهير ﴿٢٠١٠﴾، ""ساله ساتو فكتور ترڤنتيڠ دالم مندوروڠ كابرحاصيلن سيسوا اداله كاترليبتن اكتيف اورڠ توه دالم ڤنديديقن انقڽ."""
جارينݢان نانݢ ماندوكونݢ, سىباݢاي بانتوك مؤدال سؤسيال, ديڤىرلواكان ݢاسان مااكتيفكان مؤدال بودايا نانݢ ديميليكي سيسوا هانيار.
سؤليداريتاس ىتنيس ڤانتينݢ بانار دالام كؤنتىكس ڤاس ڤارا يميݢران ماسوك كا لينݢكونݢان نانݢ هانيار.
دوكونݢان ىتنيس مامباريكان دؤرؤنݢان ݢاسان كابارهاسيلان اكادىميس.
ارڬومين اوتاماڽ ياايت ڬسن مڠكلاسيفيكاسيكن مودال سوسيال سابڬاي كونسيڤ ڬيوڬرافيس، مقصودڽ اداله بهوا هوبوڠن انتر اينديۏيدو دبنتوق وان دچيتق اوليه ولايه د مان ينيا باديعام.
دالام ستودينيا, ينيا كادا ماليهات ڤاسارتا ينديفيدو داري ستروكتور يني, تاڤي ماچام مانا ستروكتور وان هوبونݢان سؤسيال نانݢ بااسال داري ڤاسارتا نݢيتو تاسابار كا لينݢكونݢان.
بيدانݢ لاين نانݢ مانا مؤدال سؤسيال كاوا ديليهات ساباݢاي بيدانݢ ستودي ݢىؤݢرافي ادالاه لىوات اناليسيس ڤارتيسيڤاسي دالام كاسوكارىلاان وان دوكونݢاننيا داري بارباݢاي ڤامارينتاه.
ادا هوبونݢان نناݢ سيݢنيفيكان اناتار واكتو لوانݢ وان مؤدال سؤسيال دىمؤكراتيس.
دالام ستودي نانݢ سالانجوتنيا, كيسلىص (٢٠٢٠) مانونجوكاكان هوبونݢان انتارا كاينݢينان هوبونݢان رؤمانتيس وان مانياورانݢان.
هاسيل نانݢ ميريڤ ديونݢكاڤاكان دالام ستودي چرؤس-سىچتيؤنال نانݢ ديتاليتي ؤلىه ساركىر دي بنجلاديش.
ىڤؤ مالاكوكان يني وان مامباندينݢاكان هاسيل كاساجاهتاراان ڤاددا ڤانݢوساها نانݢ ماميليكي اكسىس وان نانݢ كادا ماميليكي اكسىس.
كاكؤمڤاكان كالؤمڤؤك (نانݢ ديسامبات كؤهىسي كالؤمڤؤك وان كؤهىسي سؤسيال) تيمبول ڤاس يكاتان ماهوبونݢاكان انتار انݢݢؤتا كىلؤمڤؤك سؤسيال وان كالؤمڤؤك ساچارا كاسالوروهان.
كؤهىسي كاوا لابيه سڤىسيفيك ديدىفينيسيكان سىباݢاي كاچاندارونݢان سابوتينݢ كالؤمڤؤك ݢاسان بارساتو اݢار كاوا مانچاڤاي كابارهاسيلان اتاوا ݢاسان مامواساكان كابوتوهان ىمؤسيؤنال ڤارا انݢݢؤتانيا.
سيفات ديناميسنيا مانݢاچو كاياڤا ينيا ساچارا بارتاهاڤ باروباه داري واكتو كى واكتو دالالوي كاكواتان وان بانتوكنيا ڤاس كالؤمڤؤك نݢيتو ديديرياكان سامڤاي ديبوباراكان.
دىفينيسي نݢيني كاوا ديݢىنىراليساسي ݢاسان سابايان كالؤمڤؤك نانݢ ديچيريكان ؤلىه دىفينيسي كىلؤمڤؤك نانݢ ديباهاس دي اتاس.
دالام سىبواه ڤىنىليتيان, مىرىكا مامينتا انݢݢؤتا كالؤمڤؤك ݢاسان مايدىنتيفيكاسي باراتاان كاوان بايكنيا وان ماهيتونݢ راسيؤ ڤيليهان دالام كالؤمڤؤك (ينݢرؤوڤ) وان ڤيليهان دي لوار كالؤمڤؤك (ؤوتݢرؤوڤ).
مانوروت هوڬڬ، كوهيسي كالومڤوك ميريڤ وان جنيس داي تاريق تيڠكت كلومڤوك نڠ ديقنال سابڬاي داي تاريق سوسيال.
لوتت وان لوتت ﴿١٩٦٥﴾ نڠ مڠاچو ڤد كاترتاريكن انترڤرسونل سابڬاي كاكومڤاكن كالومڤوك، مالاكوكن تينجاوان ايكستنسيف ڤد ليتيراتور دان مانموقن بهوا كاسمأن اينديۏيدو دالم لاتر بلاكڠ ﴿ميثلڽ، رس، ايتنيس، ڤاكرجأن، عمور﴾، سيكڤ، نيلاي وان چيري كڤريبادين عمومڽ بايسي هوبوڠن ڤوسيتيف وان كاكومڤاكن كالومڤوك.
سالاين ايت، لاتر بلاكڠ نڠ سام ماموڠكينكن اڠڬوتا بايسي ڤنداڠن نڠ سام تاهدڤ برباڬاي مسئله، تامسوك توجوان كلومڤوك، ميتودي كومونيكاسي، وان جنيس كاڤيميمڤينن نڠ دايڠيناكن.
حال اين رنچق دساباڤاكن اوليه كاكوليرن سوسيال، اد سابوتيڠ تيوري نڠ ماڽمبت كالو اڠڬوتا اينديۏيدو دري سابوتيڠ كالومڤوك اكن لابيه ساديكيت باوسها، سابب اينديۏيدو تو ڤرچاي كالو اڠڬوتا نڠ لاين اكن مانوتوڤيڽ.
كابڽقان ميتا-اناليسيس ﴿ستود نڠ ماراڠكوم حاصيل دري باڽق ڤانليتيان﴾ تله مانونجوككن بهوا اد هوبوڠن انتارا كوهيسي وان كينيرجا.
كتيك ددفينيسيكن سابڬاي كوميتمن توڬس، حال ڠينا جوا باهوبوڠن وان كينيرجا، والاوڤون ڤد تيڠكت نڠ لابيه رنده درڤد كوهيسي سابڬاي داي تاريق.
تاڤي، باباراڤا كلومڤوك بايسي هوبوڠن كوهيسي-كينيرجا نڠ لابيه كوات درڤد نڠ لاين.
ادا بباراڤ بوكتي بهوا كؤهىسي لابيه كوات باهوبوڠن وان كينىرجا ݢاسان كالؤمڤؤك نڠ بايسي ڤىران ساليڠ باݢانتوڠ انتار ساساما اڠݢؤتا داريڤادا كالؤمڤؤك ناڠ مانا اڠݢؤتانيا يندىڤىندىن.
سالانجوتنيا, كالؤمڤؤك ناڠ بايسي توجوان كينىرجا تڠݢي ادالاه كالؤمڤؤك ناڠ ساڠات ڤرؤدوكتيف.
ڠݢيتا دالام كالؤمڤؤك كؤهىسيف جوا لابيه ؤڤتيميس وان كادا تالالو ماندىريتا ماهاداڤي ماسالاه سؤسيال ديباندڠكان وان كالؤمڤؤك نؤن-كؤهىنسيف.
ديتاموكان باهوا توكاڠ باتو وان توكاڠ كايو لابيه ماراسا ڤواس ينيا باݢاوي دالام كالؤمڤؤك ناڠ كؤمڤاك.
سابوتيڠ ستودي مانونجوكاكان باهوا كؤهىسي ساباݢاي كؤميتمىن توݢاس كاوا مانيڠكاتاكان ڤاڠامبيلان كاڤوتوسان كالؤمڤؤك ساات كالؤمڤؤك باردا دي باواه تاكانان ڤاريڤادا ڤاس كادا دي باواه تاكانان.
ستودي يني ماناموكان باهوا تيم ناڠ بايسي كؤهىسي رىنداه وان ورݢىنسي تڠݢي باكينىرجا لىبيه بوروك داريڤادا تيم وان كؤهىسي تيڠي وان ورݢىنسي تيڠݢي.
تىؤري ݢرؤوڤتهينك مىنونجوككان اڤابيلا تاكنان اڤابيلا تاكنان ماهامبات كلؤمڤؤك داري باڤيكير كريتيس سؤال كڤوتوسان ناڠ ديؤلاهنيا.
الاسان لاين ادالاه كارىنا وراڠ ماهارݢاي كالؤمڤؤك, جادي لابيه باساديا ݢاسان مامباري تاكانان كؤنفؤرميتاس ݢاسان مامڤارتاهاناكان اتاوا مىنيڠكتكن هوبوڠاننيا.
تيڠكت كاسوكاان اڠݢؤتا دياڠݢاڤ ݢاسان مانونجوككن ككؤمڤاكن كلؤمڤؤك.
مانوروت لاڤؤران تىماتيك ستاتى ؤف ته ىڠليسه چيتيىس ناڠ ديتوݢاسكن ؤلىه ڤامىرينتاه, ادا ليما ديمىنسي كؤهىسي سؤسيال ناڠ باربىدا: كؤنديسي ماتىريال, هوبوڠان ڤاسيف, هوبوڠان اكتيف, سؤليداريتاس, ينكلوسي, وان كاساتاراان.
كبوتوهان داسار هيدوڤ يني ادالاه داسار تاتانان سؤسيال ناڠ كوات وان ينديكاتؤر ڤانتيڠ داري كماجوان سؤسيال.
"دمنسي كتيڬ مڠاچو ڤد اينتركسي ڤوسيتيف، ڤرتوكرن وان جاريڠن انتارا اينديۏيدو وان كومونيتس، اتاو دڠن كات لاين ""هوبوڠن سوسيال نڠ اكتيف""."
ڠيني مانچاكوڤ جوا راسا ماميليكي ماشاراكات تاهاداڤ سابواه كؤتا وان ككواتان ڤاڠالامان, يدىنتيتاس, وان نيلاي بارساما دي انتارا وراڠ-وراڠ ناڠ بااسال داري لاتار بىلاكانݢ ناڠ باربىدا.
دي تيڠكات ماسياراكات, البرىكت لارسىن ماندىفينيسيكان كؤهىسي سؤسيال ساباݢاي كاياكينان-ناڠ ديانوت ؤلىه وارݢا نىݢارا دي نىݢارا باڠسا تارتىنتو-باهوا ماشاراكات بارباݢي كؤمونيتاس مؤرال, ناڠ ماموڠكيناكن ينيا ݢاسان ساليڠ ڤىرچايا'.
فؤرماسي سؤسيال ادالاه كؤنسىڤ مارسي (اتوا كاتا سينؤنيمنيا ادالاه 'ماشاراكت') ناڠ ماڠچو ڤادا ارتيكولاسي هيستؤريس ناڠ كؤنكرىت انتارا چارا ڤرؤدوكسي كاڤيتاليس, مامڤارتاهانكن مؤدى ڤرؤدوكسي ڤرا-كاڤيتاليس, وان كؤنتىكس كالامباݢاان ىكؤنؤمي (ديسامبيݢواسي).
دالام يلمو-يلمو سؤسيال, ستروكتور سؤسيال يالاه تاتانان سؤسيال باڤؤلا دالام ماشاراكت ناڠ تيمبول داري وان جادي ڤانانتو تينداكن ينديفيدو.
"هال ڠيني كؤنتراس وان ""سيستىم سؤسيال"", ناڠ ماڠچو ڤادا ستروكتور يندوك دي مانا بارباݢاي ستروكتور يني تارتانام."
ڠيني مانانتوكن نؤرما وان ڤؤلا هوبوڠان انتارا بارباݢاي لامباݢا ماشاراكت.
هال ڠيني ڤانتيڠ جوا دالام ستودي مؤدىرن سؤال ؤرݢانيساسي, ساباب ستروكتور ؤرݢانساسي كاوا مانانتواكن فلىكسيبيليتاسنيا كڤسيتاسنيا ݢاسان باوباه, د ل ل.
ڤدا سكالا مىسؤ, سكالا ناڠ ماڽڠكوت ستروكتور جاريڠان سؤسيال انتارا ينديفيدو اتاوا ؤرݢانيساسي.
"ميثلڽ، جوهن ليۏي مرتين باتاوري بهوا ستروكتور سكالا مكرو ترتنتو اداله صفة نڠ تيمبول دري لمباڬ بوديا سكالا ميكرو ﴿ياايت، ""ستروكتور"" نڠ اين ميريڤ وان نڠ دڬوناكن اوليه انتروڤولوڬ چلاود ليۏي-سترااسس﴾."
"الىكسيس دى تؤچقوىفيلى كؤنؤن ادالاه ورانݢ ڤارتاما ناڠ ماڠݢونااكان يستيلاه ""ستروكتور سؤسيال""."
سالاه ساتو ڤانجىلاسان ڤاليڠ اوال وان ڤاليڠ كؤمڤرىهىنسيف سؤالان سوسونان سؤسيال يالاه ناڠ ديكاموكان ؤلىه كارل ماىىكس, يڽ ماهوبوڠكن كهيدوڤن ڤؤليتي, بودايا, وان اݢاما دىڠان چارا ڤرؤدوكسي (سوسونان ىكؤنؤمي ناڠ مانداساريڽ).
ىميلى دوركهىيم ماڠݢامباراكن انالؤݢي انتارا سيستىم بيؤلؤݢيس وان سؤسيال ناڠ ديڤؤڤولىراركن ؤلىه هىربىرت سڤىنچىر وان ناڠ لايڽ, يڽ مامڤىركانالاكان ݢاݢاسان باهوا بارباݢاي ينستيتوسي وان ڤراكتيك سؤسيال باڤاران دالام ماماستياكن ينتىݢراسي فڠسيؤنال ماشاراكت مالالوي اسيميلاسي باݢيان-باݢيان ناڠ باىراݢام مانجادي ساتو كىساتوان وان كىسىلوروهان ياڠ بىرىڤرؤفوكسي سىنديري.
نڠ لاين ماومڤاتي لىفي-ستراوس دالام مانچاري كاتىراتوران لؤݢيس دالام ستروكتور بودايا.
وڤايا ناڠ ڤاليڠ باڤاڠروه ݢاسان ماڠݢابوڠاكن كؤنسىڤ ستروكتور سؤسيال وان اݢىنسي ادالاه تىؤري ستروكتوراسي انتهؤني ݢيددىنس وان تىؤري ڤراكتيك ڤيىررى بؤورديىو.
اناليسيس ݢيددىنس, دالام هال ڠيني, ميريڤ بانار وان دىكؤنستروكسي بينىر جاچقوىس دىرريدا ناڠ مانداساري ڤانالاران سؤسيؤلؤݢيس وان انترڤؤلؤݢيس كلاسيك (تاروتاما كچاندوروڠن ونيفىرساليساسي ستروكتوراليسمى لىصي-ستراوسس).
هال ڠيني ديڤىلاجاري ؤلىه جاچؤب ل. مؤرىنؤ.
سؤسيؤبيؤلؤݢي ادالاه بيداڠ يلمو بيؤؤݢي ناڠ باتوجوان ݢاسان ماىڠكجي مانجالاساكن ڤريلاكو سؤسيال ديتينجاو داري ىفؤلوسي.
سؤسيؤبيؤلؤݢي ماڽليديكي ڤريلاكو سؤسيال كايا ڤؤلا كوين, ڤىركىلاهيان تىريتؤريال, ڤىربوروان ساچارا باكلؤمڤؤك, وان ماشاراكت ناڠ باكلؤمڤؤك كايا ساراڠݢا سؤسيال.
هال ڠيني مامڤرىديكسي باهوا هىوان اكان بارتينداك دىڠان چارا ناڠ تالاه رابوكتي بارهاسيل ساچارا ىفؤلوسيؤنىر داري واكتو كا واكتو.
ڤريلاكو ديڤنداڠ ساباݢاي وڤي ݢاسان مالاستارياكان ݢىن ساساؤرانݢ دالام ڤؤڤولاسي.
"التمانن ماڠىمباڠاكن مىرىك سؤسيؤبيؤلؤݢي ناڠ ديكمباڠكنڽ سؤاڠ ݢسان مامڤىلاجري ڤاريلاكو سؤسيال كىر رهىسوس, ماڠݢونااكن ستاتيستيك, التمانن باݢاوي ساباݢاي اهلي ""سؤسيؤبيؤلؤݢيس"" دي ڤوسات ڤىنىليتيان ڤريمات رىݢيؤنل يىركىس ڤس تهون ١٩٦٥."
"اصطلاح سڤيسياليس، ""سوسيوبيولوڬي"" منجادي ديقنال لواس ڤاس تاهون ١٩٧٥ كتيك ويلسون مناربيتاكن بوكوڽ نڠ باجودول سوچياوبيولوڬي: تيه نيو شنتيهسيس، نڠ مميچو ساڠت كونتروۏرسي."
تاڤي, ڤاڠروه ىفؤلوسي ڤادا ڤاريلاكو سوداه ماناريك ڤارهاتيان ڤارا اهلي بيؤلؤݢي وان فيلسوف سامانجاك ڤاناموان ىفؤلوسي يتو سانديري.
"إدوارد ه. هاݢىن مانوليس دالام ته هاندبؤؤك ؤف ىفؤلوتيؤناري ڤشاچولوڬي باهوا سؤسيؤبيؤلؤݢي ادالاه ""سالاه ساتو كبارهاسيلان يلمياه اباد كدوا ڤولوه"", تلاڤاس داري كؤنترؤفىرسي ڤوبليك ماڠاناي ڤاناراڤانڽ ڤاد مانوسيا."
"ؤلىه كرىنا يتو, چيري-چيري ڠيني موڠكين باسيفات ""اداڤتيف"" دي لينݢكوڠان تامڤات سڤىسيىس باىفؤلوسي."
جادي, يڽ رانچاك تارتاريك ڤاد ڤاريلاكو نالورياه, اتاوا ينتويتيف, وان دلام مانجىلاساكن ڤارساماان, دريڤاد مانجالاسان ڤىربىداان انتارا بودايا.
ڤارليندوڠان داري ورانڠ توها ڠيني اكن مانيڠكت فرىكوىنسيڽ دالام ڤؤڤولاسي.
ى. ؤ. ويلسؤن بارڤانداڤات باهوا ىفؤلوسي جوا كاوا بارتيندك اتاس كلؤمڤؤك-كلؤمڤؤك.
جيكا التوريسمى ديتىنتواكن ساچار ݢىنىتيك, ماك ينديفيدو الترويستيك هاروس مارىڤرؤدوكسي سيفات ݢىنىتيك الترويستيكڽ سؤرڠ اݢار الترويسمى كاوا بارتهن, تاڤي ڤاس الترويس مانچوراهكن سومبىر ديڽ كڤاد نؤن-الترويس وان چارا ماڠؤرباناكن جىنيسنيا سؤراڠ, الترويس چاندروڠ اكان مانيڠكت.
دلام سؤسيؤبيؤلؤݢي, ڤاريلاكو سؤسيال ڤارتاما كالي ديجىلاساكن ساباݢاي هيڤؤتىسيس سؤسيؤبيؤلؤݢيس دىڠن ماناموكان ستراتىݢي ستابيل ىفؤلوسيؤنىر ناڠ ساسواي وان ڤاريلاكو ناڠ دياماتي.
الترويسمى انتارا ساراڠݢا سؤسيال وان ساڤايندوكان سوده ديجىلاساكن سادميكيان روڤا.
ساچارا وموم, ڤارا بىتينا ناڠ بايسي لابيه باڽك ڤالوڠ مالاهيركن موڠكين اكان كوراڠ ماڠهارݢاي كتورونان, وان موڠكين جوا مااتور ڤىلوڠ مالاهيركان ݢاسان ماماكسيمالكن ماكنان وان ڤارليندوڠان در ڤاساڠاننڽ.
ستودي ݢىنىتيك ڤاريلاكو مانوسيا سىچارا وموم ماناموكان چيري-چيري ڤاريلاكو ناڠ كي كرىاتيفيتاس, ىكسترؤفىرسي, اݢرىسيفيتاس, وان ي ق نڠ بايسي دي واريس نڠ تيڠݢي.
جادي, ڤاس ف إ ۏ ديهاڤوس ساچار ݢىنىتيك دري ىنؤم تيكوس, تيكوس جانتان اكان لاڠسوڠ ماڽرڠ جانتان لاين, سىدڠكن رىكن-رىكن تيڤى ليار مىرىك مامبوتوهاكن واكتو نڠ لابيه لاواس ݢاسان مامولاي ڤاريلاكو ككرسان.
سالاما ڤارتاموان تاهون ١٩٧٦ ؤلىه كىلؤمڤؤك ستودي سؤسيؤبيؤلؤݢي, سىڤىرتي ناڠ ديلاڤؤركن ؤلىه ولليچا سىݢىرترالى, سهؤمسكي بارڤانداڤات سؤال ڤانتينݢڽ ݢاݢاسان ناڠ ديسامڤاياكن ساچارا سؤسيؤبيؤلؤݢيس سؤال سيفات مانوسيا.
ويلسؤن ماڽتاكن باهوا يڽ كادا ڤارناه باماكسود ماارتيكان اڤا ناڠ ساهاروسڽ تارجادي, تاڤي هاڽ اڤا ناڠ مانجادي ماسالاهڽ.
بيسنيس ادالاه كاݢياتان مانچاري نافكاه اتاوا ماڠهاسيلكن دويت وان چارا مامڤرؤدوكسي اتاوا مانوكار وان مانجوال ڤرؤدوك (كايا باراڠ وان جاسا).
جيكا بيسنيس ماندڤات هوتاڠ, كرىديتور كاوا ماامبيل بارڠ-بارڠ ڤريبادي ڤاميليكيڽ.
يستيلاه يني رانچاك ديݢونااكان دالام باهاسا ساهاري-هاري (تاڤي كاد ديݢونااكن ؤلىه ڤاڠچارا اتاوا ڤاجابات ڤوبليك) ݢاسان ماروجوك ڤاد ڤاروساهاان.
كؤرڤؤراسي نيرلابا ميليك ڤريبادي ديميليكي ؤلىه ڤاماݢاڠ ساهامڽ, ناڠ ماميليه دىوان ديرىكسي ݢاسان مانجالاناكن كؤرڤؤراسي وان مامڤاكرجكن ستف ماناجىريالڽ.
كؤڤىرسي باربىد وان كؤرڤؤرسي, كؤڤىرسي بايسي اڠݢؤت لاين ڤاماݢڠ ساهام, وان يڽ باباݢي ؤتؤريتس ڤاڠامبيلان كڤوتوسان.
ڤىرسىرؤان تىرباتس (ڤ ت) اتاوا دلام يستيلاه ينݢݢريسڽ ليميتىد ليابيليتي چؤمڤانيىس (ل ل چ) يايتو كميتراان تاڠݢوڠ جاواب تىرباتس, وان جىنيس ؤرݢانيساسي بيسنيس ترتىنتو لاينڽ ماليندوڠ ڤاميليك اتاوا ڤاماݢاڠ ساهامڽ دري كݢاݢالان بيسنيس دىڠان مالاكوكن بيسنيس دي باواه بادان هوكوم نڠ تارڤيساه وان ڤارليندوڠن هوكوم ترتىنتو.
ڤار اڠݢؤتا مانجامين ڤامبايارن دلام جوملاه ترتىنتو (بياساڽ نؤمينال) اڤابيلا ڤاروساهاان ماڠالامي ليكويداسي ڤايليت, تڤي ساباليكڽ, اڠݢؤتا كدد بايسي هاك ىكؤنؤمي ناڠ باهوبوڠان لاوان ڤىروساهاان.
مؤدىل ڤاروساهاان يني كد بؤلىه لاݢي ديؤلاه دي يڠريس, والاوڤون كتنتوان وندڠ-وندڠڽ تتڤ اد.
"ڤاركو دي ڤارهاتيكن باهوا ""ڠرن لتد ساتىلاه ناما ڤىروساهاان ماناندكن يڽ ساباݢاي ڤاروساهاان تىرباتس وان ڤ ل چ (ڤىروساهاان تىرباتاس ڤوبليك) منونجوككن باهوا ساهامڽ ديميليكي سىچارا لواس."""
دلام ڤىروساهاان ناڠ ديباتسي ؤلىه جامينان, يني اكان مانجادي ڤانجامين.
ڤاروساهاان سواستا كد بايسي ساهام ناڠ ديڤىردݢاڠكن ساچارا وموم, وان رانچاك بايسي ڤامباتاسان ترانسفىر ساهام.
ڤاروساهاان هيبوران وان اݢىنسي مىديا ماسسا ماهاسيلاكن كونتوڠان تروتما دري ڤانجوالان ككيان ينتىلىكتوال.
ڠيني تماسوك باراڠ باووجود كي مؤبيل, بوس, ڤارالاتان مىديس, كچ, اتاوا ڤاساوات ترباڠ.
ساباݢيان بىسار تؤكؤ وان ڤاروساهان كتلؤݢ ادلاه ديستريبوتؤر اتاوا ڤاڠىچىر.
يڽ ماندڤات كونتوڠان داري مانجوال باراڠ وان جاسا ناڠ باهوبوڠان وان ؤلاهراݢا.
بيدڠ مؤدىرن ديديرياكن ؤلىه اهلي ماتىماتيك اسال يتاليا, لوچا ڤاچيؤلي ڤاس تاهون ١٤٩٤.
كىؤوڠان كاوا جوا ديدىفينيسيكان ساباݢاي يلمو ڤڠىلؤلاان دويت.
ڤىميليك كاوا ماڠىلؤلا بيسنيسڽ سؤراڠن, اتاوا مامڤاكارجاكان ماناجىر ݢاسان باݢاوي لاوانڽ.
بوسينىسس ڤرؤچىسس ماناݢىمىنت (ب ڤ م) اتاوا ماناجىمىن ڤرؤسىس بيسنيس ادلاه ڤانداكتن ماناجىمىن هؤليستيك نڠ بافؤكوس ڤاد ڤاڽلاراسان باراتان اسڤىك ؤرݢانيساسي وان كيڠينان دن كبوتوهان كؤستومىر.
باڽك بيسنيس ديؤڤىراسيكن مالالوي بانتوك ناڠ ترڤيساه كي كؤرڤؤراسي اتاوا كميتران (بايك ديبانتوك دىنڠن اتاو تانڤا كاواجيبان ترباتس).
"ساچارا وموم, ڤاماݢاڠ ساهام دالام سواتو ڤىروساهاان ميترا تارباتس دلام كميتران ترباتس, وان اڠݢؤتا دلام ڤىرسىرؤان ترباتس ديليندوڠي داري تاڠݢونڠ جاواب ڤريبادي اتاس هوتڠ وان كاواجيبان ىنتيتاس, ناڠ ساچار هوكوم ديڤارلاكوكن سىباݢاي ""ؤرڠ"" ناڠ ترڤيساه,"""
ڤارشارتن كميتران سىباݢيان دياتور ؤلىه ڤارجانجيان كميتران اڤابيلا ديبوات, وان ساباݢيان لاݢي ؤلىه هوكوم يوريسديكسي تمڤات كميتران باراد.
دلام باباراڤا سيستىم ڤارڤاجاكان, هال يني كاوا مانيمبولكن ڤاجاك بارݢاند, كرىن ڤاس كؤرڤؤرسي مامباير ڤاجاك اتاس لابا, لالو كؤرڤؤراسي مانديستريبوسيكن لاباڽ كڤاد ڤاميليكڽ, ينديفيدو هاروس ماماسوككن ديفيدىن ك دلام ڤىڠهاسيلانڽ ڤاس يڽ مالوناسي ڤاڠامباليان ڤاجاك ڤريبادي, ناڠ مانا لاڤيسان كدوا ڤاجاك ڤاڠهاسيلان ديكناكن.
"""ڬو ڤوبليچ"" اتاوا ڤاروساهان تاربوكا (ت ب ك) مالالوي ڤرؤسىس ناڠ ديكىنال ساباݢاي ڤاناواران وموم ڤىردنا (إ ڤ ؤ) بارارتي باهوا ساباݢيان داري بيسنيس اكان ديميلكي ؤلىه اڠݢؤتا ماشاركت."
كؤدى هامورابي ناڠ سوداه ادا ساكيتار ١٧٧٢ س م ميسالڽ, باريسي كتنتوان ناڠ باهوبونڠان, انتارا لاين, بيايا ڤاڠيريمان وان ترانساكسي انتارا ڤىدݢاڠ وان ماكىلار.
يويسديسي لؤكال مامارلوكن ليسىنسي وان ڤاجاك كهوسوس هاڽ ݢاسان مانجالاناكن بيسنيس.
ساباݢيان بىسار نىݢارا وان ڤاسار مؤدال بايسي ڤاليڠ كد سابوتيڠ.
ناݢار-ناݢار بارت لاينڽ بايسي بادان ڤاڠتور ناڠ سابانديڠ.
ڤاركامباڠان وان مانيڠكتڽ كؤمڤلىكسيتس هوكوم ناڠ مااتور بيسنيس ماماكسا ااڽ ڤانيڠكاتان سڤىسياليساسي دالام هوكوم ڤاروساهاان.
سىباݢيان بىسار بيسنيس بايسي ناما, لؤݢؤ, وان تىكنيك ڤانچيتراان مىرىك ناڠ ميريڤ, ناڠ كو مانداڤات مانداات داري مىرىك داݢاڠ.
ىكؤنؤمي ادالاه يلمو سؤسيال ناڠ مامڤىلااجاري باݢايمانا ؤراڠ باينتىراكسي دىڠن نيلاي; تروتما, ڤرؤدوكسي, ديستريبوسي, وان كؤنسومسي باراڠ وان جاسا.
يڽ ماناݢاساكان باهوا ڤارا اهلي ىكؤنؤمي ناڠ سابالومڽ بياساڽ ماموساتاكان ستوديڽ ڤاد اناليسيس كاسوݢيهان: كياڤا كسوݢيهان ديچيڤتكن (ڤرؤدوكسي), ديديستريبوسيكن, وان ديكؤنسومسي; وان كيڤا كسوݢيهن كو تومبوه.
بيلا ڤاراڠ كادا كاوا ديماناڠاكن اتاوا بيلا بيايا ااڠ ديهاراڤاكن لابيه ݢانال دريڤاد مانفااتڽ, وراڠ ناڠ ماابيل كڤوتوسان (ىىڠان اسومسي يڽ نيه رسيؤنال) موڠكين كادا اكان ڤارناه ماو باڤارڠ (كىڤوتوسان) تڤي مانچري التىرناتيف سؤلوسي ناڠ لاين.
"اجرن ايكونومي اد د صبراتان توليسن ڤڽااير هيسياود دري بواياوتيا، بابقاڤ سجاروان ايكونومي مڠڬمبركن هيسياود سابڬاي ""اهلي ايكونومي نڠ ڤرتام"""."
"دوا كالومڤوك، نڠ ديڠاراني ""مركنتيليس"" وان ""فيسياوكرات""، ساچارا لڠسوڠ ممڤڠاروهي ڤركمبڠن سوبجيك سالنجوتڽ."
يڽ باڤاندڤات باهوا ككيان سابوتيڠ نىݢارا باݢانتوڠ وان اكومولاسي اماس وان ڤىراكڽ.
ڤسيؤكرات ادلاه ساكلؤمڤؤك ڤاميكير وان ڤانوليس ڤرانچيس اباد كا-١٨, ڤارا ڤاميكير ڠيني ماڠامباڠاكان ݢاݢاسان ىكؤنؤمي ساباݢاي اليران ناڠ ماليڠكار انتارا ڤاندڤاتن وان ڤاڠالواران.
ڤسيؤكرات ماانجركان ݢاسان ماڠݢانتي ڤاڠومڤولان ڤاجاك ناڠ لارڠ ساچر ادمينيستراتيف لاوان ڤاجاك توڠݢال اتاس ڤاندڤاتن ڤاميليك تنه.
سميته مامباهاس مانفاات ڤؤتىنسيال دري سڤىسياليساسي دىڠان ڤامباݢيان ݢويان, ترماسوك ڤانينڠكتن ڤرؤدوكتيفيتاس تىناݢا كارج وان كونتوڠان داري ڤارداݢاڠان, بايك انتر كؤت وان ناݢار اتو لينتس ناݢار.
ككواتن ڤؤڤولاسي نسڠ باركمباڠ ماو تهدڤ جوملاه لاهان ناڠ تباتس بارارتي باكوراڠڽ هاسيل دري تىناݢا كىرجا.
كلؤ ادم سميته مناكناكن ڤرؤدوكسي ڤانداڤاتن, ماك دفيد ريچردؤ (١٨١٧) بافؤكوس ڤاد ديستريبوسي ڤانداڤاتن دي انتر ڤاميليك تناه, ڤاكىرج, وان كڤيتليس.
ريچردؤ ادلاه وراڠ ڤارتما ناڠ ماناݢاساكن وان مامبوكتياكن ڤرينسيڤ كوڠݢولان كؤمڤارتيف, مىنوروتڽ ساتياڤ ناݢار هاروس باسڤىسياليساسي دلام مامڤرؤدوكسي وان ماىكسڤؤر باراڠ كارىنا بيايا ڤرؤدوكسي ناڠ رىلاتيف لابيه موره, داريڤاد هاڽ ماڠاندلاكن ڤرؤدوكسيڽ سىنديري.
ميلل مانونجوككن ڤابىدان ناڠ جالاس انتر دوا ڤارن ڤاسار: الؤكسي سومبىر دي وان ديسريبوتي ڤاندڤاتن.
"سميث مانوليس بهوا ""هرڬ هابوجورڽ دري ساڬلا سسواتو ... اداله جريه ڤايه وان كسوليتن ڬسن منداڤاتكنڽ""."
"دفينيسي ساي نڠ بالقو سمڤأي واهيني، دسالامتاكن وان مڠڬنتي كات ""كاكيأن"" وان ""بارڠ وان جاس"" نڠ بارارتي بهوا كاكيأن كاو جوا تامسوك دالم أوبجيك نون-ماتيري."
"باڬي روببنس، مسئله كتيدقچوكوڤن تله تاڤچاهكن، دري دفينيسيڽ كيت كاو ماومومكن بهوا، ايكونومي ڤنديديقن، ايكونومي كاسلامتن وان كاامانن، ايكونومي كاسيهاتن، ايكونومي ڤارڠ، وان تنتو هاج سؤال ايكونومي ڤرودوكسي، ديثتريبوسي وان كونسومسي سباڬاي سوبييك نڠ ۏليد دري علمو ايكونومي."""
والاوڤون جاوه دري كات ساڤكت، سابڬيان بسر اهلي ايكونومي اروس اوتام مانريما ببراڤ ۏرسي دفينيسي روببنس، تاڤي باڽق جوا نڠ مڠاجوكن كابرتن سريوس تاهدڤ رواڠ ليڠكوڤ وان ميتودي ايكونومي، نڠ بااصل دري دفينيسي ايت.
"يستيلاه ""ىكؤنؤمي"" ديڤؤڤولىركن ؤلىه اهلي ىكؤنؤمي نىؤكلاسيك ناڠ كايا الفرىد مارسهال, ساباݢاي سينؤنيم سيڠكات ݢاسان ""يلمو ىكؤنؤمي """ وان ڤاڠݢانتي "" ىكؤنؤمي ڤؤليتيك "" سابىلومڽ."
هال ڠيني مالاڤاس تىؤري نيلاي كىرج ناڠ ديوريسي دري ىكؤنؤمي كلاسيك ناڠ ماندوكوڠ تىؤري نيلاي وتيليتس مارجينال دري سيسي ڤىرمينتاان وان تىؤري بيايا ناڠ لابيه وموم دري سيسي ڤىناورن.
چؤنتؤه لاڠسونڠ دري هال ڠيني ادلاه تىؤري كؤنسومىن سؤال ڤارمينتان ينديفيدو, ناڠ ماميساهكن باݢايمانا هارݢا (ساباݢاي بياي) وان ڤاندڤاتن مامڤىڠاروهي كوانتيتاس ناڠ ديمينتا.
ىكؤنؤمي اروس وتاما مؤدىرن ديباڠون دي اتاس ىكؤنؤمي نىؤكلاسيك دىڠان باڽك ڤاڽمڤورناان ناڠ مالاڠكڤيڽ اتاوا ماݢىنىراليساسي اناليسيس سابىلومڽ, كايا ىكؤنؤمىتريكا, تىؤري ڤارماينان, اناليسيس كݢاݢالان ڤاسار وان ڤارسايڠان ناڠ كد سامڤورنا, مؤدىل ڤارتومبوهان ىكؤنؤمي نىؤكلاسيك ادلاه ݢاسان مااناليسيس فاريابىل جاڠكا ڤانجڠ ناڠ مامڤىڠروهي ناڠ ڤىندڤاتن ناسيؤنال.
اد ماسالاه ىكؤنؤمي ناڠ هاروس ديڤالاجري ؤلىه يلمو ىكؤنؤي ييتو كاتيكا كاڤوتوسان (ڤإليهان) ديبوات ؤلىه ساتو اتوا لىبيه ڤاماين ناڠ ماڠاندليكن سومبىر دي ݢاسان مانچڤاي هاسيل تربايك دلام كؤنديسي راسيؤنال ناڠ تارباتس.
بوكو يني تفؤكوس ڤاد فاكتؤر ناڠ مانانتوكن ڤىنداڤاتن ناسيؤنال دالام جاڠكا ڤىندىك ڤاس هارݢا رىلاتيف كادا فلىكسيبىل.
ىكؤنؤمي كىينىسيان بايسي دوا ڤاناروس.
هل يني ومومڽ دكيتاكن ونيفىرسيتس چمبريدݢى وان كري جؤان رؤبينسؤن.
بىن بىرنانكى, مانتن كتوا فىدىرل رىسىىرفى, ادلاه سالاه ساتو اهلي ىكؤنؤمي واياه يني ناڠ ساچر وموم ماناريما اناليسيس فريىدمان سؤال ڤاڽباب دىڤرىسي هىبات.
ساات ماؤلاه تىؤري, توجوانڽ يالاه ݢاسان ماناموكان تىؤري ناڠ ڤالينݢ سدرهان دلام ڤىرشاراتن ينفؤرماسي, لابيه تڤاتڽ دلام ڤرىديكسي, وان لابيه بارمانفاات بيلا كو ماهاسيلكن ڤانىليتيان تمباهان دريڤاد تىؤري سابالومڽ.
مؤىل ماكرؤىكؤنؤمي اوال بافؤكس ڤاد ڤامؤدىلان هوبوڠان انتارا فاريابىل كاسالوروهان, تاڤي سىيريڠ واكتو, هوبوڠان تىرسىبوت تامڤاكڽ بىروباه, اهلي ىكؤنؤمي ماكرؤ, تماسوك اليران كىينىريان بارو, مامفؤرمولاسي ولاڠ مؤدىلڽ دالام فؤدسي ميكرؤ.
تكدڠ هيڤؤتىسيس ىكؤنؤمي هاڽ باسيفات كواليتاتيف, كد باسيفات كوانتيتتيف.
تڤي, بيداڠ ىكؤنؤمي ىكسڤىريمىنتل ماكين باكمݢاڠ, وان ڤاڠݢوناان ىكسڤىريمىن الامي ماكين مانيڠكت.
دىڠان چر كي يتو, هيڤؤتىسيس كو ديتىريما, ولاوڤون دلام ارتي ڤرؤبابيليستيك, بوكن سواتو كڤاستيان.
كريتيك برداسركن ستندر ڤروفيسيونل وان حاصيل نڠ كادا كاو دريڤليكسي بافوڠسي سابڬاي ڤامريقسأن لبيه لنجوت ترهادڤ بياس، كاسلاهن، وان ڬينراليساسي نڠ بالابيهن، تاڤي باڽق ڤانليتيان ايكونومي دتودوه كادا كاو دريڤليكسي، وان جورنل برڬيڠسي نڠ دتودوه كادا ممفاسيليتاسي ريڤليكسي مالالوءي ڤڽديان كودي وان داتا.
دلام ىكؤنؤمي تىرڤان, چوكوڤ وموم كلؤ مؤدىل ينڤوت-ؤوتڤوت ماڠݢوناكن مىتؤدى ڤامرؤݢرامان لينيىر.
هل يني سوده ماڠوراڠ ڤاربىدان چتتن لاما يلمو ىكؤنؤمي دري يلمو الام كرىنا ماموڠكيناكن ڤاڠوجيان لاڠسوڠ ناڠ سابىلومڽ دياڠݢاڤ ساباݢاي اكسيؤما.
ڤاڠوجيان ىمڤيريس ناڠ ساما تردڤات ڤاد نىورؤىكؤنؤمي.
دلام ڤىرسايڠان ڤاسار ناڠ سامڤورنا, كدد ڤاسىرتا ناڠ چوكوڤ ݢانال ݢاسان ماڠواساي ككواتن ڤاسار ناڠ باتوجوان ماناتڤاكن هارݢا ڤرؤدوك ناڠ هؤمؤݢىن.
ىكؤنؤمي ميكرؤ مامڤىلاجري ڤاسار ينديفيدو دىڠان ماڽدرهناكن سيستىم ىكؤنؤمي دىڠان مااسومسيكان باهوا اكتيديتاس دي ڤاسار ناڠ دياناليسيس كد مامڤىڠروهي ڤاسار ناڠ لاين.
تىؤري كاسايمباڠان وموم مامڤالاجري بارباݢاي ڤاسار وان ڤاريلاكوڽ.
ڤيليهن هروس ديام انتر تيندكن ناڠ دييڠيناكان تڤي سليڠ ىكسكلوسيف.
ماسالاه باݢيان داري ؤڠكؤس ڤامبواتان ڤرىتزىل ادلاه كارىنا بايك ݢالاڤوڠ ماوڤون ڤاݢي هاري كد ترسىديا لااݢي, ماك ڤارلو مانچري سؤلوسي ناڠ لاين.
ينڤوت ناڠ ديݢونااكن دالام ڤرؤسىس ڤرؤدوكسي مليڤوتي فاكتؤر-فاكتؤر ڤرؤدوكسي وتما كي جاسا تنݢ كىرج, مؤدل (باراڠ-باراڠ ڤرؤدوكسي ناڠ تهن لاما ناڠ ديݢونااكن دلام ڤرؤدوكسي , ميسال ڤابريك), وان لاهان (تماسوك سومبىر دي الام).
"ايفيسيانسي دتيڠكاتاكن بيلا لابيه باڽق اوتڤوت نڠ دحاصيلكن تنڤا ماڠوبه اينڤوت، اتاو دڠن كات لاين، جومله ""ليمبه"" باكوراڠ."
"دالم كاسوس نڠ ڤاليڠ سادرهان، سواتو ڤرايكونوميان هاڽ كاو ممڤرودوكسي دوا بارڠ ﴿كاتاكنله ""سنجات"" ءن ""منتڬ""﴾."
كلاڠكان ديرىڤرىسىنتسيكن دلم ݢامبار ؤلىه ورڠ-ورڠ ناڠ هانداك تڤي كد مامڤو سچر اݢرىݢات ݢاسان ماڠكؤنسومسي دي لوار ڤ ڤ ف (كي دي ىكس) دن ؤلىه كميريڠان كورفا ناڠ نىݢاتيف.
ڤنورونان كورفا ڤاد سواتو تيتيك دي اتاسڽ ماؤلاه تريك ولور انتر دوا بارڠ.
سىڤانجانجڠ ڤ ڤ ف, كلاڠكَان ماڽيراتكن باهوا ماميليه لابيه دري ساتو باراڠ ساچر اݢرىݢات باررتي مالاكوكن لابيه ساديكيت باراڠ لاينڽ.
سابواه تيتيك دي دلام كورفا (سىڤىرتي دي ا), ادلاه لاياك تڤي يڽ ماوكيلي ينىفيسيىنسي ڤرؤدوكسي (ڤامبؤرؤسان ينڤوت), دي مانا ؤوتڤوت دري ساتو اتاوا كدوا باراڠ بيسا مانيڠكات دىڠان بارݢىراك كا اراه تيمور كاوت كا تيتيك ڤاد كورفا.
سوده دياماتي كالؤ فؤلومى ڤاردݢاڠان ناڠ تيڠݢي ترجدي انتر ويلايه باهكن وان اكسىس ك تىكنؤلؤݢي ناڠ ميريڤ وان چمڤورن ينڤوت فكتؤر, تماسوك ناݢار-ناݢار باڤاڠهاسيلان تيڠݢي.
دي انتار ماسيڠ-ماسيڠ سيستيم ڤرؤدوكسي يني, موڠكين ادا ڤامباݢيان كارج ناڠ ساسواي ون كلؤمڤؤك كرج ناڠ باربىدا ناڠ ماكهوسوسكن ديري, اتاو ساسواي ون جىنيس ڤارالاتن مؤدل وان ڤاڠݢوناان لاهان ناڠ بابىدا.
تيوري وان اوبسرۏاسي مانتاڤكن كوندسي ساديميكيان روڤا ساهيڠڬ هرڬ ڤاسر اوتڤوت وان اينڤوت ڤرودوقتيف مميليه الوكاسي اينڤوت فكتور وان كاوڠڬولان كومڤاراتيف، ساهيڠڬ ﴿ساچارا ريلاتيف﴾ اينڤوت بربياي رنده مهاسيلاكن اوتڤوت بربياي رنده.
دلام ىكؤنؤمي ميكرؤ, هال يني بارلكو ݢاسان ڤانانتوان هارݢا ون ؤوتڤوت ݢاسان ڤاسار ڤارسايڠان سامڤورنا, ناڠ مانچاكوڤ كؤنديسي كدد ڤامبالي اتاوا ڤانجوال ناڠ چوكوڤ ݢانال ݢاسان ماميليكي ككواتن ڤاناتڤان هارݢا.
تىؤري ڤارمينتان ماڠݢامباركن كؤنسومىن ينديفيدو ساباݢاي ناڠ ساچر راسيؤنال ماميليج كوانتيتاس ناڠ ڤاليڠ ديسوكاي داري ساتياڤ باراڠ, ڤانداڤاتن ناڠ سوداه ديتانتوكان, هارݢا, سالىر, د ل ل.
هوكوم ڤارمينتان مىڽتكن باهوا, سىچارا وموم, هارݢا باربانديڠ تىرباليك ون كوانتيتاس ناڠ ديمينتا دي ڤاسار ترتىنتو.
سالاين يتو, دي بىي دري ڤىنورونان هارݢا مانيڠكتكن كمامڤوان مانوكر (ىفىك ڤاندڤاتن).
ڤارسدياان ادلاه هوبوڠان انتر هرݢ سواتو بارڠ ون جومله ناڠ ترسىديا ݢسان ديجوال ڤاد هرݢ ترسىبوت.
ڤارسادياان بياساڽ ديرىڤرىسانتسيكن ساباݢي فوڠسي ناڠ باركيتن ون هرݢ ون كوانتيتس, جيك فاكتؤر لاين كد باروباه.
ناڠ كي داري دي سيسي ڤارمينتان, ڤؤسيسي ڤاناورن كو باݢىسىر, كتكنلاه دري ڤاروباهان هارݢ ينڤوت ڤرؤدوكتيف اتو ڤانيڠكتن تىكنيس.
كسيمبڠان ڤاسار تجدي دي مانا كوانتيتس ناڠ ديتوركن ساما دىڠن كوانتيتس ناڠ ديمينت, ڤارڤؤتؤڠان كورفى ڤاناورن ون ڤارمينتان ناڠ اد دي ݢمبار بااد دي اتس.
ڤاد هرݢ دي اتس كسايمباڠان, اد سورڤلوس كوانتيتس ناڠ ديتوركن ديبانديڠاكان ون كوانتيتاس ناڠ ديمينت.
جنيس ڤاروساهان ناڠ ڤاليڠ جلاس ادلاه كؤرڤؤرسي, كميتراان, وان ڤاروليان.
دلام ڤاسار ڤىرسايڠان سىمڤورنا ناڠ ديڤىلاجري دالام تىؤري ڤىناورن وان ڤارمينتان, تدڤات باڽك ڤرؤدوسىن, تڤي كدد سابوتيڠ ڤون ناڠ مامڤاڠاروهي هرݢ ساچر سيݢنيفيكان.
ستروكتور ڤاسار وموم ناڠ ديڤىلاجري سالاين ڤارسايڠان سىمڤورنا انتر لاين ادلان ڤارسايڠان مؤنؤڤؤليستيك, وان بارباڠي بانتوك ؤليݢؤڤؤلي, ون مؤنؤڤؤلي.
مايڠات بانتوكڽ ناڠ بابىد, اد بارباݢي چر ݢسان ماوكيلي كتيداكڤاستيان ون ڤؤلا اݢىن ىكؤنؤمي ماناڠݢاڤيڽ.
دلام ىكؤنؤمي ڤاريلاكو, تىلاه ديݢوناكن ݢسان مامؤلاكن سترتىݢي ناڠ ديڤيليه اݢىن ڤاس باينتىراكسي وان ؤراڠ لاين ناڠ كاڤانتيڠنڽ ڤاليڠ كد ساباݢيان ماروݢيكن يڽ سؤرىڠ.
يني بيسي اڤليكاسي سيݢنيفيكن ناڠ تامڤاكڽ دي لوار ىكؤنؤمي دلام باراݢم ستودي كي ڤاروموسان ستراتىݢي نوكلير, ىتيكا, يلمو ڤؤليتيك, ون بيؤلؤݢي ىفلوسيؤنىر.
ڠيني جوا ݢسان مااناليسيس ڤاناتڤان هارݢ ينسترومىن كواڠان, ستروكتور كواڠان ڤاروساهاان, ىفيسيىنسي ون كرڤوهن ڤاسار كواڠان, كريسيس كواڠان, وان كبيجكن اتو ڤاراتورن ڤامارينته تكيت.
"ڤالاڠݢان ناڠ كد تهو اڤاكه سابوتيڠ مؤبيل ادلاه ""لىمؤن"" ماناكن هارݢاڽ دي باوه كواليتاس مؤبيل باكس."
"كادوا مسئله ڠيتو كاو مانيڠكاتاكن بياي اسورنسي وان ماڠوراڠي ايفيسيانسي دڠن مندوروڠ ڤالكو ترنسكسي نڠ هندق كالوار دري ڤاسر ﴿""ڤاسر نڠ كادا لڠكڤ""﴾."
اسيمىتري ينفؤرماسي ون ڤاسار ناڠ كد لاڠكڤ بيسا مااكيباتكن ينىفيسيىنسي ىكؤنؤمي تڤي ادا كمونݢكينان جوا ݢاسان مانيڠكتكن ىفيسيىنسي مالالوي ڤاموليهن ڤاسار, هوكوم, ون ڤاراتورن, ناڠ كي ديباهاس دي اتس.
باراڠ ڤوبليك ادلاه باراڠ ناڠ ككورڠان ڤاسؤكن دي ڤاسار ناڠ كهاس.
چؤنتؤهنيا, ڤؤلوسي ودرى كو ماهسيلاكن ىكستىرناليتاس نىݢاتيف, ون ڤانديديكن كو ماهاسيلاكن ىكستىرناليتاس ڤؤسيتيف (ماڠوراڠي كجهتن, د ل ل/).
دي باڽك داىره, بابارڤا بىنتوك كككوان هرݢ ديڤؤستولاتكن ݢسان مامڤارهيتوڠكن كوانتيتس, لاين هرݢ, ماڽسوايلنڽ دالام جاڠك ڤىندىك وان ڤاروباهان دي سيسي ڤارمينتان اتو سيسي ڤاڽدياان.
چؤنتؤه كككوان هرݢ دي ڤاسار ترتىنتو تماسوك تيڠكت وڤاه دي ڤاسار تنݢ كرج ون هرݢ ناڠ ديتامڤيلاكن دي ڤاسار ماڽيمڤاڠ داري ڤارسايڠان سامڤورنا.
اݢرىݢت ڠيتو تماسوك ڤاندڤاتن وان ڤاڠاڠݢورن, وان ينفلاسي هرݢ وان سوب-اݢرىݢات ناڠ كي كؤنسومسي تؤتال ون ڤڠالوارن ينفىستسي وان كؤمڤؤنىنڽ.
هال ڠيني تلاه مااتسي كاڤريهتينان لاوس سؤال ڤاركمباڠان ناڠ كد كؤنسيستىن داري سوبجىك ناڠ ساما.
كىينىس باڤاندڤات باهو ڤارمينتان اݢرىݢات ݢسان باراڠ موڠكين كد مانچوكوڤي سالاوس كمارؤسؤتن ىكؤنؤمو, ناڠ ماڽباڤاكن تيڠكت ڤاڠاڠݢورن ناڠ تيڠݢي نڠ كد ڤارلو ون هيلاڠڽ ؤوتڤوت ڤؤتىنسيال.
ماكرؤىكؤنؤمي كلاسيك هڽار, بابىدا داري ڤاندڠان كىينىسيان سؤال سيكلوس بيسنيس, مااسومسيكن كليريڠ ڤاسار وان ينفؤرماسي ناڠ كد سامڤورنا.
اڠكتن كرج هاڽ مانچكوڤ ڤاكرج ناڠ اكتيف مانچري ݢويان.
مؤدىل كلاسيك ڤاڠاڠݢورن ترجدي ڤاس تريف وڤاه ناڠ تلالو تيڠݢي باݢي ڤاڠوساه ݢسان مامڤاكرجكن لىبيه باڽك ڤاكرج.
ڤاڠاڠݢورن ستروكتورال دلام جوملاه ناڠ ݢنال كو ترجدي ڤاس ىكؤنؤمي لاݢي دالام ترانسيسي يندوستري ڤاس ىكؤنؤمي لاݢي دالام ماناموكن كترمڤيلاڽ سابالومڽ سوده كد ديبوتوهكن لاݢي.
دويت بايسي ڤاناريماان وموم, كنسيستىنسي رىلاتيف دالام نيلاي, كترباݢويان, دايا تهن, ڤؤرتابيليتاس, ىلاستيسيتاس ڤاناوارن, ون تهن لاوس ون كڤارچيان ڤوبليك ماسسال.
"جر فرنچيس اماسا ولكر، اهلي ايكونومي تركانل ابد ك-19، ""دويت اياله اڤ يڠ دلاكوكن دويت"" ﴿اتاو دالم كليمة اصليڽ ""دويت اياله يڠ دلاكوكن دويت""﴾."
فوڠسي ىكؤنؤميڽ كو دكونترسكن ون بارتىر (ڤارتوكرن نؤن-مؤنىتىر).
ڤاس ڤارمينتان اݢرىݢت تورون دي بوه ؤوتڤوت ڤؤتىنسيال ىكؤنؤمي, اد كسانجڠان ؤوتڤوت دي مانا باباراڤا كاڤاسيتاس ڤرؤدوكتيف ديبياركن ماڠاڠݢور.
ميسالڽ, توكڠ مامباڠون روماه ناڠ ماڠانڠݢور كو ديڤاكرجاكن ݢسان مامڤارلواس جلان ري.
ىفىك دري كبيجكن فيسكل كو ديباتسي دىڠان چر چرؤوديڠ ؤوت.
بابارڤا اهلي ىكؤنؤمي باڤيكير باهو چرؤودينݢ ؤوت سالالو مانجادي ماسالاه سىمىنتر اهلي ىكؤنؤمي ناڠ لاين كد باڤيكير يتو ادلاه ماسالاه بىسار كلاو ؤوتڤوت ديتكن.
ناڠ تركهير, سابوتيڠ اسڤىك داري تىؤري ڤيليهان ڤوبليك, مامؤدىلاكن ڤاريلاكو سىكتؤر ڤوبليك ساچر انالؤݢ ون ىكؤنؤمي ميكرؤ, ناڠ ماليباتاكن ينتىراكسي ڤىميليه ناڠ مامانتيڠاكان ديري سؤرىڠ, ڤؤليتيس, ون بيرؤكرات.
هال يني جوا ماڽڠكوت وكوران ون ديستريبوسي كونتوڠان داري ڤارداݢاڠان.
"رنچق دسمبت بهوا چرليلي ممبري جولوكن ايكونومي اداله ""علمو نڠ سورم"" سابڬاي تڠڬڤن تاهدڤ توليسن-توليسن ڤندتا تومس روبيرت مالطاس ڤاس اخير ابد ك-١٨، ينيا مارامالاكن بهوا وابه كالاڤرن اكن ترجادي، كارنا ڤروييكسي ڤرتومبوهن ڤندودوق مالابيهي لاجو ڤنيڠكتن ڤاسوكن ماكنن."
هوبوڠان ڤارك انتر تىؤري ون ڤراكتيك ىكؤنؤمي دىڠنڤؤليتيك ادلاه فؤكوس ڤارتيكيان ناڠ مامبايڠي اتاو مانديسترؤسي ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ ىكؤنؤمي ناڠ ڤاليڠ سادارهانا, وان رانچك ديكچوكن دىڠان اݢىندا سؤسيال ون سيستىم نيلاي ترتىنتو.
بابارڤ جورنال ىكؤنؤمي اكدىميس تلاه مانيڠكتكن وڤاياڽ ݢسان ماڠوكور كساڤكتن ڤارا اهلي ىكؤنؤمي ماڠاناي يسو-يسو كبيجكن ترتتىنتو دىڠان هرڤان كو مامڤاڠاروهي ليڠكوڠان ڤؤليتيك ناڠ لابيه تينفؤرماسي.
كىساه-كىساه كي يندىڤىندىنسي بانك سىنترال, كبيجكن بانك سىنترال وان رىتؤريك دلام وچن ݢوبىرنور بانك سىنترال اتو ڤرىميس كبيجكن ىكؤنؤمي ماكرؤ (كبيجكن مؤنىتىر ون فيسكل) ناݢر, جادي فؤكوس ڤامانديرن ون كريتيك.
بيداڠ ىكؤنؤمي ينفؤرماسي مانچكوڤ ڤاناليتيان ماتىماتيس-ىكؤنؤمي ون ىكؤنؤمي ڤاريلاكو, ميريڤ دىڠان ستودي دالام ڤسيكؤلؤݢي ڤىريلاكو, وان فاكتؤر ڤاڠݢاڠݢو اسومسي نىؤكلاسيك ادالاه سوبجىك ستودي سوبستانسيال دي باڽك بيداڠ ىكؤنؤمي.
"جوسكوو بايسي فيرست كوات بهوا ڬويان نڠ ڤانتيڠ دالم اوليڬوڤولي دلاكوكن مالالوءي ڤڠامتن اينفورمال سامنتارا موديل فورمل ""دكلوارقان ايايك س ڤوست""."
تىما وتما لاينڽ ادلاه ىفؤلوسي, نڠ مانجلاساكن كساتوان وان كرݢمن كهيدوڤان.
كاريا-كارياڽ كي هيستؤري ؤف انيمالس ساڠات ڤانتيڠ كرىنا ماڠوڠكڤاكن كچنداروڠان ناتوراليسڽ, كىموديا يڽ لىبيه باڽك ماؤلاه كاريا ىمڤيريس ناڠ بافؤكوس ڤاد ڤاڽباب بيؤلؤݢيس ون كانىكرݢمان كهيدوڤان.
بيداڠ كدؤكتىرن ديڤالجري دىڠان ساڠات بايك ؤلىه ڤارا سارجنا إسلام ناڠ ماناليتي تراديسي فيلسوف يوناني, سامانتر سىجاراه الام ساڠات مىناريك ڤاميكيرن ڤارا اريستؤتىليان, تروتم دالام ماناݢككن هيىراركي كىهيدوڤان ناڠ تاتاڤ.
ڤاڽليديكان ؤلىه جنن سواممىردام ماماباو مينات هاڽر دالام ىنتؤمؤلؤݢي ون مامبانتو ماڠامباڠاكن تىكنيك داسار ديسىكسي وان ڤاوارناان ميكرؤسكؤڤيس.
كموديان, ڤاس تهون ١٨٣٨, سچهلىيدىن وان سچهوانن مولاي مامڤرؤمؤسياكن ݢاݢاسان ناڠ واهيني جدي ماندونيا باهو (١) ونيت داسار ؤرݢانيسمى ادلاه سىل وان (٢) باهو سىل ينديفيدو بايسي باراتاان كراكتىريستيك كىهيدوڤان, ولاوڤون يڽ مانىنتاڠ ݢݢسان باهو (٣) باراتان سىل بااسال داري ڤامبالاهان سىل لاين.
چرل لينناىوس ماناربيتكن تكسؤنؤمي داسار ݢسان الام ڤاس تهون ١٧٣٥ (صارياسيڽ سوداه ديݢوناكن سامانجك ساات يتو), وان ڤاس تهون ١٧٥٠-ان يڽ مامڤاركنالاكن ناما يلمياه ݢدان باراتان سڤىسيىسڽ.
لامارچك ڤارچي باهو سيفات-سيفات ناڠ ديڤىرؤلىه ڠيني كموديان كو ديتوروناكن كڤد كتورونان هىون ڠيتو, نڠ سالانجوتڽ اكن باركمباڠ وان ديسامڤورناكانڽ.
"داسر ڬينتيكا موديرن دمولاي وان كاريا ڬريڬور مندل، نڠ ممڤريسنتسيكن مقالهڽ نڠ باجودول، ""ۏرسوچي üبر ڤفلنزينهيبريدن"" ﴿""ايكسڤيريمن ڤد هيبريديساسي تانمن""﴾، ڤاس تاهون ١٨٦٥، نڠ ماورايكن ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ ڤاواريثن بيولوڬيس وان بافوڠسي سابڬاي داسر ڬسن ڬينتيكا موديرن."
بافؤكوس ڤد جىنيس ؤرݢانيسمى مؤدىل هڽر كي صيروس وان باكتىري, بارسم وان ڤاناموان ستروكتور هىليكس ݢاندا د ن ا ؤلىه جمىس وتسؤن وان فرانچيس چريچك ڤاس تاهون ١٩٥٣, مانانداي ترانسيسي كى ىرا ݢىنىتيك مؤلىكولىر.
اكهيرڽ, ڤرؤيىك ݢىنؤم مانوسيا ديلونچوركان ڤاس تهون ١٩٩٠ وان توجوان ݢسان ماماتكن ݢىنؤمى مانوسيا ساچر وموم.
كهيدوڤان دي بومي ديمولاي داري بانيو وان تاىتاڤ ديسانا سالام ساكيتار تيݢا ميليار تهون سابالوم باميݢراسي ك دارت.
نوكلىوس تبوات داري ساتو اتو لابيه ڤرؤتؤن وان ساجوملاه نىوترؤن.
اتؤم داري ساتياڤ ىلىمىن سڤىسيفيك ماڠاندوڠ جوملاه ڤرؤتؤن ناڠ ونيك, ناڠ ديكانال ساباݢاي نؤمؤر اتؤمڽ, وان جوملاه ڤرؤتؤن وان نىوترؤنڽ ادلاه نؤمؤر ماسا اتؤم.
چؤنتؤهڽ ادلاه كربؤن, يڽ كو ىكسيس ساباݢي يسؤتؤڤ ستابيل (كربؤن-١٢ اتو كاربؤن-١٣) اتو ساباݢي يسؤتؤڤ راديؤاكتيف (كربؤن-١٤), ناڠ تركهير كو ديݢونااكن دالام ڤاناڠݢالان راديؤمىتريك (كهوسوسڽ ڤاناڠݢالان راديؤكربؤن) ݢسان مانانتواكن وسيا داري باهن ؤرݢانيك.
يكتن يؤنيك ماليباتكن دي تريك ىلىكترؤستاتيك انتر يؤن ناڠ بارلاونان, اتو انتر دوا اتؤم وان ىلىكترؤنىݢتيفيتس ناڠ ساڠات باربىدا, وان ماروڤاكن ينتىراكسي وتم ناڠ تجدي دالام ساڽاو يؤنيك.
كد ناڠ كي يكتن يؤن, يكتن كؤفالىن ماليباتكن ڤامباݢيان ڤاساڠان ىلكترؤن انتر اتؤم.
سابوتيڠ چؤنتؤه ناڠ ادا ديمانا-مانا دري يكتن هيدرؤݢىن ديتمواكن انتر مؤلىكول باڽو.
باڽو ڤانتيڠ ݢسان كهيدوڤان كرىنا ماروڤاكن ڤالاروت ناڠ ىفىكتيف, يڽ كو مالروتكن زات ترلاروت كي يؤن ناتريوم ون كلؤريدا اتو مؤلىكول هلوس لاينڽ ݢسان مامبانتوك لاروتن باباڽو.
كرىنا يكتن ؤ-ه باسيفات ڤؤلار, اتؤم ؤكسيݢىن بايسي ساديكيت مواتن نىݢاتيف وان دوا اتؤم هيدرؤݢىن بايسي ساديكيت مواتن ڤؤسيتيف.
باڽو جوا باسيفات ڤىرىكت كرنا مامڤو مانىمڤىل ڤد ڤارموكان ناڠ ڤؤلار اتو بامواتن مؤلىكول نؤن-باڽو.
كاڤاداتان ىس ناڠ لابيه رنداه ديبانديڠكن وان بانيو ناڠ چاير ديسىبڤاكن ؤلىه جوملاه مؤلىكوك بانيو ناڠ لابيه رانداه ناڠ مامبىنتوك ستروكتور كيسي كريستال ىس, ناڠ ماڽيسااكن باڽك رواڠ دي انتر مؤلىكول باڽو.
ؤلىه كرىنا يتو, ساجوملاه بىسار ىنىرݢي ديڤارلواكن ݢسان ماماݢت يكتن هيدرؤݢىن انتر مؤلىكول باڽو ݢسان ماوباه باڽو داير جدي ݢس (اتو واڤ باڽو).
كچوالي باڽو, هامڤير باراتان مؤلىكول ناڠ ماڽوسون ساتياڤ ؤرݢانيسمى مىڠاندوڠ كربؤن.
ميسالڽ, ساتو اتؤم كربؤن كو مامبانتوك ىمڤات يكتن كؤفالىن توڠݢال ناڠ كي ڤد مىتانا, دوا يكتن كؤفالىن راݢكڤ ناڠ كي ڤاد كربؤن ديؤكسيد, اتو يكتن كؤفالىن راڠكڤ تيݢ ناڠ كايا ڤادا كاربؤن مؤنؤكسيدا (چ ؤ).
تولاڠ ڤوڠوڠ هيدرؤكاربؤن كو ديݢانتيكن ؤلىه ونسور-ونسور لاين كي ؤكسيݢىن (ؤ), هيدرؤݢىن (ه), فؤسفؤر (ڤ), وان بىلىرانݢ (س), ناڠ كاو ماوباه ڤاريلاكو كيميا سىڽو يتو.
ڤاس دوا مؤنؤساكريد كي ݢلوكؤسا وان فروكتؤسا ديهوبوڠاكن بارساما, يڽ كو مامبانتوك ديساكريدا ناڠ سوكرؤسا.
ليڤد يني ادلاه ساڽو ؤرݢانيك ناڠ ساباݢيان بىسار نؤنڤؤلار وان هيدرؤفؤبيك.
ݢوݢوس ݢليسىرؤل ون فؤسفات بىرساما-ساما مامبىنتوك ويلاياه ڤؤلار وان هيدرؤفيليك (اتو كڤلا) دري مؤلىكول سىداڠكن اسام لاماك مامبانتوك ويلاياه نؤنڤؤلار وان هيدرؤفؤبيك (اتو بونتوت).
ڤرؤتىين ادلاه ماكرؤمؤلىكول ناڠ ڤاليڠ باراݢم, ناڠ ماليڤوتي ىنزيم, ڤرؤتىين ترانسڤؤر, مؤلىكول ڤامباري سيڽل ݢنال, انتيبؤدي, وان ڤرؤتىين ستروكتورال.
ڤؤلاريس ون مواتن رانتي سامڤيڠ مامڤاڠاروهي كلاروتن اسام امينؤ.
ستروكتور ڤريمىر تديري داري وروتن ونيك اسام امينؤ ناڠ ديهوبوڠاكن سىچارا كؤفالىن ؤلىه يكتن ڤىڤتيدا.
ڤاليڤاتن هىليكس الفا وان لامباران بىت ماىمباريكن ڤرؤتىين ستروكتور تيݢ ديمىنسي اتو تىرسيىر.
ڤورين تماسوك دالم ݢوانين (ݢ) وان ادىنين (ا) سىدڠكن ڤيريميدين تديري دري سيتؤسين (ت), وراسيل (و), وان تيمين (ت).
مىمبران سىل تىرديري داري لاڤيسان ݢندا ليڤد, تماسوك كؤلىستىرؤل ناڠ باادا دي انتر فؤسفؤليڤيد ݢسان مامڤارتهنكن فلويديتاسڽ دي بارباݢي سوهو.
مىمبران سىل تليبات دالم بارباݢي ڤرؤسىس سىلولىر كي ادهىسي سىل, ڤانييمڤانان ىنىرݢي ليستريك, وان ڤانسيڽلان سىل ون بافوڠسي سىباݢي ڤارموكاان ڤالىكتن ݢسان باباراڤا ستروكتور ىكستراسىلولىر كي دينديڠ سىل, ݢليكؤكاليكس, وان سيتؤسكىلىتؤن.
"تيك س البرث ممبهاس باڬايمانا ""بلوك باڠونن سلولر"" باڬرق ڬسن ممبنتوق امبرياو نڠ لاڬي بركمبڠ."
سىل تومبوهان بايسي ؤرݢانىل تامباهن ناڠ مامبىدااكنڽ داري سىل كىوان كي دينديڠ سىل ناڠ ماڽديااكن دوكوڠان ݢسان سىل تومبوهان, كلؤرؤڤلاس ناڠ مامانىن ىنىرݢي سينار ماتاهاري ݢسان ماهاسيلاكن ݢولا, وان فاكوؤلا ناڠ مانيىديااكن ڤانييمڤانان وان دوكوڠان ستروكتورال وان تليبات دالامم رىڤرؤدوكسي ون ڤاماچاهن داري بىنيه تنامان.
مىنورتو هوكوم ڤىرتما تىرمؤديناميك, ىنىرݢي ادلاه ككل, ييتو كد كو ديچيڤتكن اتو ديموسناهكن.
اكيباتڽ, سواتو ؤرݢانيسمى مامبوتوهكن ماسوكن ىنىرݢي ناڠ تتروسان ݢسان مامڤارتهناكن كىاداان ىنترؤڤي ناڠ رانده.
بياساڽ, كتبؤليسمى مالاڤاسكن ىنىرݢي, ساداڠكن انابؤليسمى ماڠؤنسومسي ىنىرݢي.
رىاكسي كسىلوروهن تىرجدي دالام ساراڠكيان لاڠكه بيؤكيميا, باباراڤ دي انترڽ اداله رىاكسي رىدؤكس.
اسىتيل-كؤا ماماسوكي سيكلوس اسام سيترت ناڠ ترجدي دي دلام ماتريكس ميتؤكؤندريا.
فؤسفؤريلاسي ؤكسيداتيف تديري داري رنتي ترانسڤؤر ىلىكترؤن, ناڠ ماروڤاكن ساراڠكايان امڤات كؤمڤلىكس ڤرؤتىين ناڠ مىنترانسفىر ىلىكترؤن داري ساتو كؤمڤلىكس كى كؤمڤلىكس لاينڽ, ساهيڠݢا مالىڤاساكن ىنىرݢي داري ن ا د ه وان ف ا د ه٢ ناڠ دياݢبوڠاكن وان ڤامؤمڤاان ڤرؤتؤن (يؤن هيدرؤݢىن) مالينتسي مىمبران ميتؤكؤندريا باݢيان دالام (چهىميؤسمؤسيس), ناڠ ماهسيلاكن ݢي ݢىراك ڤرؤتؤن.
اڤابيلا ؤݢسيݢىن كدد, ڤيروفات كد اكن ديمىتابؤليسمى ؤلىه رىسڤيرسي سىلولىر تڤي يڽ ماالامي ڤرؤسىس فىرمىنتاسي.
فىرمىنتاسي ماؤكسيدسي ن ا د ه دادي ن ا د+ ساهيڠݢا كو ديݢونااكن لاݢي دالام ݢليكؤليسيس.
ڤاد ؤتؤت راڠك, ڤرؤدوك ليمباهڽ ادالاه اسام لاكتات/
سالاوس ڤرؤسىس ݢليكؤليسيس اناىرؤبيك, ن ا د+ بارىݢىنىراسي ڤاس ڤاساڠان هيدرؤݢىن باݢبوڠ ون ڤيروفات ݢسان مامبىنتوك لاكتت.
سالاوس ڤاموليجان, ڤاس ؤكسيݢىن ترسىديا ن ا د+ مانىمڤىل ڤاد هيدرؤݢىن داري لاكتت ݢسان مامبىنتوك ا ت ڤ.
دالام باڽك كاسوس, ؤكسيݢىن ديلاڤاساكن جوا سىباݢي ڤرؤدوك ليمباه.
يني انالؤݢ وان ݢي ݢىرك ڤرؤتؤن ناڠ ديهاسيلكان مالينتاسي مىمبران ميتؤكؤندريا باݢيان دالام ڤادا رىسڤيراسي اىرؤبيك.
دالام ڤانسيڽالان اوتؤكرين, ليݢان مامڤىڠاروهي سىل ناڠ ساما ناڠ مالاڤاساكانڽ.
ڤادا ىوكاريؤت (يايتو, سىل هىون, تومبوهن, جامور, دان ڤرؤتيستا), اد دوا جىنيس ڤامبالاهن سىل ناڠ بابىدا: ميتؤسيس وان مىيؤسيس.
سىتىله ڤامبالاهن سىل, ماسيڠ-ماسيڠ سىل اناك مامولاي ينتىرفاسى دري سيكلوس هاڽار.
كادوا سيكلوس ڤامبالاهن سىل يني ديݢونااكن دالام ڤرؤسىس رىڤرؤدوكسي سىكسوال دي بىبىراڤا تيتيك دالام سيكلوس هيدوڤڽ.
بابىدا وان ڤرؤسىس ميتؤسيس وان مىيؤسيس ڤاد ىوكاريؤت, ڤامبالاهن بينىر ناڠ بالاڠسوڠ ڤادا ڤرؤكاريؤت تىرجدي تانڤا ڤامبانتوكن اڤاراتوس ݢىلىندؤڠ ڤادا سىل.
واريسان مىندىليان, خصوصڽا, يالاه ڤرؤسىس دي مانا ݢىن وان سيفات ديتروناكن داري ؤراڠ توا كا كاتورونانڽ.
ناڠ ڤارتم ادالاه باهوا كاراكتىريستيك ݢىنىتيك, ناڠ واهيني ديڠاراني الىل, ادلاه ديسكريت وان بايسي بىنتوك التىرناتيف (ميسالڽ ونݢو ف س ڤوتيه اتو تيڠݢي ص س كىرديل), ماسيڠ-ماسيڠ ديوريسي دري سالاه ساتو داري دوا ؤراڠ توها.
مىندىل مانچاتت باهوا سالاواس ڤامبىنتوكن ݢامىت, الىل ݢسان ساتياڤ ݢىن ماميساه ساتو ساما لاين ساهيڠݢ ساتياڤ ݢمىت هاڽ مىمباوا ساتو الىل ݢسان ساتياڤ ݢىن, ناڠ ديڽتكن ؤلىه هوكوم سىݢرىݢسيڽ.
نوكلىؤتيد باݢابوڠ ساتو ساما لاين دلام رانتي ؤلىه يكتن كؤفالىن انتر ݢولا دري ساتو نوكلىؤتيد وان فؤسفات بىريكوتڽ, ساهيڠݢ ماهاسيلكن التىرناتيڤ تولاڠ ڤوڠوڠ ݢولا-فؤسؤسفات.
باس-ڽ دبايه ك دوا كالومڤوك: ڤيريميدين وان ڤورين.
د ن ا ڠيني تادوڤليكت ڤاس دوا جونتايانڽ تاڤيسه
سابواه كرؤمؤسؤم اياله سابواه ستروكتر تااتور ناڠ بايسي د ن ا هيستؤنس.
د ڤروكارياوتس، د ن ا ڠيتو دكاچق ددالم سابوه اوق نڠ بنتوكنڽ كادا رات دالم سيتوڤلسما نڠ دسمبت نوكلويد.
اينڤورماسي ڬينتيق نڠ ديندق دي د ن ا ماواكيلكن ڬينوتيڤي، نڠ مان حاسيل فينوتيڤ-ڽ متن سينتيسيس وان ڤروتيئن نڠ مامتاوت سابوه ستروكتور مهلوق هيدوڤ وان ڤمباڠوننڽ، اتوا ڠيتو باڤرن سابڬاي انزيم كاتليستور جالور ميتابوليق تاتانتو.
دباوه كودي ڬينتيق، هونتاين م ر ن ا ڠينا ماننتواكن هوروتن اسم امينو ددالم ڤروتيئن ڤد سابوه ڤروسيس نڠ دسمبت ترنسلسا، نڠ تاجد د ريبوسوم.
ڤڽوسونن وان اناليسيس ڬينوم كاو ڤاكاي هوروتن كالواران د ن ا وان بيواينفورماتيك ڬسن ماڠومڤولاكن وان مأنعليسا ڤوڠسي وان ستروكتور سالوروح ڬينوم.
ڬينومس ڤروكارياوتا ڠيتو هالوس، ڤدت، وان بامچم.
اد امڤات كونچي ڤروسيس نڠ منداساري ڤركمبڠن: ڤننتوان، ڤمبيدان، مورڤوڬينيسيس وان ڤرتومبوهن.
سل ايندوق ڠيتو لاين سل نڠ دلايناكن اتوا سابڬيان دلايناكن نڠ كاو مالايناكن كادالم بامچم جنيس سل وان كادا بيمڤيهن بكمبڠبياق ڬسن ممڤرودوكسي سل ايندوق نڠ سام بلابيه.
اڤوڤتوسيس، اتوا كالورتن سل نڠ تڤروڬرام، جوا مونچول ڤاس مورڤوڬينيسيس، كاي كالاروتن سل انتارا جومبله ڤرتومبوهن سل مأنسي، نڠ ممبيبساكن جاري كاكي وان جاري باتيس ماسيڠ-ماسيڠ.
اورڬن ڬن ڠينا دايڠاو بانر دانتارا فيلوس، ارتيڽ ينيا توه وان ماهيريڤ بانر دالم كالومڤوك بيناتڠ نڠ تاڤيسه ليدڠ.
ڬن هوكس ماننتواكن دمان باڬين نڠ باولڠ، كاي تولڠ بالقنڬ اولر نڠ باڽق، چاڬر تومبوه دالم سابوه امبرياو اتوا لرۏ نڠ تومبوه.
سابوه ڬن تولكيت كاو دڽاتعكن دالم ڤول نڠ بالاين، كاي ڤاس ڤاتوق فينچ دروين ڬانل دڬنعلي لاون ڬن ب م ڤ، اتاو ڤاس اولر كهالڠن باتيسڽ كران ڬن ديثتل-ليسس ﴿د ل ايكس﴾ جادي كورڠ اكتيڤ اتاو كادا اكتيڤ لالو د واده نڠ مان ريڤتيل لاينڽ بالنجوت ممبنتوق اوقڽ.
ڤنداڠن ينا ماءيڠكوت باهووا ڤرتومبوهن مونچول ڤاس اد ڤراوبهن د جومله الل دالم سابوه ڤوڤولسي اورڬانيسمى كاوين سيلڠ.
ڤاس ڬاي ڤاميليه ڠيتو كاديدا اتاو لاماه، جومله الل رنچقڽ لاجو كعةاس اتوا كابوه ڤد ساتياڤ ڬينراسي نڠ بهاسيل كران الل ڠيتو سوبجيك چونتوه نڠ ساله.
ايسولسي ريڤرودوك سا جوا رنچقڽ مانيڠكت لاون دڤرڬنسي ڬينتيس.
ڤاس سابوه ڬاريس جوريات دباڬي جادي دوا، ڠيتو دواكيلاكن سابڬاي نودوس (اتاو سيمڤول) د ڤوهون فيلؤݢىنىتيك.
ددالم سابوه ڤوهون، ساتياڤ كالومڤوك سڤيسيايس نڠ ديديساءين لاون ڠرن اداله سابوه تاكسون (چونتوهڽ، مأنسي، ڤريمات، ماماليا، اتوا ۏرتبراتا) وان سابوه تاكسون نڠ بايسي ساموا جورياتڽ نڠ تومبوه اداله سابوه قلييد، سابليكڽ دڤينندوي سابڬاي سابوه تاكسون مونوفيليتيق.
سابوه سڤيسيايس اتوا كالومڤوك نڠ ڤارق لاون كالومڤوكڽ سورڠن تاڤي دلوارڽ فيلوڬينتيق دكياو كالومڤوك لوار، نڠ مان ماڽدياكن تيتيق اچوان د ڤوهون.
بادسر ڤرينسيڤ ڤرسيموني (اتوا اوكمءس ريذور), ڤوهون نڠ دسايڠي اياله ينيا نڠ ڤاليڠ ساءيكيت ڤراوبهن تومبوهڽ ڤرلو دكارمڤوتي متن صبراتان سيڤت دالم صبراتان كالومڤوك.
بادسر سيستم ڠينا ساتياڤ سڤيسيايس دباريا دوا ڠرن، سابوتيڠ ڬسن جنيسڽ سابوتيڠڽ ڤولڠ ڬسن سڤيسيايسڽ.
اهلي بيولوڬي مأنڬڬڤ باڽقڽ كودي ڬينتيق ڬسن بوقتي متن كتورونن عموم اونيڤرسال ڬسن بارتءن بكتيري، اركيا، وان يوكريتا.
ليمبه تو، ساكيتار ١،٧ ميليير تاهون نڠ لالو، اورڬانيسمى مولتيسيلولير مولاي منچوڠول، لاون سل نڠ دلايناكن مانمڤيلكن ڤوڠسي هوسوس.
تومبوهن دارت سوده بهاسيل لماون بوهنڽ دأڠڬڤ سوده اومڤت متن ڤاريستيوا كاڤونهن ديۏونين اهير.
رحات ڤمبيڬسن متن لورت، اركوساءوروس جادي ۏرتبراتا دارت نڠ ڤاليڠ ممبونچه; اسا كالومڤوك اركوساءوروس، دينوساءوروس، ماڠواساا جامن مسوزوايكوم وان جامن كاڤور.
بكتيري منديامي تانه، بڽو، سومبر بڽو ڤانس نڠ اسم، باكس راديواكتيڤ، وان لاڤيسن بومي نڠ ڤاليڠ دالم متن كاراق بومي.
اركاايا ماروڤاكن واده لاين متن سل ڤروكارياوتيق وان نڠ ڤامولأنڽ تاڬولوڠ سابڬاي بكتيري، نڠ ديڠاراني اركاايبقتيريا (دالم كاراجأن ارچهايبكتيريا), اصطلاح نڠ كادا دڤاكاي لاڬي.
اركيا وان بكتيريا ڤد عمومڽ ماهيريڤ ڬانل وان روڤاڽ، والاو دامينتو بابقاڤ اركيا بايسي روڤا نڠ لاين بانر، چونتوهڽ اد سل نڠ رات وان ڤرساڬي ڤد هلوقوادراتوم ولسبيي.
اركيا مامقاي لابيه باڽق سومبر اينرڬي ڤد يوكريوتا: اين باكيسر ڤد ساڽوا اورڬانيق، چونتوهڽ كاي ڬولا، امونيا، ااون لوڬم اتوا بهكن ڬس هيدروڬين.
ركيا نڠ ڤرتام كالي داتيهي اداله ايكستريموڤيل، نڠ باديعام د واده نڠ اك ستريم، چونتوهڽ كاي سومبر بڽو ڤانس وان دانااو اويه نڠ كادادا اورڬانيسمىڽ.
اركيا ماروڤاكن باڬين نڠ ڤنتيڠ متن كهادوڤن د بومي.
ليما متن قلييد نڠ اد جوا دسمبت سابڬاي ڤروتيستا، نڠ كابڽقان ماروڤاكن اورڬانيسمى اييوكارياوتيق ميكروسكوڤيق نڠ لاين تومبوهن، فوڠي، اتوا ساتوا.
كابڽقان ڤروتيستا تو اداله اونيسلولر، نڠ دسمبت سابڬاي ميكروبيال يوكريوتا.
دينوفلاڬيللات تو باسيڤت فوتوسينتتيق وان كاو دتماوا د لاوت دمان بوهنڽ باتوڬس سابڬاي ڤمبوات اوتام ڤد باهن اورڬانيق.
چيلياتا ماروڤاكن الۏياولت نڠ بايسي باڽق سوسونن نڠ كاي رمبوت نڠ دسمبت چيليا.
ايكسكاۏاتا ماروڤاكن كالومڤوك ڤروتيستا نڠ مولايا ديديڤرسيڤيكسياكن كيرا٢ ١،٥ ميليير تاهون نڠ لالو كادا لاوس هابيس اصل اصول متن يوكريوتا.
سترامنوڤيليس، كابڽقان كاو دڬولوڠكن متن اداڽ رمبوت توبولر د دوا فلاڬلڽ نڠ لابيه ڤنجڠ، تامسوك جوا ديتوم وان ڬڠڬڠ چوكلات.
ريزريا ترديري متن تالو كالومڤوك اوتام: سركوزوا، فورامينيفير، وان راديولاريا.
الڬ ترديري متن بابقاڤ كلاد نڠ بالاين كاي ڬلاوكوڤيت، نڠ ماروڤاكن ڬڠڬڠ بڽو تاور ميكروسكوڤيس نڠ ماهيريڤ لاون روڤا ڤنينين اونيسلولر متن ڤلانتااي.
تومبوهن دارت (ايمبريؤفيت) ڤرتام كالي منچوڠول د واده نڠ ترريستريال كيرا٢ ٤٥٠ سمڤأي ٥٠٠ جوت تاهون نڠ لالو.
سابليكڽ، كاتلو قلييد ماروڤاكن تومبوهن نونڤاسكولر لنترن بوهنڽ كادا بايسي تركايا.
بوهنڽ بياساڽ دتماوا دالم واده نڠ دمان بڽوڽ سوده تاسدي.
كابڽقان تومبوهن نونڤاسكولر اداله ترايستريال، دڠن بابقاڤ اد نڠ هيدوڤ د ليڠكوڠن بڽو تاور وان كادادا نڠ هيدوڤ د لاوتن.
ڬيمنوسڤرماي تاديري متن تومبوهن رونجوڠ، سيكس، ڬيڠڬو، وان ڬنيتوڤيت.
بوهنڽ مولاهڽ متن اسا ڤروسيس نڠ دسمات هيتيروتروفي ابسورڤتيف دمان بوهنڽ ڤرتام٢ مڠالواركن انجيم ڤينچيرنأن نڠ مهنچوركن موليكول ماكنن نڠ ڬانل سابلوم ماڽراڤڽ مالالوءي ممبران سلڽ.
فوڠي، تايمباي لاون دوا ڬاريس كتوروننڽ، چوانوفلاڬيللات وان ساتوا، كاو دكالومڤوقن سابڬاي اوڤيستوكونت.
فوڠي مولتيسيلولر، سالاين ايت، جوا بايسي اوق نڠ دسمبت ميسيليوم، نڠ مان تاديري متن مسسا ڤد اينديڤيدو توبولر ڤيلمن نڠ دكياو هيف نڠ ماموڠكينكن تاجدڽا ڤڽراڤن نوتريسي.
لاون ساديكيت ڤڠاچوالين، ساتوا ماكن باهن اورڬانيق، بانڤاس وان اوكسيڬن، كاو باڬرق، كاو بأناكن، وان تومبوه متن بولا سل نڠ باروڠڬ، بلاستولا، رحات ڤركمبڠن امبرياو.
ساتوا كاو دلايناكن جادي دوا كالومڤوك بادسركن متن ڤارڠاي ڤركمبڠن بوهنڽ.
دالم ڤروتوستوما، بلاستوڤوري مانيمبولكن مونتوڠ، نڠ ديومڤتي لاون ڤمبنتوكن انوس.
اوق متن كابڽقان ساتوا اداله سيميتريكل، لاون سيميتريس نڠ راديال اتوا بيلاترل.
اهيرڽ، ساتوا كاو دلايناكن متن جانيس وان واده ڤلنڬكاڤن بوهنڽ كاي انتينا ڬسن ماراساعكن ليڠكوڠنڽ اتوا چاكر ڬسن ماننڬكڤ مڠسا.
مايوريتاس (~٩٧%) متن سڤيسيايس ساتوا اداله ينۏرتبراتا، نڠ ماروڤاكن ساتوا نڠ كادا بايسي اتوا كادا مڠامباڠكن كولوم ۏرتبرال (بياساڽ دسمبت سابڬاي تولڠ ڤوڠڬوڠ اتوا تولڠ بالقنڬ), نڠ تاچيڤتا متن نوتوكورد.
باڽق تاكسا ينۏرتبراتا نڠ بايسي جومبله وان ڤارياسي سڤيسيايس نڠ لابيه باڽق ڤد بارتءن سوبفيلوم ۏرتبراتا.
لابيه متن ٦.٠٠٠ سڤيسيايس ۏيروس سوده دجالاساكن ساچارا دتال.
رحات لاڬي كادا د دالم سل نڠ تاينڤكسي اتوا رحاتن ڤاروسس ماڠينڤكسي سل، ۏيروس اد دالم روڤا ڤرتيكل ايندڤندن، اتوا ۏيرياون، تاديري متن ماتيري ڬينتيق ﴿د ن ا اتوا ر ن ا﴾، اسا لاڤيسن ڤروتيئن نڠ دكياو كڤسيد، وان دالم بابقاڤ كاسوس سلوبوڠ لوار متن ليڤيد.
اسال اوسول متن ۏيروس دالم ساجرح ڤركمبڠن كهادوڤن تو كادا جالاس: بابقاڤ كاو باكمبڠ متن ڤلاسميد—تاتاكن متن د ن ا نڠ بيسا باڬرق دانتارا سل٢— رحات نڠ لاين موڠكين باكمبڠ متن بكتيري.
فيروس كاوا ماڽبر مالاوي باماچم٢ چارا.
نوروۏيروس وان روتۏيروس، ڤڽباب عموم متن ۏيروس ڬستروانتريتيس، باڤينداه متن د روتي فيكل-اورل، دجڠكيتكن مالالوءي كونتق تاڠن ك مونتوڠ اتوا دالم ماكنن اتوا بڽو.
سيسيم ڤوچوق تاديري متن باتڠ، داون، وان بوڠا.
مارا متن جالنڽ بڽو مالالوءي ممبران سميڤرمابيل ديتنتواكن اوليه ڤوتينسيال بڽو نڠ مالالوءي ممبران ايت.
كابڽقان بيبيت تومبوهن بياساڽ كادا اكتيڤ، اسا كوندسي ڤاس اكتيڤيتس نورمال بيبيت تامنداق.
ايمبيبيسي اداله لڠكه نڠ ڤرتام دالم ڤاكچمباهن، نڠ دمان بڽو دساراڤ اوليه بيبيتڽ.
مونومر٢ ڠينا دتماوايماتن هيدروليسيس ڤد ڤتي، ڤروتيئن، وان ليڤيد نڠ دسيمڤن دالم كوتيليدون اتوا اندوسڤيرم.
كمبڠ امڤون بوهنڽ تو اداله اورڬن نڠ ممڤاسيليتاسي ريڤرودوك سا، بياساڽ ماڽدياكن ميكانيسمى ڤڽتوان سڤيرم لاون سل اينتلو.
ڤڽربوكن سيلڠ اداله ڤاڤينداهن اوليه سربوق ساري متن كاڤلا ساري ڤد اسا كمبڠ ك ستيڬم كمبڠ نڠ لاين د اينديڤيدو نڠ بالاينن متن سڤيسيايس نڠ سام.
ڤراوبهن٢ اين بيسا هاج دڤڠاروحي اوليه ڬينتيق، كيميا، وان ڤقتور ڤيسيق.
ڤروتيئن فوتوريسيڤتور مايمڤأياكن اينڤورماسي نڠ كاي اڤاكه ايت سياڠ اتوا مالم، لاوسڽ هاري، باڽقڽ چهاي نڠ تاسدي، وان سومبر متن چهاي.
باڽق تومبوهن نڠ ماكر باكمبڠ رحات وقتو نڠ ڤاس لنترن متن ساڽوا نڠ ڤيكا لاون چهاي نڠ ماننڬڬاڤي لاوسڽ مالم، اسا ڤنومنا نڠ دسمبت سابڬاي فوتوڤريوديسمي.
ساتوا كاو دلايناكن باءيق سابڬاي ريڬولتاور اتوا كونڤورمر.
سابليكڽ، ساتوا كاي ايواق وان كودوق اداله كونڤورمر لنترن بوهنڽ كاو بيدڤتاسي لاون ليڠكوڠن انترنلڽ (چونتوهڽ سوهو اوق) ڬسن ماڽسواياكن لاون ليڠكوڠن ايكسترنلڽ.
چيچيت، سابڬاي چونتوه، كاو ماكن ماكنن تالو كالي لابيه باڽق ڤد كالينچي نڠ سابنديڠ لاون بارت بوهنڽ سابڬاي تيڠكت ميتابوليسمى باسل ساتياڤ ساتوان بارت تيكوس لابيه ڬانل ڤد كالينچي.
تاڤي، هوبوڠن ڠينا كادا لينيار لاون ساتوا نڠ باكوڽوڠ اتوا تارابڠ.
راهات رحات لاجو ڤانربڠن نڠ لمبت، بوروڠ هاروس كاو ممڤرتاهناكن تيڠكت ميتابوليسمى نڠ تيڠڬي سوڤاي كاو تاتاڤ تارابڠ.
اهيرڽ، ساتوا بڽو تاور بايسي چايرن د اوقڽ نڠ هيڤيروسموتيق لاون بڽو تاور.
لماون ساتوا هاروس مامقان ماكنن نڠ مڠندوڠ اينرڬي كيميا نڠ بالابيه، ڠيتو چاڬر مڽيمڤن كابڽقان اينرڬي باروڤا ليڤيد ڬسن دڤاكاي د ماس نڠ اكن داتڠ وان سابڬيان متن اينرڬي ڠيتو سابڬاي ڬليكوڬن ڬسن ڤامكاين نڠ لاكس (چونتوهڽ، رحار ڤرلو اينرڬي اوتق).
سالاين ڤد سالورن ڤنچارنأن بوهنڽ، ساتوا ۏرتبراتا جوا بايسي كالنجر اكسساوريس كاي هاتي وان ڤنكرياس سابڬاي باڬين متن سيستيم ڤنچارنأن بوهنڽ.
ليمبه مانيڠڬلكن ڤراوت، ماكنن ماسوق ك ميدڬوت، نڠ مان ماروڤاكن باڬين ڤرتام ڤد اوسوس (اتوا اوسوس هالوس ڤد ماماليا) وان ماروڤاكن واده اوتام متن ڤنچارنأن وان ڤڽراڤن.
ڤاهوروڤن ڬس د دالم ڤراو٢ بالڠسوڠ دالم جوتان كنتوڠ اودارا هالوس; ڤد ماماليا وان ريڤتيل ڠينا دسمبت الۏياولي، وان ڤد بوروڠ بوهنڽ دسمبت اتريا.
بوهنڽ ڠينا ماسوق ك ڤراو٢ دمان بوهنڽ باچبڠ جادي برونكوس سكوندر وان ترسيار نڠ سامكين كيڤيت نڠ باچبڠ جادي باڽق تابوڠ نڠ لابيه هالوس، برونكياولوس.
اد دوا جانيس متن سيستيم ڤاريدرن داره: تابوك وان تاتوتوڤ.
ڤاريدرن ڤد ساتوا بالڠسوڠ انتارا دوا جانيس جاريڠن: جاريڠن سيستماق وان اورڬن ڤرناڤسن (اتوا ڤراو)
ڤد بوروڠ وان ماماليا، سيستماق وان سيستيم ڤراو٢ تاهوبوڠ دالم سري.
كونتركسي اوتوت راڠك باسيڤت نياوروڬنيق لنترن بوهنڽ ڤرلو ماسوقان سيناڤتيق متن نيورون موتوريك.
كونتركسي نڠ دحاصيلكن كاو دڬامبركن سابڬاي كدوتن، سومسي، اتوا تتانوس، تاڬنتوڠ لاون ڤريكوينسي متن ڤوتينسيال اكسي.
ميكانيسمى متن كونتركسي ساروڤا د كاتلو جاريڠن اوتوت.
ساتوا نڠ لاين كاي مولوسكا، وان نيمتود، بايسي اوتوت لوريق نڠ ميريڠ، نڠ ايسيڽ ڤيت ڤيلمن كندل وان تيڤيس نڠ تاسوسون ساچارا هيليك س ڤد مالينتڠ، كاي اوتوت راڠك اتوا اوتوت جنتوڠ ۏرتبراتا.
بوهنڽ كاو ماڠيريم اتاو مانريما اينڤورماسي د سيتوس كونترك نڠ دكياو سيناڤسيس.
سل٢ كاي نيورون اتوا سل اوتوت بيسا دايكسيتاسي اتوا دهمبت ليمبه مانريما سيڽل متن ڽورون لاينڽ.
ڤد ۏرتبراتا، سيستيم سارڤ تاديري متن سيستيم سارڤ ڤوست (س٢ ڤ), نڠ ماليڤوتي اوتق وان سومسوم تولڠ بالقنڬ، وان سيستيم ساراف تڤي (س٢ ت), نڠ تاديري متن سارڤ نڠ ماهوبوڠكن س٢ ڤ ك ساتياڤ باڬين اوق نڠ لاينڽ.
س٢ ت دبايه جادي تالو سوبسيستيم نڠ تاڤيسه، سيستيم سارڤ سومتيق، اوتونوم، وان انتريق.
سيستيم سارڤ سيمڤاتيق دأكتيڤكن دالم كاادان ضرورت ڬسن مڠڬاراكاكن اينرڬي، لماون سيستيم سارڤ ڤاراسيمڤتيس دأكتيڤكن رحات اورڬانيسمى دالم كاادان ريليق.
سارڤ نڠ كالوار لڠسوڠ متن اوتق دسمبت سابڬاي سارڤ كرانيال لماون نڠ كالوار متن سومسوم تولڠ بالقنڬ دسمبت سابڬاي سارڤ سڤينل.
ڤد مأنسي هوسوسڽ، كالنجر اندوقرين اوتام اداله كالنجر تيرواد وان كالنجر ادرينل.
هورمون٢ كاو باروڤا كومڤليق اسم امينو، ستيرواد، ايكوسنواد، لوكوتريان، اتوا ڤروستاڬلندين.
بوهنڽ مهاسيلاكن ڬايمت هاڤلويد لاون مياوسيس.
دالم كابڽقان كاسوس، لاڤيسن كاتلو متن كومن، مسوديرم، جوا باكمبڠ د انتارا بوهنڽ.
ڬسترولسي بالڠسوڠ، دمان ڬاراكن مورفوڬينتيق ماوبه بارت سل منجادي تالو لاڤيسن ڬرمينال نڠ تاديري متن ايكتوديرم، مسوديرم وان اندودرم.
دفيرنسياسي سلولر دڤڠاروحي اوليه سيڽل ايكستراسلولير كاي ڤقتور ڤاتومبوهن نڠ دهوروڤاكن ك سل نڠ باڤراكن، نڠ دسمبت ڤينسيڽلن جوقستركرين، اتوا ك سل تاتاڠڬ دالم جارق نڠ هندڤ، نڠ دسمبت ڤينسيڽلن ڤارقرين.
سيستيم ايمون ادڤتيڤ ماڽدياكن ريسڤون نڠ ساسواي ڬسن ساتياڤ ستيمولوس لاون بالاجر ڬسن ممينندوي موليكول نڠ دتماوينيا تادهاولو.
بكتيري بايسي سيستم كاكبالن نڠ بالوم سمڤورنا دالم بنتوق انزيم نڠ ماليندوڠي متن اينڤك سا ۏيروس.
فىرتىبراتا نڠ بارهنڬ، تامسوك مأنسي، بايسي ميكانيسمى ڤاتهانن نڠ لابيه چڠڬيه لاڬي، تامسوك كاممڤوان باادڤتاسي ڬسن ممينندوي ڤاتوڬن دڠن لابيه ايڤيسيان.
ڤول تيندقن نڠ دتاتاڤكن، ميثلڽ، ديتنتواكن ساچارا ڬينتيق وان ڤارڠاي ستيريوتيڤ نڠ تاجد تنڤا بالآخر.
كومونيتس اورڬانيسمى نڠ هيدوڤ (بيوتيق) دالم هوبوڠنڽ لوان كؤمڤؤنىن ناڠ كادا هيدوڤ (ابيؤتيق) (ميثلڽ بڽو، چهاي، رادياسي، سوهو، كلامبابان، اتموسڤر، كااسمن، وان تانه) متن ليڠكوڠنڽ دسمبت ايكوسيستم.
دڠن مامقان تومبوهن وان اسا سام لاين، ساتوا باڤرن ڤنتيڠ دالم ڤاڬاراكن ماتيري وان اينرڬي مالالوءي سيستيم.
ليڠكوڠن ڤيسيق بومي داوله اوليه اينرڬي ماتهاري وان توڤوڬرافي.
چواچ اداله سوهو وان اكتيڤيتس چوره هوجن هاري ك هاري، لماون اقليم ماروڤاكن رات٢ چواچ جڠك ڤنجڠ، بياساڽ رات٢ اسا ڤريود سلاما ٣٠ تاهون.
ليمبهڽ، ليڠكوڠن نڠ باسه ماموڠكينكن تومبوهن ڬسن تومبوه سوبور.
ڤاتومبوهن ڤندودوق سلاما انترڤل جڠكهندڤ كاو ديتنتواكن مڠڬونااكن ڤاسمأن لاجو ڤاتومبوهن ڤندودوق، نڠ مڤاهيتوڠاكن تيڠكت كالهيرن، كامتين، وان ايميڬراسي.
اينتركسي بيولوڬيس ماروڤاكن ايڤيق نڠ دميليكي اوليه ساڤسڠ اورڬانيسمى نڠ هيدوڤ باسمأن دالم سواتو كومونيتس.
اينتركسي جڠك ڤنجڠ دسمبت سابڬاي سيمبيوسيس.
اد تيڠكت تروڤاق نڠ بالاين دالم ساتياڤ جاريڠ ماكنن، اون تيڠكت نڠ ڤاليڠ رنده اداله ڤرودوسين اوتام (اتوا اوتوتروڤ) كاي تانمن وان ڬڠڬڠ نڠ ماوبه اينرڬي وان باهن انورڬانيق منجادي سڽوا اورڬانيق، نڠ كامودين كاو دڤاكاي اوليه كومونيتس نڠ لاينڽ.
وان نڠ مامقان كونسومن سكوندر اداله كونسومن ترسيار وان ساتروسڽ.
دالم بابقاڤ سيكلوس اد ريسيرڤوير نڠ مان جت تاتاڤ اتاو ديسيڠاكن ڬسن جڠك وقتو نڠ لاوس.
ڤڠڬاراق ڤامنسان نڠ ڤاليڠ ڬانل اداله ايميسي ڬس رومه كاچ، نڠ لابيه متن ٩٠% اداله كربون ديوك سايدا وان ميتانا.
كأنايكاراڬمن حياتي ممڤڠاروحي ڤوڠسي متن ايكوسيستم، نڠ ماڽدياكن بامچم لاينن د مان اورڠ باڬنتوڠ.
ساچارا تراديسيونال، بوتاني جوا منچاكوڤ كاجين متن فوڠي وان الڬ اوليه اهلي ميكولوڬي وان اهلي ڤيكولوڬي، اون كاجين متن تالو كالومڤوك اورڬانيسمى ڠينا تاتاڤ اد دالم ليڠكوڤ كاڤينتيڠن متن كوڠريس بوتاني انترناسيونل.
كابون ڤيسيق ابد ڤتنڬاهن، رنچق ديريكيتكن ڤد بيارا، بايسي تانمن ڬسن كاڤينتيڠن ميديس.
كابون٢ ڠينا مندوكوڠ كاجين اكاديميس ڤاسل تانمن.
دالم دوا ديكداي تادود ابد كا-٢٠، اهلي بوتاني مايكسڤلويتاسي تيهنئ اناليسيس ڬينتيق موليكولر، تامسوك ڬينوميك وان ڤروتيوميك وان سوسونن د ن ا ڬسن مڠكلاسيڤيكاسياكن تانمن ساچارا لابيه اكورت.
"بوتاني موديرن ماڽلوسوري اكرڽ تابوليك ك يوناني كونو هوسوسڽ ك تيوڤهرستوس ﴿چ. ٣٧١–٢٨٧ سم﴾، اسا مهاسيسوا اريستوتيليس نڠ مانمواكن وان مڠڬمبركان باڽق ڤرينسيڤڽ وان ساچارا لواس دأڠڬڤ دالم كومونيتس علميه سابڬاي ""ابه متن بوتاني" "."
د ماتيريا ميديكا سوده دباچ ساچارا لواس سالوس لابيه متن ١.٥٠٠ تاهون.
ڤد ڤتنڬاهن ابد كا-١٦، كابون راي دتماوا د بابقاڤ اونيۏرسيتس د إيطالياا.
بوهنڽ مندوكوڠ ڤاتومبوهن بوتاني سابڬاي مات ڤاايلاجرن اكاديميس.
د ساڤنجاڠن ڤريود ڠينا، بوتاني تاتاڤ اد د باوه اوبت٢ان.
بوك مولاه سيستيم كلاسيڤيكاسي تومبوهن امڤونڽ سورڠ.
ڤيليهن وان اوروتن ڤارڠاي موڠكين كاو جادي اولهن دالم كونچي نڠ درانچڠ مورني ڬسن ايدينتيڤيكاسي (كونچي دياڬنوستيق) اتوا لابيه ڤارق باهوبوڠن لاون اوروتن عالمي اتوا اوروتن ڤيليتيق متن تاكسا دالم كونچي سينوڤتيق.
ڠينا مولاه سكيما ڤڠارانن بينوميال اتوا دوا باڬين ستندر نڠ مان ڠرن ڤرتام ماواكيلكن ڬينوس وان نڠ كدوا ماءيدنتيڤيكاسي سڤيسيايس دالم ڬينوس.
ڤنيڠكتن ڤڠاتاهوان ڤاسل اناتومي تومبوهن، مورفولوڬي وان سيكلوس هيدوڤ ماڽبابقان كاسدرن باهووا اد لابيه باڽق اڤينيتس عالمي انتارا تانمن ڤد سيستيم سيكسوال اولهن متن لايناس.
كاريا اولهن كتهيرين اسااو (١٨٩٨-١٩٩٧) ڤاسل اناتومي تومبوهن ماسيه جادي لندسن اوتام بوتاني مديرين.
كونسيڤ باهووا كومڤوسيسي كومونيتس تومبوهن نڠ كاي هوتن باداون ليبر باءيقليم باروبه اوليه ڤروسيس ڤڽوك ساسان ايكولوڬي نڠ دكامباڠكن اوليه هنري چندلر كووليس، ارطار تنسليي وان فريدريق قليمينث.
ڤانموان وان ايدينتيڤيكاسي متن هورمون تانمن اوك سين اوليه كننيته ٥. ثيمنن ڤد ١٩٤٨ ماموڠكينكن ريڬولسا متن ڤاتومبوهن تانمن اوليه باهن كيميا نڠ دتاراڤكن ساچارا ايكسترنل.
ڤركمبڠن ابد كا-٢٠ دالم بيوكيميا تانمن ليمبه دسوروڠ اوليه تيهنئ مديرين اناليسيس كيميا اورڬانيق، نڠ كاي سڤيكتروسكوڤا، كروماتوڬراڤي وان ايليكتروڤوريسيس.
تيكنولوڬي ڠينا ماموڠكينكن ڤڠڬوناان بيوتيكنولوڬي متن صبراتان تانمن اتوا كولتور سل تانمن نڠ باكمبڠ د بيورياقتور ڬسن ماسينتيسيس ڤستيسيدا، انتيبيوتيك اتوا اوبت٢ان لاينڽ، لاون اڤليكسي ڤركتيس تانمن اولهن ڬينتيكا نڠ درانچڠ ڬسن ڤارڠاي٢ كاي ڤنيڠكتن حاصيل.
سيستيمتيكا مديرين باتوجوان ڬسن مريڤليكسيا وان مانمواكن هوبوڠن فيلوڬينتيق انتر تومبوهن.
سابڬاي ڤرودوق سمڤيڠن متن فوتوسينتيسيس، تانمن مالڤاسقن اوكسيڬن ك اتموسڤر، ڬس نڠ دڤرلواكن اوليه همڤير صبراتان مهلوق هيدوڤ ڬسن مڠڬوي ريسڤيرسي سلولر.
مانوروت ساجرح، بارتءن مهلوق هيدوڤ دلايناكن سابڬاي ساتوا اتوا تومبوهن وان بوتاني منچاكوڤ كاجين ڤاسل صبراتان اورڬانيسمى نڠ كادا دأڠڬڤ ساتوا.
"ڤڠارتين نڠ ڤاليڠ ڤاس متن ""تومبوهن"" هيڠڬن منچاكوڤ ""تومبوهن دارت"" اتوا امبرياوڤيت، نڠ تاديري متن تانمن بربيجي (ڬيمنوسڤرماي، تامسوك ڤينوس، وان تانمن باكمبڠ) وان كريڤتؤݢامس بسڤور بيبس تامسوك ڤقاس، كلابموسسس، لوموت هاتي، لوموت تندوق وان لوموت داون."
اسي هاڤلويد سيكسوال متن امبرياوڤيت، نڠ دسمبت سابڬاي ڬايمتوڤيت، ماماليحرا سڤوروڤيت امبرياو ديڤلواد نڠ رحاتن باكمبڠ د دالم جاريڠنڽ ڬسن ڤاليڠ كادا سابڬيان متن كهادوڤنڽ، بهكن دالم تانمن نڠ بابيجي، د مان ڬايمتوڤيت ڠيتو سورڠ دڬادوه اوليه سڤوروڤيت ايندوقڽ.
بوهن اهلي ڤالاياوبوتان بالاجر ڤاسل تومبوهن ڤوربا دالم سورتن فوسيل ڬسن ماڽمڤأياكن اينڤورماسي ڤاسل ساجرح ڤركمبڠن تومبوهن.
ڠينا نڠ دسمبت اوليه بوهن اهلي ايكولوڬي سابڬاي تيڠكت تروڤاق نڠ ڤرتام.
بوهن اهلي بوتاني جوا بالاجر ڤاسل ڬولم، نڠ ماروڤاكن ماساله نڠ ڬانل دالم اڬريكولتور، وان بيولوڬي وان ڤڠندالين متن تومبوهن ڤاتوڬن دالم اڬريكولتور وان ايكوسيستم عالمي.
اينرڬي چهاي نڠ دتڠكڤ اوليه كلوروفيل ڤامولأنڽ دالم روڤا ايليكترون (وان كامودين ڬراديان ڤروتون) ڠ دڤاكاي ڬسن مولاه موليكول متن ا ت ڤ وان ن ا د ڤ ه نڠ ڬسن سامنتارا مڽيمڤن وان مأنڬكوت اينرڬي.
سابڬيان ڬلوكوسا داوبه جادي ڤتي نڠ دسيمڤن د دالم كلوروڤلس.
كادا كاي ڤد ساتوا (نڠ كاكوراڠن كلوروڤلس) تومبوهن وان كارابت ياوكارياوتا بوهنڽ كابڽقان سوده ماليمڤه اكن باڽق ڤرن بيوكيميا ك كلوروڤلس بوهنڽ، تامسوك ماسينتيسيس ساباراتاان اسم لاماق بوهنڽ، وان كابڽقان اسم امينو.
تومبوهن دارت نڠ باڤمبولوه مولاه ليڬنين، ڤوليمر نڠ دڤاكاي ڬسن ماڠواتكن دينديڠ سل سكوندر تركايد وان ڤمبولوه سيليم سوڤاي كادا رونتوه ڤاس تومبوهن ماءيسڤ بڽو مالالوءيڽ د باوه تاكنان بڽو.
نڠ لاين، كاي ميڽق ايسينسيال ميڽق ڤڤڤرمينت وان ميڽق ليمون بامنفعة ڬسن اروماڽ، سابڬاي ڤاراسا وان رارامڤه (ميثلڽ، كڤساءيچين), وان دالم ڤڠوبتن سابڬاي اوبت٢ان كاي دالم اوڤياوم متن اوڤياوم ڤوڤي.
سابڬاي چونتوه، اسڤيرين ڤڠهيلڠ راس ساكيت اداله ايستير اسيتيل اسم ساليسيلت، نڠ ڤامولأنڽ داسولسي متن كوليڤق ڤوهون ويللوو، وان بامچم اوبت ڤڠهيلڠ راس ساكيت اوڤيات كاي هيروءين نڠ دداڤت اون موديفيكسي كيميا مورفين نڠ دداڤت متن اوڤياوم ڤوڤي.
اورڠ اصلي اميريك سوده مامقاي بامچم تانمن سابڬاي چارا ڬسن ماوباتي ڤڽكيت٢ سلاما ريبوان تاهون.
ڬولا، كنجي، كاڤس، لاينن، رامي، بابقاڤ جانيس تالي، كايو وان ڤاڤن ڤرتيكل، ڤاڤيروس وان كرتس، ميڽق نباتي، ليلين، وان كارت عالم اداله چونتوه باهن كومرسيال ڤنتيڠ نڠ داوله متن جاريڠن تانمن اتوا ڤرودوق سكوندرڽ.
ڤرودوق نڠ داوله متن سلولوس اماسوك رايون وان سلوڤن، ڤاستا وللڤاڤر، بيوبوتانول وان كاڤس ڤيستول.
باباراڤا اهلي ايكولوڬي بهكن مڠندالياكن داتا امڤيريس متن مشاركت عادة نڠ دكومڤولاكن اوليه اهلي ايتنوبوتاني.
تومبوهن باڬنتوڠ لاون ڤقتور ايدڤيك (تانه) وان اقليم تاتانتو د ليڠكوڠن بوهنڽ تاڬل كاو ماوبه ڤقتور٢ ڠينا جوا.
بوهنڽ باينتراك سا اون تاتاڠڬ بوهنڽ د ماچم٢ سكالا سڤسيال دالم كالومڤوك، ڤوڤولسي وان كومونيتس نڠ سچارا كوليكتيف ممبنتوق ۏيڬيتاسي.
ڬريڬور مندل مانمواكن حكوم ڬينتيق ڤاواريثن اون ممڤالجاري ڤارڠاي٢ نڠ دواريثاكن كاي روڤا دالم ڤيسوم ساتيۏوم (كاچڠ ڤولوڠ).
بيار نڠ كاي ايت، اد بابقاڤ ساليسيه ڬينتيق نڠ هس انتارا تومبوهن وان اورڬانيسمى نڠ لاين.
باڽقڽ ماچم ڬندوم نڠ دبوديداياكن ماروڤاكن حاصيل ڤاسيلڠن انتر وان اينتر سڤيسيفيق انتارا سڤيسيايس ليار وان هيبريدڽ.
د باڽق تومبوهن دارت، ڬايمت لاكي وان بيني دڤرودوكسي اوليه اينديۏيدو نڠ بالاينن.
ڤمبنتوكن هومبي باتڠ ڤد كنتڠماروڤاكن ساله اسا چونتوهڽ.
اڤوميكسيس جوا كاو كاجادين لاون بيجي، مهاسيلاكن بيجي نڠ مڠندوڠ امبرياو نڠ ساچارا ڬينتيق ايدينتيق لاون ايندوقڽ.
سابوتيڠ تومبوهن اللوڤوليڤلويد كاو دحاصيلاكن متن ڤاريستيوا هيبريديساسي انتارا دوا سڤيسيايس نڠ بالاينن.
بابقاڤ ڤوليڤلويد تومبوهن نڠ دڽاتعكن ستيريل ماسيه كاو باريڤرودوكسي ساچارا ۏيڬيتاتيڤ اتوا لاون اڤوميكسيس بيجي، ممبنتوق ڤوڤولسي كلون متن اينديۏيدو نڠ ايدينتيق.
دنديليون عموم ماروڤاكن تريڤلويد نڠ مهاسيلاكن بنيه نڠ لايق لاون بنيه اڤوميكتيق.
اوروتن بابقاڤ ڬينوم لاين نڠ رات٢ هالوس، باراس ﴿اوريز ساتيۏ﴾ وان براچيڤوديوم ديثتاچياون، سوده ميجادياكن بوهنڽ سڤيسيايس موديل ڤنتيڠ ڬسن مامهامي ڬينتيكا، بيولوڬي سلولر وان موليكولر سرال، رومڤوت، وان مونوكوتيل ساچارا عموم.
بايم، كاچڠ ڤولوڠ، كاچڠ كدلاي، وان لوموت ڤيسكوميتريللا ڤاتينس بياساڽ دڤاكاي ڬسن ممڤالجاري بيولوڬي سل تومبوهن.
ايكسڤريسي ڬن جوا كاو دأتور اوليه ڤروتيئن ريڤريسور نڠ بركات لاون دايره ڤارادم د ن ا وان منچاڬه دايره كودي د ن ا ڠيتو دايكسڤريسياكن.
بابقاڤ ڤراوبهن ايڤيڬينتيق سوده تابوقتي دواريثاكن، رحاتن نڠ لاين دأتور بااسا د سل ڬرمينال.
كادا كاي ساتوا، باڽق سل تومبوهن، تاروتام سل ڤرانكيم، كادا باديفيرينسياسي ساچارا ترمينال، تاتاڤ توتيڤوتين لاون كاممڤوان ڬسن مهاسيلاكن تومبوهن اينديۏيدو هاڽر.
ڬڠڬڠ ماروڤاكن كالومڤوك ڤوليڤيليتيق وان ديندق د ماچم-ماچم دڤيسي، بابقاڤ لابيه ڤارق هوبوڠنڽ لاون تومبوهن ڤد نڠ لاين.
چروڤيتا كالاس كاروڤيسي وان سوب-كاراجأن تومبوهن دارت امبرياوڤيتا بايمبايان ممبنتوق كالومڤوك مونوفيليتيق اتوا قليد ستريڤتوڤيتينا.
تومبوهن ڤاسكولر ڤتريدوڤيتيق اون سيليم وان ڤلوام سجاتي نڠ دريڤرودوك سا اوليه سڤورا نڠ باكچمبه جادي ڬايمتوفيت نڠ هيدوڤ بيبس نڠ باايڤلواسي رحات ڤريود سيلورين وان دڬولوڠاكن جادي بابقاڤ ڬاريس كتورونن ڤاس سيلورين اهير وان ديۏونين اول.
ڬايمتوفيت بوهنڽ نڠ تاريدوكسي باكمبڠ متن مڬسڤور نڠ دسيمڤن د دالم اورڬن ڤڠحاصيل سڤورا (مڬسڤورڠيا) متن سڤوروفيت، اسا كوندسي نڠ دڤينندوي سابڬاي اندوسڤورا.
تومبوهن بابيجي نڠ ڤاليڠ دهولو دڤينندوي بااصل متن تاهڤ فامننين ديۏونين نڠ ڤاليڠ هاڽر.
باهن كيميا نڠ دتماوا متن اودارا، تانه وان بڽو ممبنتوق داسر متن صبراتان ميتابوليسمى تومبوهن.
هيتيروتروف تامسوك بارتءن ساتوا، بارتءن فوڠي، بارتءن تومبوهن ڤاراسيت بوجور، وان بكتيري نون-فوتوسينتتيق معمبيل موليكول اورڬانيق نڠ دحاصيلاكن اوليه فوتواوتوتروڤ وان ماهيروڤڽ اتوا مامقعينيا دالم كونستروكسي سل وان جاريڠن.
ڤاڤينداهن سوبسلولر متن ااون، ايليكترون وان موليكول كاي بڽو وان انجيم بالڠسوڠ مالالوءي ممبران سل.
چونتوه متن عنصور نڠ دڤرلواكن تومبوهن ڬسن مأنڬكوت اداله نيتروڬين، ڤوسڤور، كالياوم، كلسيوم، مڬنيسيوم، وان بيلارڠ.
ساڽوا ڠينا ماننڬها تڠڬڤن تروڤاس متن ڤوچوق وان اكر لاون چهاي وان ڬراۏيتاسي.
سيتوكينين زياتين عالمي دتماوا د دالم جاڬوڠ، زيا مايس، وان مروڤاكن كتورونن متن ڤورين ادينين.
بوهنڽ اومڤت دالم مندوكوڠ ڤاكچمباهن وان ڤامچاهن دورمنسي دالم بيجي، دالم ڤڠاتورن تيڠڬي تومبوهن لاون مڠندالياكن ڤامنجاڠن باتڠ وان مڠندالياكن ڤمبوڠاان.
ديڠاراني دامينتو لنترن ڠيتو سابوجورڽ دأڠڬڤ ڬسن مڠندالياكن ابسيسي.
كالاس لاين متن ڤيتوهورمون اداله جسمونات، ڤرتام كالي داسولسي متن ميڽق ملاتي سڤنڽول نڠ معتور تڠڬڤن لوك د تانمن لاون ممبوك بالوكير ايكسڤريسي ڬن نڠ دڤرلواكن دالم تڠڬڤن ريسيستينسي نڠ دداڤت ساچارا سيستماق ك سراڠن ڤاتوڬن.
تومبوهن نون-ڤاسكولر، لوموت هاتي، لوموت تندوق وان لوموت داون كادا مهاسيلاكن اكر ڤاسكولر نڠ مانمبوس تانه وان سابڬيان متن تانمن اومڤت دالم فوتوسينتيسيس.
سل٢ دالم ساتياڤ سيستيم ممڤو منچيڤتعكن سل٢ نڠ لاين وان مهاسيلاكن ڤوچوق اتوا اكر ادڤنتيڤ.
لماون ساله اسا سيستيم هيلڠ، نڠ لاين بياساڽ كاو مانومبوهكنڽ بااسا.
د تومبوهن باڤمبولوه، سيليم وان ڤلوام ماروڤاكن جاريڠن كوندوقتيڤ نڠ ممباوا سومبر داي انتارا ڤوچوق وان اكر.
داون ماڠومڤولاكن ڤانچرن ماتهاري وان مڠڬوي فوتوسينتيسيس.
اڠياوسڤيرماي ماروڤاكن تومبوهن ڤاهسيل بيجي نڠ مهاسيلاكن كمبڠ وان بايسي بيجي نڠ تاتوتوڤ.
بابقاڤ تومبوهن باريڤرودوكسي ساچارا سيكسوال، بابقاڤ ساچارا اسيك ساوال، وان بابقاڤ مالالوءي كدوانيا.
كلاسيڤيكاسي بيولوڬيس ماروڤاكن اسا بنتوق متن تاكسونومي علميه.
رحات بوهن علمووان كادا ساللو ساتوجو ڤاسل كاي اڤ مڠكلاسيڤيكاسياكن اورڬانيسمى، فيلوڬينتيق موليكولر، نڠ مامقاي اوروتن د ن ا ڬسن داتا، سوده ممباوا باڽق ريۏيسي هاڽر د ساڤنجڠ ڬاريس ايۏولوسي وان كاموڠكينن لنجوت تاروس مڠڬويڽ.
نومينكلاتور متن اورڬانيسمى بوتاني دكودڤيكسياكن دالم كودي انترناسيونل متن نومينكلاتور ڬسن ڬڠڬڠ، فوڠي، وان تومبوهن (اي سي ن) وان دكالول اوليه كوڠريس بوتاني انترناسيونل.
ڠرن علميه تانمن ماواكيلي ڬينوسڽ وان سڤيسيايسڽ دالم ڬينوس، مهاسيلاكن اسا ڠرن د سالوروح دنيا ڬسن ساتياڤ اورڬانيسمى.
كومبيناسي ماروڤاكن ڠرن متن سڤيسيايس.
هوبوڠن ايۏولوسياونير وان كتورونن متن ساكلومڤوك اورڬانيسمى دكياو فيلوڬينيڽ.
سابڬاي چونتوه، سڤيسيايس ڤرسكيا اداله ڤوهون اتوا سابت اون داون نڠ مڽوروڠ.
مانيلاي هوبوڠن بادسركن ڤارڠاي نڠ سام مامرلواكن ڤاراوطن، لنترن تومبوهن كاو ماومڤتي اسا سام لاين مالالوءي ايۏولوسي كونۏرڬن د مان ڤارڠاي سوده منچوڠول ساچارا ايندڤندن.
هيڠڬن ڤارڠاي تورونن، كاي ڤڠحاصيل تولڠ بالقنڬ ارياولا متن كقتوس، نڠ ممباري بوقتي كتورونن متن ڤنينين نڠ سام.
ڤربيدانڽ اداله باهووا كودي ڬينتيق ينيا سورڠ نڠ دڤاكاي ڬسن مميليه هوبوڠن ايۏولوسياونير، ڤد دڤاكاي ساچارا كادا لڠسوڠ مالالوءي ڤارڠاي نڠ دتيمبولكنڽ.
بوقتي ڬينتيق مانونجوككن باهووا هوبوڠن ايۏولوسياونير ساجتي متن اورڬانيسمى نڠ بيسيل باڽق اداله كاي نڠ دتونجوككن د كلادوڬرام د باوه ڠينا – فوڠي لابيه ڤارق هوبوڠنڽ لاون ساتوا ڤد لاون تومبوهن.
ماڽليديكي نڠ كاي اڤ سڤيسيايس تانمن نڠ باهوبوڠن لاون اسا سام لاين ماموڠكينكن اهلي بوتاني سوڤاي لابيه مامهامي ڤروسيس ڤركمبڠن دالم تومبوهن.
بيارڤون مأنسي ساللو تاتاريك لاون ساجرح عالم متن ساتوا نڠ بوهنڽ ليهت د ساكيتارڽ، وان مامنفعةاكن كاجين اين ڬسن منجيناككن سڤيسيايس تاتانتو، كاجين ڤورمال ذولوڬي كاو دسمبت باراسل متن اريستوتيليس.
زولوڬي مديرين بايسي اصل-اصولڽ سورڠن سلاما رينايسنس وان ڤريود مديرين تادهاولو، اون كرل ليننيوس، انتوني ۏن ليووينهوك، روبيرت هوكي، چرليس دروين، ڬريڬور مندل وان باڽق لاينڽ.
اد ڬمبارن ڬوه، تاتاهن، وان ڤاهتن د ڤرنچيس نڠ عمورڽ ١٥.٠٠٠ تاهون نڠ مانونجوككن بيسون، كود، وان روسا دالم رينچين نڠ داوله بايستيله.
ڤڠاتاهوان بهاري ڤاسل ستوا ليار دڬامبركان اوليه ڤڠڬمبارن رياليستيق ستوا ليار وان اصلي د تيمور دكت، مسوڤوتاميا وان مصر، تامسوك ڤركتيق وان تيهنئ بايڠوان، بابورو وان ماونجون.
ريستوتيليس، ڤاس ابد كاامڤات سابلوم ماسيها، ماليهت ساتوا سابڬاي اورڬانيسمى هيدوڤ، ممڤالجاري ستروكتور، ڤركمبڠن، وان ڤنومنا ڤيتلڽ.
امڤات راتوس تاهون ليمبه تو، طبيب روموي ڬالن ممبده ساتوا ڬسن ممڤالجاري اناتومي وان ڤوڠسي باڬين-باڬين نڠ بالاينن، لنترن ڤمبدهن ميت مأنسي كادا دبوليحكان ڤاس وقتو ايت.
د ايروڤا، كاريا ڬالن ڤاسل اناتومي سابڬيانڽ تاتاڤ كادادا بنديڠنڽ وان كادادا تنديڠنڽ سمڤأي ابد كا-١٦.
ليمبه سابلومڽ جادي رانه ناتوراليس متن توان-توان، ساڤنجاڠن ابد كا-١٨، ١٩ وان ٢٠، ذولوڬي جادي ديسيڤلين علمو نڠ سامكين ڤروڤسياونل.
ڤركمبڠن اين، لاون حاصيل متن امبرياولوڬي وان ڤلاياونتولوڬي، ليمبه دسينتيسيس دالم ڤوبليكسي ١٨٥٩ تيوري ڤركمبڠن اوليه چرليس دروين مالالوءي سلك سا عالم; دالم حال اين دروين مأندق تيوري ايۏولوسي اورڬانيق د ڤيجكن هاڽر، لاون منجالاساكن ڤروسيس٢ نڠ لاون ينيا تيوري ڠيتو كاو كاجادين، وان ممباري بوقتي ڤڠامتن باهووا تيوري ڠيتو سوده سواه كاجادين.
دروين ممباري مارا هاڽر لاون مورفولوڬي وان فيسياولوڬي، دڠن ماڽتواكنڽ دالم تيوري بيولوڬي عموم: تيوري ايۏولوسي اورڬانيق.
كابوتوهن تادهاولو اداله ماڠيدنتيڤيكاسي اورڬانيسمى وان مڠالومڤوككنڽ ساسواي لاون ڤارڠاينڽ، ڤربيدان، وان هوبوڠن بوهنڽ، وان ڠينا اداله بيدڠ متن اهلي تاكسونومي.
ايدى٢ڽ باڤوست لاون مورفولوڬي ساتوا.
ڤڠالومڤوقن ڠينا سوده دباءيقي ڬسن مانيڠكاتاكن كونساستنسي اون ڤرينسيڤ دروينيان ڤاسل كتورونن عموم.
هومو اداله ڬينوس، وان ساڤيانس اداله جولوكن هوسوس، كادوانيا دڬابوڠاكن ممبنتوق ڠرن سڤيسيايس.
سيستيم كلاسيڤيكاسي نڠ دومينن دسمبت سابڬاي تاكسونومي لاينان.
مامهامي ستروكتور وان ڤوڠسي سل ماروڤاكن داسر ڬسن بارتءن كاجين بيولوڬي.
ڠينا باڤوكوس لاون كاي اڤ اورڬن وان سيستيم اورڬن باڬوي باسمأن دالم اوق مأنسي وان ساتوا، سالاين ايت كاي اڤ بوهنڽ باڬوي ساچارا ايندڤندن.
كاجين فيسياولوڬيس ساچارا تراديسيونال دبايه جادي فيسياولوڬي تومبوهن وان فيسياولوڬي ساتوا، تاڬل بابقاڤ ڤرينسيڤ فيسياولوڬي باڤرڠاي اونيڤرسال، كادا ڤادولي اورڬانيسمى تاتانتو اڤ نڠ رحاتن دڤالجاري.
ميثلڽ، ڠيتو بياساڽ ماليباتكن علمووان نڠ بايسي ڤالتيهن هوسوس دالم اورڬانيسمى تاتانتو كاي ماماليا، اورنيتولوڬي، هيرڤتولوڬي، اتوا انتومولوڬي، تاڬل مامقاي اورڬانيسمى ڠيتو سابڬاي سيستيم ڬسن منجواب ڤرتاڽان عموم ڤاسل ايۏولوسي.
وهن اهلي ايتولوڬي ساچارا هوسوس مأندق ڤاهتين لاون ايۏولوسي متن ڤاريلاكو وان ڤامهمن متن ڤاريلاكو دالم هوبوڠنڽ لاون تيوري سلك سا عالم.
رحاتن بوهن ڤنليتي ممڤارقتكاكن تيهنئ هوسوس ڬسن بيولوڬي موليكولر، ڠيتو عموم ڬسن مڠڬابوڠاكن ڠينا لاون ميتودي متن ڬينتيكا وان بيوكيميا.
سيستيمتيكا بيولوڬي ماروڤاكن كاجين ڤاسل كأنايكاراڬمن روڤا كهادوڤن، باءيق جامن بهاري ماوڤون جامن وايه اين، وان هوبوڠن انتر مهلوق هيدوڤ ساڤنجڠ وقتو.
ڤوهون فيلوڬينتيق سڤيسيايس وان تاكسا نڠ لابيه تيڠڬي دڤاكاي ڬسن ممڤالجاري ايۏولوسي ڤارڠاي (ميثلڽ، ڤارڠاي اناتومي اتوا موليكولر) وان ديثتريبوسي اورڬانيسمى (بيوڬيوڬرافي).
سيستيمتيكا بيولوڬي مڠكلاسيڤيكاسياكن سڤيسيايس مامقاي تالو چابڠ تاتانتو.
سيستيمتيكا ايكسڤيريمنتل ماڠيدنتيڤيكاسي وان مڠكلاسيڤيكاسياكن ساتوا بادسركن اونيت ايۏولوسي نڠ ممبنتوق اسا سڤيسيايس، لاون كاڤينتيڠنڽ دالم ايۏولوسي ڠيتو سورڠ.
منجالاساكن كأنايكاراڬمن حياتي ڤلنات وان اورڬانيسمىڽ.
تاكسونومي ماروڤاكن باڬين متن سيستيمتيكا نڠ باهوبوڠن لاون توڤيق (ا) سمڤاي (د) د اتاس.
تاڤي، دالم ڤڠڬوناان مديرين، بوهنڽ بارتءن كاو دأڠڬڤ سينونيم اسا سام لاين.
بابارڤ مأنڬڬڤ باهووا سيستيمتيكا ڠيتو سورڠ ساچارا هوسوس باهوبوڠن لاون هوبوڠن مالالوءي وقتو، وان باهووا ڠيتو كاو جادي سينونيم لاون فيلوڬينتيق، ساچارا لواس باوروسن لاون هيايراركي اورڬانيسمى نڠ دسيمڤولاكن.
كلاسيڤيكاسي علميه ماروڤاكن الت بنتو دالم منچاتت دان مالڤاوركن اينڤورماسي ڬسن علمووان لاين وان اورڠ عوام.
دالم بيولوڬي، سڤيسيايس ماروڤاكن اونيت داسر كلاسيڤيكاسي وان ڤاريڠكت تاكسونومي اسا اورڬانيسمى، لاون اونيت كأنايكاراڬمن حياتي.
سالاين ڤد ايت، اهلي ڤلاياونتولوڬي مامقاي كونسيڤ كرونوسڤسيايس لنتارا ريڤرودوك سا ڤوسيل كادا كاو دڤاريك سا.
"بارتءن سڤيسيايس (كاچوالي فيروس) دباري ڠرن دوا باڬين، "" بينوميال ""."
سابڬاي چونتوه، بوا كونستريقتور ماروڤاكن ساله اسا متن امڤات سڤيسيايس متن ڬينوس بوا، دڠن كونستريقتور سابڬاي كياوان سڤيسيايس.
جوا، د انتارا اورڬانيسمى نڠ هيڠڬن باريڤرودوكسي ساچارا اسيك ساوال، كونسيڤ سڤيسيايس ريڤرودوك سا روساق، وان ساتياڤ كلون باكسمڤتن جادي ميكروسڤسيايس.
سڤيسيايس ليمبه دليهت متن جامن اريستوتيليس سمڤأي ابد كا-١٨ سابڬاي ڬولوڠن تاتاڤ نڠ كاو دأتور دالم هيايراركي، رنتاي ڬانل متن كابرادان.
ڤامهمن ڠيتو دلواسقن بانر ڤاس ابد كا-٢٠ مالالوءي ڬينتيكا وان ايكولوڬي ڤوڤولسي.
ارنست مير مانقناكن اسولسي ريڤرودوك سا، تاڬل ڠينا، كاي كونسيڤ سڤيسيايس نڠ لاينڽ، اويوه اتوا بهكن كادا موڠكين ڬسن داوجي.
"ميتودي ڠينا سوده دڤاكاي سابڬاي ميتودي "كلاسيك" ڬسن ماننتوكن سڤيسيايس، كاي نڠ دڬاوي اوليه لايناس ڤاس اول تيوري ايۏولوسي."
سابڬاي اتورن ڤركتيس، اهلي ميكروبياولوڬي بأنڬڬڤن باهووا جانيس بكتيري اتوا اركاايا ڤد اوروتن ڬن ر ن ا ريبوسوم ١٦س نڠ لبيه ماهيريڤ متن ٩٧% اسا سام لاين ڤرلو دڤاريك سا لاون هيبريديساسي د ن ا ٢ ڬسن ماموتوسكن اڤاكه بوهنڽ اين تامسوك دالم سڤيسيايس نڠ سام اتوا كادا.
ڤنداكتن مديرين ممبنديڠاكن كاسمأن اوروتن مامقاي ميتودي كومڤوتسي.
باسيس داتا، كودي باتڠ متن سيستيم داتا كهادوڤن (ب او ل د شستيمس), ايسي ڤاسل اوروتن كودي باتڠ د ن ا ڤد لابيه متن ١٩٠.٠٠٠ سڤيسيايس.
سابڬاي چونتوه، دالم ڤانليتيان نڠ داوله ڤد فوڠي، ممڤالجاري ڤارڠاي نوكليوتيد مامقاي سڤيسيايس كلاديثتيق مهاسيلاكن حاصيل نڠ ڤاليڠ اكورت دالم ممينندوي باڽق سڤيسيايس فوڠي متن بارتءن كونسيڤ نڠ دڤالجاري.
"تاڤي ناڠ لاين مامبيلا ڤانداكاتان ڠيني, مامڤارتيمباڠاكان ""ينڤلاسي تاكسؤنؤمي"" ماراندهاكن وان مانچڤ ڤانظاڠن ناڠ بالاونن سااݢاي ""كؤنسىرفاتيسمى تاكسؤنؤمي""; ماڽاتاأكن ساچرا ڤؤليتيس بيجاكسانا ݢاسن مامباياه سڤىسيىس وان ماميناندوي ڤوڤولاسي ناڠ لابيه هلوس د تڠكت سڤىسىس, لنترن ڠني باءرتي بوهانڽ بيسا لابيه موداه ديمسوكاكان سابافݢاي ناڠ تاانچام ڤوناه دلم داڤتار هاباڠ اي و ش ڽ وان كاوا ماناريق اينداڠ٢ وان ڤنداناأن كؤنسىرڤاسي."
لماون علمووان بامك ساود بهوا ساسواتو بالقو ڬسن بارتءن سڤيسيايس دالم سواتو ڬينوس، بوهنڽ مامقاي ڠرن ڬينوس نڠ كادا بايسي ڠرن اتوا كياوان تاتانتو.
ڤاس اينڤورماسي لابيه لنجوت سمڤأي ك تاڠن، هيڤوتيسيس كاو دكواتكن اتوا دساڠكل.
ممبايه تاكسون جادي بابقاڤ، رنچقڽ هاڽر، تاكسا دسمبت ڤميسهن.
ايستيلاه كواسيسڤيسيايس كادڠ٢ دڤاكاي ڬسن انتيتس نڠ باموتاسي دڠن لاكس كاي ۏيروس.
د سڤيسيايس چينچين، ڤاس اڠڬوتا ڤوڤولسي نڠ باڤراكن دالم جاجرن ديثتريبوسي نڠ لواس وان تاروس-مناراس كاوين سيلڠ ساچارا سوكسس تاڬل اڠڬوتا ڤوڤولسي نڠ لابيه جاوه كادا دامينتو.
سڤيسيايس چينچين مڠحاضراكن كڠاليهن ڬسن كونسيڤ سڤيسيايس اڤ هاج نڠ باڬنتوڠ لاون اسولسي ريڤرودوك سا.
سڤيسياسي تاڬنتوڠ لاون ڬانل اسولسي ريڤرودوك سا، اليرن ڬن نڠ باكوراڠ.
بكتيري كاو باهوروڤ ڤلاسميد لاون بكتيري متن سڤيسيايس لاين، تامسوك بابقاڤ نڠ كاليهاتنڽ باكلوارڬ جاوه دالم دوماءين فيلوڬينتيق نڠ بالاينن، مولاه اناليسيس هوبوڠن بوهنڽ منجادي ڠاليه، وان مالماهكن كونسيڤ سڤيسيايس بكتيري.
كاڤونهن مسسل بايسي ماچم٢ سابب تامسوك اكتيڤيتس ڬونوڠ باراڤي، ڤراوبهن اقليم، وان ڤراوبهن كيميا لاوتن وان اتموسڤر، وان بوهنڽ باڬنتين بايسي ڤڠاروح ڬانس ڬسن ايكولوڬي، اتموسڤر، ڤرموكأن تانه، وان بڽو د بومي.
بابقاڤ ڤڠامت مانڬساكن باهووا اد كونڤليك نڠ ريكيت انتارا كايڠينن ڬسن مامهامي ڤروسيس سڤيسياسي وان كابوتوهن ڬسن مڠيدنتيڤيكاسي وان مڠكاتڬورياكن.
ساله اسا كاسوس كلاسيك د اميريك اوتارا اداله بوروڠ هنتو توتول اوتارا نڠ دليندوڠي نڠ باهيبريديساسي لاون بوروڠ هنتو توتول كاليفورنيا نڠ كادا دليندوڠي وان بوروڠ هنتو نڠ دلارڠ; ڠينا سوده ماڽبابقان ڤردابتن حكوم.
سواتو روڤا دلايناكن دڠن دبايحكان اوليه بارتءن اڠڬوتاڽ، نڠ انوم دواريثاكن ۏارياسي اڤ هاج نڠ موڠكين بوهنڽ داڤت متن ايندوقڽ.
ينيا مانتاڤكن ڬاڬسن هيرركي كلاسيڤيكاسي تاكسونومي برداسراكن ڤارڠاي نڠ كاو داتيهي وان دمقصودقن ڬسن منچرميناكن هوبوڠن عالمي.
جين-بڤتيست لامارق، دالم ذولوجكل ڤيلوسوڤي تاهون ١٨٠٩، مڠڬمبركان ترنسمتسي سڤيسيايس، ماڠوسولكن باهووا سواتو سڤيسيايس بيسا باوبه متن وقتو ك وقتو، دالم ڤڽيمڤڠن راديكل متن ڤاميكيرن اريستوتليان.
ڬينوس (جمع: ڬينرا) ماروڤاكن ڤاريڠكت تاكسونومي نڠ دڤاكاي دالم كلاسيڤيكاسي بيولوڬيس متن اورڬانيسمى هيدوڤ وان فوسيل لاون ۏيروس جوا.
ميثلڽ، ڤنترا ليو (سيڠا) وان ڤنترا اونچ (جاڬوار) ماروڤاكن دوا سڤيسيايس دالم ڬينوس ڤنترا.
چونتوه بوتاني اداله هيبيسكوس ارنوتتيناس، سڤيسيايس تاتانتو متن ڬينوس هيبيسكوس اصلي متن هاوااا.
"ڠرن-ڠرن نڠ تاسدي اداله نڠ دتاربيتاكن ساسواي لاون كودي انترناسيونل نومينكلاتور ذولوڬي وان كادا دتينديه اوليه كاڤوتوسن سالنجوتڽ متن كوميسي انترناسيونل ڤاسل نومينكلاتور ذولوڬي (اي چ ز ن); ڠرن ڠيتو ڤاليڠ تادهاولو ڬسن ساتياڤ تاكسون (ميثلڽ، ڬينوس) ليمبه تو هاروس دڤيليه سابڬاي ڠرن نڠ ""ۏليد"" (ياايت، ساعت ڠينا اتوا دتاريما) ڬسن تاكسون نڠ باسڠكوتن."
دالم بوتاني، كونسيڤ نڠ سام اد جوا تاڬل لاون لابيل نڠ بالاين.
تاڤي، باڽق ڠرن نڠ سوده دتاتاڤكن (بياساڽ ساچارا كادا ساڠاجا) ڬسن دوا اتوا لابيه ڬينرا نڠ بالاين.
سابوه ڠرن نڠ باارتي دوا حال نڠ بالاينن اداله سابوه هومونيم.
تاڤي، ڬينوس دالم اسا كاراجأن دبوليحكان ڬسن ماينداڠ ڠرن نڠ دڤاكاي سابڬاي ڠرن ڬينريك (اتوا سابوه ڠرن متن سابوه تاكسون د ڤاريڠكت نڠ لاين) دالم سابوه كاراجأن نڠ دأتور اوليه كودي نومينكلاتور نڠ بالاين.
سابڬاي چونتوه، دانتارا بوهن ريڤتيل ﴿نون-اوڠڬس﴾، نڠ بايسي ساكيتار ١١٨٠ ڬينرا، ڤاليڠ باڽق ﴿>٣٠٠﴾ هيڠڬن باءيقي ١ سڤيسيايس، ~٣٦٠ بايسي انتارا ٢ وان ٤ سڤيسيايس، ٢٦٠ بايسي ٥-١٠ سڤيسيايس، ~٢٠٠ بايسي ١١-٥٠ سڤيسيايس، وان هيڠڬن ٢٧ ڬينرا نڠ بايسي لابيه متن ٥٠ سڤيسيايس.
سڤيسيايس مان نڠ دتوڬساكن ڬسن سابوه ڬينوس نڠ اڬق ساكهندقڽ هاج.
اڤ نڠ باهوبوڠن ك سابوه فاميلي—اتوا امون فاميلي نڠ دجالاساكن هاروس سوده دڤينندوي بارتءنڽ—دأصولكن وان ديتنتواكن اوليه اهلي تاكسونومي نڠ ڤركتيك.
رنچقڽ كادادا كاسڤاكتن نڠ ڤستي، اون تاكسونومي نڠ بالاين ماسيڠ٢ معمبيل واده نڠ بالاين.
ميچايل نوۏاچيك (١٩٨٦) ماماسوكاكن بوهنڽ د واده نڠ سام.
كادادا اتورن أوبجيكتيڤ ڬسن منجالاساكن كالاس، تاڬل ڬسن ساتوا نڠ كابوريات اد كموڠكينن جادي كونسينسوس.
دالم بوتاني، كالاس وايه اين جارڠ دبحث.
ساچارا كادا ڤورمال، فيلوم كاو دأڠڬڤ سابڬاي ڤڠالومڤوقن متن اورڬانيسمى بادساراكن سڤيسياليساسي عموم متن رنچان اوق.
جادي، فيلوم كاو دڬابوڠ اتوا دڤيسه امون ساكليڽ بوهنڽ تركايت اسا سام لاين اتوا كادا.
مانوروت ڤڠارتين متن بدد وان جنسين، فيلوم ديارتياكن اوليه ساكومڤولن ڤارڠاي نڠ ساسم اوليه بارتءن ڤرواكيلنڽ نڠ ماسيه هيدوڤ.
تاڤي، لنترن ڠينا بابساس ڤارڠاي، ڠينا ڽامن دتاراڤكن لاون چاتتن فوسيل.
تاڤي، ممبوقتياكن باهووا فوسيل تامسوك دالم كالومڤوك مهكوتا فيلوم تو ڠاليه، لنترن هاروس مانمڤيلكن ڤارڠاي نڠ اونيك ڬسن سوب-سيت متن كالومڤوك مهكوتا.
"تبايل د باوه ڠينا ماومڤتي سيستيم كاۏاليار-سميث نڠ باڤڠروه (بيارڤون كونتروڤارسيال) الم ماڽمعكن "" ڤلانتااي "" لاون اركاايڤلستيد، كالومڤوك نڠ بايسي ۏيريدڤلانتااي وان الڬ رودوڤيت وان ديۏيسي ڬلاوكوڤيت."
دڤيسي ڤينوڤيت كاو دڤاكاي ڬسن بارتءن ڬيمنوسڤرماي (ياايت تامسوك سيكس، ڬيڠڬو وان ڬنيتوڤيتيس), اتوا ڬسن تومبوهن رونجوڠ هاج نڠ كاي د باوه اين.
ڤروتيستا ماروڤاكن تاكسون ڤوليفيليتيق، نڠ كورڠ بيسا دتاريما اوليه اهلي بيولوڬي وايه اين ڤد نڠ د ماس لالو.
كرل لايناس (١٧٠٧-١٧٧٨) مأندق داسر ڬسن نومينكلاتور بيولوڬي مديرين، نڠ وايه اين دأتور اوليه كودي نومينكلاتور، د تاهون ١٧٣٥.
"رحات تاهون ١٩٣٧ ايدووارد چيتتون مڠنالاكن اصطلاح ""ڤروكارياوتا"" وان ""يوكريوتا"" ڬسن مالاعناكن اورڬانيسمى ڠيني."
روبيرت ويتتقار ممينندوي كاراجأن تمبهن ڬسن فوڠي.
دوا كاراجأن نڠ تاسيسا، ڤروتيستا وان مونيرا، تامسوك كولوني اونيسلولر وان سلولر سادرهان.
دالم سيستيم نڠ لاين، كاي سيستيم ليما كيڠدوم متن لينن مرڬوليس، تومبوهن هيڠڬن تامسوك تومبوهن دارت (ايمبريؤڤيتا), وان ڤروتوكتيستا نڠ بايسي ڤڠارتين نڠ لابيه لواس.
كامجوان تيكنولوڬي دالم ميكروسكوڤ ايليكترون ماموڠكينكن ڤاميسهن كروميستا متن كاراجأن ڤلانتااي.
اهيرڽ، طابقا ڤروتيستا نڠ كادا بايسي ميتوكوندريا دتماواكن.
سوڤركيڠدوم ڠينا بتنتاڠن لاون سوڤركيڠدوم ميتاكريوت، نڠ مڠالومڤوككن ليما كيڠدوم يوكريوتيق نڠ لاينڽ (انيماليا، ڤروتوزوا، فوڠي، ڤلانتااي، وان كروميستا).
كاۏاليار-سميث كادا لاڬي مانريما ڤنتيڠڽ ڤمباڬين داسر يوبقتيريا-اركاايبقتيريا نڠ دسمڤأياكن اوليه ووايسي وان لاينڽ وان ددوكوڠ اوليه ڤانليتيان نڠ ڤاليڠ هاڽر.
"كاۏاليار-سميث كادا مانريما ڤرشرطان سوڤاي تاكسا منجادي مونوفيليتيق (""هولوڤيليتيق"" دالم ترمينولوڬيڽ) منجادي ۏليد."
كامجوان كاجين فيلوڬينتيق ماموڠكينكن كاۏاليار-سميث ڬسن ماڽدري باهووا بارتءن فيلوم نڠ دأڠڬڤ سابڬاي اركيزوانس (ياايت يوكريوتا اميتوكوندريات ڤريميتيف) سابوجورڽ سوده كهالڠن ميتوكوندريانيا ساچارا سكوندر، بياساڽ لاون ماوبهڽ جادي اورڬنايل هاڽر: هيدروڬينوسوم.
"بادسركن متن كاجين ر ن ا سامچم ايت، كرل ووايسي باڤيكير باهووا كهادوڤن كاو دبايه جادي تالو دڤيسي ڬانل وان ماڽمبتڽ سابڬاي موديل "تالو كاراجأن اوتام" اتوا موديل "اوركيڠدوم"."
ووايسي ممباڬي ڤروكارياوتا (سابلومڽ ديقلسايڤيكاسياكن سابڬاي كيڠدوم مونيرا) جادي دوا كالومڤوك، نڠ دكياو يوبقتيريا وان اركاايبقتيريا، مانقناكن باهووا اد باڽق ڤربيدان ڬينتيق انتارا كادوا كالومڤوك ڠينا كاي انتارا بوهنڽ وان بارتءن يوكريوتا.
"بوهنڽ باڤنداڤت باهووا هيڠڬن كالومڤوك مونوفيليتيق نڠ هاروس دتاريما سابڬاي ڤاريڠكت ڤورمال دالم كلاسيڤيكاسي وان باهووا - سامنتارا ڤندكتن ڠينا سابلومڽ كادا ڤركتيس ﴿مڠهاروساكن ""ساچارا هرفيه ڤولوهن كاراجأن ءاييوكارياوتيق﴾ - وايه اين سوده موڠكين ڬسن ممبايه اييوكارياوتا منجادي "" هيڠڬن بابقاڤ كالومڤوك ڬانل نڠ موڠكين بارتءنڽ مونوفيليتيق""."
"ڠيتو ممبايه يوكريوتا ك دالم انام ""سوڤرڬروڤ"" نڠ سام."
تومبوهن دأڠڬڤ لابيه جاوه كاءيتنڽ لاون ساتوا وان فوڠي.
ساڤولوه ارڬومين نڠ ماننتڠ تامسوك ڤقتا باهووا بوهنڽ ماروڤاكن ڤاراسيت اينترسلولر اوبليڬت نڠ كادا بايسي ميتابوليسمى وان كادا ممڤو باريڤليكسي د لوار سل عناڠ.
دوا نڠ ڤرتام اداله بارتءن ميكرواورڬانيسمى ڤروكارياوتيق، اتوا كابڽقان اورڬانيسمى بيسل توڠڬل نڠ سلڽ بايسي اينتي نڠ تاديستورسي اتوا كادا تايكت لاون ممبران.
هلوفيل، اورڬانيسمى نڠ تومبوه سوبور د ليڠكوڠن نڠ ماسين باڠت، وان هيڤيرترموفيل، اورڬانيسمى نڠ تومبوه سوبور د ليڠكوڠن نڠ ڤانس باڠت، ماروڤاكن چونتوه ماتان اركيا.
چيانؤباكتىريا وان ميكوڤلسما ماروڤاكن دوا چونتوه بكتيري.
ايۏولوسي ماروڤاكن ڤراوبهن ڤارڠاي ڤوڤولسي بيولوڬيس نڠ دواريثاكن سلاما بابقاڤ ڬينراسي تورون-تامورون.
يۏولوسي ترجادي رحات ڤروسيس ايۏولوسي كاي سلك سا عالم سىلىكسي الام (تاماسوك سىلىكسي سىكسوال) وان ڤڽيمڤڠن ڬينتيق باطيندق د ڤارياسي ڠينا، مهاسيلاكن ڤارڠاي تاتانتو جادي لابيه عموم اتوا لڠك دالم سواتو ڤوڤولسي.
تيوري علميه متن ايۏولوسي مالالوءي سلك سا عالم دڬاڬس ساچارا ايندڤندن اوليه چرليس دروين وان الفريد رسسل وولليس ڤاس ڤرتاڠهن ابد كا-١٩ وان داورايكن ساچارا رينچي دالم بوكو دروين اون د اوريجين اوف سڤيسيايس.
دامينتو، دالم ڬانراسي٢ نڠ باتوروت٢ متن اڠڬوتا سابوه ڤوڤولسي لابيه موڠكين دڬنتياكن اوليه كتورونن متن كويتن لاون ڤارڠاي نڠ ماونتوڠاكن نڠ ماموڠكينكن بوهنڽ ڬسن باتهن هيدوڤ وان باريڤرودوكسي د ليڠكوڠن بوهنڽ ماسيڠ٢.
چاتتن فوسيل منچاكوڤ ڤركيمبڠن متن ڬرافيت بيوڬنيق اول، ك فوسيل تيكار ميكروب، لالو ك اورڬانيسمى مولتيسيلولير نڠ منجادي فوسيل.
ڠيتو منچاري ڤنجالاسن ڤاسل كاجادين عالميه دالم كارڠك حكوم ڤيسيك نڠ سام ڬسن بارتءن حال نڠ تاليهت وان نڠ كادا ڤرلو كابرادان كاتڬوري عالم تاتاڤ اتوا تاتانن كوسميك نڠ ايستيميوا.
كلاسيڤيكاسي بيولوڬيس نڠ دڤركنالاكن اوليه كرل لايناس د تاهون ١٧٣٥ ساچارا تاڬس مڠاكوي سيڤت هيايراركيس متن هوبوڠن سڤيسيايس، تاڬل ماسيه ممنداڠ سڤيسيايس دڠن ڤستي بادسركن لاون رنچان ايستيميوا.
ايى٢ ڠيني دكوتوق اوليه بوهن ناتوراليس نڠ دحرمتي سابڬاي سڤيكولاسي نڠ كادا بايسي دوكوڠن امڤيريس.
"سابڬيان دڤڠاروحي متن ان ايسي اون د ڤرينسيڤل اوف ڤوڤوليسيين (١٧٩٨) اوليه توماس روبيرت مالطاس، دروين منچاتت باهووا ڤرتومبوهن ڤوڤولسي چاڬر مڠارح ك ""ڤرجواڠن ڬسن ايكسيستنسي"" د مان ڤارياسي نڠ ماڠونتوڠاكن بالقو سامنتارا نڠ لاين ماتي."
"دروين مڠامباڠكن تيوريڽ ڤاسل ""سلك سا عالم"" مولا'ا تاهون ١٨٣٨ وان سمبيل مانوليس ""بوكو ڬانلڽ"" ڤاسل سوبجيك ڠينا رحات الفريد راسسل وؤللىس ماڠيريميڽ ڤرسي تيوري نڠ ڤارق سام د تاهون ١٨٥٨."
منجالنڬ اهير، دروين مڠامباڠكن تيوري ڤڠينيسيس سامنترنيا.
ڬسن منجالاساكن كاي اڤ ڤاريان هاڽر داوله، د ۏرايس مڠامباڠكن تيوري متسي نڠ ماڽبابقان كارڠاتن سامنتارا انتارا بوهن نڠ مانريما ايۏولوسي دروين وان اهلي بيوميتريك نڠ باسكوتو اون د ۏرايس.
ڤوبليكسي ستروكتور د ن ا اوليه جمس ويتسون وان فرنچيس كريق لاون كونتريبوسي روسليند فريڠكلين ڤاس تاهون ١٩٥٣ مانونجوككن ميكانيسمى ڤيسيق ڬسن ڤاواريثن.
"ڤاس تاهون ١٩٧٣، اهلي بيولوڬي ايۏولوسي تيودوسيوس دوبزنسكي مانوليس باهووا "" كادادا نڠ ماسوق عقل دالم بيولوڬي كاچوالي دالم چهاي متن ايۏولوسي، "" لنتارا ڠيتو سوده ماڠوڠكاڤكن هوبوڠن متن اڤ نڠ ڤرتام كالي كاليهاتن سابڬاي ڤقتا نڠ تڤاوتوس-ڤوتوس دالم ساجرح عالم منجادي اوق ڤنجالاسن نڠ كوهيرن متن ڤڠاتاهوان نڠ مڠڬمبركان وان ممڤريديقسي باڽق ڤقتا نڠ كاو داتيهي ڤاسل كهادوڤن د ڤلنات اين."
كومڤولن لڠكڤ متن سيڤت٢ نڠ داڤت داتيهي نڠ ممبنتوق ستروكتور وان ڤارڠاي اسا اورڬانيسمى دسمبت فينوتيڤيڽ.
سابڬاي چونتوه، كوليت كاچوكلاتن داتڠ متن اينترقسي انتارا ڬينوتيڤي ساءيكوڠ اورڠ وان سينر ماتهاري; دامينتو، ورنا كوليت نڠ چوكلات كادا دتورونكن ك كاكناكن متن اورڠ-اورڠ.
د ن ا ماروڤاكن بيوڤوليمر ڤنجڠ نڠ تاديري متن امڤات جانيس باسيس.
باڬين متن موليكول د ن ا نڠ ماننتواكن اونيت فوڠسيونال توڠڬل دسمبت ڬن; ڬن نڠ بالاين بايسي اوروتن باسيس نڠ بالاين جوا.
مون اوروتن د ن ا د اسا لوكوس باڤرياسي انتر اينديۏيدو، روڤا نڠ بالاين متن اوروتن ڠيني ديكياو الىل.
تاڤي، سامنتارا كوريسڤوندنسي سادرهان انتارا الل وان سواتو سيڤت باڤوڠسي دالم بابقاڤ كاسوس، كابڽقان باسيڤت لابيه روميت وان ديقندالياكن اوليه لوكوس نڠ باسيڤت كوانتيتتيف (بابقاڤ ڬن نڠ باينتاراك سا).
ميتيلسا د ن ا ماننداي كروماتين، بولتن ميتابوليسمى منديري، ڤمبوڠكامن ڬن اوليه انترفيرينسي ر ن ا وان كونڤورماسي تيڬ دمنسي متن ڤروتيئن (كاي ڤرياون) ماروڤاكن واده د مان سيستيم ڤاواريثن ايڤيڬينتيق سوده دتماواكن د تيڠكت اورڬانيسمى.
ميثلڽ، ڤاواريثن ايكولوڬيس مالالوءي ڤروسيس كونستروكسي ريلوڠ ديتنتواكن اوليه كاڬياتن اورڬانيسمى نڠ طاعةاور وان باولڠ د ليڠكوڠن بوهنڽ.
تالڤاس متن ڤڠنالن كونستن متن جانيس بارو مالالوءي متسي وان اليرن ڬن، كابڽقان ڬينوم سواتو سڤيسيايس ايدينتيق لاون بارتءن اينديۏيدو سڤيسيايس ڠيتو.
كابڽقان ڤارياسي فينوتيڤيق دالم سواتو ڤوڤولسي دسابابقان اوليه ۏارياسي ڬينوتيڤي.
ڤارياسي مڠهيلڠ ڤاس الل هاڽر منچاڤاي تيتيق ڤيكساسي—ڤاس ينيا هيلڠ ڤد ڤوڤولسي اتوا مڠڬنتياكن الل لالوهور سالوروحڽ.
رحات متسي ترجادي، بوهنڽ كاو ماوبه ڤرودوق متن سابوتيڠ ڬن، اتوا منچڬه ڬن باڤوڠسي، اتوا كادا بايسي ڤڠاروح.
سالينن تمبهن متن ڬن ماروڤاكن سومبر اوتام باهن منته نڠ دڤرلواكن ڬسن بيريۏولوسي ڬن هاڽر.
ڬن هاڽر كاو دحاصيلاكن متن ڬن لالوهور ڤاس سابوه سالينن دوڤليقت باموتاسي وان منداڤاتكن ڤوڠسي نڠ هاڽر.
ڬينراسي ڬن هاڽر جوا كاو ماليباتكن باڬين-باڬين هالوس متن بابقاڤ ڬن نڠ ددوڤليكسياكن، لاون ڤاچاهن-ڤاچاهن ڠينا ليمبه تو باڬبوڠ بااسا ڬسن ممبنتوق كومبيناسي نڠ هاڽار لاون ڤوڠسي نڠ هاڽر جوا.
ڤڠڬابوڠن بااسا وان ڤڽوسونن بااسا كادا كاو ماوبه ڤريكوينسي الل، تاڬل كاو ماوبه الل نڠ مان نڠ باهوبوڠن لاون اسا سام لاين، مهاسيلاكن كتورونن لاون كومبيناسي نڠ هاڽر.
بياي ڤرتام اداله باهووا د سڤيسيايس دمورفيق سيكسوال هيڠڬن اسا متن دوا جانيس كلامين نڠ كاو بارناكن.
تاڬل ريڤرودوك سا سيكسوال ماروڤاكن چارا ريڤرودوك سا نڠ تاوموم د انتارا اييوكارياوتا وان اورڬانيسمى مولتيسيلولير.
ڤاڤينداهن ڬن انتر سڤيسيايس ماليڤوتي ڤمبنتوكن اورڬانيسمى هيبريد وان ڤاڤينداهن ڬن هوريسونتل.
ڤاڤينداهن هوريسونتل ڬن متن بكتيري ك يوكريوتا كاي راڬي ساكروميسس سرۏيسي وان كومبڠ كاچڠ اذكي كالوسوبروكوس چينينسيس سوده ترجادي.
سيڤت نڠ بالاين ممبارياكن تيڠكت كالڠسوڠن هيدوڤ وان ريڤرودوك سا نڠ بالاينن (كاچوچوكان دفيرنسيال).
عقيبتڽ، اورڬانيسمى لاون سيڤت٢ نڠ ممباري بوهنڽ كاوڠڬولان متن ڤاسايڠ بوهنڽ لابيه موڠكين ڬسن ماوريساكن سيڤت٢ بوهنڽ ك ڬينراسي سالنجوتڽ ڤد بوهنڽ نڠ لاون سيڤت٢ نڠ كادا ممباري كاونتوڠن.
كونسيڤ ڤوست سلك سا عالم ماروڤاكن كاچوچوكان ايۏولوسياونير متن سواتو اورڬانيسمى.
ميثلڽ، امون سواتو اورڬانيسمى كاو باتهن هيدوڤ بابايق وان باريڤرودوكسي نڠ لاكس، تاڬل كتوروننڽ تو بارتءنڽ كهألوسن وان كلاماهن ڬسن باتهن هيدوڤ، اورڬانيسمى ڠينا چاڬر ممباري كونتريبوسي ڬينتيق نڠ هالوس ڬسن ڬينراسي نڠ اكن داتڠ وان دامينتو چاڬر بايسي كاچوچوكان نڠ رنده.
چونتوه متن سيڤت نڠ كاو مانيڠكاتاكن كاچوچوكان اداله ڤنيڠكتن كالڠسوڠن هيدوڤ وان ڤنيڠكتن كاسوبورن.
تاڬل، بهكن امون مارا متن سلك سا جادي تابليك لاون چارا اين، سيڤت-سيڤت نڠ هيلڠ د ماس تادهاولو موڠكين كادا باايۏولوسي بااسا دالم روڤا نڠ ايدينتيق (ايتيهي هوكوم دؤل).
نڠ ڤرتام اداله سلك سا نڠ تعمڤه، نڠ ماروڤاكن ڤقاترن نيلاي رات٢ سواتو ڤارڠاي متن وقتو ك وقتو—ميثلڽ، اورڬانيسمى باڬيميتان منجادي لابيه تيڠڬي.
اهيرڽ، دالم منستابيلاكن سلك سا اد سلك سا مالاوان نيلاي سيڤت ايكستريم د كادوا هوجوڠڽ، نڠ ماڽبابقان ڤنورونن ڤارياسي د ساكيتار نيلاي رات٢ وان كاراڬمن نڠ كورڠ.
ڤامهمن نڠ لواس ڤاسل عالم اين ماموڠكينكن بوهن علمووان ڬسن مڠڬمبركان كاكواتن٢ تاتانتو نڠ، باسمأن، تاديري متن سلك سا عالم.
تاڤي، تيڠكت متن ڤڠڬابوڠن بااساڽ رنده (كيرا-كيرا دوا كاجادين ساتياڤ كروموسوم ساتياڤ ڬينراسي).
اسا سيت متن الل نڠ بياساڽ دواريثاكن دالم سواتو كالومڤوك دسمبت هاڤلوتيڤ.
ڤقاترن ڠينا امڤيه ڤاس الل اهيرڽ منجادي تاتاڤ، باءيق لنتارا هيلڠ متن ڤوڤولسي اتوا مڠڬنتي الل لاين سالوروحڽ.
تيوري نيترال ايۏولوسي موليكولر ماوسولكن باهووا كابڽقان متن ڤراوبهن ايۏولوسياونير ماروڤاكن حاصيل متن فيكساسي متسي نيترال اوليه ڤقاترن ڬينتيق.
تاڤي، ڤرسي نڠ تاهڽر وان لابيه ددوكوڠ متن موديل ڠينا اداله تيوري ڤارق نيترال، د مان متسي بيسا جادي منجور وان نيترال دالم ڤوڤولسي هالوس بالوم تنتو نيترال دالم ڤوڤولسي ڬانل.
جومبله اينديۏيدو دالم سواتو ڤوڤولسي ايت كادا ڤنتيڠ، تاڬل اوكورن نڠ دڤينندوي سابڬاي اوكورن ڤوڤولسي نڠ منجور.
اد اتوا كادنيا اليرن ڬن ساچارا ڤوندامينتل ماوبه جالنڽ ايۏولوسي.
ارڬومين تاكنان نڠ بالاوانن ڠينا سوده لاوس دڤاكاي ڬسن ماهيلاڠكن كاموڠكينن متن كاچنداروڠن انترنل دالم ايۏولوسي، سمڤأي جامن موليكولر مهندر مينت هاڽر ڤد ايۏولوسي نيترال.
سابڬاي چونتوه، بياس متسي رنچق دڤاكاي دالم موديل ڤد ڤامكاين كودون.
ڤڽليڤن نڠ بالاين لاون بياس ڤڠهاڤوسن دالم تاكسا نڠ بالاينن كاو ماڽبابقان ايۏولوسي اوكورن ڬينوم نڠ بالاينن
ڤاميكيرن كونتيمڤورير ڤاسل ڤرن متن بياس متسي منچرميناكن تيوري نڠ بالايان متن حالداني وان فيسيير.
اورڬانيسمى جوا كاو ماننڬڬاڤي سلك سا دڠن بكرجا سام لاون اسا سام لاين، بياساڽ دڠن مناولوڠ دانسانق بوهنڽ اتوا ترليبت دالم سيمبيوسيس نڠ ساليڠ ماونتوڠاكن.
مكروايۏولوسي باكنأن لاون ايۏولوسي نڠ ترجادي د اتوا د اتس تيڠكت سڤيسيايس، هوسوسڽ سڤيسياسي وان كاڤونهن; تاڬل امون ميكروايۏولوسي باكنأن لاون ڤراوبهن ايۏولوسياونير نڠ تاهلوس دالم سواتو سڤيسيايس اتوا ڤوڤولسي، هوسوسڽ ڤقاترن ڤريكوينسي وان ادڤتاسي الل.
تاڤي، دالم مكروايۏولوسي، سيڤت٢ متن بارتءن سڤيسيايس موڠكين بيسا جادي ڤنتيڠ.
"كاسلهڤاهمن نڠ عموم اداله باهووا ايۏولوسي بايسي توجوان، رنچان جڠك ڤنجڠ، اتوا كاچنداروڠن باواان ڬسن ""كامجوان"، كاي نڠ دسمبت دالم كايكين كاي اورتوڬينيسيس وان ايۏولوسياونيسمى; تاڬل ساچارا رياليستيس، ايۏولوسي كادا بايسي توجوان جڠك ڤنجڠ وان كادا ڤستي ساللو مهاسيلاكن كاروميتان نڠ لابيه ڬانل."
جوا, ايستيلاه ادڤتاسي كاو ماروجوق ك ڤارڠاي نڠ ڤنتيڠ ڬسن كالڠسوڠن هيدوڤ سواتو اورڬانيسمى.
سواتو سيڤت ادڤتيڤ ماروڤاكن اسڤيك متن ڤول ڤركمبڠن اورڬانيسمى نڠ ماموڠكينكن اتوا مانيڠكاتاكن كاموڠكينن اورڬانيسمى ڠيتو باتهن هيدوڤ وان باريڤرودوكسي.
چونتوه نڠ جالاس لاينڽ اداله بكتيري ايسچريچيا كولي نڠ مڠامباڠكن كاممڤوان ڬسن مامقاي اسم سيترت ڬسن نوتريسي دالم ڤرچوبأن لابوراتورياوم جڠك ڤنجڠ، فلاۏوبكتيريوم مڠامبڠكن انجيم هاڽر نڠ ماموڠكينكن بكتيري ڠينا تومبوه د ڤرودوق سمڤيڠن متن ڤمبواتن نيلون، وان بكتيري تانه. سفيڠوبيوم مڠامبڠكن جالور ميتابوليسمى نڠ هاڽر سام ساكلي نڠ مانورونكن ڤستيسيدا سينتتيس ڤينتاكلوروڤينول.
اكيباتڽ, ستروكتور دڠن اورڬانيساسي انترنل نڠ سام موڠكين بايسي ڤوڠسي نڠ بالاين دالم اورڬانيسمى تركايت.
تاڤي، لنترن بارتءن اورڬانيسمى هيدوڤ تركايت سمڤأي باتس تاتانتو، بهكن اورڬن نڠ كاليهاتنڽ باءيقي اتوا كادا باءيقي كاسمأن ستروكتورل، نڠ كاي مات ارتروڤودا، چومي٢ وان ۏرتبراتا، اتوا توڠكاي وان سايڤ ارتروڤودا وان ۏرتبراتا، ك باڬنتوڠ لاون ساڤراڠكت ڬن هومولوڬ نڠ ماڠونترول ڤاراكيتن وان ڤوڠسيڽ; ڠينا دسمبر سابڬاي هومولوڬي مندالم.
چونتوهڽ تامسوك ڤسيودوڬان، سيسا٢ مات نڠ كادا باڤوڠسي د ايواق بوتا نڠ تيڠڬل د ڬوه، سايڤ ڤد بوروڠ نڠ كادا كاو تارابڠ، اداڽ تولڠ ڤيڠڬول ڤد ڤاوس وان اولر، وان سيڤت٢ سيكسوال ڤد اورڬانيسمى نڠ باريڤرودوكسي مالالوءي ريڤرودوك سا اسيك ساوال.
ساله اسا چونتوهڽ اداله كادال افريك هولسڤيس ڬوانتري، نڠ مولاه كاڤلا نڠ رات باڠت ڬسن باڤتق د سال٢، كاي نڠ تاليهت لاون ماليهت كارابت ڤارقڽ.
چونتوه لاين اداله ڤاريكروتن انجيم متن ڬليكوليسيس وان ميتابوليسمى سنوبيوتيك ڬسن ماڽدياكن ڤروتيئن ستروكتورل نڠ دسمبت كريستالين د دالم لينسا مات اورڬانيسمى.
كاجيان ڠيني مانونجوككن باهووا ايۏولوسي كاو ماوبه ڤركمبڠن ڬسن مهاسيلاكن ستروكتور هاڽر، كاي ستروكتور تولڠ امبرياو نڠ باكمبڠ جادي رهنڬ د ساتوا نڠ لاين ڤد مولاه باڬين متن تاليڠا تاڠه د ماماليا.
ڤراوبهن د سڤيسيايس كادوا ڠينا ليمبه تو، دالم ڬيليرنڽ، ماڽبابكن ادڤتاسي هاڽر اون سڤيسيايس ڤرتام.
سابڬاي چونتوه، اد كرجاسام نڠ ايكستريم انتارا تومبوهن وان كولت ميكوريز نڠ تومبوه د اكرڽ وان مانولوڠي تومبوهن دالم ماڽراڤ نوتريسي متن تانه.
ڤرساكوتوان انتارا اورڬانيسمى متن سڤيسيايس نڠ سام جوا سوده باايۏولوسي.
د سيني، سل سومتيق ماننڬڬاڤي سيڽل سڤيسيفيق نڠ مامارينته بوهن اڤاكه چاڬر تومبوه، تاتاڤ كاي اڤ بوهنڽ، اتوا ماتي.
"اد باڽق چارا ڬسن معرتياكن كونسيڤ متن "" سڤيسيايس."""
بيارڤون اد كاراڬمن متن كونسيڤ بامچم٢ سڤيسيايس، ماچم٢ كونسيڤ ڠينا كاو ديندق ك دالم ساله اد متن تالو ڤنداكتن ڤيلوسوڤيس نڠ لواس: كاوين سيلڠ، ايكولوڬي، دان فيلوڬينتيق.
بيار ڤڠڬوناانڽ لواس وان باجڠك ڤنجڠ، ب س چ سام كاي نڠ لاين جوا كادا باارتي كادا باسليسيه، ميثلڽ لنترن كونسيڤ ڠي كادا كاو دڤاكاي لاون ڤروكارياوتا، وان اين دسمبت مسئله سڤيسيايس.
اليرن ڬن كاو مالمباتي ڤروسيس ڠينا دڠن اون ماڽبركان جانيس ڬينتيق هاڽر جوا ك ڤوڤولسي نڠ لاين.
دالم حال ڠينا، سڤيسيايس نڠ باكرابت ڤارق كاو ساچارا طاعةاور كاوين سيلڠ، تاڬل هيبريد چاڬر دسليكسي وان سڤيسيايس ڠيتو چاڬر تاتاڤ بالاينن.
سڤيسياسي سوده داتيهي سابڽق بابقاڤ كالي د باوه كوندسي لابوراتورياوم نڠ تاكندالي (ايتيهي ىكسڤىريمىن لابؤراتيوم سىسياسي) وان د الام.
يڠ ڤاليڠ عموم دالم ساتوا اداله سڤيسياسي الوڤتريك، نڠ كاجادين لاون ڤوڤولسي نڠ مولاڽ تايسولسي ساايكرا ڬيوڬرافيس، نڠ كاي اوليه ڤامچاهن هابيتت اتوا ميڬراسي.
مودوس كادوا متن سڤيسياسي اداله سڤيسياسي ڤريڤتريك، نڠ كاجادين ڤاس ڤوڤولسي هالوس متن اورڬانيسمى منجادي تايسولسي دالم سواتو ليڠكوڠن نڠ هاڽر.
مؤدوس كاتالو اداله سڤىسياسي ڤاراڤاتريق.
اومومڽا حال ڠينا كاجادين ليمبه ترجادي ڤراوبهن دراستيس لاون ليڠكوڠن د دالم هابيتت سڤيسيايس ايندوقڽ.
سلك سا لاون كاوين سيلڠ اون ڤوڤولسي ايندوق نڠ ڤيكا لاون لوڬم مهاسيلاكن ڤراوبهن باتهاڤ دالم وقتو باكمبڠ متن تومبوهن نڠ تاهن لوڬم، نڠ اهيرڽ مهاسيلكن اسولسي ريڤرودوك سا نڠ لڠكڤ.
روڤا ڠينا جارڠ كاجادين لنترن بهكن ساجومله كاچيل اليرن ڬن كاو ماهيلاڠكن ڤربيدان ڬينتيق انتارا باڬين٢ متن سواتو ڤوڤولسي.
ڠيني كادا عموم دالم ساتوا لنتارا هيبريد ساتوا بياساڽ ستيريل.
حال ڠينا ماموڠكينكن كروموسوم متن ماسيڠ-ماسيڠ سڤيسيايس ايندوق ڬسن ممبنتوق ڤاسڠن نڠ رسوق رحاتن مياوسيس، لنترن كروموسوم ماسيڠ٢ ايندوق سوده دواكيلاكن اوليه ساڤسڠ.
داسرڽ، ڤڠڬندأن كروموسوم دالم سواتو سڤيسيايس موڠكين بيسا جادي ڤڽيباب عموم اسولسي ريڤرودوك سا، لنتارا ستنڬه متن كروموسوم نڠ باليڤت ڬندا چاڬر كادا كاو ترتنديڠي ڤاس باكمبڠ بياق لاون اورڬانيسمى نڠ كادا باليڤت ڬندا.
همڤير بارتءن سڤيسيايس ساتوا وان تومبوهن نڠ سواه هيدوڤ د بومي وايه اين سوده ڤونه، وان كاڤونهن تمڤقڽ منجادي نصيب اهير متن بارتءن سڤيسيايس.
بيارڤون متن ڤركيرأن كاڤونهن لابيه متن ٩٩ ڤرسين متن بارتءن سڤيسيايس نڠ سواه هيدوڤ د بومي، ساكيتار ١ تريليون سڤيسيايس دڤركيرااكن اد د بومي وايه ني لاون هيڠڬن ساڤرساريبو متن ساتو ڤرسين نڠ دجالاساكن.
بوقتي ڤامولأن نڠ كادا تابنتحقن ڤاسل كهيدوڤن د بومي باراسل متن ڤاليڠ كادا ٣،٥ ميليير تاهون نڠ لالو، رحات جامن اياواركيان ليمبه كاراق ڬيولوڬيس مولا'ا مڠارس ليمبه هاديان اياون منچاير سابلومڽ.
"ماننڬڬاڤي تاموان د أستراليا، ستيڤين بليير هيجيس مانوليس، ""امون كهادوڤن چوڠول ريلاتيف لاجو د بومي، مك ايت بيسا هاج عموم د عالم سمستا."""
ڤركيرأن جومبله سڤيسيايس د بومي وايه اين باكيسر متن ١٠ جوت سمڤأي ١٤ جوت، د مان ساكيتار ١،٩ جوت دڤركيرااكن سوده دباري نام وان ١،٦ جوت ددوكومنتاسياكن دالم داتابيس ڤوست سمڤأي وايه اين، مڽيساعكن ڤاليڠ كادا ٨٠ ڤرسين نڠ بالوم دجالاساكن.
كتورونن عموم اورڬانيسمى ڤرتام كالي دسيمڤولاكن متن امڤات ڤقتا سادرهان ڤاسل اورڬانيسمى: ڤرتام، بوهنڽ بايسي ديثتريبوسي ڬيوڬرافيس نڠ كادا بيسا دجالاساكن اوليه ادڤتاسي لوكل.
كاامڤات، اورڬانيسمى كاو ديقلسايڤيكاسياكن مامقاي كاسمأن اين ك دالم هيايراركي كالومڤوك باسراڠ، ميريڤ لاون ڤوهون كالوارڬ.
ڤنداڠن ڠينا داتڠ متن اد نڠ دسمبت ساچارا سيڠكت اوليه دروين تاڬل ليمبه تو دتيڠڬالقن.
دڠن ممبنديڠاكن اناتومي سڤيسيايس مديرين اون سڤيسيايس ڤونه، اهلي ڤلاياونتولوڬي كاو مڽيمڤولاكن ڬاريس كتورونن متن سڤيسيايس ڠيتو.
نڠ تاهڽر لاڬي، بوقتي ڬسن كتورونن نڠ عموم سوده داتڠ متن كاجين كاسمأن بيوكيميا انتارا اورڬانيسمى.
سىل يوكريوتيق منچوڠول انتارا ١،٦ وان ٢،٧ ميليير تاهون نڠ لالو.
ڤروسيس مانڬوق متن اورڬانيسمى ماهيريڤ چيانوباكتيريال لاينڽ ممباوا ك ڤمبنتوكن كلوروڤلس د الڬ وان تومبوهن.
د بولن جانواري ٢٠١٦، بوهن علمووان مالڤاوركن باهووا، ساكيتار ٨٠٠ جوت تاهون نڠ لالو، ڤراوبهن ڬينتيق هالوس دالم اسا موليكول نڠ دكياو ڬ ق-ڤ ا د بيسا هاج ماموڠكينكن اورڬانيسمى باڤينداه متن اورڬانيسمى سل توڠڬل ك ساله اسا متن باڽق سل.
ماچم٢ ڤاميچو لادقن كمبرياوم سوده دأصولكن، تامسوك اكومولاسي اوكسيڬن د اتموسڤر متن فوتوسينتيسيس.
سىلىكسي ولاهان ماروڤاكان سىلىكسي ماتن چيري٢ ناڠ د ساڠاجا دالم سواتو ڤؤڤولاسي اورݢانيسم
ڤروتيئن نڠ سيڤت بهاراڬ سوده باايۏولوسي مكا ڤوترن متسي وان سلك سا باولڠ (ميثلڽ انجيم نڠ دايمودڤيكسي وان انتيبودي نڠ هاڽر) دالم ڤروسيس نڠ دسمبت ايۏولوسي تعمڤه.
ڤركمبڠبياقن بايمباي ڤوڤولسي نڠ بالاين متن ايواق بوتا ڠينا مهاسيلاكن بابقاڤ كتورونن لاون مات نڠ ڤوڠسيونال، لنتارا متسي نڠ بالاين سوده ترجادي لاون ڤوڤولسي تايسولسي نڠ سوده باايۏولوسي د ڬوه نڠ بالاين.
باڽق ڤڽكيت مأنسي لاين ماروڤاكن ڤاريستيوا ستاتيس، تاڬل ممڤو باايۏولوسي.
اد كاموڠكينن باهووا كيت مهادڤي اهير متن كهيدوڤن نڠ منجور متن كابڽقان انتيبيوتيك نڠ تاسدي وان ممڤريديقسي ايۏولوسي وان كاممڤوان ايۏولوسي متن ڤاتوڬن كيت وان مارانچڠ سياست ڬسن مالمباتي اتوا ماهينداريڽ ڠيتو مامرلواكن علمو نڠ لابيه دالم ڤاسل كاكواتن منجوهوڠ ايۏولوسي د تيڠكت موليكولر.
ايڽا مامقاي سياست ايۏولوسي ڬسن ماماچاهكن مسئله تيهنئ نڠ روميت.
د بابقاڤ ناڬارا، تاروتام اميريك سريكت، تاكنان انتارا ساءين س وان اڬام سوده مميچو كونتروڤارسي ڤنچيڤتأن-ايۏولوسي وايه اين، ڤاسليسيهن اڬام نڠ باڤوست ك ڤوليتيك وان ڤنديديقن ڤوبليك.
كاڤوتوسن ڤرچوبأن سكوڤايس متن تاهون ١٩٢٥ ماڽبابقان سوبجيك منجادي لڠك باڠت د بوكو تيك س بيولوڬي ماننڬه اميريك سالوس اسا ڬينراسي، تاڬل ساچارا باتهاڤ دڤركنالاكن بااسا ليمبه تو وان جادي دليندوڠي ساچارا حكوم لاون كڤوتوسن ايڤڤرسون ۏ. اركنسس ١٩٦٨.
سىلىكسي الم ماروڤاكن ڤربيدان كالڠسوڠن هيدوڤ وان ريڤرودوك سا اينديۏيدو لنترن اداڽ ڤربيدان ڤنوتيڤي.
ڤارياسي اد دالم بارتءن ڤوڤولسي متن اورڬانيسمى.
ليڠكوڠن متن سابوتيڠ ڬينوم ماليڤوتي بيولوڬي موليكولر دالم سل، سل لاين، اينديۏيدو لاين، ڤوڤولسي، سڤيسيايس، لاون ليڠكوڠن ابيوتيق.
سىلىكسي الم اداله لانداسان بيؤلؤݢي موديرين
كؤنسىڤ سىلىكسي الم سابوجورڽ باكمبڠ دالم كاداداڽ تيوري متن كتورونن نڠ ۏليد; رحاتن دروين لاڬي مانوليس، ساءين س بالوم مڠامباڠكن تيوري ڬينتيكا مديرين.
ارڬومين كلاسيك دڤركينالكن بااسا د ابد كا-١٨ اوليه ڤيارري لوءيس ماوڤرتويس وان نڠ لاينڽ، تامسوك كاي سي دروين، ايراسموس دروين.
كاسوك ساسان تيوري ڠينا مانيڠكاتاكن كاسدرن لاون سكالا وقتو ڬيولوڬيس نڠ لواس وان مولاه ماسوق عقل ڬاڬسن نڠ كاچيل ڠيتو، ڤراوبهن نڠ ساچارا ڽات كادا كاليهاتن دالم ڬينراسي نڠ باوروتن بيسا مهاسيلاكن كونسيكوينسي د سكالا ڤربيدان انتر سڤيسيايس.
"ينيا رحاتن لاڬي دالم ڤروسيس مانوليس ""بوكو ڬانل"" ڬسن مانمڤيلكن ڤنليتيانڽ ڤاس ناتوراليس الفريد رسسل ووليس ساچارا ايندڤندن مامهامي ڤرينسيڤ ڠيتو وان مڠڬمبركانڽ دالم سابوه اساا نڠ ينيا كيريم ك دروين ڬسن دتاروساكن ك چرليس لايل."
دالم تربيتن كا-٣ تاهون ١٨٦١، دروين مڠاكو باهووا اورڠ لاين—نڠ كاي ويلليام چرليس ويلس د تاهون ١٨١٣، وان ڤيتريك مثيو د تاهون ١٨٣١—سوده ماوسولكن ڬاڬسن ماهيريڤ، تاڬل كادا مڠامباڠكنڽ اتوا ممڤريسنتسياكنڽ دالم ڤوبليكسي علميه تاكموك.
"دالم سابوه سورت ڬسن چرليس لايل د بولن سيڤتيمبير تاهون ١٨٦٠، دروين ماڽسالي ڤامكاين اصطلاح ""سلك سا عالم"، وان لابيه مميليه اصطلاح ""ڤلستارين عالم""."
"تاڤي، سلك سا عالم تاتاڤ كونتروۏرسيال سابڬاي سابوه ماكنيسمى، سابڬيان لنتارا دأڠڬڤ تاللو لاماه ڬسن منجلساكن كيسرن چيري٢ نڠ داتيهي متن اورڬانيسمى هيدوڤ، وان سابڬيان لاڬي لنترن بهكن بوهن ڤندوكوڠ ايۏولوسي باكراس مناولق نڠ "كادا تعمڤه" وان نون-ڤروڬريسيفڽ عالم، سابوه تڠڬڤن نڠ سوده دچيرياكن سابڬاي سابوتيڠن همبتن نڠ ڤاليڠ سيڬنيڤيكن ڬسن ڤانريمأن ڬاڬسن ايت."
لاون اينتڬراسي ڤامولأن ابد كا-٢٠ متن ايۏولوسي لاون حكوم مندل ڤاسل ڤاواريثن، نڠ دسمبت سينتيسيس مديرين، بوهن علمووان عمومڽ مانريما سلك سا عالم.
"ج. ب. س. حالدين مڠنالاكن كونسيڤ "" بايرن "" متن سلك سا عالم."
"تاڬل، سلك سا عالم تو ""بوتا"" دالم ارتين باهووا ڤراوبهن فينوتيڤي كاو ممبارياكن كاونتوڠن ريڤرودوك سا والاوڤون متن اڤاكه سيڤت ڠيتو دواريثاكن اتوا كادا."
امون چيري٢ نڠ ممباري كاونتوڠن ريڤرودوك سا لاون اينديۏيدو٢ اين جوا كاو دواريثاكن، ياايت، دتورونكن متن ايندوق ك كتوروننڽ، مك چاڬر اد ريڤرودوك سا دفيرنسيال، ياايت ڤروڤورسي نڠ تاتيڠڬي متن كلينچي چڤت اتوا الڬ ايفيسيان د ڬينراسي نڠ سالنجوتڽ.
ڠيني ممباري كسن متن توجوان، تاڬل دالم سلك سا عالم ايت كادادا ڤيليهن نڠ دسڠاجا.
ڠيني ممباري ڠڠت نڠ ورناڽ كاداڤ كاسمڤتن نڠ تاباق ڬسن برتاهن هيدوڤ سوڤاي مهاسيلاكن كتورونن نڠ ورناڽ كاداڤ، دان هيڠڬن دالم ليما ڤولوه تاهون متن ڤرتام كالي ڠڠت كاداڤ دتڠكڤ، همڤير بارتءن ڠڠت د ايندوستري منچيستير باوارنا كاداڤ.
امون سواتو اورڬانيسمى هيدوڤ ستنڬه متن عمور سڤيسيايس لاين، تاڬل بايسي كتورونن دوا كالي لابيه باڽق نڠ باتهن سمڤأي توه، ڬنڽ جادي لابيه عموم ڤد ڤوڤولسي توه متن ڬينراسي برايكوتڽ.
"ڤمبيدان هاروس داوله انتارا كونسيڤ "كالڠسوڠن هيدوڤ متن نڠ ڤاليڠ ڤاس"" وان ""ڤنيڠكتن كاچوچوكان"". "
"حالدين ماڽمبت ڤروسيس ڠينا ""سوبستيتوسي"" اتوا لبيه عموم دالم بيولوڬي، ڠينا دسمبت ""فيكساسي""."
ڤروبابيليتاس متن متسي نڠ ماونتوڠاكن كاجادين لاون بابقاڤ اڠڬوتا ڤوڤولسي تاڬنتوڠ لاون جومبله اڠك متن تيروان ڤاريان ڠيتو.
"دالم ڤرچوبأن اين، ""ڤنيڠكتن كاچوچوكان"" باڬنتوڠ لاون جومبله تيروان متن ڤاريان تاتانتو ڬسن ڤاريان نڠ هاڽر سوڤاي چوڠول نڠ ممڤو ڬسن تومبوه د واده د كونسينتراسي اوبت سالنجورڽ نڠ لابيه تيڠڬي."
"ايكسڤيريمن ايۏولوسي جڠك ڤنجڠ اي. چولي كلاسيك متن ريچرد لنسكي ماروڤاكن چونتوه ادڤتاسي دالم ليڠكوڠن نڠ كومڤيتيتيڤ، (""ڤنيڠكتن كاچوچوكان"" رحات كالڠسوڠن هيدوڤ متن نڠ ڤاليڠ ڤاس"")."
سىلىكسي مڠڬڠڬو نڠ كادا عموم جوا باطيندق رحات ڤريود ترنسيسي ڤاس مودي وايه اين كورڠ اوڤتيمل، تاڬل ماوبه چيري د لابيه متن اسا مارا.
بابقاڤ اهلي بيولوڬي ڤينندو هيڠڬن لاون دوا جانيس: سلك سا ڤيابيليتس (اتوا كالڠسوڠن هيدوڤ), نڠ باطيندق ڬسن مانيڠكاتاكن كاموڠكينن اورڬانيسمى ڬسن باتهن هيدوڤ، وان سلك سا ڤكونديتس (اتوا كاسوبورن اتوا ريڤرودوك سا), نڠ باطيندق ڬسن مانيڠكاتاكن تيڠكت ريڤرودوك سا، دباري كالڠسوڠن هيدوڤ.
دالم سلك سا كارابت وان ساليسيه اينترڬينوميك، سلك سا تيڠكت ڬن ممباري ڤنجالاسن نڠ لابيه ڤاس ڤاسل ڤروسيس نڠ منداساريڽ.
سىلىكسي ايكؤلؤݢي ماروڤكن سىلىكسي الام ماللوي چارا اڤا هاجا سالاين سىلىكسي سىكسوال, كايا سىلىكسي كارابت, كؤمڤىتيسي, وان ڤامبونوهن اناكن.
تاڬل، د بابقاڤ سڤيسيايس، ڤيليهن ڤاسڠن تاروتام دڤيليه اوليه نڠ لاكي، نڠ كاي د بابقاڤ ايواق متن كالوارڬ سيڠناتيد.
مولا'ا متن ڤانموان متن ڤينيسيلين د تاهون ١٩٢٨، انتيبيوتيك سوده دڤاكاي ڬسن مالاوان ڤڽاكيت بكتيري.
ڤارياسي ڬينتيق ماروڤاكن حاصيل متن متسي، ڤڠڬابوڠن بااسا ڬينتيق وان ڤراوبهن كارياوتيڤي (جومله، روڤا، اوكورن وان سوسونن انترنل كروموسوم).
تاڤي، باڽق متسي دالم د ن ا نڠ كادا باكود بايسي ايفيق نڠ ماروسق.
ڤراوبهن ڠينا رنچق بايسي مميليقي دمڤق نڠ ڬانل لاون فينوتيڤي اينديۏيدو لنترن بوهنڽ معتور ڤوڠسي متن باڽق ڬن لاينڽ.
ڤاس متسي سامچم تو مهاسيلاكن كاچوچوكان نڠ لابيه تيڠڬي، سلك سا عالم مندوكوڠ فينوتيڤي ڠينا وان چيري هاڽر ماڽبر دالم ڤوڤولسي.
تاڤي، ڠينا ماروڤاكن باڬين متن كونسيڤ سڤيسيايس باهووا هيبريد دڤيليه ڬسن مالاوان، ماننتڠ ايۏولوسي اسولسي ريڤرودوك سا، مسئله نڠ دڤينندوي اوليه دروين.
فينوتيڤي ديتنتواكن اوليه سوسونن ڬينتيق اورڬانيسمى ﴿ڬينوتيڤي﴾ وان ليڠكوڠن واده اورڬانيسمى ڠيتو هيدوڤ.
چونتوهڽ اداله انتيڬن ڬولوڠن داره ا ب او مأنسي، نڠ مان تيڬ الل معتور فينوتيڤي.
ڤروسيس ڠينا كاو بالنجوت سمڤأي الل تاتاڤ وان سالوروح ڤوڤولسي بايسي فينوتيڤي نڠ لابيه چوچوك.
سلك سا نڠ منستابيلاكن كاو مالستارياكن چورق ڬينتيق ڤوڠسيونال،نڠ كاي ڬن ڤڠود ڤروتيئن اتوا اوروتن ڤڠاتورن، متن وقتو ك وقتو اوليه تاكنان سلقتيف لاون ڤاريان نڠ ماروسق.
بابقاڤ بنتوق سلك سا ڤڽايمبڠن كادا مهاسيلاكن ڤيكساسي، تاڬل ممڤرتاهناكن الل د ڤريكوينسي ماننڬه دالم سواتو ڤوڤولسي.
ڤامليهارأن ڤارياسي متن الليك بيسا جوا كاجادين مالالوءي سلك سا نڠ مڠڬڠڬو اتوا ديۏرسيفيكاسي، نڠ مندوكوڠ ڬينوتيڤي نڠ مڽيمڤڠ متن رات-رات د كادوا مارا ﴿ياايت، كابليكن متن دوميناسي نڠ بالابيهن﴾، وان كاو مهاسيلاكن ديثتريبوسي بيمودل متن نيلاي چيري.
تاڤي، ليمبه ڤريود نڠ كادا باموتاسي هاڽر، ڤارياسي ڬينتيق د سيتوسڠ اين دهيلڠاكن لنترن ڤڽيمڤڠن ڬينتيق.
حاصيل نڠ ڤستي متن كادوا ڤروسيس ڠيتو باڬنتوڠ لاون تيڠكت د مان كاچاڤتن متسي نڠ هاڽر باكجادين اون د كاكواتن متن سلك سا عالم، نڠ ماروڤاكن منڤاعت متن ساكدا ماڠونتوڠاكنڽ متسي ڠيتو.
ڤلأواڠ ڤراوبهن سوسونن كاي ايت باكجادين انتارا دوا الل بابانديڠ تابليك لاون جارق د انتارا بوهنڽ.
ساڤوان سلقتيف نڠ كوات مهاسيلاكن ولايه ڬينوم نڠ مان هاڤلوتيڤ نڠ دڤيليه ساچارا ڤوسيتيڤ ﴿الل وان تاتاڠڬڽ﴾ ڠيتو داسرڽ ماروڤاكن سابوتيڠنڽ نڠ اد دالم ڤوڤولسي.
ڤاميليهن لاتر بلاكڠ ماروڤاكن كابليكن متن ساڤوان سلقتيف.
"دالم ڤندرن متن ڤيلسوڤ دانيايل دننيتت، ""ڬاڬسن باباحيا امڤون دروين"" ڤاسل ايۏولوسي مالالوءي سلك سا عالم ماروڤاكن ""اسم اونيڤرسال"، "نڠ كادا كاو دسيمڤن ترباتس دالم بق اتوا واده اڤ هاج، لنترن لاكس بوچور كالواار، ماومڤتي چاراڽ سورڠن ك ليڠكوڠن نڠ سامكين لواس."
كوندسي ڠينا انتارا لاين: هيريتابيليتاس، ڤارياسي جنيس، وان ڤرساءيڠن مارابوتاكن سومبر داي نڠ ترباتس.
هيربرت سڤينچر وان بوهن اهلي اييوڬينيكا مأنجوركن تڤسيرن امڤون فرنچيس ڬلتون ڤاسل سلك سا عالم سابڬاي بندا نڠ ڤروڬريسيف، نڠ معمڤاهكن لاون كامجوان نڠ دڤركيرااكن دالم كڤينترن وان ڤارادبن، منجادي ڤمبوجورن ڬسن كولونياليسمى، اييوڬينيكا، وان دروينيسمى سوسيال.
"ڬاڬسن راسيال سابڬاي داسر ناڬارا كيت سوده منچاڤاي باڽق حال دالم حال اين."""
چونتوه نڠ ڤاليڠ كاليهاتن متن ڤسيكولوڬي ايۏولوسياونير، نڠ ڤاليڠ اوتام دكامباڠكن دالم توليسن تادهاولو اوليه نوعام چومسكاي وان ليمبه تو اوليه ستيۏين ڤينكر، ماروڤاكن هيڤوتيسيس باهووا اوتاق مأنسي سوده باادڤتاسي ڬسن منداڤت اتورن تات بهاس متن بهاس عالميه.
"ينيا ماءيتيهي باهووا اورڬانيسمى ﴿تومبوهن كاچڠ ڤولوڠ﴾ ماوريساكن چيري-چيري مالالوءي ""اونيت ڤاواريثن" نڠ تاڤيسه."
ستروكتور وان ڤوڠسي ڬن، ڤارياسي، وان ديثتريبوسي تو دڤالجاري دالم حال سل، اورڬانيسمى ﴿ميثلڽ دوميناسي﴾، وان دالم حال ڤوڤولسي.
ڤروسيس ڬينتيق بالقو دالم ڬابوڠن لاون ليڠكوڠن وان ڤڠالامن اورڬانيسمى ڬسن ممڤڠاروحي ڤركمبڠن وان ڤارڠاي، رنچق دسمبت سابڬاي عالم لاون ڤڠاسوهن.
علمو ڬينتيكا مديرين، نڠ باوسها مامهامي ڤروسيس ڠينا، دمولا'ا لاون اولهن بياراون اڬوساينان ڬريڬور مندل د ڤتنڬاهن ابد كا-١٩.
حكوم كادوانيا تو سام لاون اڤ نڠ دتاربيتاكن اوليه مندل.
سابوه تيوري ڤوڤولر ڤاس ابد كا-١٩، وان دسيراتكن اوليه اون تيه اوريڬين اوف سڤيچيايس اولهن چرليس دروين تاهون ١٨٥٩، ماروڤاكن ڤاواريثن چمڤوران: ڬاڬسن باهووا اينديۏيدو ماوريسي چمڤوران چيري-چيري نڠ لنچر متن ايندوق بوهنڽ.
"دالم مقالهڽ "" ۏرسوسياي يوبير فلنزينهيبريدين "" ﴿" "ايكسڤيريمن ڤد هيبريديساسي تومبوهن""﴾، دڤريسنتسياكن د تاهون ١٨٦٥ لاون ناتورفورشندر ۏيريين ﴿مشاركت ڬسن ڤنليتيان د عالم﴾ د برüنن، مندل منالايت ڤول ڤاواريثن چيري-چيري هوسوس ڤد تومبوهن كاچڠ ڤولوڠ وان مڠڬمبركانڽ ساچارا ماتيماتيس."
"ويلليام باتسون، ڤندوكوڠ اولهن مندل، منچيڤتعكن سمبتن ڬينتيكا د تاهون ١٩٠٥ ﴿سمبتن چيري ڬينتيق، متن اوجرن يوناني ڬينسيس—γένεσις، ""اصل""، منداهولوا اوجرن بندا وان ڤرتام كالي دڤاكاي دالم ارتي بيولوڬيس د تاهون ١٨٦٠﴾ ."
سالوس ١١ تاهون سالنجوتڽ، ينيا منداڤتكن باهووا بينيان هيڠڬن بايسي كروموسوم ايكس وان لاكين بايسي كروموسوم ايكس وان ي.
جمس ويتسون وان فرنچيس كريق ماننتواكن ستروكتور د ن ا د تاهون ١٩٥٣، مامقاي كريستالوڬرافي سينر-ايكس اولهن روسليند فريڠكلين وان ماوريس ويلكينس نڠ مانونجوككن باهووا د ن ا بايسي ستروكتور هيليك س (ياايت، روڤاڽ كاي ڤمبوك بوتول).
ستروكتور ڠيتو جوا ماڽرانكن چارا سادرهان ڬسن ريڤليكسي: امون اونتاين دڤيسهاكن، اونتاين ڤاسڠن هاڽر كاو دسوسون بااسا ڬسن ماسيڠ٢ بادساراكن اوروتن اونتاين نڠ لاوس.
د تاهون٢ سالنجوتڽ، بوهن علمووان منچوبا مامهامي كاي اڤ د ن ا معتور ڤروسيس ڤرودوكسي ڤروتيئن.
لاون ڤامهمن موليكولر نڠ هاڽر دتماوا ڤاسل ڤاواريثن منچوڠو الله لادقن ڤانليتيان.
ساله اسا ڤركمبڠن ڤنتيڠ ماروڤاكن اوروتن د ن ا ڤاموتوسن رنتاي د تاهون ١٩٧٧ اوليه فريدريق ساڠير.
دالم ايكسڤيريمنڽ نڠ ممڤلاجري سيڤت متن ورنا كمبڠ، مندل ماءيتيهي باهووا كمبڠ متن ساتياڤ تومبوهن كاچڠ ڤولوڠ باوارنا اوڠو اتوا ڤوتيه—تاڬل كادا سواه جادي ڤرنتارا انتارا كادوا ورنا ڠيتو.
باڽق سڤيسيايس، تامسوك مأنسي، بايسي ڤول متن ڤاواريثن ڠينا.
رحات اورڬانيسمى هيتيروزيڬوت دالم سواتو ڬن، رنچق اسا الل دسمبت دومينن لنتارا كواليتاسڽ مندوميناسي فينوتيڤي اورڬانيسمى، لماون الل لاينڽ دسمبت ريسيسيڤ لنترن كواليتاسڽ سوروت وان كادا تايتيهي.
"رنچقڽ سيمبول ""+"" دڤاكاي ڬسن ماننداي نڠ بياسا، الل نڠ لاين متن ڬسن سابوتيڠ ڬن."
ساله اسا دياڬرام نڠ عموم دڤاكاي ڬسن ڤريديقسي حاصيل ڤركاوينن سيلڠ اداله كوتاق ڤوننيتت.
بابقاڤ ڬن كادا مميليهي ساچارا ايندڤندن، مانونجوككن هوبوڠن ڬينتيق، توڤيق نڠ دبحث كنا دالم ارتيكل ڠينا.).
ڬن لاين، كاي اڤ جوا، معتور اڤاكه كمبڠ بايسي ورنا سام سكالي اتوا ڤوتيه.
باڽق چيري نڠ لاين چيري-چيري سورڠن ﴿ميثلڽ كمبڠ اوڠو اتوا ڤوتيه﴾ تاڬل چيري-چيري نڠ باهوبوڠن ﴿ميثلڽ تيڠڬي اوق اتوا ورنا كوليت مأنسي﴾.
قدر د مان ڬن سواتو اورڬانيسمى اومڤت مڽومبڠ چيري نڠ روميت دسمبت هيريتابيليتاس.
د ن ا تاديري متن رنتاي متن نوكليوتيد، نڠ مان اد امڤات جانيس: ادينين (ا), سيتؤسين (چ), وانين (ݢ), وان تيمين (ت).
ۏيروس كادا بيسا باريڤرودوكسي امون كادادا عناڠ وان كادا تاڤڠاروه اوليه باڽق ڤروسيس ڬينتيق، مك چنداروڠ كادا دأڠڬڤ سابڬاي اورڬانيسمى هيدوڤ.
ستروكتور د ن ا ڠينا ماروڤاكن داسر ڤيسيق ڬسن ڤاواريثن: تيروان د ن ا مڠڬندااكن اينڤورماسي ڬينتيق دڠن ممبله اونتاين وان مامقاي ساتياڤ اونتاين سابڬاي لنتاكن ڬسن سينتيسيس اونتاين ڤاسڠن هاڽر.
اونتاين د ن ا ڠينا بياساڽ ڤنجڠ باڠت; كروموسوم مأنسي نڠ ڤاليڠ ڬانل، چونتوهڽ، ڠينا تو ساكيتار ٢٤٧ جوت ڤاسڠن باسيس ڤنجڠڽ.
د ن ا ڤاليڠ رنچق دتماوا د نوكليوس سل، تاڬل روته ساڬير مانولوڠ دالم ڤانموان ڬن نونكروموسوم نڠ دتماوا د لوار نوكليوس.
رحات اورڬانيسمى هاڤلويد هيڠڬن بايسي سابوتيڠ سالينن متن ساتياڤ كروموسوم، كابڽقان ساتوا وان باڽق تومبوهن ماروڤاكن ديڤلواد، مڠندوڠ دوا متن ساتياڤ كروموسوم وان دوا سالينن متن ساتياڤ ڬن.
ڤد مأنسي وان باڽق ساتوا لاينڽ، كروموسوم ي مڠندوڠ ڬن نڠ مميچو ڤركمبڠن متن چيري٢ هوسوس لاكين.
ڤروسيس ڠينا، نڠ دكياو ميتوسيس، ماروڤاكن بنتوق ريڤرودوك سا نڠ ڤاليڠ سادرهان وان ماروڤاكن داسر ڬسن ريڤرودوك سا اسيك ساوال.
اورڬانيسمى ياوكارياوتيق رنچق مامقاي ريڤرودوك سا سيكسوال ڬسن مهاسيلاكن كتورونن نڠ مڠندوڠ چمڤوران ماتيري ڬينتيق نڠ دواريثاكن متن دوا ايندوق نڠ بالاينن.
باباراڤ بكتيري بيسا ماراساءي كونجوڬسي، منترنسڤر ساهيمڤيل هالوس د ن ا ماليڠكر ك بكتيري لاين.
لاون چارا ڠينا ڬابوڠن ڬن هاڽر كاو كاجادين لاون كتورونن متن ڤاسڠن كاوين.
رحاتن ڤاسيلڠن، كروموسوم باهوروڤ باڬين متن د ن ا، ساچارا منجور ماهوروڤ الل ڬن د انتارا كروموسوم.
ديمونستراسي سيتولوڬي ڤينده نڠ ڤاليڠ ڤرتام اداله اوليه هرريت كرياغتون وان بربارا مقكلينتوك د تاهون ١٩٣١.
ڬسن جارق جاوه نڠ ساكهندقڽ، ڤروبابيليتاس متن ڤرسيلڠن تو چوكوڤ تيڠڬي ساهيڠڬ ڤاواريثن ڬن ساچارا منجور تو كادا باكوريلاسي.
اوروتن ڤستي اسم امينو مهاسيلاكن ستروكتور تيڬ دمنسي نڠ اونيك ڬسن ڤروتيئن ڠيتو، وان ستروكتور تيڬ دمنسي ڤروتيئن تاكات لاون ڤوڠسيڽ.
ستروكتور ڤروتيئن باڤرڠاي ديناميس; ڤروتيئن هيموڬلوبن مالڠكوك ك دالم بنتوق نڠ ساديكيت بالاين لنترن ينيا ممڤاسيليتاسي ڤانڠكاڤن، ڤڠڠكوتن، وان ڤالڤاسن موليكول اوكسيڬن دالم داره ماماليا.
هاڬن چونتوهڽ، انيميا سل سابيت نينتو اداله ڤڽاكيت ڬينتيق مأنسي نڠ دداڤتي دري ڤربيداان باس توڠڬل د دالم ولايه ڤڠكوديان هاڬن باڬين هيموڬلوبن β-ڬلوبن، ماوله ڤروبهن اسم امينو توڠڬل يڠ مڠوبه صفة فيسيق هيموڬلوبن.
بىبىراڤا وروتان دنا ديترانسكريڤكان كى دالام رنا تاتاڤي كادا ديارتيكان كى دالام ڤرؤدوك ڤرؤتىين-مؤلىكول رنا نيا دي كياو رنا نؤن-چؤدينݢ.
چؤنتؤه نانݢ بايك نينتو كايا وارنا مانتىل كوچينݢ سيام.
تاتاڤي ڤرؤتىين ڤىنݢهاسيل رامبوت كاداڤ نانݢيني سىنسيتيف لاوان سوهو (بيسي موتاسي يانݢ مىولاه سىنسيتيفيتاس سوهو) لاوان دىناتوراسي دي لينݢكونݢان سوهو نانݢ لابيه تينݢݢي, كادا كاوا مىنݢهاسيلكان ڤيݢمىن رامبوت كاداڤ دي واداه دي مانا كوچينݢ بيسي سوهو اواك نانݢ لابيه تينݢݢي.
يمباه ݢوݢورنيا كىكايساران رؤماوي بارات, ڤىنݢىتاهوان تىنتان كؤنسىڤسي يوناني تىنتانݢ دونيا بىبوروك دي ىرؤڤا بارات سىلاواس اباد-اباد ڤامولاان (٤٠٠ سامڤاي ١٠٠٠ م) ماتان اباد ڤىرتانݢاهان, تاتاڤي دي لىستاريكان دي دونيا موسليم سىلاواس زامان كااماسان يسلام.
يلمو ڤىنݢىتاهوان مؤدىرىن بياسانيا ديباݢي جادي تيݢا چابانݢ وتاما نانݢ يسينيا يلمو الام (ساميسال, بيؤلؤݢي, كيميا, لاوان فيسيكا) نانݢ مىمڤىلاجاري الام دالام ارتي لواس; يلمو-يلمو سؤسيال (ساميسال, ىكؤنؤمي, ڤسيكؤلؤݢي, لاوان سؤسيؤلؤݢي( نانݢ مىمڤىلاجاري ينديصيدو لاوان ماسياراكات; لاوان يلمو فؤرمال )ساميسال, لؤݢيكا, ماتىماتيكا, لاوان يلمو كؤمڤوتىر تىؤريتيس( نانݢ بىرهوبونݢان لاوان سيمبؤل نانݢ دياتور ؤلىه اتوران.
ڤىنݢىتاهوان هانيار دالام يلمو ڤىنݢىتاهوان ديݢانالاكان ؤلىه ڤىنىليتيان داري ڤارا يلمووان نانݢ تىرمؤتيفاسي ؤلىه راسا هانداك تاهو تىنتانݢ دونيا لاوان كىهىنداك هاݢان مىنونتونݢكان ماسالاه.
سىچارا كهوسوس, نينتو تو جىنيس ڤىنݢىتاهوان نانݢ ورانݢ كاوا سالينݢ بىڤىندىران لاوان بىباݢي.
كالؤنيا كاديدا بىدانيا سادار نانݢ كؤنسيستىن ديولاه انتارا ڤىنݢىتاهوان تىنتانݢ كايايتو, نانݢ بوجور دي سىتياڤ كؤمونيتاس, لاوان جىنيس ڤىنݢىتاهوان كؤمونال نانݢ لاين, نىنݢكايا ميتؤلؤݢي لاوان سيستىم هوكوم
باݢياننيا مالاه مىنݢݢانالي كالىندىر رىسمي نانݢ يسينيا دوا بىلاس بولان, تيݢا ڤولوه هاري ماسينݢ-ماسينݢ, لاوان ليما هاري ڤادا ڤااكيهيران تاهون.
"هاڬن كومينتر ني، دسمبت اورڠ-اورڠ تو فيلسوف ڤاولان دالم ارتي نڠ كنتت، لاون جوا اورڠ-اورڠ ڤاولان نڠ دڠن جلس مبيدااكن "عالم" لاون "كونۏينسي"
لاو, مىنچؤباي ماماكاي ڤىنݢىتاهوان تىنتانݢ الام هاݢان مىومڤاتي الام )ارتيفيچى اتاو تىكنؤلؤݢي يوناني( ديليهات بوبوهان يلمووان كلاسيك جادي مينات نانݢ لابيه تىڤات هاݢان ڤىنݢراجين كىلاس سؤسيال نانݢ لابيه هالوس
تىؤري اتؤم ديݢانالي ؤلىه فيلسوف يوناني لىوچيڤڤوس دان ماهاسيسوانيا دىمؤچريتوس
مىتؤدى سؤكراتىس نىنݢكايا نانݢ ديدؤكومىنتاسيكان ؤلىه ديالؤݢ ڤلاتو ادالاه مىتؤدى ديالىكتيكا ىليميناسي هيڤؤتىسيس نانݢ لابيه بايك ديداڤاتكان لاوان تاروس مىنݢيدىنتيفيكاسي لاوان مىنݢهيلانݢاكان لاوان تىكىكؤنتراديكسي
سؤچراتىس مىنݢىريتيك جىنيس ستودي فيسيكا نانݢ لابيه توها كارنا تىرلالو سڤىكولاتيف بانار لاوان كورانݢ دالام كريتيك ديري.
اريستؤتىلىس يمباهتو مىولاه ڤرؤݢرام سيستىماتيس فيلسافات تىلىؤلؤݢيس: بىݢاراك لاوان مىوباه ديݢامباراكان سىباݢاي اكتواليساسي ڤؤتىنسي نانݢ سوداه ادا دالام بىماچام هال, ساسواي لاوان جىنيس هال ناڤا ادانيا.
سؤكراتىس جوا بىكاراس جارنيا فيلسافات هاروس ديڤاكاي هاݢان مىمڤىرتيمبانݢاكان ڤىرتانياان ݢامڤانݢ تىنتانݢ كاياڤا چارا تىربايك هاݢان هيدوڤ باݢي مانوسيا )سىبوتينݢ ستودي اريستؤتىلىس ديباݢي جادي ىتيكا لاوان فيلسافات ڤؤليتيك)
مؤدىل اريستارچهوس سىلواسان كادا ديهانداكي ݢىݢارانيا ديياكيني كادا مىومڤاتي هوكوم فيسيكا
جؤهن ڤهيلؤڤؤنوس, ساورانݢ سارجانا بيزانتيوم دي تاهون ٥٠٠-ان, مىناكوني اجاران اريستؤتىلىس تىنتانݢ فيسيكا, تىرچاتات كاكورانݢاننيا.
"امڤات ڤانياباب اريستؤتىلىس مىنيامبات ڤىرتانياان" نانݢاڤا" هاروس ديجاواب دالام امڤات چارا هاݢان مىنجىلاسكان هال-هال سىچارا يلمياه."
تاتاڤي, توليسان اسلي اريستؤتىلىس اكهيرنيا هيلانݢ دي ىرؤڤا بارات, لاوان سىبوتينݢاننيا اجا توليسان ڤلاتؤ نانݢ ديكىنال لواس, تيماىوس نانݢ سىبوتينݢاننيا ديالؤݢ ڤلاتؤنيس, لاوان سىبوتينݢاننيا داري بىبىراڤا كاريا اسلي فيلسافات الام كلاسيك, تاساديا هاݢان ڤىمبافا لاتين ڤىاوالان اباد ڤىتىنݢاهان.
بانياك تىرجىماهان سييريا ديݢاوي ؤلىه بوبوهان-بوبوهان نانݢكايا نىستؤريانس دان مؤنؤفيسيت.
"هالامان ٤٦٥:"چومانن يمباه يبنو ال-هايتام مىمڤىنݢاروهي لاوان دي اروس وتاما توليسان-توليسان فيسيك اباد ڤىرتىنݢاهان يمباهتو تونتونݢ دي سىليديكي دىنݢان سىريوس داڤات ديسامبات سچهرامم باهوا يبنو ال-هايتام نينتو سي ڤىنديري سىجاتي فيسيكا مؤدىرن ديىصالواسي.""
كانؤن اصيچننا ديسامبات سىباݢاي سالاه ساتو ڤوبليكاسي نانݢ ڤىنتينݢ بانار دالام كىدؤكتىران لاوان كادوانيا بىڤىنݢاروه بىسار لاوان ڤراكتيك كىدؤكتىران ىكسڤىريمىنتال, مىماكاي وجي كلينيس لاوان ىكسڤىريمىن هاݢان ماندوكونݢ كلايم بوبوهاننيا.
سىلاين نانݢيتو, توليسان-توليسان يوناني كلاسيك بىمولا ديارتياكان داري باهاسا اراب دان يوناني كادالام باهاسا لاتين, مىمبارياكان تينݢكات ديسكوسي يلمياه نانݢ لابيه تينݢݢي دي ىرؤڤا بارات.
سالينان ناسكاه الهازىن’س بؤؤك ؤف ؤڤتيچس جوا تىسىبار كا سىلوروه ىرؤڤا سىبىلوم تاهون ١٢٤٠, نىنݢكايا سوداه ديليهاتاكان ؤلىه ڤىنݢݢابونݢاننيا كادالام ڤىرسڤىچتيفا فيتىللؤ
ماسوكنيا توليسان-توليسان كونؤ مىولاه رىنايسسانچى اباد كى-١٢ بىكىمبانݢنيا سينتىسيس كاتؤليك لاوان ارتيستؤتىليانيسمى نانݢ ديكىنال سىباݢاي سكؤلاستيسيسمى دي ىرؤڤا بارات نانݢ مانجادي ڤوسات ݢىؤݢرافيس هانيا يلمو ڤىنݢىتاهوان.
سىبوتينݢ مؤدلى صيسي نانݢ يمباهنيا ديكىنال سىباݢاي ڤىرسڤىچتيفيسم ديمانفااتاكان لاوان ديڤىلاجاري ؤلىه بوبوهان سىنيمان رىنايسسانچى.
هال يني دي داساري ڤادا تىؤرىما باهوا ڤىريؤدى ؤربيت ڤلانىت-ڤلانىت لابيه لاواس كارنا بؤلا بوهاننيا لابيه جاوه داري ڤوسات ݢىراك, نانݢ ينيا تاموي كادا ساتوجو لاوان مؤدىل ڤتؤلىمي.
ينيا مىنامي بىراتاان چاهايا داري سىبوتينݢ تيتيك ادىݢان ديچيتراكان ڤادا سىبوتينݢ تيتيك دي باݢيان بىلاكانݢ بؤلا كاچا.
كىڤلىر كادا مىنؤلاك مىتافيسيكا اريستؤتىلىس لاوان مىنݢݢامباراكان كاريا ينيا سىباݢاي ڤىنچاريان هاݢان هارمؤني ؤف تهى سڤهىرىس.
"ݢاليلىؤ سوداه مىماكاي ارݢومىن داري ڤاوس لاوان مىانداكنيا كادالام سوارا سيمڤلىتؤن دالام كاريا "ديالؤݢ مىنݢىناي دوا كىڤالا سيستىم دونيا", نانݢ مانيينݢݢونݢ وربان فيلل بانار"
دىسچارتىس مىنىكانكان ڤىميكيرينديفيدو لاوان بىڤىنداڤات باهوا ماتىماتيكا داريڤادا ݢىؤمىتري هاروس ديڤاكاي هاݢان مىمڤىلاجاري الام.
"علمو ڤڠتاهوان هاڽر ني مولاي ماليهتاكن ديريينيا سباڬاي ڬمبارن "حكوم عالم"" ."
دالم ڬاي فرنچيس باچون، ليابنز بيڠڬڤن بهوا بماچم جنيس حال براتان بيڬاوي سسواي لاون حكوم عموم نڠ سام عالم، كاديدا ڤڽباب فورمل اتاو اخير خصوص هاڬن ستياڤ جنيس حال.
""دالم ڤاڤادهن باچون"توجوان سابوجورڽ لاون نڠ صح دري علمو اويڠتاهوان تو انوڬره كهيدوڤن مأنسي لاون ڤانموان وان كاكيأن هاڽر" لاون ينيا منچڬه بوهن علمووان هاڬن مڽاسه اد -اد فيلوسوفيس اتوا سڤيريتوال نڠ كادا بروجود، نڠ ينيا يقيني اومڤت ساديكيت ڤد كهيموڠن مأنسي د لوار" اسڤ سڤيكولاسي هالوس، لوهور، اتوا مهيموڠي""."
ڤىركىمبانݢان ڤىنتينݢ نانݢ لاين تو مىولاه يلمو ڤىنݢىتاهوان دي انتارا ڤؤڤولاسي نانݢ ماݢين بيسا وان راجين مىمباچا.
فيلسوف ڤينچيرهن مميليه سجاره هندڤ ڤندهولو علميه - ڬليلياو،بويلي، لاون نيوتون نڠ اوتام هاڬن ڤندوان لاون ڤنجامين اڤليكسي بوهنڽ تنتڠ كونسيڤ توڠڬل عالم لاون حكوم عالم هاڬن ستياڤ بيدڠ فيسيق لاون سوسيال هاري نينتو.
"هومي لاون سي ڤميكير ڤينچيرهن سكوتلندي لاينڽ مڠانالي "علمو مأنسي". نڠ داوڠكاڤكن ساچارا هيستوريس دالم كاريا-كاريا ڤنوليس ترماسوق سي جاميس بورنيتت، آدم فيرڬوسون، جوهن ميللر لاون ويلليام روبيرثون، نڠ براتان مڠڬابوڠاكن ستود علميه تنتڠ كايڤا مأنسي برڤاريلاكو دالم بوديا كونو لاون ڤريميتيف لاون كسادرن نڠ كوات تنتڠ كقواتن موديرنيتس نڠ مننتوكن."
كادا جؤهن هىرسچهىل جا سي ويلليام وهىوىلل جوا مىتؤدؤلؤݢي سيستىماتيس : نانݢ ڤىاكهيران ديچيڤتااكان يستيلاه يلمووان.
"سچارا ترڤوسه، سي ڬريڬور مندل ممادهايكن مقالهڽ "ۏرسوچي اوبر ڤفلنزينهيبريدن" ﴿"ايكسڤيريمن هيبريديساسي تانمن"﴾ د تاهون ١٨٦٥، نڠ ماڠوراياكن ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ ڤواريثن بيولوڬيس، برفوڠسي هاڬن داسر ڬينتيكا موديرن."
فىنؤمىنا ناڠ اكن ماموڠكينكن دىكؤنستروكسي اتؤم ديتمواكن ڤادا دىكدى تىراكهير اباد كى-١٩ ڤىناموان سينار-ىكس مىڠيلهامي ڤىناموان راديؤاكتيفيتس.
سلاين نينتو، ڤڠڬوناان اينوۏاسي تيكنولوڬي نڠ لواس نڠ دراڠسڠ اوليه ڤراڠ ابد اين ماوله ريۏولوسي دالم ترنسڤورتاسي ﴿موبيل لاون ڤساوات تارابڠ﴾ ڤڠمبڠن اچبم، ڤرلومبأن رواڠ اڠكاس، لاون ڤرلومبأن سنجات نوكلير.
ڤاناموان ردياسي لاتر بىلاكڠ ݢىلؤمباڠ ميكرؤ كؤسميك ڤادا تهون ١٩٦٤ مىولاه ڤىنؤلاكن تىرهاداڤ تىؤري ستىادي ستاتى تىنتڠ الام سىمىست ناڠ ماندوكوڠ تىؤري بيݢ باڠ ݢىؤرݢىس لىمايترى.
مالواسڽ ڤاڠݢوناان سيركويت تىرڤادو ڤادا كوارتل ڤىاكهيرن اباد كى-٢٠ ديساتواكن لاوان ساتىليت كؤمونيكسي مىولاه رىفؤلوسي دالام تىكنؤلؤݢي ينفؤرماسي لاوان مونچولڽ ينتىرنىت ݢلؤبال لاوان كؤمڤوتسي مؤبيلى تماسوك سمارتڤهؤنى.
علمو عالم لاون سوسيال تو اداله علمو امڤيريس، كرنا ڤڠتاهوان بوهنڽ دداسرااكن ڤد ڤڠامتن امڤيري لاون ممڤو داوجي كبوجورنڽ اولن ڤنليتي لاين نڠ بكرجا دالم كونساد نڠ سام.
هاڬن چونتوهڽ، علمو فيسيك كاو دباڬي منجادي فيسيكا، كيميا، استرونومي، لاون علمو بومي.
تاتاڤي, ڤاميكيران فيلؤسؤفيس, دوݢاان, لاوان ڤراسانݢكا رانچاك كادا تاڤي دي يتيهي, تىتاڤ ديڤارلواكان دالام يلمو الام.
نانݢيني تىرماسوك ماتىماتيكا, تىؤري سيستىم, لاوان يلمو كؤمڤوتىر تىؤريتيس.
ؤلىه كارىنا نينتو, يلمو فؤرمال ادالاه ديسيڤلين اڤريؤري لاوان كارانا يني, ادا كادا ساتوجو بوهاننيا بوجور-بوجور يلمو ڤىنݢىتاهوان.
تيكنيك نينتو منچاكوڤ برباڬاي بيدڠ تيكنيك نڠ لابيه خصوص، ماسيڠ-ماسيڠ لاون ڤنكانن نڠ لابيه سڤيسيفيق ڤد بيدڠ ماتماتيكا تراڤن، ساءين س، لاون جنيس اڤليكسي نڠ كادا ماننتو.
"ينيا ماڽهوت : "هاڬن اڤ انق نڠ هاڽر لاهير؟"."
ڤنجلسن نڠ هاڽر اين د ڬونااكن هاڬن مولاه ڤريديقسي نڠ كاو دڤلسواكن نڠ كاو داوجي دڠن ايكسڤيريمي اتوا ڤڠامتن.
حال اين دڬاوي سباڬيان ليوار ڤڠليهتن فينومينا عالم، تاتاڤي جوا ملالوءي ايكسڤيريمن نڠ منچوبا هاڬن منسيمولسايكن ڤريستيوا عالم دالم كوندسي نڠ تركندالي نڠ سسواي لاون ديسيڤلين ﴿دالم علمو اوبسرۏاسياونل، سيڤيرو استرونوميا اتوا ڬيولوڬي، ڤڠليهتن دڤريديقسي موڠكين مڠڬنتياكن ڤرچوبأن تركونترول﴾.
امونڽ هيڤوتيسيس سلامت دري ڤڠوجين، نينتو كاو دادوڤسي ك دالم كراڠك ڬويان نڠ برعلاسن سچارا لوڬيس لاون كونساستن هاڬن مڠڬمبركان ڤريلاكو فينومينا عالم ترتنتو.
دالم نادا نينتو، تيوري نڠ دروموسىكن ساسواي لاون سباڬيان ڬانل ڤرينسيڤ علميه نڠ سام لاون هيڤوتيسيس.
حال اين كاو دچاڤاي لاون ديساين ايكسڤيريمنتل نڠ چرمت، ترنسڤاراسي، لاون ڤروسيس ڤار ريۏيايو ماڽلوروه دري حاصيل ايكسڤيريمن لاون جوا كسيمڤولن اڤڤون.
ستاتيستيك، چابڠ ماتماتيكا، دڬونااكن هاڬن مريڠكس لاون مڠاناليسيس داتا، نڠ ماموڠكينكن بوهن علمووان هاڬن مانيلاي كهرتن لاون ڬانل هالوسڽ ڤڽيبارن حاصيل ايكسڤيريمن بوهنڽ.
هل يني كو ديبىاكن لون انتي-رىاليسمى ڤاڠليهاتن باهو كىبىرهاسيلان يلمو ڤىڠىتهوان كد بىرݢانتوڠ لاون يتو مىنجادي اكورات تىنتڠ ىنتيتس ناڠ كد تليهتي نىڠكي ىلىكترؤن.
ادا بىرماچام اليران ڤاميكيران دالام فيلسافات يلمو ڤىنݢىتاهوان.
حال اين د ڤرلواكن كرنا جومله ڤريديقسي تيوري-تيوري مولاه كادا ببتاس، نڠ بارارتي بوهنڽ كادا كاو تاهو دري جومله برباتس بوقتي مماكاي لوڬيك ددوقتيف جا.
رسيؤناليسمى كريتيس نينتو ادالاه ڤىڤاراكن اباد كى-٢٠ ناڠ بىربىدا دىڠان ساينس, ڤىاوالان ديارتيكن ؤلىه فيلسوف اوستريا-يڠݢريس كرل ڤؤڤڤىر.
سي ڤوڤڤر مأصولكن ڤڠڬنتين ۏيريفيكسي لاون كڤلسوان هاڬن تڠرا تيوري علميه لاون مڠڬنتي ايندوك سا لاون ڤمالسوان هاڬن ميتودي امڤيريس.
ڤڤراكن لاين، اينسترومينتاليسمى، منكانقن كڬونأن تيوري هاڬن اينسترومين هاڬن منجلساكن لاون ممڤريديقسي فينومينا.
ڤارق لاون اينسترومينتاليسمى تو اداله امڤيريسمى كونستروكتيف، نڠ منوروتڽ كريتيريا اوتام هاڬن كبرحاصيلن تيوري علميه تو اداله اڤاكه نڠ دڤدحكان ڽ تنتڠ انتيتس نڠ كاو دأمتي تو بوجور.
ستياڤ ڤاراديڬما بايسي ڤرتاكونن، توجوان، لاون انترڤريتاسيڽ ساءوراڠن نڠ بربيدا.
ارتيڽ، ڤيليهن ڤاراديڬما هاڽر دداسري ڤد ڤڠليهتن، مسكيڤون ڤڠليهتنڽ دڬاوي لاون لاتر بلاكڠ ڤاراديڬما لاوس.
ڤوين اوتاماڽ تو اداله بهوا ڤربيداان انتارا ڤنجلسن عالمي لاون سوڤراناتورال هاروس ديوله لاون بهوا علمو ڤڠتاهوان هاروس دباتسي سچارا ميتودولوڬيس هاڬن ڤنجلسن عالمي
نڠ ارتيڽ، كاديدا تيوري نڠ ڤرنه دأڠڬڤ ڤاليڠ ڤستي كرنا علمو ڤڠتاهوان منريماجا كونسيڤ فالليبيليسم.
ڤڠتاهوان علميه هاڽر جارڠ محاصيلاكن ڤروبهن ڬانل دالم ڤماهمن كيت.
ڤڠتاهوان دالم علمو ڤڠتاهوان ديوله لاون سينتيسيس اينفورماسي برتاهڤ دري ايكسڤيريمن نڠ بربيدا اوليه برماچم ڤنليتي د برماچم چابڠ علمو ڤڠتاهوان : اين لابيه كاي ڤنداكين درڤد لونچتن.
"فيلسوف برري سترواود منمبهاكن بهوا، مسكيڤون دفينيسي تباءيق هاڬن "ڤڠتاهوان" دڤرديبتاكن، منجادي سكيڤتيس، لاون مڠهيبور كموڠكينن بهوا سساورڠ ساله كومڤتيبيل لاون منجادي بوجور."
حال اين تراوتما ترجادي د بيدڠ علمو نڠ لابيه مكروسكوڤاق ﴿ساميسل ڤسيكولوڬي، كوسمولوڬي فيسيق﴾.
سجق ايمبه ايت جومله توتل مجله اكتيف بيتامبه تاروس.
مىسكيڤون جورنال دالام ٣٩ باهاسا, ٩١ ڤىرسىن داري ارتيكىل ناڠ دييندىكس ديتىربيتكن دالام باهاسا يڠݢريس.
مجله ساءين س سڤرتي نيو سچيانثت، سچيانچ ۏي، لاون سچيانتيفيچ اميريچن ممنوهي كبوتوهن ڤمباچ نڠ جاوه لابيه لواس لاون ممبارياكن ريڠكسن نون-تيكنيس دري بيدڠ ڤنليتيان ڤوڤولر، ترماسوق ڤنموان دان كماجوان ڤنتيڠ د بيدڠ ڤنليتيان ترتنتو.
بماچم جنيس اكلان كومرسيال، مولاي دري هيڤ سمڤأي ڤنيڤوان، موڠكين جوا ترماسوق دالم كاتڬوري اين.
باڽق علمووان مڽاسه كارير د برباڬاي سيكتور ايكونومي نڠكاي اكاديميسي ايندوتري، ڤمرينته، لاون اورڬانيساسي نيرلابا.
"هاڬن چونتوه، چهريستيني لادد ﴿١٨٤٧-١٩٣٠﴾ كاو مراسوكي ڤه.د. ڤروڬرام هاڬن "چ.لادد" : چهريستيني "كيتتي" لادد منونتوڠاكن ڤرشرطان ڤد تاهون ١٨٨٢،تاتاڤي دأنوڬرهي ڬلرڽ ڤد تاهون ١٩٢٦ جا، ايمبه كارير نڠ ممبنتڠ الجبار لوڬيك ﴿ليهت تبايل نڠ بوجور﴾، ۏيسي ورنا، وان ڤسيكولوڬي."
ڤااكهيرن اباد كى-٢٠, ڤىرىكروتن اكتيف بينيان دان ڤىڠهاڤوسان ديسكريميناسي ينستيتوسيؤنال سىسواي جىنيس كىلامين مىنيڠكت بانار جوملاه يلمووان بينيان, تتڤي ڤىربىداان ݢىندىر ناڠ ݢانال تىتڤ ادا دي بىبىرڤا بيداڠ: ڤادا اوال اباد كى-٢١ لابيه داري سىتىڠاه داري اهلي بيؤلؤݢي هاڽار ادالاه بينيان, سىمىنتر ٨٠% داري ڤ ه د دالام فيسيك ديبىريكن كىڤادا لالاكيان.
كاڠڬيتان موڠكين تبوك هاڬن سمواان، موڠكين ممرلوكن كڤميليكن ببراڤ كريدنسيال علميه، اتوا موڠكين مروڤاكن كهورمتن نڠ دبارياكن اوليه ڤميليهن.
كبيجكن ساءين س لاون ڠيتو بركاءيتن لاون سبرتءن دوماءين ماسله نڠ ماليباتكن علمو عالم.
چونتوه سجاره نڠ تاليهت تيماسوك تمبوك بسر چينا، امڤيه سلاوس دوا ميلينيوم ملالوءي دوكوڠن نڬارا دري ببراڤ ديناستي،لاون ڬرند چانل سوڠاي يڠتزي، سبوتيڠ ڤريستاسي ڬانل تيكنيك هيدروليق دأولي اوليه سونشو او ﴿孫叔敖 ٧ سين.
ڤروسيس ترسبوت، نڠ دجالناكن اوليه ڤامرينته، ڤراوسهأن، اتوا يايسن، مڠالوكاسيكن دانا نڠ لڠكا.
ڤروڤورسي ڤمرينته ممباري دويت د يندروستري ترتنتو لابيه تيڠڬي، لاون مندوميناسي ڤنليتيان دالم علمو سوسيال لاون هومنياور.
باڽق فكتور نڠ داڤت باطيندق سباڬاي اسڤيك ڤوليتيسسي علمو ڤڠتاهوان نڠكاي انتي-اينتليكتواليسمى ڤوڤوليس، انچمن نڠ دراساكن ترهادڤ كيقينن اڬام، سوبجيكتيۏيسمى ڤوستموديرنيس، لاون كتقاوتانن لاون كڤنتيڠن بيسنيس،
ايكسڤيريمن تو اداله ڤروسيدور نڠ دڬاوي هاڬن مندوكوڠ اتاو ممبنته هيڤوتيسيس.
ايكسڤيريمن داڤت منيڠكاتاكن نيلاي تس لاون ممبنتوي سيسوا منجادي لابيه تاومڤت لاون ترتاريق ڤد ماتيري نڠ بوهنڽ ڤلاجري، ڤاليڠ اوتام بيلا دڬوناكن دري وقتو ك وقتو.
ايكسڤيريمن بياساڽ ترماسوق كونترول، نڠ داوله هاڬن مهالوسي ايفيق ۏاريابيل سلاين ۏاريابيل ايندڤندن توڠڬل.
بوهن ڤنليتي جوا مماكاي ايكسڤيريمن هاڬن مڠوجي تيوري نڠ اد اتوا هيڤوتيسيس هاڽر هاڬن مندوكوڠ اتوا كادا مندوكوڠ.
امون ڤرچوبأن دڬاوي دڠن هاتي-هاتي، حاصيلڽ بياساڽ مندوكوڠ اتوا مڽاڠكل هيڤوتيسيس.
دالم كدوقتران لاون علمو سوسيال، ڤريۏلنسي ڤنليتيان ايكسڤيريمنتل برماچم-ماچم بانر د براتان ديسيڤلين علمو.
سبوتيڠ ستود توڠڬل بياساڽ كادا ماومڤاتكن ريڤليكسي ڤرچوبأن، تتاڤي ستود بڤيسه كاو دكومڤولاكن ملالوءي تينجاوان سيستيماتيس لاون ميتا-اناليسيس.
كيت موڠكين لاون چارا اين اخيرڽ سمڤأي ك كبنرن نڠ ممواساكن هاتي لاون سچارا برتاهڤ لاون هاتي-هاتي منچاڤأي اخير د مان كڤستين مونچول: سمنتارا ملواتي كريتيك لاون كهتي-هاتين كيت داڤت مرابوتي كبوجورن نڠ ماهيلاڠكن ڤسليسيهن لاون منونتوڠاكن حال-حال نڠ مراڬواكن.
"دالم ڤروسيس ڤرتيمبڠن كريتيس اين، لاكين ايت سورڠ كادا بوليه قد ايڠت امون اي لابيه برڤنداڤت سوبجيكتيف - ملواتي "ڤراسڠك" لاوا "كريڠنان" - لاوندمكين هاروس كريتيس تتڠ چاراڽ سنديري هاڬن ممباڠون هيڤوتيسيس."
باچون هندق ميتودي نڠ ماندالاكن ڤلوهاتن بيولڠ، اتوا ايكسڤيريمن.
هاݢان چؤنتؤه, ݢاليلىؤ ݢاليلىي )١٥٦٤-١٦٤٢( سىچارا اكورت مىوكور واكتو لاوان بىرىكسڤىريمىن هاݢان مىولاه ڤىوكورن لاوان كسيمڤولان ناڠ اكورت تىنتڠ كىلاجوان اواك ناڠ ݢوݢور.
دالم ببراڤ ديسيڤلين علمو ﴿ساميسل، ڤسيكولوڬي اتوا علمو ڤوليتيك﴾، "ايكسڤيريمن سجاتي" اداله ميتودي ڤنليتيان سوسيال د مان اد دوا جنيس ۏاريابيل.
چونتوه نڠ باءيق تو ادله ڤينچوبأن نركوب.
حاصيل دري سمڤل ريڤليكسي رنچق داڤت د رات-رات اتوا جك ساله ساتو ريڤليك جلس كادا كونساستن لاون حاصيل دري سمڤل نڠ لاين، داڤت دبواڠ سباڬاي حاصيل دري كسالهن ايكسڤيريمنتل ﴿ببراڤ لڠكه دري ڤروسيدور ڤڠوجين موڠكين هدىه ساله دهيلڠاكن هاڬن سمڤل نينتو﴾.
كؤنترؤل نىݢاتيف ديكىتاهوي مىمبارياكان هاسيل نانݢ نىݢاتيف.
"ڤاليڠ رنچق نيلاي كونترول نيڬاتيف دڤرلاكواكن هاڬن نيلاي"لاتر بلاكڠ" هاڬن دكوراڠي دري حاصيل سمڤل اوجي."
سيسوا موڠكين دباري سمڤل چايرن نڠ مڠاندوڠ جومله ڤروتيئن نڠ كادا دكتاهوي ﴿لاون سيسوا﴾.
سيسوا كاو ماوله ببراڤ سمڤل كونترول ڤوسيتيف نڠ مڠاندوڠ برباڬاي ڤڠنچرن ستندر ڤروتيئن.
تاس اداله تس چولوريميتريچ د مان سڤيكتروفوتوميتر كاو ماوكور جومله ڤروتيئن دالم سمڤل دڠن مندتكسي كومڤليك س بيوارنا نڠ دبنتوق اوليه اينتركسي موليكول ڤروتيئن وان موليكو ڤورنا تمبهن.
دالم حال اين، ڤرچوبأن دمولاي دڠن منچيڤتعكن دوا اتوا لابيه كلومڤوك سمڤل نڠ ڤروبابيليستيق ستارا، نڠ بيرتي بهوا ڤڠوكورن صفة هاروس سام د انتارا كلومڤوك-كلومڤوك وان بهوا كلونڤوك هاروس مرسڤوب لاون چارا نڠ سام امون دبري ڤلاكوان نڠ سام.
ستله كلومڤوك نڠ ستارا تونتوڠ تبنتوق، ايكسڤيريمن منچوبا هاڬن ممڤرلاكواكن بوهنڽ سچارا ايدينتيق كچوالي هاڬن ساتو ۏاريابيل نڠ ينيا هندق مڠيسولسي
اين ممستياكن بهوا ايفيق اڤڤون ڤد سوكاريلاون اداله كرنا ڤراوطن نينتو سورڠ وان لاين رنسڤونس ترهادڤ ڤڠتاهوان بهوا ينيا لاڬي دراوت.
هيڤوتيسيس اين منونجواكن السن هاڬن منجلساكن سواتو فينومينا، اتوا ممڤريديقسي حاصيل سواتو تيندقن.
هيڤوتيسيس نول اداله بهوا كاديدا ڤنجلسن اتوا كقواتن ڤريديقتيف دري فينومينا ليوات ڤنالارن نڠ سداڠ دسليدكي.
سجاوه موڠكين، بوهنڽ منچوبا هاڬن مڠومڤولاكن دداتا هاڬن سيستم سدميكيان روڤا سمڤأي كونتريبوسي دري براتان ۏاريابيل داڤت دتنتواكن، وان د مان ايفيق ۏارياسي دالم ۏاريابيل ترتنتو تتڤ كيرا-كيرا كونستن سمڤأي ايفيق دري ۏاريابيل لاين كاو دليهت.
بياساڽ، كايڤاجا، اد ببراڤ ڤرسامأن انتارا ۏاريابيل-ۏاريابيل اين، نڠ مڠوراڠي كاندالن ايكسڤيريمن عالمي ريلاتيف ترهادڤ اڤ نڠ داڤت دسيمڤولاكن جك ڤرچوبأن تركونترول دڬاوي.
"هاڬن چونتوهڽ، دالم استرونومي جلس كادا موڠكين، ڤاس مڠوجي هيڤوتيسيس"بينتڠ اداله اون هيدروڬين نڠ رونتوه"، هاڬن ممولاي لاون اون هيدروڬين رقساس، وان ايمبهتو مڠڬوي ڤرچوبأن مهادڠي ببراڤ ميليار تاهون هاڬن ممبنتوق بينتڠ."
هاڬن السن اين، ڤرچوبأن لاڤڠن رنچقتو دليهت بيسي ۏليديتس ايكسترنل نڠ لابيه تيڠڬي درڤد ڤرچوبأن لابوراتورياوم.
دالم سيتواسي اين، ستود اوبسرۏاسياونل بيسي نيلاي كرنا بوهنڽ رنچق مڽارناكن هيڤوتيسيس نڠ كاو داوجي لاون ايكسڤيريمن اچق اتوا لاون مڠومڤولاكن داتا هاڽر.
سلاين نينتو، ستود اوبسرۏاسياونل ﴿ساميسل، دالم سيستم بيولوڬيس اتوا سوسيال﴾ رنچق ماومڤاتكقن ۏاريابيل نڠ ڠاليه هاڬن داوكور اتوا دكندالياكن.
تنڤا موديل ستاتيستيك نڠ منچارميناكن ڤڠاچاكن أوبجيكتيف، اناليسيس ستاتيستيك بيڬانتوڠ ڤد موديل سوبجيكتيف.
هاڬن چونتوه، ستود ايڤيدمياولوڬي كنكر اوسوس بسر سچارا كونساستن منونجواكاكن ڤرسامأن مڠونتوڠاكن لاون مماكن بروكولي، سمنتارا ڤرچوبأن كادا منماوا منفعة.
هاڬن ستياڤ ڤرچوبأن اچق، ببراڤ ۏارياسي دري رات-رات دهارڤكن، ڽاتاج، تتاڤي ڤاچقن ممستياكن بهوا كلومڤوك ايكسڤيرينتل بايسي نيلاي رات-رات نڠ ڤارق، كرنا تيورما باتس ڤوسن وان كتيدقستارأن مركوۏ.
هاڬن ماهينداري كادأن نڠ ميوله ڤينچوبأن جاوه كورڠ برڬونا، دوقتر نڠ مڠڬوي اوجي چوبا ميديس-- سمباتكنله هاڬن ڤرستوجوان ادمينيستراسي ماكنن وان اوبت-اوبتن اس -- ماوكور وان ماچق كوۏاريات نڠ كاو دايدينتيفيكاسي.
حال اين جوا عمومڽ كادا ايتيس ﴿وان رنچق الڬل﴾ هاڬن مڠڬوي ڤرچوبأن اچق ڤد ايفيق دري ڤراوطن د باوه ستندر اتوا بربهاي، نڠكاي ايفيق مناڬوه ارسنيك ڤد كسهاتن مأنسي.
لابوراتورياوم فيسيك موڠكين بيسي اكسيليرتور ڤرتيكل اتوا رواڠ ۏاكوم، سمنتارا لابوراتورياوم ميتالورڬي كاو بيسي ڤرالاتن هاڬن ڤڠچورن اتوا ڤمورنين لوڬم اتوا هاڬن مڠوجي كقواتن بوهنڽ.
بوهن علمووان دبيدڠ نڠ لاين اكن مماكاي جنيس لابوراتورياوم نڠ لاين.
"ترلڤس دري ڬاڬسن نڠ لابوراتورياوم هاڬن واده ترباتس باڬي بوهن اهلي، اصطلاح "لابوراتوروم" جوا بماڬين د تراڤاكن ڤد واده لوككاريا نڠكاي ليۏيڠ لابس، فاب لابس، اتوا هاچكرسڤچس، نڠ دمان اورڠ بيتامو هاڬن بيڬاوي ڤد مسئله سوسيال اتوا ماوله ڤروتوريڤ بيڬاوي سچارا كولابوراتيف اتوا بيبڬي سومبر داي."
لابوراتورياوم اين داوله ڤاس ڤيثاڬوراس مڠڬوي ڤرچوبأن انتڠ نادا سوارا وان ڬيترن ستريڠ.
لابؤرتاؤريوم الكيميا باواه تناه اباد كى-١٦ سىچار كدا سىڠهاجا ديتموي ڤادا تهون ٢٠٠٢.
بهاي لابوراتورياوم موڠكين تيماسوك راچون; اڬين ينفيكسي; باهن نڠ ڽامن تبكر، ايكسڤلوسيف، اتوا راديواكتيف; ميسين بيڬارق; سوهو ايكستريم; لسار، ميدن مڬنيت نڠ كوات اتوا ۏول تا تيڠڬي.
ادمينيسترسي كىسىلاماتن وان كىسىهىتن كىرجا )ؤ س ه ا( دي امىريك سىريكت, مىاكوي كركتىريستيك ونيك داري تىمڤات كىرجا لابؤرتؤريوم, هوداه مىڽىسواياكن ستندار هاݢان ڤاڤارن ݢاويان تىرهاداڤ باهان كيميا بىرباهايا دي لابؤرتؤريوم.
دالم مننتواكن رنچان كبرسيهن كيميا نڠ بوجور هاڬن بيسنيس اتوا لابوراتورياوم ترتنتو، ڤرلو هاڬن ممهمي ڤرشرطان ستندر، ايۏالواسي ڤركتيق كسلامتن، كاسيهاتن وان ليڠكوڠن واهيني وان ڤنيلاين بهاي.
"سلاين نينتو، تينجاوان اورڠ كتيڬ جوا دڤاكاي هاڬن ممبارياكن توجوان "ڤنداڠن لوار" نڠ ممبارياكن ڤنداڠن هاڽر ڤد اريا وان مسئله نڠ كاو دتريما كايايتو هاج اتوا دأباياكن كرنا كابياساان."
ڤلاتيهن ساڠت ڤنتيڠ هاڬن اوڤراسي امان نڠ لاڬي دڬاوي دري فاسيلتس لابوراتورياوم.
هاڬن چونتوه، ساتو كلومڤوك ڤنليتيان بايسي جدول د مان بوهنڽ مڠڬوي ڤنليتيان تنتڠ توڤيق كهنداق بوهنڽ سورڠ سلاوس سهاري دالم ساميڠڬو، تاتاڤي هاڬن سيسنيا بوهنڽ مڠڬوي ڤروجيك كلومڤوك ترتنتو.
لوچاتور اداله كارياوان لابوراتورياوم نڠ بيتاڠڬوڠ جواب هاڬن تاهو د مان ستياڤ اڠڬوتا لابوراتورياوم ساعت اين برادا، ساسواي سيڽل اونيك نڠ دڤنچاراكن دري لنچان ماسيڠ-ماسيڠ اڠڬوتا ستاف.
ملالوءي ستود ايتنوڬرافي، ساتو تاموان اداله بهوا، د انتارا ڤرسونيل، ستياڤ كلس ﴿ڤنليتي، ادمينيستراتور ،،،﴾ بايسي تيڠكت حق نڠ بربيدا، نڠ برۏارياسي ڤر لابوراتورياوم.
دڠن ماليهت برباڬاي اينتركسي د انتارا اڠڬوتا ستاف، كيت كاو ماننتواكن ڤوسيسي سوسيال بوهانڽ دالم اورڬانيساسي.
جادي كونسيكوينسي دري هيايراركي سوسيال اين اداله بهوا لوچاتور ماماداهياكن برباڬاو تيڠكت اينفورماسي، برداسركن اڠڬوتا ستاف وان حق-حق بوهنڽ.
هيايراركي سوسيال جوا تكاات وان سيكڤ ترهادڤ تيكنولوڬي.
هاڬن چونتوه، ريسيڤسيوناس كاينا مليهت لنچان نينتو برڬونا، كرنا كنا ممبنتوي بوهنڽ منماوا اڠڬوتا ستاف د سياڠ هاري.
اڠڬوتا ستاف ماراسا كادا ڽامن كتيك ماوبه ڤول حق، كواجبن، راس حرمت، هيايراركي اينفورمال وان فورمل، وان باڽق لاڬي.
"عالم، دالم ارتين لواس، اداله عالم، فيسيق، دنيا ماتيريالم اتوا عالم سمستا. """
مسكيڤون مأنسي اداله باڬين دري عالم، اكتيۏيتس مأنسي رنچق دڤاهمي سابڬاي كاتڬوري ترڤيسه دري فينومينا عالم نڠ لاين.
كونسيڤ عالم سچارا ارتءن، عالم سمستا فيسيق، اداله ساله ساتو دري ببراڤ ڤرلواسان ڬاڬسن اصلي; اين دمولاي لاون اڤليكسي اينتي ترتنتو دري سمبتن φύσις اوليه بوهن فيلسوف ڤرا-سوقراتس ﴿ اسكياون كات اين بايسي دمنسي ديناميس ڤاس ايت، تاروتام هاڬن هيرچليتوس﴾ وان هدىه تاروس ممڤروليه مات أواڠ سجق ساعت ايت.
تاتاڤي، ۏيسي ۏيتليس تنتڠ عالم، لابيه دكت وان نڠ ڤراتوكراتيس، ترلاهير لاڬي ڤاس ساعت نڠ سام، تراوتما ايمبه چرليس دروين.
"حال اين رنچق دأڠڬڤ بيرتي "ايڠكوڠن عالم" اتوا ڤادڠ ڬورون- هيوان ليار، باتو، هوتم، وان سچارا عموم حال-حال نڠ بالوم سچارا سوبستنسيال داوبه اوليه انترۏينسي مأنسي، اتوا نڠ برتاهن مسكياون چمڤور تاڠن مأنسي."
فيتور اقليمڽ نڠ ڤاليڠ كاليهاتن اداله دوا دايره قطبڽ نڠ ڬونول، دوا ذون براقليم سداڠ نڠ ريلاتيف سمڤيت وان واده تروڤاس سمڤأي سوبتروڤاس خط الاستواءنڠ ڬونول.
سيسنيا ترديري دري بنوا وان ڤولاو-ڤولاو، لاون سباڬيان ڬونول تانه نڠ دهوني د بلهن اوتارا.
انترااور تتڤ اكتيف، لاون لاڤيسن تابل منتيل ڤلاستيق وان اينتي برايسي بسي نڠ محاصيلاكن ميدن مڬنيت.
اونيت باتو ڤاولان د اندق بوجور لاون ديڤوسيسي ك ڤموكأن اتوا مڠڬڬڬو ك باتو د اتسڽ.
اوتڬسسيڠ وان اكتيۏيتس ۏولكانيق مهاسيالاكن اتسموسفير ڤريموردايل.
بانوا تبنتوق، ايمبهتو ڤاچه وان دريفورماسي هاڬن ڤاموكأن بومي داوله لاڬي سلاوس راتوسن جوت تاهون، رنچقتو مڠڬابوڠاكن هاڬن مولاه سوڤربانوا.
سلاوس ايرا نيوڤروتروزوايكوم، سوهو بكو منوتوڤي سباڬيان ڬانل بومي د ڬليتسر وان لاڤيسن ايس.
كىڤوناهان ماسسال ڤااكهيران تىرجادي سىكيتار ٦٦ جوت تهون لالو, ڤاس تبركن مىتىؤريت موڠكين مىولاه كىڤوناهان دينؤساوروس نؤن-وڠݢاس وان رىڤتيل ݢؤنؤل ناڠ لاين, تىتڤي مىڽىلاماتكن هىوان هالوس نىڠكيا ماماليا.
تيمبولڽ كهيدوڤن مأنسي ايمبهڽ، وان ڤركمبڠن ڤرتانين وان ڤرادبن لابيه لنجوت ماموڠكينكن مأنسي هاڬن ممڤڠاروهي بومي لابيه هنچڤ درڤد بنتوق كهيدوان سبلومڽ، ممڤڠاروهي صفة وان كوانتيتس، اورڬانيسمى لاين سرتا اقليم ڬلوبال.
لاڤيسن تيڤيس، ڬس نڠ مڽلوبوڠي بومي دڤيڠكوتي د تمڤت اوليه ڬراۏيتاسي.
ليسالان أرأن يمينكن رنى ڤىنتيڠ دالام مىهابيساكن جوملاه ردياسي ولترفيؤلىت )و ف ( ناڠ مىنچاڤاي ڤىرموكان.
چواچ ترايستريال ترجادي همڤير سچارا ايكسقلوسيف د باڬين باوه اتموسفير، دان برفوڠسي سباڬاي سيستم كونۏيكتيف هاڬن منديستريبوسيكن لاڬي ڤانس.
تنڤا ريديستريبوسي اينري ڤانس اوليه اروس لاوت وان اتموسفير جوا، دايره تروڤاس اكن جاوه لابيه ڤانس، وان دايره قطب جاوه لابيه ديڠين.
ۏيڬيتاسي ڤرموكأن هدىه مڠمباڠكن كترڬنتوڠن ڤد ۏارياسي موسيمن چواچ، وان ڤروبهن مندادق نڠ ترجادي هاڽ ببراڤ تاهون كاو بايسي ايفيق دراماتيس، باءيق ڤد ۏيڬيتاسي اتوا ڤد هيوان نڠ برڬنتوڠ لاون ڤرتومبوهنڽ هاڬن ماكنن بوهنڽ.
برداسركن چاتتن سجاره، بومي دكتاهوي هدىه معالمي ڤراوبهن اقليم دراستيس د ماس لالو، ترماسوق زمان ايس.
اد سجومله دايره سڤرتي نينتو.، مولاي دري اقليم تروڤاس د خط الاستواءسمڤأي اقليم قطب د ايكستريم اوتارا وان سلتن.
ڤاڤاران يني بىݢانتيان ڤاس بومي بىڤوتار دي ؤربيتنيا,
اير مىنوتوڤي ٧١% داري ڤىرموكان بومي.
دايره نڠ لابيه هالوس دري لاوتن دسمبت لاوت، تلوق، دان نام-نام لاين.
كادا دكتاهوي اڤاكه دانااو تيتن دباري ماكن اوليه سوڠاي، مسكيڤون ڤرموكأن تيتن داوكير اوليه باڽق داسر سوڠاي.
بماچم اوق بڽو اولهن مأنسي ديقلسافيكسي نڠكاي كولم، تيماسوك تامن اير نڠ درانچڠ هاڬن اورنمان ايستيتيكا، كولم ايكن نڠ درانچڠ هاڬن ڤمولياان ايكن كومرسيال، وان كولم سوريا نڠ درانچڠ هاڬن مڽيمڤن اينرڬي ڤانس.
سوڠاي-سوڠاي هالوس جوا كاو دكياو لاون ببراڤ نام لاين، ترماسوق سوڠاي، ريۏوليت، وام ريلل; كاديدا اتورن عموم نڠ مارتياكن اڤ نڠ بيسا دكياو سوڠاي.
ستروكتور وان كومڤوسيسي دتنتواكن اوليه برباڬاي فكتور ليڠكوڠن نڠ ساليڠ بيكاات.
ڤوست كونسيڤ ايكوسيستم اداله ڬاڬسن بهوا اورڬانيسمى هيدوڤ بينتراك سا لاون ستياڤ ايليمن لاين د ليڠكوڠن لوكل بوهنڽ.
كهيدوڤن جوا كاو دسمبت هاڽ كادأن كاراقتريستيق اورڬانيسمى جا.
تاتاڤي، كادا ستياڤ ارتين كهيدوڤن ماڠڬڤ سبرتءن صفة اين ڤنتيڠ
متن سودوت ڤندڠ ڬيوفيسياولوڬيس تلواس، بيوسفير اداله سيستم ايكولوڬي ڬلوبال نڠ مڠينتڬراسيكن سبرتاا مخلوق هيدوڤ وان هوبوڠنڽ تيماسوك اينتركسي بوهنڽ لاون عنصور-عنصور ليتوسفير ﴿باتون﴾ هيدروسفير ﴿اير﴾، وان اتموسفير ﴿اودارا﴾.
لابيه دري ٢ جوت سڤيسيايس كهادوڤن تانمن وان هيوان تله دتنتواكن سمڤأي واهيني، وان دكيرا كيرا جومله سبوجورڽ دري سڤيسيايس نڠ اد سباڽق ببراڤ جوت سمڤأي لابيه دري ٥٠ جوت.
سڤيسيايس نڠ كادا ممڤو بيدڤتاسي لاون ليڠكوڠن نڠ باروبه وان ڤسايڠن دري بنتوق كهيدوڤن نڠ لاين منجادي ڤونه.
ڤاس بنتوق داسر كهيدوڤن تانمن مڠمباڠكن ڤروسيس فوتوسينتيسيس، اينرڬي ماتهاري كاو دڤانين هاڬن منچيڤتعكن كوندسي نڠ ماموڠكينكن بنتوق كهيدوڤن هاڬن نڠ لابيه كومڤليك س.
ميكرواورڬانيسمى اداله اورڬانيسمى برسل توڠڬل نڠ عمومڽ ميكروسكوڤيس، وان لابيه هالوس دري مات مأنسي كاو ماليهت.
ريڤرودوك سا بوهنڽ هنچڤ دان باڽق.
سجق ايت، هدىه ڽات بهوا ڤلانتااي نڠكاي نڠ ديارتياكن سمولا تيماسوك ببراڤ كلومڤوك نڠ كادا تكاات، وان جامور وان ببراڤ كلومڤوك ڬڠڬڠ هدىه دڤينداهكن ك كراجأن هاڽر.
د انتارا باڽق چارا ممباڬي كلس تانمن اداله للاون فلور ريڬياونل. نڠ ترڬنتوڠ وان توجوان ڤنليتيان، جوا كاو سمڤأي فلور فوسير، سيسا-سيسا كهيدوڤن تانمن دري ايرا سبلومڽ.
"ببراڤ جنيس "فلور اسلو" سبوجورڽ هدىه دكنالكن برابد-ابد نڠ لالو اوليه اورڠ-اورڠ نڠ بريميڬراسي دري ساتو ولايه اتاو بانوا ك بانوا لاين، وان منجادي باڬين اينتڬرال دري فلور اصلي، اتوا عالمي دري واده مريك دكنالكن."
هيوان هاڬن كاتڬوري بايسي ببراڤ كاراقتريستيق نڠ عمومڽ ممبيدااكن بوهنڽ دري مخلوق هيدوڤ نڠ لاينڽ.
بوهنڽ جوا دبيدااكن دري تانمن، ڬڠڬڠ، وان جامور لاون كادا بايسي دينديڠ سل.
بياساڽ اد رواڠ ڤينچيرنأن انترنل.
سبوتيڠ ستود تاهون ٢٠٢٠ نڠ دتربيتاكن د ناتوري منماوا بهوا مسسا انتروڤوڬنيق ﴿باهن اولهن مأنسي﴾ ملابيهي براتان بيومسسا هيدوڤ د بومي لاون ڤلاستيق هاج ملابيهي مسسا سبرتءن هيوان دارت وان لاوت دڬابوڠاكن.
ترلڤس دري كماجوان اين، نڠكاي اڤجا ، نصيب ڤرادبن مأنسي تتڤ تكاات ارت لاون ڤراوبهن ليڠكوڠن.
مأنسي هدىه تاومڤت ڤد كڤونهن باڽق تانمن وان هيوان، لاون ساكيتار ١ جوت سڤيسيايس تانچم ڤونه دالم ببراڤ ديكداي.
اين مروسق هرڬ ڤاسر سومبر داي عالم وان ڤد ساعت نڠ سام ماوله كورڠڽ ينۏيستاسي دالم اسيت عالم كيت.
ڤمرينته كادا منچڬه دمڤق ايكونومي اين.
ببراڤ كاڬياتن، نڠكاي باڬريت، ماونجون، داوله هاڬن رزقي وان ريكرياسي، رنچق اوليه اورڠ نڠ بربيدا.
عالم نينتو هدىه دڬامبركان وان دراياكن اوليه باڽق بانر سني، فوتوڬرافي، ڤويسي، وان سسترا نڠ لاينڽ منمڤأياكن كقواتن نڠ لاونڽ باڽق اورڠ ممڤلاجري عالم وان كايندهن.
عالم وان كلياران هدىه منجادي سوبييك ڤنتيڠ دالم برباڬاي ايرا سجاره دنيا،
والاوڤون كعجاءيبن عالم دراياكن دالم مزمور وان كتاب ايوب، ڤڠڬمبارن ڤادڠ ڬورون دالم سني منجادي لبيه عموم د تاهون ١٨٠٠-ان تراوتما دالم كاريا-كاريا ڬرقن رومنتيس.
"هاڬن السن اين علم نڠ ڤاليڠ منداسر عمومڽ دڤاهمي سباڬاي "فيسيكا" نام نڠ ماسي دكنلي هاڬن معنى بهوا ايت اداله "ستود تنتڠ عالم""."
كؤمڤؤنىن الام سىمىست ناڠ تىليهات سىكرڠ ديياكيني هاڽ مىولاه ٤,٩ ڤىرسىن داري تؤتل ماسسا.
كلاكوان ماتيري وان اينرڬي د سبرتءن عالم سمستا نڠ كاو دليهتي امڤاقڽ ماومڤتي حكوم فيسيك نڠ تيجيلسا دڠن بوجور.
كاديدا باتس نڠ كادا برهوبوڠن انتارا اتموسفير بومي وان رواڠ اڠكاس، كارنا اتموسفير سچارا برتاهڤ ملمهاكن دڠن كتيڠڬين نڠ مانيڠكت.
اد جوا ببراڤ ڬس، ڤلسما وان دبو، وان ميتيور هالوس.
مسكيڤون بومي اداله سابوتيڠنڽ بندا د دالم تات سوريا نڠ دكتاهوي مندوكوڠ كهيدوڤن، بوقتي منونجوككن بهوا د ماس لالو ڤلانيت مرس بايسي بادن اير چاير د ڤموحراان.
امون كهيدوڤن اد سام سكالي د مرس، كموڠكينن ڬانل كنا اد د باوه تانه د مان اير چاير ماسيه بيسا اد.
اوبسرۏاسي اداله مامبيل اليه اينفورماسي دري سومبر اوتام.
ڤماكاين ڤاوكورن دڬنالاكن هاڬن ماموڠكينكن ڤنچتتن وان ڤربنديڠن ڤڠليهتن نڠ دڬاوي ڤاس وقتو وان واده نڠ بربيدا اوليه اورڠ نڠ بربيدا.
دالم ماوكور جومله اونيت ستندر نڠ سام لاون ڤڠليهتن دهيتوڠ.
اينسترومين علميه دڬنالاكن هاڬن ممبنتوي كممڤوان ڤڠليهتن مأنسي، نڠكاي تيمبڠن، جم، تيليسكوڤ، ميكروسكوڤ، ترموميتر، كاميرا، وان تڤاي ريچوردر، وان جوا ديارتياكن ك دالم ڤاريستيوا بنتوق نڠ تاليهت نڠ كادا لاوا دليهت اوليه ايندرا، نڠكاي ڤورنا اينديكاتور، بولميتر، سڤيكتروميتر، كاميرا اينفراميره، اوسيلوسكوڤ، انترفيروميتر، ڤهيتوڠ ڬاڬر، وان ڤنريما راديو.
هاڬن چونتوه، بياساڽ كادا موڠكين هاڬن ممريقسا تكنن اودارا د بن موبيل تنڤا مڠلوارقان سباڬيان اودارا، سمڤأي ماوبه تكنن.
هاڬن چونتوه، دالم ڤارادوقس كمبر ساتو كمبر مڠڬوي ڤرجالنن د ڤارق كهنچاڤن چهاي وان بوليق لابيه انوم دري كمبر نڠ تيڠڬل د رومه
"ميكانيكا كوانتوم; دالم ميكانيكا كوانتوم، نڠ بيهوبوڠن لاون كلاكوان أوبجيك نڠ ڤاليڠ هالوس، كادا موڠكين هاڬن مليهاتي سيستم تنڤا ماوبه سيستم، وان "مليهت" هاروس دأڠڬڤ سباڬاي باڬين دري سيستم نڠ دليهتي."
ڤرسيڤسي مأنسي تيجاد اوليه ڤروسيس ابستركسي نڠ كومڤليك س وان كادا دسادري، د مان رينچين ترتنتو دري داتا ايندرا نڠ ماسوق د ڤرهاتياكن وان دايڠت، وان سيسنيا دلوڤااكن.
"كنا كتيك ڤريستيوا دايڠتي، كسنجاڠن ميموري بهكن كاو دايسي اوليه داتا "ماسوق اكا" ڤيكيرن ماوله سسواي لاون مودي;اين دكياو ميموري ريكونستروكتيف"."
دالم ڤسيكولوڬي، اين دكياو بياس كونفيرماسي.
هاڬن چونتوه، كاسي كيت اڠڬڤ بهوا مليهاتي كويتن مڠالاهكن انق بوهنڽ; وان عقيبتڽ كاو ماليهاتي بهوا ڬويان نڠكاي ايت باءيق اتوا بوروق.
"ڤنليتيان اداله "ڬويان كرياتيف وان سيستيماتيس نڠ دڬاوي هاڬن منيڠكاتاكن ستوق ڤڠتاهوان"."
هاڬن ماوجي كبوجورن اينسترومين، ڤروسيدور، اتوا ايكسڤيريمن، ڤنليتيان كاو ماومڤتي عنصور-عنصور ڤروييك سبلومڽ اتوا ڤروييك سچارا ساموڽان.
ماتيري ڠينا اداله كاراقتر سومبر اوتام.
دالم ڬويان ايكسڤيريمنتل، بياساڽ ماومواتي مليهاتي لڠسوڠ اتوا كادا لڠسوڠ متن سوبجيك نڠ دتليتي، ساميسل، د لابوراتورياوم اتوا د لاڤڠن، مندوكومينتاسياكن ميتودولوڬي، هاسو، وان كسيمڤولن متن ڤرچوبأن اتوا سراڠكاين ايكسڤيريمن، اتوا مناورعان انترڤريتاسي هاڽر متن حاصيل سابلومڽ،
تيڠكت كأصلين ڤنليتيان اداله ساله ساتو كريتيريا اوتام هاڬن ارتيكل نڠ كنا دتربيتاكن دالم جورنل اكادميك وان بياساڽ ديديرياكن ملالوءي ڤار ريۏيايو.
ڤنليتيان اين ممبارياكن اينفورماسي علميه وان تيوري هاڬن ڤنجلسن تنتڠ صفة وان صفة-صفة دنيا.
ڤنليتيان علميه كاو دباڬي منجادي ڤمباڬين نڠ بربيدا سسواي لاون ديسيڤلين اكاديميس وان اڤليكسي بوهنڽ.
سرجان هومنياور بياساڽ كادا منچاري جوابان نڠ بوجور هاڬن سبوتيڠ ڤرتاڽان، تاتاڤي منداڤت اينفورماسي مسئله وان رينچين نڠ مڠليليڠينيا.
سجاروان مماكاي سومبر اوتام وان بوقتي لاين هاڬن سچارا سيستيماتيس مڽليديكي سواتو توڤيق، وان ايمبهتو منوليس سجاره دالم بنتوق چاتتن ماس لالو،
ڤنليتيان اين هاروس دبوجوراكن لاون دهوبوڠكن ڤنتيڠڽ لاون ڤڠتاهوان نڠ سوده اد تنتڠ توڤيق ترسبوت.
عمومڽ، هيڤوتيسيس دڤاكاي هاڬن ماوله ڤريديقسي نڠ كاو داوجي لاون ماماتي حاصيل ڤرچوبأن.
بهاس نڠ چرمت اين دڤاكاي كرنا بوهن ڤنليتي مڽادري بهوا هيڤوتيسيس الترناتيف موڠكين جوا كونساستن لاون ڤڠامتن.
ڤاس اكوراسي ڤڠامتن منيڠكت سإيريڠ وقتو، هيڤوتسوس موڠكين كادا لاڬي ممبارياكن ڤريديقسي نڠ اكورت.
"ڤنليتيان ارتيستيك هدىه ديارتياكن اوليه سچول اوف دانچ اند چيرچوس ﴿دانس اوچه چيركوشöڬسكولن، دوچه﴾ ستوچخاولم لاون چارا كايايني - "ڤنليتيان ارتيستيك اداله هاڬن مڽليديكي وان مڠوجي لاون توجوان منداڤتاكن ڤڠتاهوان د دالم وان هاڬن دسيڤليس ارتيستيك كيت"."
ڤنليتيان ارتيستيك برتوجوان هاڬن منيڠكاتاكن ڤڠتاهوان وان ڤماهمن لاون ڤريسنتسي سني.
"منوروت سنيمن حكان توڤل، دالم ڤنليتيان ارتيستيك "موڠكين لابيه دري ديسيڤلين علمو نڠ لاين، اينتوايسي دڤاكاي سباڬاي ميتودي هاڬن مننتواكن برباڬاي موداليتاس ڤرودوقتيف هاڽ وان كادا تردوڬ"."
ڤنليتيان لاتر بلاكڠ كاو منچاكوڤ، ساميسل، ڤنليتيان ڬيوڬرافيس اتوا ڤروسيدورال.
تينجاوان ليتيراتور مننتواكن ككوراڠن اتوا لوبڠ دالم ڤنليتيان سبلومڽ نڠ ممبارياكن نڠ بوجور هاڬن ڤنليتيان اين.
ڤرتاڽان ڤنليتيان موڠكين ڤاراليل لاون هيڤوتيسيس.
ڤنليتي ايمبهتو ماناليسيس وان منفسيركن داتا ملالوءي برباڬاي ميتودي ستاتيستيك، تاوموات دالم اڤ نڠ دكنل سباڬاي امڤيريس.
"تاتاڤي، ببراڤ ڤنليتي مانجوراكن مماركي سباليقڽ، دمولاي لاون بيوچڤ دڠن بوجور تاموان وان ديثكوسي تنتڠ بوهنڽ، بيڬارق "ناءيق" هاڬن مننتواكن مسئله ڤنليتيان نڠ تيمبول دالم تاموان وان تينجاوان ليتيراتور."
ڤنليتيان كواليتاتيف رنچق دڤاكاي هاڬن ميتودي ڤنليتيان منداڤت اينفورماسي داسر هاڬن هيڤوتيسيس ڤنليتيان كوانتيتتيف ايمبهڽ.
ڤنليتيان كوانتيتتيف بيكاات لاون سيكڤ فيلوسوفيس وان تيوريتيس ڤوسيتيۏيسمى.
ڤنليتيان كوانتيتتيف بيكااتن لاون اويڠوجين هيڤوتيسيس نڠ بيسل متن تيوري اتوا بيسا ممڤركيرااكن اوكورن فينومينا نڠ مناريق.
امون توجوانڽ اداله هاڬن مڽاتواكن دري ڤسارتا ڤنليتيان ك ڤوڤولسي نڠ لابيه ڬونول، ڤنليتي كنا مماكاي سمڤليڠ ڤتوببيليتس هاڬن مميليه ڤسرتا.
داتا سكوندر اداله داتا نڠ سوده اد، نڠكاي داتا سينسوس، نڠ داڤت دڤاكاي لاڬي هاڬن ڤنليتيان.
ميتودي اين بايسي منفعة نڠ مماكاي ساتو ميتودي هاج كادا كاو دتاورعان.
ڤنليتيان نون-امڤيريس لاين الترناتيف مطلق هاڬن ڤنليتيان امڤيريس كرنا بهنڽ كاو دڤاكاي بسمأن هاڬن ممڤركوات ڤاراكن ڤنليتيان.
مانجيمين ايتيكا ڤنليتيان كادا كونساستن د سلوروه نڬارا وان كاديدا ڤڤراكن نڠ دتريما سچارا اونيۏرسل تنتڠ باڬايمانا حال نينتو هاروس دتاڠني.
تيليڤاس متن ڤندكتن، مماكاي تيوري ايتيكا هاڬن توڤيق كونتروۏرسيال ترتنتو دكنل سباڬاي ايتيكاي تراڤن وان ايتيكا ڤنليتيان كاو دليهتي سباڬاي بنتوق ايتيكا تراڤن كرنا تيوري ايتيكاي دتراڤكن دالم سكينارياو ڤنليتيان دنيا ڽات.
ايتيكا ڤنليتيان ڤاليڠ بيڬانل سباڬاي كونسيڤ دالم ڤنليتيان ميديس، كودي نڠ اوعالينڬ منونجول اداله ديكلارسي هيلسينكي ١٩٦٤.
ميتا-ڤنليتيان مڽاڠكوت ديريڽ سورڠن لاون ديتيك سا بياس، كلمهن ميتودولوڬيس وان كسالهن وان ينايفيسيانسي لاينڽ.
سرجان ڤيڠڬيرن مهادڤي تنتاڠن ڤڠچوالين وان ليڠڬوءيچيسم دالم اوينيليتين وان ڤوبليكسي اكادميك.
هاڬن ڤوليتيك كومڤاراتيف نڬارا-نڬارا بارت تللو ترواكيلي دالم ستود ساتو نڬارا، لاون اوينيكنن بارت ڤد ايروڤا بارت، كندا، أستراليا، وان سلانديا بارو.
ستود لاون رواڠ ليڠكوڤ نڠ سمڤيت كاو معقيبةاكن كورڠڽ ڬينراليساسي، نڠ براتي بهوا حاصيلڽ موڠكين كادا برلاكو هاڬن ڤوڤولسي اتوا ولايه لاين.
بياساڽ، ڤروسيس ڤار ريۏيايو ماومواتكن بوهن اهلي د بيدڠ نڠ سام نڠ دكونسلطاسياكن اوليه ايديتور هاڬن ممبارياكن تينجاوان كاريا علميه نڠ دحاصيلاكن اوليه ريكن بوهنڽ دري سودوت ڤندڠ نڠ كادا بياسا وان كادا مميهق، وان اين بياساڽ دڬاوي سچارا ڬراتيس.
ساميسل، سباڬيان ڬانل مشاركت عادة ماڠڬڤ بهوا اكسس ك اينفورماسي ترتنتو نڠ تڤت هاڬن كلومڤوك هاروس دتنتواكن اوليه هوبوڠن.
سيستم اين برۏارياسي بانر منوروت بيدڠ وان جوا سلالو بيوبه، امون رنچق لمبت.
بنتوق-بنتوق ڤنليتيان كاو دتماواكن دالم داتابيس سچارا ايكسڤليسيت هاڬن اين وان دسرتاسي.
جنيس ڤوبليكسي نڠ دتريما هاڬن كونتريبوسي ڤڠتاهوان اتوا ڤنليتيان برۏارياسي بانر انتارا بيدڠ، متن چيتق ك فورمت ايليكترونيك.
موديل بيسنيس بربيدا دالم ليڠكوڠن ايليكترونيك.
باڽق ڤنليتي سنياور﴿نڠكاي ڤميمڤين كلومڤوك﴾ مهابيساكن سجومله ڬونول وقتو بوهنڽ مڠاجواكن ڤرمينتأن هيبه هاڬن دانا ڤنليتيان.
ميتودي علميه اداله ميتودي امڤيريس هاڬن منداڤت ڤڠتاهوان نڠ هدىه منچيرياكن ڤڠڬانلن علمو ڤڠتاهوان سكاداڽ سجق ابد ك-١٧ ﴿لاون ڤركتيسي تركنل د ابد-ابد سبلومڽ﴾.
اين اداله ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ ميتودي علميه نڠ دبيدااكن متن سراڠكاين لڠكه دفينيتيف نڠ برلاكو هاڬن سبرتءن ڤراوسهأن علميه.
هيڤوتيسيس اداله دوڬان برداسركن ڤڠتاهوان نڠ دداڤتي ساعت منچاري جوابان اتس ڤرتاكونن ترسبوت.
تاتاڤي، اد كڠالوهن دالم سمبتن ميتودي فورمولا
"اصطلاح "ميتودي علميه" تيمبول ڤاس ابد ك-١٩، ڤاس ڤركمبڠن كلمباڬان علمو ڤڠتاهوان نڠ سيڬنيفيكن لاڬي دڬاوي وان ترمينولوڬي ممباڠون باتس-باتس نڠ جلس انتارا ساءين س وان نون-ساءين س، نڠكاي "علمووان" وان "ڤسيودوساءين س"، تيمبول."
ڬاوچه ٢٠٠٣، وان توو ٢٠١٠ كادا ستوجو لاون كلاايم فيييربند; ڤمچه مسئله، وان ڤنليتي هاروس برهاتي-هاتي لاون سومبر داي بوهنڽ سلاوس ڤڽليديقن بوهنڽ.
فيلسوف روبيرت نول وان هوورد سنكي، دالم بوكو بوهنڽ تاهون ٢٠٠٧ تيهاوريايس اوف سچيانتيفيچ مطاد، مڽمبت بهوا ڤرديبتن تنتڠ ميتودي علميه تاروس دلنجوتكن، وان فيييربند، تيليڤاس متن جودول اڬينث مطاد، منريما اتورن ميتودي ترتنتو وان بيوسها ممبوجوري اتورن-اتورن ايت لاون ميتودولوڬي ميتا.
عنصور د مان-مان دالم ميتودي علميه اداله امڤيريسمى.
ميتودي علميه ملاوان كلاايم بهوا وحي، دوڬما ڤوليتيك اتوا اڬام، مناريق تراديسي، كڤرچايأن عموم، عقل سهات، اتوا تيوري نڠ واهيني دڤيڠكوتي منيمولاكن سبوتيڠنڽ چارا نڠ موڠكين هاڬن منونجوككن نڠ بوجور.
ماتب بد ك-١٦ وان ستاروسڽ، ايكسڤيريمن دانجوراكن اوليه فرنچيس باچون، وان دڬاوي اوليه ڬيامبتتيستا ديللا ڤورتا، جوهننيس كڤلر، وان ڬليلياو ڬليليا.
نڠكاي د بيدڠ ڤڽليديقن نڠ لاين، ساءين س ﴿ليوات ميتودي علميه﴾ داڤت ممباڠون ڤڠتاهوان سبلومڽ وان مڠمباڠكن ڤماهمن نڠ لابيه چڠڬيه تنتڠ توڤيق ستودڽا متن وقتو ك وقتو.
"موديل اين داڤت دليهتي هاڬن منداساري ريۏولوسي علميه.:"""
ساله ساتو دوڬان موڠكين بهوا اوبت هاڽر كنا مڽمبوهكن ڤڽاكيت هاڬن ببراڤ اورڠ دالم ڤوڤولسي نينتو، نڠكاي دالم اوجي كلينيس اوبت.
ڤريديقسي اين اداله هارڤن هاڬن حاصيل ڤڠوجين،
ڤربيداان انتارا نڠ دهارڤكن ۏرسوس اكتوال منونجوككن هيڤوتيسيس مان نڠ لابيه باءيق منجلساكن داتا نڠ دحاصيلاكن متن ڤرچوبأن
ترڬنتوڠ ڤد كومڤليك ساتس ڤرچوبأن، اتراسي ڤروسيس موڠكين دڤرلااكن هاڬن مڠومڤولاكن بوقتي نڠ چوكوڤ هاڬن ممباڠون جوابان لاين هاڬن ڤرتاڽان نڠ ڤاليڠ سڤيسيفيق، هاڬن منجاون سبوتيڠ ڤرتاڽان نڠ لابيه لواس.
"ڤول ضيفرقسي سينر ايك س-دنا اوليه فلورينچ بيلل دالم ڤه.د تيسيس ﴿١٩٣٩﴾ ميريڤ لاون ﴿مسكيڤون كادا سبايق﴾ "فوتو٥١﴾ ، تاتاڤي ڤنليتيان اين تڬڠڬو اوليه كجادين ڤراڠ دنيا اا."
"جوني ١٩٥٢ - واتسون هدىه برحاصيل منداڤتاكن ڬمبر سينر-ايك س متن ت م ۏ نڠ مانونجوككن ڤول ضيفرقسي نڠ كونساستن لاون ترنسفورماسي هيليك س.:"""
ڤريديقسي اين اداله كونتروكسي ماتماتيكا، بوجور-بوجور ايندڤندن متن مسئله بيولوڬيس نڠ دهادڤي.
"دنا لاينن هيليك س."
هݢن چؤنتؤه, جوملاه هىلاي دي تولاڠ ڤوڠݢوڠ هىليك (چريچك مىنچوريݢي ٢ هىلاي, تتڤي مىمادهياكن وتسؤن هݢن مىمىريكساي لابيه كريتيس), لؤكسي ڤاساڠان باسا (دي دلام تولاڠ ڤوڠݢو اتو دي لوار تولاڠ ڤوڠݢوڠ). دان لاين-لاين.
"تاڤي ويلكينس ستوجو هاڬن مڠڬويڽ هاڽ ايمبه بوليقڽ فرنكلين."""
ينيا لاون كريچق ايمبهڽ محاصيلاكن موديل بوهنڽ، مماكاي اينفورماسي اين بيمباي لاون اينفورماسي نڠ دكتاهوي سابلومڽ تنتڠ كومڤوسيسي دنا تريتام اتورا چرڬفف تنتڠ ڤاسڠن داسر.
هاڬن حاصيل نڠ سيڬنيفيكم اتوا مڠاجوتي، علمووان لاين موڠكين جوا منچوباي هاڬن ماوله ميريڤ حاصيل هاڬن ديري بوهنڽ سورڠ، تراوتماامون حاصيلڽ كنا منجادي ڤنتيڠ هاڬن ڬويان بوهنڽ سورڠ.
ڤار ريۏيايو كادا مسهاكن كبوجورن حاصيل، تاتاڤي، مانوروت ڤنداڤت ريۏيايوير، ايكسڤيريمن نينتو سورڠ اداله سوارا﴿برداسركن ديسكريڤسي نڠ دبارياكن اوليه ايكسڤيريمن﴾.
ايليمن ميتودولوڬيس وان اورڬانيساسي ڤروسيدور اين چندروڠ لبيه خاص متن علمو ايكسڤيريمنتل درڤد علمو سوسيال.
"عنصور-عنصور د اتس رنچق دلاجارياكن دالم سيستم ڤنديديقن هاڬن "ميتودي علميه"."
هاڬب چونتوه، ڤاس اينستين مڠمباڠكن تيوري ريلاتيۏيتس خصوص وان عموم، ينيا سام سكالي كادا ممبنته اتوا منديسكونتوكن ڤرينچيڤيا نيوتون.
ڤڠومڤولن ڤاوكورن اتوا جومله ڤڠوكورن نڠ سيستيماتيس وان هاتي-هاتي رنچق تو مروڤاكن ڤربيداان ڤنتيڠ انتارا ڤسيودو-علمو ڤڠتاهوان، نڠكاي الكيميا، وان ساءين س، نڠكاي كيميا اتوا بيولوڬي.
كىكداڤاستيان جوا كوا ديهيتونݢ لاوان مىمڤىرتيمبانݢاكن ماتن جوملاه ناڠ مىنداساري ينديفيدو ناڠ ديڤاكي.
"ڤنجلسن اوڤراسيونل سواتو حال رنچق برڬنتوڠ لاون ڤربنديڠن لاون ستندر: ڤنجلسن اوڤراسيونل "مسسا" ڤد اخيرڽ برڬنتوڠ لاون ڤماكاين ارتفك، نڠكاي كيلوڬرام ڤلاتينوم-ايريديوم ترتنتو نڠ دسيمڤن د لابوراتورياوم د ڤرانچيس."
جومله علميه رنچق دتنداا لاون ساتوان اوكورن بوهنڽ نڠ كنا كاو دجلساكن دالم حال اونيت فيسيق كونۏينسيونال ڤاس ممندراكن ڤكرجأن.
بوتوه ريبوان تهون ڤىنݢوكورن, ماتن استرؤنؤم كسديم, ينديا, ڤىرسيا, يوناني, ارب, وان ىرؤڤا, هاݢان سىبىرتان مىرىكام بىݢاركڽ ڤلانىت بومي.
ڤىربىداان ناڽ ديليهاتي هاݢان ڤرىسسي مىركوريوس انتر تىؤري نىوتؤن ادالاه سالاه ساتو ناڽ تىجادي لاوان البىرت ىينستىين هاݢان كىمونݢكينان تىس اوال تىؤري رىلاتيفيتس ومومڽ.
بوهان يلمووان بىباس مىماكاي سومبىر دايا اڤاجا ناڠ بوهانڽ بايسي - كرىاتيفيتس بوهانڽ سؤرڠ, يدى-يدى ماتن بيداڽ لاين, ڤىنالارن يندوكتيف, كىسيمڤولان بايىسيان, وان سىماچامڽ - هاݢان مىمبايانݢكان ڤىنجىلاسان ناڽ مونݢكين هاݢان فىنؤمىنا ناڽ لاݢي دي ڤىلاجاري.
بوهان يلمووان رنچاك مىماكاي يستيلاه-يستيلاه يني هاݢان مىنوجو ڤادا فاكتا-فاكتا ناڽ ديكىتاهوي تڤي رىلاتيف سىدىرهانا وان ڽمان ديتاڠاني.
ڤىنتيڠ بانار باهوا هاسيل ڤىنݢوجيان ڤرىديكسي تىرسىبوت ڤاس يني كدا ديكىتاهوي
امون ڤرىديكسي كدا كوا دياكسىس ؤلىه ڤىنݢليهاتن يتو ڤىڠالامان, هيڤؤتىسيس بالوم كوا ديوجي وان كىنا تتڤ سىجاوه نينتو كدا يلمياه دلام ارتيان نڠ كانتت.
يني مىنييرتكن باهوا ڤؤلا ديفراكسي سينار-ىكس د ن ا كىنا بىبىنتوك ىكس.
تىركاداڠ ڤىرچؤباان ديݢاوي سىچارا كدا بوجور اتوا كدا دياتور دىڠان بايك امون ديباندينݢكن لاوان ىكسڤىريمىن ڤىنتيڠ.
تىكنيك يني مىماكي كؤنتراس انتر بىبىراڤا سامڤى, اتوا ڤىڠليهاتن, اتوا ڤؤڤولاسي, دالام كؤنديسي ناڠ كدا ساما, هاݢان ماليهاتي اڤا نڠ بىرفارياسي اتوا اڤا نڠ تىتڤ ساما.
اناليسيس فاكتؤر ادالاه سالاه ساتو تىكنيك هاݢان مىناموي فاكتؤر ڤىنتيڠ دالام سواتو ىفىك.
باهكان نايك ڤىساوات داتي نىو يؤرك كى ڤاريس تو ىكسڤىريمىن نڠ مىنݢوجي هؤڤيتىسيس اىرؤديناميس نڠ ديڤاكاي هاݢان مىمبانݢون ڤىساوات.
فرانكلين بىهانچاڤ مىليهاتي كىكورانڠان نڠ ساڠكوت لاوان كدار اير.
كىݢاݢالان هاݢان مىنݢىمباڠاكن هيڤؤتىسيس ناڠ مىناريك كوا مىنيىبابكان ساؤرڠ يلمووان هاݢان مىارتيكان لاݢي سوبجىك ناڠ لاݢي ديڤىرتيمباڠااكن,
يلمووان لاين كوا مامولاي ڤىنىليتيان بوهانڽ سؤرانݢ وان مىماسوكي ڤرؤسىس ڤادا تهاڤ اڤاجا.
ناڠ تىرڤىنتيڠ, هاسيل ىكسڤىريمىن وان تىؤريتيس هاروس ديرىڤرؤدوكسي ؤلىه وراڠ لاين دالام كؤمونيتاس يلمياه.
سىماكين بايك ڤىنجىلاسان دالام مىولاه ڤرىديكسي, سىماكين رنچاك بىرݢونا, وان سىماكين ݢانال كىمونڠكينانڽ اكان تروس مىنجىلاساكان بوكتي ناڠ لابيه باݢوس داريڤادا التىرناتيفڽ.
مؤدىل يلمياه بىرماچام سىجاوه مانا بوهانڽ دالام كؤمونيتس يلمياه.
امون بوكتيڽ ديتمواكن, تىؤري هاڽ كوا ديوسولاكان, اتوا )لابيه وموم( ديتمواكان باهوا مؤݢيفيكسي ڤادا تىؤري سىبىلومڽ چوكوڤ هاݢان مىنجىلاساكان بوكتي هاڽار.
هاݢان چؤنتؤه, هوكوم نىوتؤن مىنجىلاساكان ريبوان تهون ڤىڠاماتن يلمياه ڤلانىت-ڤلانىت هامڤير سىمڤورنا.
كارنا تيوري-تيوري هاڽر موڠكين لابيه لواس درڤد اڤ نڠ مندهولوي بوهنڽ، وان دڠن دمكين راڤت منجلساكن لابيه دري نڠ سبلومڽ، تيوري ڤنروس موڠكين كاو مهيبكي ستندر نڠ لابيه تيڠڬي لاون منجلساكن توبوه ڤڠامتن نڠ لابيه ڬونول درڤد ڤنداهولوڽ.
"ايمبه سيستم ڤنداڤت نڠ لڠكڤ سچارا ستروكتورل وان ترتوتوڤ نڠ ترديري دري باڽق دتا وان هوبوڠن هدىه تبنتوق، ينيا مناورعان بلاوانن ابادي ترهادڤ اڤجا نڠ قد سسواي لاون ينيا."
كىبىرهاسيلان بيسا بىرسينار تتڤي چىندىرڠ سىمىنتر.
"ميتودي اڤريوري - نڠ ممڤروموسيكن كسسواين كورڠ بروتل تاتاڤي مينومبوهكن ڤنداڤت هاڬن سواتو نڠكاي سليرا، نڠ تيمبول دالم ڤرچاكاڤن وان ڤرباديڠن ڤرسڤيكتيف دالم حال " اڤ نڠ مهيموڠي هاڬن السن"
يتو تو توجوان جاوه, اتوا ڤارك, نىڠكيا ڤىمبوجور اتوا سؤراڠان لاوان ڤيان اتوا ولون اتوا كؤمونيتس تىرباتس ناڠ ديبىريكان.
ماتان ڤىنچوليكن, ڤىيرچى مىمبىدااكن يندوكسي هاݢان مىنييمڤولاكن, بىرداساركن تىس, ڤرؤڤؤرسي ناڠ بوجور دالام هييڤؤتىسيس.
رنچاك بانار, باهكان ڤيكيران ناڠ ديڤىرسياڤاكان دىڠان بايك دوتىباك سالاه.
"ڤايرچ، چرليس س. ﴿١٩٠٢﴾، اڤليكسي چرنيڬياي، ساي مس ل٧٥.٣٢٩٣٣٠. متن درفت د ميموءير ٢٧: "عقيبتڽ هاڬن منماوا هاڽ هاڬن ملاجوي ڤريستيوا نڠ كنا ترجادي لاجو اتاو لمبت، امون كيت كادا بماساله هاڬن ممبوات ڤنموان."
"عقيبةمايا، ڤلقسانأن اوينچوليكن، نڠ تاروتام مسئله هياوريتيق وان مروڤاكن ڤرتقنن ڤرتام تنتڠ هياوريتيق، هاروس دأتور اوليه ڤرتيمبڠن ايكونيمي."
هيڤؤتىسيس, جادي كدا امان, هاروس بايسي يمڤليكاسي ڤركتيس ناڠ مىنوجو سىكدارڽ كى تىس مىنتل وان, دالام ساينس, مىينجاماكن ديري هاݢان تىس يلمياه.
"اينستين، البرت ﴿١٩٣٦،١٩٥٦﴾ اورڠ موڠكين مڽمبت "ميستري ابادي دنيا تو ڤماهمنڽ"""
اسومسي-اسومسي ماتن ناتوراليسمى مىتؤدؤلؤݢيس يني مىولاه داسار دي مانا يلمو ڤىنݢىتاهوان كوا ديداساركن.
ڤىنݢاماتن يڽ تىنتڠ كياڤا ساينس اتوا كوا ديڤراكتىكاكن دي لاين واكتو وان بودايا لاين.
"يڽ ممبوك باب 1 لاون ديثكوسي تنتڠ توبوه ڬولڬي وان ڤنولاكن اول بوهنڽ هاڬن ارتفك تيكنيك ڤورنأن، وان ديثكوسي تنتڠ براهي وان كڤلر مڠماتي فاجر وان مليهت ماتهاري تربيت "بربيدا"والاوڤون فينومينا فيسياولوڬيس نڠ سام."
ينتيڽ, يڽ مىڽمبات باهوا هاݢان مىتؤدى اتوا نؤرما ساينس تىرتىنتو, سىسىؤراڠ كوا مىناموي ىڤيسؤدى بىرسىجاراه دي مانا مىلاڠݢارڽ هوداه بىركؤنتريبوسي ڤادا كىماجوان ساينس.
كريتيك ڤؤستمؤدىرنيس يلمو ڤىنݢىتهوان سؤراڠان تىلاه جادي سوبيىك كؤنترؤصىرسي ناڠ ينتىنس.
مؤدىل, بايك دالام ساينس ماوڤون ماتىماتيك, هاروس كؤنسيستىن سىچارا ينتىرنال وان هاروس داڤات ديڤالسواكن ﴿ممڤو ديثڤروف﴾.
هاݢان چؤنتؤه, كؤنسىڤ تىكنيس واكتو تيمهول دالام ساينس, وان كىاباديان ادالاه چيري كهاس داري تؤڤيك ماتىماتيك.
مقاله اييوڬين ويڬنر، ايفيقتيۏيتس ماتماتيكا نڠ كادا ماسوق عقل دالم علمو ڤڠتاهوان عالم، اداله لاڤورن نڠ تركنل بانر تنتڠ مسئله اين دري سأورڠ فيسيكاون ڤمنڠ هديه نوبيل.
دالم بوقتي وان سڠڬاهن لاكتوس ممبارياكن ببراڤ اتورن داسر هاڬن منماوا بوقتي وان چونترايايك سامڤليس هاڬن دوڬان.
يني مونݢكين مىنجىلاساكن كىناڤا بوهان يلمووان رانچاك بانار ماوڠكڤ باهوا بوهانڽ بىرونتوڠ.
ماهواه, ن ج: لاورىنچى ىرلباوم دان رىكان.
"اينله نڠ نسسيم نيچولس تلايب سمبت "انتي-كراڤوهن" سمنتارا ببراڤ سيستم اويڽليديكن راڤا دالم مڠهادڤي كسالهن مأنسي، بياس مأنسي، وان كاچاكن، ميتودي علميه لابيه دري تاهن اتوا تڠڬوه - ايت بوجور-بوجور منداڤتي منفعة منتن كاچاكن نڠكاي ايت دالم باڽق حال ﴿ايت انتي-راڤوه﴾."
هاسيل ناڠ كدا تىدوݢا يني مىولاه بوهان ڤىنىليتي مىنچؤبا مىمبايكي اڤا ناڠ بوهانڽ اڠݢاڤ سىباݢاي كىسالاهان دالام مىتؤدى بوهانڽ
تيوري علميه اداله ڤنجلسن تنتڠ اسڤيك دنيا عالم وان عالم سمستا نڠ هدىه بيولڠ اولڠ داوجي وان د ۏيريفيكسي سسواي لاون ميتودي علميه، مماكاي ڤروتوكول ڤڠامتن ڤڠوكورن، دان ايۏالواسي حاصيل نڠ دتريما.
تؤري-تؤري يملياه ناص ماصان هوداه بىرتهان ماتن ڤىڠاواسان كانتت وان مىووجودكن ڤىڠىتاهوان يلمياه.
"ستيفين جاي ڬوالد منوليسي بهوا"...فكتا وان تيوري اداله حال نڠ بربيدا، لاينن انق تڠڬ دالم هيايراركي ڤنيڠكتن كڤستين."
ارتيڽ اصطلاح تيوري علميه ﴿سريڠ دكونترك هاڬن تيوري سيڠكتڽ﴾ نڠكاي نڠ دڬونااكن دالم ديسيڤلين علمو سچارا سيڬينيفيكن بربيدا متن ڤڠڬوناان ۏرناكولر عموم تيوري،
دالم ڤيداتو سهاري-هاري، تيوري كاو مڽيراتكن ڤنجلسن نڠ مواكيلي تباكن نڠ كادا برداسر وان سڤيكولاتيف، سداڠكن دالم ساءين س مڠڬمبركان ڤنجلسن نڠ هدىه داوجي وان دتريما سچارا لواس دڠن ۏليد،
ببراڤ تيوري نڠ مڤن سمڤأي كادا موڠكين داوبه سچارا منداسر ﴿ساميسل، تيوري علميه نڠكاي ايۏولوسي، تيوري هيليوسينتريس، تيوري سل، تيوري لمڤڠ تيكتونيك، تيوري كومن ڤڽاكيت، دان لاين-لاين.
تىؤري يلمياه كوا ديڤالسواكن.
كراكتىريستيك ناڠ مىنىنتواكن ماتن سىبىراتان ڤىڠىتاهوان يلمياه, تىرماسوك تىؤري, ادالاه كىمامڤوان هاݢان مىولاه ڤرىديكسي ناڠ كوا ديڤالسواكن اتو ديوجي.
هال يني ديدوكوڠ دىڠان بايك ؤلىه باڽك ونتيان يندىڤىندىن بوكتي, لاينان ساتو ياياسان.
"تيوري ايۏولوسي بيلوڬيس لابيه دري "هاڽ تيوري"."
يني مىمبارياكن بوكتي بايك هاݢان اتوا مىلاوان هيؤيتىسيس.
يني كوا مىماكن واكتو بىرتهون-تهون كرنا كوا ڠاليه اتو مىولاه بيڠوڠ هاݢان مىڠومڤولاكن بوكتي ناڠ چوكوڤ.
كىكواتن بوكتي ديىفالواسي ؤلىه كؤمونيتس يلمياه, ون ىكسڤىريمىن ناڠ ڤاليڠ ڤىنتيڠ كىنا ديىرڤليكسي ؤلىه بىبىرڤا كىلؤمڤؤك يندىڤىندىن.
دالام كيميا, ادا باڽاك تىؤري اسام-باسا مىمبارياكن ڤىنجىلاسان ناڠ بىربىدا بانار تىنتڠ سيفات ناڠ مىنداساري سىڽاوا اسام وان داسار, تتڤي بوهانڽ بىرݢونا بانار هاݢان مىمڤرىديكسي كىلاكوان كيمياڽ.
ڤىنىريماان تىؤري كدا مىهاروساكان بىرتان ڤرىديكسي وتماڽ ديوجي, امون سوداه ديدوكونݢ ؤلىه بوكتي ناڠ چوكوڤ كوات.
سؤلوسيڽ موڠكين مىمىرلواكان ڤىروباهان هالوس اتوا ݢانال ڤادا تىؤري, اتوا كدا ساما سىكالي امون ڤىنجىلاسان ناڠ مىمواساكن ديتموي دالام كىرڠك تىؤري ناڠ ادا.
امون مؤديفيكسي ڤادا تىؤري اتوا ڤىنجىلاسان ناڠ لاين كليهاتانڽ كدا چوكوڤ هاݢان مىنجىلاساكن هاسيل ناڠ هاڽار, ماك تىؤري هاڽار موڠكين ديبوتوهاكن.
يني كرىنا ماسيه مىروڤاكن ڤىنجىلاسان ناڠ ڤاليڠ بايك ناڠ ادا هاݢان باڽاك فىنؤمىنا لاين, نىڠكيا سوداه ديفىريفيكسي ؤلىه كىكواتن ڤرىديكتيفڽ دالام كؤنتىكس ناڠ لاين.
يمباه ڤىروباهان, تىؤري ناڠ ديتىريما كىنا مىنجىلاساكن لابيه باڽاك فىنؤمىنا وان بايسي كىكواتن ڤرىديكتيف ناڠ لابيه ݢؤنؤل )امون كدا, ڤىروباهان كىنا كدا ديادؤڤسي(; ڤىنجىلسان هاڽار يني يمباهتو كىنا تبوك هاݢان ڤىڠݢانتيان اتوا مؤديفيكسي لابيه لانجوت.
هاݢان چؤنتؤه, ليستريك وان ماݢنىت واهيني ديكىنال سىباݢاي دوا سڤىك وان فىنؤمىنا ناڠ ساما, ديكياو سىباݢاي ىلىكترؤماݢنىتيسمى.
ال يني ديتونتوڠاكن دىڠان ڤىنىموان فوسي نوكلير, سومبىر ىنىرݢي وتما ماتهاري.
دڠن مڠهيلڠاكن متن ريلاتيۏيتس خصوص ايتيهر لومينيفيروس، اينستياوم ممادها بهوا ڤلمبوتن وقتو وان كونتركسي ڤنجڠ داوكور دالم سواتو أوبجيك دالم ڬرقن ريلاتيف اداله ينارسيا-ياايت، أوبجيك منونجوككن كهنچاڤن كونستن، نڠ كهنچاڤن دڠن اره امون داوكور اوليه ڤڠامت.
ىينستىين بىوساها هاݢان مىڠݢىنىرليساسي ڤرينسيڤ ينفاريانسي هاݢان بىرتان فرمى رىفىرىنسي, بايك ينىرسيا اتوا مىمڤىرلاجو.
"بهكن اينري كادا برمسسا ممبارياكن ڬاراكن ڬراۏيتاسي ڤد أوبجيك لوكل لاون "ملڠكوڠ" ڬيوميتري "ڤموحراان" متن رواڠ-وقتو ٤د."
تتڤي, هوكوم يلمياه ادالاه چاتتن دىسكريڤتيڤ تىنتاڠ كياڤا الام كىنا بىڤىريلاكو دالام كؤنديسي تىرتىنتو.
كىسالاهڤاهامان ناڠ وموم ادالاه باهوا تىؤري يلمياه ادالاه يدى-يدى داسار ناڠ ڤادا اكهيرڽ كىنا لولوس ك دالام هوكوم يلمياه ڤاس چوكوڤ دات وان بوكتي هوداه تىراكومولاسي.
كىدوا تىؤري وان هوكوم بىرڤؤتىنسي ديڤالسواكان ؤلىه بوكتي ناڠ بىرلاوانان.
لؤݢيكا فيرست-ؤردىر ادالاه چؤنتؤه داري باهاسا فؤرمال.
فينومينا نڠ دجلساكن اوليه تيوري، امون بوهنڽ كادا داڤت لڠسوڠ دأمتي اوليه ايندرا ﴿ساميسل،، اتوم وان ڬلومبڠ راديو﴾، دڤرلواكن هاڬن كونسيڤ تيوريتيس.
"فراس "ڤنداڠن تيوري ڠ دتاريما" دڤاكاي هاڬن مڠڬمبركان ڤڤراكن اين."
سأقاوڠ اورڠ كاو مماكاي بهاس هاڬن مڠڬمبركان موديل; تاڤي، تيوري اين اداله موديل ﴿اتوا كوليكسي موديل نڠ سام﴾، وان لاينن ديسكريڤسي موديل.
ڤارمىتىر مؤدىل, ساميسال, هوكوم رفيتسي نىوتؤن, مىنىنتواكن كياڤا ڤؤسيسي وان كىلاجوان بىوباه سىيريڠ واكتو.
"كات "سمنتيق" مانوجو ڤد چارا موديل مواكيلي دنيا ڽات."
"ڤركتيك تيكنيك ميوله ڤربيداان انتارا "موديل ماتماتيكا' وان "موديل فياق"; بياي ميوله موديل فيسيق كاو دهالوسي دڠن مندهولواكن ماواوله موديل ماتماتيكا مماكاي ڤاكيت ڤراڠكت لونق كومڤوتر، نڠكاي الت ديساا بربنتيڠ كومڤوتر."
اسومسي ترتنتو دڤرلواكن هاڬن سبرتءن كلاايم امڤيريس ﴿ساميسل اسومسي بهوا رياليتاس اد﴾.
يني موڠكين سىسىدىرهانا مىڠاماتي باهوا تىؤري ماولاه ڤرىديكسي ناڠ اكورات. ناڠ مىروڤاكن بوكتي باهوا سىتياڤ اسومسي ناڠ ديولاه دي اوال بوجور اتوا كير-كير بوجور دالام كؤنديسي ناڠ ديوجي.
تىؤري يني مىولاه ڤرىديكسي ناڠ اكورات ڤاس اسومسي يتو فاليد, وان كدا مىولاه ڤرىديكسي ناڠ اكورت ڤاس اسومسي كدا فاليد.
"اوايك سفورد اڠليش دچشناري ﴿اويد﴾ وان ويكشناري اونلاين منونجوككن سيمبر بهاس لاتين هاڬن اسسومري ﴿"تريما، هاڬن مامبيل ديري سنديري، مادوڤسي، مرابوتي""﴾ نڠ مروڤاكن كونجوڠسي اكلان- ﴿"هاڬن،مانوجو، د""﴾ وان سومري ﴿هاڬن مامبيل﴾."
"ايستيلسه اين اولڽ دڤاكاي دالم كونتيك س اڬام نڠكاي "هاڬن منريما ك سورڬ" تراوتما"ڤنريمأن ڤراوان ماريا ك سورڬ، دڠن اوق ديويتكن متن كوروڤسي".)١٢٩٧ م( تتڤي جوا ديڤاكي هاݢان مىروجوك ڤادا مىنىريما كى دالام اسؤسياسي اتوا مىڠادؤڤسي كى دالام كىميتران. هاجا."
كونفيرماسي هاروس دهيتوڠ امون بوهنڽ اداله حاصيل ڤترديقسي بيريسيكو هاج;ارتيڽ امون كادا ددوكوڠ لاون تيوري نڠ دمقصود، كيت سهاروسڽ مهارڤكن سواتو ڤريستيوا نڠ كنا ممبنته تيوري ترسبوت.
سىبوتيڠ تىؤري ناڠ كدا كوا ديساڠكل ؤلىه ڤىريستيوا والاوڤون ادالاه نؤن-يلمياه.
ببراڤ تيوري نڠ بوجور-بوجور كاو داوجي، ڤاس دتماواكن ساله، موڠكين ماسيه دتڬقكن اوليه ڤڠاڬوم بوهنڽ -- ساميسل لاون ممڤركنالكن هيڤوتيسيس اتوا اسومسي تمبهن ڤسچ هوك ﴿ايمبه فكتا﴾، اتوا لاون منفسيركن اولڠ تيوري ڤسچ هيچ سدميكيان روڤا سمڤأي لولوس متن سڠڬاهن.
"ڤوڤڤر مريڠكس ڤرڽاتأن-ڤرڽاتأن اين لاوا مڽمباتكن بهوا كريتيريا اوتام دري ستاتوس علميه تيوري تو"كڤلسوان، اتوا سڠڬاهن، اتوا تستابيليتي"."
"ببراڤ فيسلوف وان سجاروان علمو ڤڠتاهوان نڠكايڤاجا، برڤنداڤت بهوا دفينيسي ڤوڤڤر تنتڠ تيوري هاڬن ساتو سيت ڤرڽاتأن نڠ كاو دڤلسواكن اداله ساله كرنا، نڠكاي نڠ دتونجوككن فيليڤ كيتچير، امون سااورڠ مامبيل ڤنداڠن ڤوڤڤريان نڠ كنتت تنتڠ،"تيوري" ڤڠامتن اورانوس ڤاس ڤرتام كالي دتماواكن ڤد تاهون ١٧٨١ كنا "دڤلسواكن" ميكانيكا لاڠيت نيوتون."
"فينچونديتي:"سبواه تيوري علميه نڠ حرات، نڠكاي نيوتون، ممبوك بيدڠ ڤنليتيان هاڽر...."
سىتياڤ ساات, يتو مىنيمبولاكن لابيه باڽاك ڤىرتاكونان داريڤادا ناڠ واهيني كوا ديجاواب.
نىڠكيا دىفينيسي تىؤري ناڠ لاين, تىرماسوك ڤؤڤڤىرس كيتچهىر مىنجىلاساكن باهوا سىبواه تىؤري هاروس مىنچاكوڤ ڤىرڽتان ناڠ بايسي كؤنسىكوىنسي ڤىڠاماتن.
يني كوا ديتىتڤاكن دي اتس كىرتاس هاݢان سيستىم اتورن, وان نينتو ادالاه بىماݢين بوجور-بوجور تىؤري ماكين لىڠكڤ كوا ديانداك دالام يستيلاه نىڠكيا يتو.
"اسڤيك ماتماتيكا سڤيسيفيق دري تيوري ايليكتريمڬنيتيق كلاسيك دكياو "حكوم ايليكترومڬنيتيسمى،" نڠ منچرمينكن تيڠكت بوقتي نڠ كونساستن وان كاو دريڤرودوك سا نڠ مندوكوڠ بوهنڽ."
چؤنتؤه ناڠ تىراكهير موڠكين ادالاه ݢايا رىاكسي ردياسي.
سىؤراڠ يلمووان ادالاه ورڠ ناڠمىڠݢاوي ڤىنىليتيان يلمياه هاݢان مىماجواكن ڤىڠىتاهوان دي بيداڠ مينات.
ڤارا علمووان دري برباڬاي ايرا ﴿وان سبلوم بوهن فيلسوف عالم، ماتماتيكاون، سجاروان عالم، تيولوڬ عالم، اينسيڽور، وان لاين-لاين نڠ باومڤت ڤد ڤڠمبڠن علمو ڤڠتاهوان﴾ هدىه بايسي واده نڠ بيدا بانر دالم مشاركت، وان نورما-نورما سوسيال، نيلاي-نيلاي ايتيكا، وان كباجيكن ايڤوستيميك نڠ تركايت لاون بوهن علمووان - وان دهارڤكن دري بوهننڽ - هدىه بيوبه متن وقتو ك وقتو جوا.
باڽاك ڤرؤتؤ-يلمووان ماتن زامان كىىماسان يسلام دياڠݢاڤ ڤليماتهس, سىباݢيان كرنا كوراڠڽ اڤاجا ناڠ ساسواي لاوان ديسيڤلين يلمو مؤدىرن.
ڤرؤڤؤسيسي ناڠ ديچاڤاي لاوان چار ناڠ مورني لؤݢيس بوجور-بوجور كؤسؤڠ دالام هال رىاليتاس.
دىسچارتىس ڤىلؤڤؤر ݢىؤمىتري اناليتيك جا تىتڤي مىروموساكن تىؤري مىكنيك وان يدى-يدى ماجو تىنتڠ اسال-وسول ݢىركن وان ڤىرسىڤسي هىوان.
يڽ مىباري فؤرمولاسي كؤمڤرىهىنسيف مىكنيك كلاسيك وان مىڽيىليديكي چاهايا وان ؤڤتيك.
يڽ مىناموي باهوا مواتن ناڠ ديتىراڤاكن ڤادا سومسوم تولاڠ بىلاكڠ كتك كوا مىهاسيلاكن كىجاڠ ؤتؤت ديبىراتان اواكڽ.
لاززارو سڤللنزاني اداله ساله ساتو توكوه ڤاليڠ بڤڠروه دالم فيسياولوڬي ايكسڤيريمنتل وان علمو عالم..
تتڤي, كديدا ڤرؤسىس فؤرمال هاݢان مىنىنتواكن ساڤا يلمووان وان ساڤا ناڠ لاينان يلمووان.
ساديكيت لابيه داري سىتىڠه رىسڤؤندىن هانداك مىڽساه كرير ديدونيا اكدىميس, لاوان ڤرؤڤؤرسي ناڠ لابيه هالوس بىهارڤ هاݢان بىݢاوي دي يندوستري, ڤىمىرينته, وان ليڠكوڠن نيرلابا.
بوهانڽ مىنجوككن رسا هانداك تهو ناڠ كوات تىنتڠ رىاليتاس.
ببراڤ علمووان بايسي كهنداق هاڬن منراڤكن ڤڠتاهوان علميه هاڬن كڤنتيڠن كسهاتن مشاركت، بڠسا، دنيا، عالم، اتوا ايندوستري ﴿علمووان اكاديميس وان علمووان ايندوستري﴾.
يني تىرماسوك كؤسمؤلؤݢي وان بيؤلؤݢيم تىرتما بيؤلؤݢي مؤلىكولىر وان ڤرؤيىك ݢىنؤم مانوسيا.
اڠك نينتو تىرماسوك دوا كلي لابيه باڽاك لاكوان سىباݢاي بينيان.
فىنؤمىنا ناڠ رىلىفان تىرماسوك لىدكن سوڤىرنؤفا سامبورن سينار ݢامما, قواسار, بلاسارس, ڤولسار, وان ردياسي لاتار بىلاكڠ ݢىلؤمباڠ ميكرؤ كؤسميك.
استرؤنؤمي ادالاه سالاه ساتو يلمو الام ناڠ تتوها.
باهاري, استرؤنؤمي تىرماسوك ديسيڤلين يلمو ناڠ بىراݢام نىڠكيا استرؤمىتري, نافيݢاسي لاڠيت, استرؤنؤمي ؤبسىرباسيؤنال, وان ڤاؤلاهان كلىندىر.
استرؤنؤمي ؤبسىرفاسيؤنال ديفؤكوساكن لاوان مىمڤىرؤلىه دات ماتن ڤىڠاماتن ؤبجىك استرؤنؤمي.
كدوا بيداڠ يني ساليڠ مىلىڠكڤي.
"برداسركن ارتين كاموس نڠ كنتت، "استرونومي: مڠاچو لاون "ستود تنتڠ أوبجيك وان ماتيري د لوار اتموسفير بومي وان صفة فيسيق وان كيميانيا،" ڤهداڠن "استروفيسيكا" مڠاچو ڤد چابڠ استرونومي نقڠ بيهوبوڠن لاون "كلاكوان، صفة فيسيق، وان ڤروسيس ديناميس بندا وان فينومينا لاڠيت""."
بىبىرڤا بيداڠ, نىڽكيا استرؤمىتري, مورني استرؤنؤمي داريڤادا استرؤفيسيكا جوا.
داري ڤىڠليهاتن يني, يدى-يدى اوال تىنتڠ ݢىراكان ڤلانىت-ڤلانىت تىبىنتوك, وان سيفات ماتهاري, بولان, وان بومي دي الام سىمىست ديىكسڤلؤرسي سىچار فيلؤسؤفيس.
ڤركمبڠن اول نڠ ڤنتيڠ بانر اداله اول استرونومي ماتماتيكا وان علميه، نڠ دمولاي د انتارا، اورڠ بابيلونيا، نڠ ماندق داسر باڬي تراديسي استرونومي نڠ ايمبهتو بركمبڠ د باڽق ڤرادبن لاين.
سترؤنؤمي يونانو ديچياركن مولاي اوال لاوان مىنچاري ڤىنجىلاسان فيسيك ناڠ رسيؤنال هاݢان فىنؤمىنا لاڠيت.
هيڤڤارچهوس جوا مىولاه كتلؤݢ كؤمڤرىهىنسيف ١٠٢٠ بينتڠ, وان سىباݢيان ݢانال راسي بينتڠ بىلاهان بومي وتر اسالڽ ماتن استرؤنؤمي يوناني.
ݢىؤرݢ فؤن ڤىوىبارچه (١٤٢٣-١٤٦١) وان رىݢيؤمؤنتنوس (١٤٣٦-١٤٧٦) مىمبانتوي مىولاه كىماجوان استرؤنؤمي ناڠ بىڤىرن ڤىنتيڠ هاݢان ڤىركىمباڠان چؤرڤىرنيچوس ماتن مؤدىل هىليؤسىنتريس بىبىرڤا دىكدى كىموديان.
ڤادا تهون ٩٦٤, ݢالاكسي اندرؤمىدا, ݢالاكسي ڤاليڠ ݢؤنؤل دالام كىلؤمڤؤك لؤكال, ديجىلاسكن ؤلىه استرؤنؤم موسليم ڤىرسيا ابدول ال-رهمان ال-سوفي دالام بوكوڽ فيكسىد سترس.
بوهان استرؤنؤم سىلاواس نينتو مىمڤىركىنالاكن باڽاك ناما ارب ناڠ واهيني ديڤاكاي هاݢان ماسيڠ-ماسيڠ بينتڠ.
سىجاروان سؤڠهاي ماهمود كاتي مىندؤكومىنتسياكن هوجان مىتىؤر ڤادا بولان اݢوستوس ١٥٨٣.
كىڤلىر ادالاه ناڠ ڤىرتما مىرنچاڠ سيستىم ناڠ بوجور مىڠݢامباركن رينچيان ݢىركن ڤلانىت-ڤلانىت دي سىكيتر ماتهاري.
استرؤنؤم يڠݢريس جؤهن فلامستىىد مىولاه كتلؤݢ لابيه داري ٣٠٠٠ بينتڠ, كتلؤݢ بينتڠ ناڠ لابيه لواس ديولاه ؤلىه نيچؤلاس لؤويس دى لاچايللى.
كريا يني لابيه ديسىمڤورناكن ؤلىه جؤسىڤه-لؤويس لاݢراڠى وان ڤيىررى سيمؤن لاڤلاچى, ناڠ مىموڠكيناكن ماسسا ڤلانىت وان بولان ديڤىركيراكن داري ݢاڠݢوان بوهانڽ.
بينتڠ تىربوكتي ميريڤ لاوان ماتهاري سؤراڠ, تتڤي لاوان بىرباݢاي سوهو, ماسسا, وان وكورن.
استرؤنؤمي تىؤريتيس مىولاه سڤىكولاسي تىنتڠ انداكن ؤبجىك نىڠكيا لوباڠ هيرڠ وان بينتڠ نىوترؤن, ناڠ هوداه ديڤاكاي هاݢان مىنجىلاساكن فىنؤمىنا ناڠ ديليهاتي نىڠكيا قواسار, ڤولسار, بلازارس, وان ݢالاكسي رديؤ.
استرؤنؤمي ؤبسىفاسي كوا ديكتىݢؤرياكن سىسواي لاوان ويلاياه ناڠ سىسواي لاوان سڤىكتروم ىلىكترؤماݢنىتيك دي مانا ڤىڠاماتان ديݢاوي.
مىسكيڤون بىبىرڤا ݢىلؤمباڠ رديؤ ديڤانچاركن لاڠسونݢ ؤلىه ؤبجىك استرؤنؤمي, ڤرؤدوك داري ىميسي تىرمال, سىباݢيان ݢؤنؤل ىميسي راديؤ ديهاسيلاكن ڤاس ىلىكترؤن مىڠؤربيت مىدان ماݢنىت,
ڤىڠاماتن ماتن ويدى-فيىلد ينفرارىد سوربىي ىكسڤلؤرىر (و ي س ى) هوداه ىفىكتيف بانار دالام مىوڠكڤ باڽاك ڤرؤتؤستر ݢالاكسي وان ݢوݢوس بينتڠ يندوكڽ.
ݢامبار ڤىڠاماتن اوالڽ ديݢامبار لاوان تڽان.
استرؤنؤمي ولترافيؤلىت ناڠ ڤاليڠ چؤچؤك هاݢان ستودي ردياسي تىرمال وان ݢاريس ىميسي سڤىكترال ماتن بينتڠ بيرو ڤاناس (بينتڠ ؤ ب) ناڠ ترڠ بانار دي ڤيتا ݢىلؤمباڠ يني.
سينار ݢامما كوا ديليهاتي لاڠسونݢ ؤلىه ساتىليت نىڠكيا چؤمڤتؤن ݢامما ري ؤبسىفاتؤري اتوا ؤلىه تىلىسكؤڤ كهوسوس ناڠ ديكياو تىلىسكؤڤ چهىرىنكؤف اتمؤسفىر.
استرؤنؤمي ݢىلؤمباڠ ݢرافيتسي ادالاه بينتڠ استرؤنؤمي ناڠ تيمبول ناڠ مىماكاي دىتىكتؤر ݢىلؤمباڠ ݢرافيتسي هاݢان مىڠومڤولاكان دات ڤىڠاماتن تىنتڠ ؤبجىك ماسيف ناڠ جاوه.
سىچارا هيستؤريس, ڤىڠىتهوان ناڠ اكورت تىنتڠ ڤؤسيسي ماتهاري, بولان, ڤلانىت وان بينتڠ ڤىنتيڠ بانار دالام نافيݢاسي لاڠيت (ڤىماكيان بىندا-بىندا لاڠيت هاݢان مىماندو نافيݢاسي) وان دالام ڤىولاهان كلىندىر.
ڤىڠوكورن ڤارلكس بينتڠ-بينتڠ دي ڤاركڽ مىمباري ݢاريس داسار مىنداسار دالام تاڠݢا جاراك كؤسميك باڠ ديڤاكاي هاݢان مىڠوكور سكلا الام سىمىستا.
مؤدىل اناليتيس ماتن سواتو ڤرؤسىس لابيه بايك هاݢان مىمباري واواسان ناڠ لابيه لواس كى دالام جانتوڠ داري اڤا ناڠ لاݢي تىرجادي.
ڤىڠاماتن فىنؤمىنا ناڠ ديڤرىديكسي ؤلىه مؤدىل مىموڠكيناكن ڤار استرؤنؤم هاݢان مىميليه انتر بىبىرڤا مؤدىل التىرناتيف اتوا ناڠ ساليڠ بىرتىنتڠان هاݢان ناڠ ڤاليڠ مامڤو ماڠݢامباركن فىنؤمىنا تىرسىبوت.
دالام بىبىراڤا كسوس, سىجوملاه ݢانال دات ناڠ كدا كؤنسيستىن داري واكتو كى واكتو كوا مىڽىببكن ڤىڽابايان تؤتال مؤدىل.
كرىنا استرؤفيسيك ادالاه سوبجىك ناڠ لواس بانار, استرؤفيسيكوان بياساڽ مىنىرڤاكن باڽاك ديسيڤلين فيسيك, تىرماسوك مىكنيك, ىلىكترؤماݢنىتيسمى, مىكنيك ستتيستيك, تىرمؤديناميك, مىكنيك كوانتوم, رىلاتيفيتاس فيسيك نوكلير وان ڤارتيكىل, وان فيسيك اتؤم وان مؤلىكولىر.
"كات "استروچيميچل" كاو دتراڤكن ڤد تات سوريا وان ميديوم انتربينتڠ."
يستيلاه ىكسؤبيؤلؤݢي ميريڤ.
ڤىڠاماتن ستروكتور الام سىمىست بىرسكلا ݢؤنؤل, چاباڠ ناڠ ديكىنال سىباݢاي كؤسمؤلؤݢي فيسيك, هوداه مىمباري ڤىماهامان ناڠ مىندالام تىنتڠ ڤىؤلاهان وان ىفؤلوسي كؤسمؤس.
ستروكتور هيىرركيس ماتىري مولاي تىبىنتوك ماتن فارياسي مىنيت دالام كىڤاداتن ماسسا رواڠ.
اݢرىݢاسي ݢرافيتاسي بىركىرومون مینجادي فيلامىن, مىنيڠݢالاكن كىكؤسؤڠان دي چىلاه.
بىرباݢاي بيداڠ فيسيك ڤىنتيڠ بانار هاݢان مىمڤىلاجاري الام سىمىست.
اكهيرڽ, ناڠ تىراكهير يني ڤىنتيڠ هاݢان مىماهامي ستروكتور كؤسمؤس بىرسكلا ݢؤنؤل.
ناڠكيا ڠرنڽ, ݢالاكسي ىليڤس بايسي بىنتوك ڤىنامڤاڠ ىليڤس.
ݢالاكسي ىليڤس لابيه رنچاك ديتمواكن دي ينتي چلوستىر ݢالاكسي, وان موڠكين هوداه تىبىنتو لىوات ڤىڠݢابوڠان ݢالاكسي ݢؤنؤل.
ݢالاكسي سڤيرال بياساڽ ديكىليليڠي ؤلىه لىڠكرن بينتڠ ناڠ لابيه توها.
سىكيتار سىڤىرىمڤات داري بىرتان ݢالاكسي كدا تىراتور, وان بىنتوك انىه ماتن ݢالاكسي تىرسىبوت مىڠكين مىروڤاكن هاسيل داري ينتىراكسي ݢرافيتسي.
ݢالاكسي رديؤ ادالاه ݢالاكسي اكتيف ناڠ بىچاهايا بانار دي باݢيان رديؤ سڤىكتروم, وان مىمانچاركن ݢومڤولان ݢؤنؤل اتوا لؤبوس ݢاس.
ستروكتور كؤسمؤس بىسكلا ݢؤنؤل ديواكيلي ؤلىه كىلؤمڤؤك وان كىلؤمڤؤك ݢالاكسي.
دي تىنݢاه بيما ساكتي ادالاه ينتيڽ, تؤنجؤلان بىربىنتوك بار لاوان اڤا ناڠ ديياكيني سىباݢاي لوباڠ هيرڠ سوڤىرماسيف ديڤوساتڽ.
ديسك ديكىليليڠي ؤلىه هالؤ سڤهىرؤيد ناڠ لابيه توها, ڤؤڤولاسي ١١ بينتڠ, لاوان كؤنسىنترسي ناڠ رىلاتيف ڤادات ماتن بينتڠ ناڠ ديكىنال سىباݢاي ݢوݢوس بؤلا.
يني ديمولاي سىباݢاي ينتي-ڤر بينتڠ كؤمڤاك اتو نىبولا ݢىلاڤ, ناڠ بىركؤنسىنترسي وان رونتوه (دالام صؤلومى ناڠ ديتىنتواكن ؤلىه ڤانجاڠ جىانس) هاݢان مىمبىنتوك ڤرؤتؤستر كؤمڤاك.
كىلؤمڤؤك-كىلؤمڤؤك يني سىچارا بىرتهاڤ مىڽىبار, وان بينتڠ-بينتڠ بىݢابوڠ لاوان ڤؤڤولاسي بيما ساكتي.
ڤىمبىنتوكن بينتڠ ٧-١٨ تىجادي دي داىراه ڤادات دىبو وان ݢاس, ناڠ ديكىنال سىباݢاي اوام مؤلىكول ركساسا,
هامڤير بىرتان ونسور ناڠ لابيه بارت داري هيدرؤݢىن وان هىليوم ديچيڤتاكن دي دالام ينتي بينتڠ.
سىيريڠ واكتو, باهان باكر هيدرؤݢىن يني بىنار-بىنار ديوباه مىنجادي هىليوم, وان بينتڠ مولاي بىرىفؤلوسي.
ىجىكسي لاڤيسان لوار مىمبىنتوك نىبولا ڤلانىت.
يني ادالاه ؤسيلاسي ١١ تهون دالام جوملاه بينتيك ماتهاري.
ماتهاري جوا تىلاه مىڠالامي ڤىروباهان بىركلا دالام لومينؤسيتس ناڠ كوا بايسي دامڤاك سيݢنيفيكان ڤادا بومي.
دي اتس لاڤيسان يني ادالاه داىره تيڤيس ناڠ ديكىنال سىباݢاي كرؤمؤسفىر.
دي اتس ينتي ادالاه زؤنا ردياسي, ديمانا ؤلاسما مىماداهي فلوكس ىنىرݢي لىوات ردياسي.
اڠين ماتهاري ڤارتيكىل ڤلاسما تىروس-مىنىروس مىڠالير كىلوار ماتن ماتهاري سامڤاي ڤادا باتس تىرلوار تت سوريا, يڽ مىنچاڤاي هىليؤڤاوسى.
ڤلانىت-ڤلانىت تىبىنتوك ٤,٦ ميليار تهون ناڠ لالو دي ڤيريڠان ڤرؤتؤڤلانىت ناڠ مىݢىليليڠي ماتهاري اوال.
ڤلانىت-ڤلانىت تىروس مىڽاڤو, اتوا مىڠىلواراكان, ماتىري ناڠ تىسيسا سىلاواس ڤىريؤدى ڤىمبؤمان ينتىنس, ديبوكتياكن ؤلىه باڽاك كواه تومبوكن دي بولان.
ڤرؤسىس يني كوا مىمبىنتوك ينتي بىرباتو اتوا لؤݢام, ديكىليليڠي ؤلىه مانتىل وان كىراك لوار.
بىبىرڤا ڤلانىت وان بولان مىڽومڤولاكن ڤاناس ناڠ چوكوڤ هاݢان مىنونجول ڤرؤسىس ݢىؤلؤݢي نىڠكيا فولكنيسمى وان تىكتؤنيك.
استرؤستتيك ادالاه اڤليكاسي ستتيستيك هاݢان استرؤفيسيك هاݢان اناليسيس سىباڽاك ݢانالڽ داتا سترؤفيسيك ؤبسىرفاسيؤنال.
كؤسمؤكيميا ادالاه ستودي تىنتڠ باهان كيمي ناڠ ديتىمواكن دي دالام تت سوريا, تىرماسوك اسال-وسول ونسور-ونسور وان فارياسي دالام راسيؤ يسؤتؤڤ.
قلوب استرونومي ترلتق د سلوروه دنيا وان باڽق نڠ بايسي ڤروڬرام هاڬن ممبنتوي اڠڬوتا بوهنڽ مڠاتور وان مڽلساءيكن ڤروڬرام ڤڠليهتن ترماسوق نڠ مڠماتي سبرتءن أوبجيك د مسسيار ﴿١١٠ أوبجيك﴾ اتوا هيرسچيل ٤٠٠ كاتلوڬ تمڤت مناريق د لاڠيت مالم.
كبڽقان اماتير بيڬاوي ڤد ڤنجڠ ڬلومبڠ نڠ ترليهت، تتاڤي ڤرچوبأن مينوريتاس كچيل لاون ڤنجڠ ڬلومبڠ د لوار سڤيكتروم نڠ تاليهت.
سجومله استرونم اماتير مماكاي تيليسكوڤ بواتن سورڠن اتوا مماكاي تيليسكوڤ راديو، نڠ اولڽ دباڠون هاڬن ڤنليتيان استرونومي تاتاڤي واهيني تسديا هاڬن اماتير ﴿ساميسل، اوني-ميلي تيليسكوڤ﴾.
جوابان اتس حال اين موڠكين ممرلوكن ڤمباڠونن اينسترومين برباسي دارت وان رواڠ هاڽر، وان موڠكين ڤركمبڠن هاڽر دالم فيسيك تيوريتيس وان ايكسڤيريمنتل.
ڤىماهامان ناڠ لابيه دالام تىنتڠ ڤىمبىنتوكن بينتڠ وان ڤلانىت ديڤارلواكن.
امون دىميكيان, اڤا ڤىنجىلاسان هاݢان ڤاردؤكس فىرمي؟
اڤا سيفات ماتىري ݢىلاڤ وان ىنىرݢي ݢىلاڤ؟
باݢايمانا ݢالاكسي ڤىرتاما تىربىنتوك؟
استروبيولوڬي، سبلومڽ دكنل سباڬاي ايكسوبيولوڬي، اداله بيدڠ علميه انترديسيڤلينار نڠ ملاجاري اصل-اصول، ايۏولوسي اول، ديثتريبوسي، وان ماس دڤن كهيدوڤن د عالم سمستا.
اسال-وسول وان ىفؤلوسي اوال كىهيدوڤان ادالاه باݢيان ناڠ كدا تىرڤيساهكن ماتن ديسيڤلين استرؤبيؤلؤݢي.
بيؤكيميا موڠكين هوداه ديمولاي كدا لاوان سىتىلاه بيݢ باڠ, ١٣,٨ ميليار تهون ناڠ لالو, سىلاواس زامان لاياك هوني كىتيك الام سىمىست بارو بىروسيا ١٠-١٧ جوت تهون.
والاوڤون دىميكيان, بومي ادالاه سىبوتيڠانڽ واداه دي الام سىمىست ناڠ ديكىتهوي مانوسيا هاݢان مىنامڤوڠ كىهيدوڤان.
اصطلاح ايكسوبيولوڬي دچيڤتعكن اوليه اهلي بيولوڬ موليكولر وان ڤمنڠ هديه نوبيل جوسهوا ليديربرڬ.
"اصطلاح زينوبيولوڬي واهيني دڤاكاي دالم ارتي نڠ لابيه خصوص، برارتي "بيولوڬي برداسركن كيميا اسيڠ"، اڤاكه برأصل دري لوار بومي اتوا ترايستريال ﴿موڠكين سينتتيس﴾."
مىسكيڤون ڤىرناه دياڠݢاڤ دي لوار اروس وتما ڤىڽىليديكان يلمياه, استرؤبيؤلؤݢي هوداه مىنجادي بيداڠ ستودي فؤرمال.
ڤادا تهون ١٩٥٩, ن ا س ا مىنداناي ڤرؤيىك ىكسؤبيؤلؤݢي ڤىاوالان, وان ڤادا تهون ١٩٦٠, ن ا س ا مىنديرياكن ڤرؤݢرم ىكسؤبيؤلؤݢي, ناڠ واهيني مىنجادي سالاه ساتو داري امڤات ىلىمىن وتما ڤرؤݢرم استرؤبيلؤݢي ن ا س ا ساات يني.
كماجوان د بيدڠ استروبيولوڬي، استرونومي اوبسرۏاسياونل وان ڤنمان ۏاريتاس ڬونول ايايك ستريماوڤهيليس لاون كممڤوان لوار بياسا هاڬن بركمبڠ د ليڠكوڠن ڤاليڠ كاراس د بومي، تله مڽبباكن سڤيكولاسي بهوا كهيدوڤن موڠكين بركمبڠ د باڽق بادن لوار اڠكاس د عالم سمستا.
ميسي ناڠ ديرنچاڠ كهوسوس هاݢان مىنچاري كىهيدوڤان واهيني دي مارس ادالاه ڤرؤݢرم فيكيڠ وان ڤرؤبى بىاݢلى ٢.
ڤادا اكهير ٢٠٠٨, ڤىندارت ڤهؤىنيكس مىڽىليديكي ليڠكوڠان هاݢان كىلاياكهونيان ڤلانىت ماسا لالو وان واهيني كىهيدوڤان ميكرؤبا دي مارس, وان مىنىليتي سىجاره باڽو دي سانا.
ڤادا بولان نؤفىمبىر ١١٠٢, ن ا س ا مىلونچوركن ميسي مارس سچيىنچى لابؤرتؤري ناڠ مىمباوا رؤفىر چوريؤسيتي, ناڠ مىندارت دي مارس دي كواه ݢالى ڤادا اݢوستوس ٢١٠٢.
سالاه ساتوڽ ادالاه اسومسي ناڠ ديينفؤرماسيكن باهوا سىباݢيان بىسار بىنتوك كىهيدوڤان دي ݢالاكسي كيتا ديداساركن ڤادا كيميا كربؤن, نىڠكيا سىبىرتان جوا بىنتوك كىهيدوڤان دي بومي.
فكتا بهوا اتوم كربون بريقاتن لاون اتوم كربون لاينڽ ممڠكينكن ڤمباڠونن موليكول نڠ ڤنجڠ بانر وان كومڤليك س.
اسومسي كىتيݢا ادالاه فؤكوس ڤادا ڤلانىت ناڠ مىڠؤربيت بينتڠ ميريڤ ماتهاري ونتوك مىنيڠكتكن كىموڠكينان كىلاياكهونيان ڤلانىت.
هاݢان نينتو, سىجوملاه ينسترومىن ناڠ ديرنچاڠ هاݢان مىندىتىكسي ىكسؤڤلانىت سىوكورن بومي هوداه ديڤىرتيمباڠاكن, تىروتما ڤرؤݢرام تىررىستريال ڤلانىت فيندىر (ت ڤ ف) وانا ڤرؤݢرم داروين ى س ا, ناڠ كىدواڽ هوداه ديباتلاكن.
دراك اولڽ مروموسىكن ڤرسامأن سباڬاي اڬيندا هاڬن ديثكوسي هاج د كونفيرينسي ڬرين بڠك، تاتاڤي ببراڤ اڤليكسي روموس هدىه دأمبيل سچارا هرفيه وان تركايت لاون ارڬومين سدرهان اتوا ڤسيودوسچيانتيفيچ.
ڤنموان ايايك ستريماوڤهيليس، اورڬانيسمى كاو بتهان هيدوڤ د ليڠكوڠن نڠ ايكستريم، منجادي ايليمن ڤنليتيان اينتي هاڬن استروبيولوڬيس، كرنا بوهنڽ ڤنتيڠ هاڬن ممهمي امڤت بيدڠ دالم باتس-باتس كهيدوڤن دالم كونتيك س ڤلانيت:ڤوتينسي ڤنسڤيرميا،كونتاميناسي ك موك كارنا اوسها ايكسڤلورسي مأنسي، كولونيسسي ڤلانيت اوليه مأنسي، وان بومي ڤونه وان ماسيه اد.
بهكن كهيدوڤن د كدالمن لاوت، د مان سينر ماتهاري كادا كاو منچاڤأي، د اڠڬڤ منداڤتاكن ماكننڽ باءيق دري مڠكونسومسي ديتريتروس اورڬانيق نڠ تورون دري اير ڤرموكأن اتوا دري ماكنن هيوان نڠ مڠڬويڽ.
كىمؤسينتىسيس يني مىرىفؤلوسي ستودي بيؤلؤݢي وان استرؤبيؤلؤݢي لاوان ماوڠكڤاكن باهوا كىهيدوڤان كدا ڤىرلو بىرݢانتوڠ ڤادا سينار ماتهاري: نينتو هاڽا بوتوه اير وان ݢراديىن ىنىرݢي سوڤايا ادا.
سىڤولوه ؤرݢانيسمى كوات ناڠ ديڤيليه هاݢان ڤرؤيىك ل ي ف ى, ؤلىه امير الىكساندىر دىينؤچؤچچوس رديؤدورنس, باچيللوس, سوبتيليس, رݢي ساچچهارؤميچىس چىرىصيسياى بيجي ماتن اربيدؤڤسيس تهاليانا (تيكوس تىليڠا چرىسس), سىرت هىوا ينفىرتىبرت ترديݢردى.
بولن جوڤيتر، اييوروڤ وان بولن اتورنوس، انچلادوس، واهيني دأڠڬڤ سباڬاي لوكاسي نڠ ڤاليڠ موڠكين هاڬن كهيدوڤن د لوار بومي نڠ ماسيه اد د تات سوريا كرنا لاوتن اير باوه ڤموحراان بوهنڽ د مان ڤمانسن راديوڬنيق وان ڤاسڠ سوروت مموڠكينكن اير چاير
"دبو كوسميك نڠ تمبوس عالم سمستا مڠاندوڠ سڽوا اورڬانيق كومڤليك س ﴿"ڤدتن اورڬانيق امورف لاون ستروكتور اروماتيك-اليفاتيق چمڤوران"﴾ نڠ كاو داوله سچارا عالمي، وان هنچڤ، اوليه بينتڠ-بينتڠ."
ڤ ا ه تكالوهاتنڽ هدىه تبنتوق كادا لاوس ايمبه بيڬ بڠ، تسبار لواس د براتان عالم سمستا، وان دكايتاكن لاون بينتڠ-بينتڠ هاڽر وان ڤلانيت ايكسترسوريا.
استرؤىكؤلؤݢي ىكسڤىريمىنتل مىڽىليديكي سومبىر دايا دي تناه ڤلانىت, مىماكي باهان رواڠ اڠكسا ناڠ سىبوجورڽ دالام مىتىؤريت.
ڤادا سكلا تىرݢؤنؤل, كؤسمؤلؤݢي مىڽاڠكوت كىهيدوڤان دي الام سىمىست سىلواس ماسا كؤسمؤلؤݢيس.
سڤىسياليساسي تىرماسوك كؤسمؤكيا, بيؤكيميا وان ݢىؤكيميا ؤرݢانيك.
ببراڤ دايره د بومي سڤرتي ڤيلبارا د أستراليا بارت وان لمبه كريڠ مچموردو د انترتيكا، دأڠڬڤ جوا سباڬاي انالوڬ ڬيولوڬيس ك ولايه مرس، وان لاون دمكين، موڠكين كاو ممبارياكن ڤتونجوق تنتڠ چارا منچاري كهيدوڤن ماس لالو د مرس.
مىماڠ, تمڤاكڽ بلؤك باڠونان داسار كىهيدوڤان دي مانا ساجا كىنا ميريڤ لاوان ناڠ ادا دي بومي, سىچار وموم امون كدا سىچار رينچي.
دوا اتؤم الامي جا, كربؤن وان سيليكؤن, ناڠ ديكىتهوي بىرفوڠسي هاݢان تولاڠ ڤوڠݢوڠ مؤلىكول ناڠ چوكوڤ ݢؤنؤل هاݢان مىمباوا ينفؤرماسي بيؤلؤݢيس.
امڤات كنديدات ناڠ ڤاليڠ موڠكين هاݢان كىهيدوڤان دي تت سوريا ادالاه ڤلانىت مارس, بولان جؤبيان ىورؤڤا, وان بولان ساتورنوس تيتن دان ىنچىلادوس.
ڤادا سوهو رىنداه مارس وان تىكنان رىنداه, اير چاير چىندىروڠ ݢارم بانار.
"ڤادا تڠݢال ١١ دىسىمبىر ٣١٠٢, ن ا س ا مىلاڤؤركن دىتىكسي "مينىرل نىڠكيا تناه ليات" (كهوسوسڽ ڤهيللؤسيليچاتىس) رنچاك ديكيتكن لاوان باهان ؤرݢانيك, ڤادا كىرك ىس ىورؤڤا."
بىبىرڤا يلمووان بىڤيكير موڠكين باهوا هيدرؤكاربؤن چاير يني موڠكين مىڠݢانتياكن اير دالام سىل-سىل هيدوڤ ناڠ بىبىدا داري ناڠ ادا دي بومي.
كديدا ڤرؤسىس ابيؤتيك ناڠ ديكىتهوي دي ڤلانىت يني ناڠ كوا مىڽىبابكن كىهاديرنڽ.
ياماتؤ ٣٩٥٠٠٠, مىتىؤريت ڤاليڠ ݢؤنؤل كىدوا داري مارس, دي تمواكن دي بومي ڤادا تهون ٠٠٠٢.
ڤادا تاڠݢال ٥ مارىت ١١٠٢, ريچهارد ب. هؤؤصىر, ساوراڠ يلمووان لاوان مارسهالل سڤاچى فليݢهت چىنتىر, بىرسڤىكولاسي تىنتڠ تىموان دوݢاان ميكرؤفؤسيل ناڠ ميريڤ لاوان چيانؤباچتىريا دي مىتىؤريت كربؤن چ ي ١ دي ڤيڠݢيرن جؤورنال ؤف چؤسمؤلؤݢي, سىبوتيڠ كيساه ناڠ باڽاك ديلاڤؤركن ؤلىه مىديا اروس وتما.
بوكت ݢارم نڠ براسل دري اسام ڤركولت هوده دتموكن دبرتاءن تات سوري، اڤلاݢي دمرس.
ميتودي دتيكسي نڠ تبائيق لاون وقتو ڤڠمتن نڠ منڠكت كادا درݢوكن لاݢي باكلن باپق دتموءي سيستم ڤلنيت، بيسا هاج ادا نڠكاي كيتا.
بتوجوان ݢاسن مندتيكسي اورݢانسمي نڠ كاوا تاهن لاون كونديس لوار اڠكاس لاون ݢاسن چوكوڤن ڤروليفراسي.
منڠݢڤي سترس نڠ كاي اين موڠكين هاج موله باݢينث كاوا هيدوڤ لاون كونديس لوار اڠکاس نڠ كارس، تاڤي ايۏولوسي جوا بيسي بتسن فوڠسي نڠ ݢوناث ݢاسن كهيدوڤن دلوار بومي.
تبنتوقث سڤورا بيسا جادي ݢاسن بتاهن هيدوڤ ݢاسن دليڠکوڠن نڠ ايكسترم تاڤي ماسيه كاوا ݢاسن مولاڠي ڤرتمبوهن سل.
دوا ڤندڤت ميرڤ بانر، جادي تيس نڠ دݢاوي ديدوا وده دموهارا مرس؛ۏيكيڠ ١ دڤراك ختوليستيوا لاون ۏيكيڠ ٢ تڤراك ك اوتارا.
دالم استرونومي، كڤوناهن تو ادله مپراڤث لاون تهمبورث ردياسي ايليكترومݢنتق دري دبو لاون ݢاس انتارا اوجيق استروئيكونومي ڤمنچار لاون توكڠ ليهاتي.
هاݢن بنتڠ-بنتڠ نڠ ڤارك لاون ڤولاو ݢانل ودهث دڤارك باݢيان بيماسكتي لاون اندكنث دالم ببرڤ ڤرسچ بومي، كڤوناهن دڤيتا ۏيسوال فريكوانسي (سيستم فوتمترك) ككيرا ١،٨ مݢنيتودو ڤر كيلوڤرسچ.
هبڠ-هبڠ نڠ تجادي كرنا چهاي نڠ تسباردري دابو لاون باهن لاءينث دمديوم انتربنتڠ.
فيلتر سيستم فوتومترك (ڤسباندس) نڠ كباپقن دڤكاي نڠ مان ڤمبچاءن ݢانلث چهاي كاوا دهتوڠ لاون ݢريس لنتڠ لاون كلمبڤن انترا فكتور ترستريال.
امون ݢريس باسرث، كڤونهن انتربنتڠ نڠ ڤاليڠ قوات اداث دڤنجڠ ݢلومبڠ هينديڤ، عمومث كاوا دلياتي ڤکاي تكنك دري سڤكتروسكوڤي.
جومله كڤونهن سچارا سيݢنفيكن كاوا لبيه تيڠݢي دري نڠ اد دالم اراه ترتنتو.
سهيڠݢا، ڤاس مڠهيتوڠ جارك كوسميك كاوا مڠونتوڠكن هاݢن ڤينده كداتا بنتڠ نڠ ڤراك-انفرد(ڠ فيلتر اتاو ڤسبن كس چوۏڤ ستندر) نڠ مان ۏارياسي لاون جمله كڤونهن سچارا سيݢنيفيكن كورڠ، لاون رسيو نڠ سام نڠکاي ر(ک س) ٠،٤٩±٠،٠٢ لاون ٠،٥٢٨±٠،٠١٥ نڠ مسيڠ-مسيڠ كوليهن دري كلومڤوق اندڤندن.
فيتور نڠکاين ڤمولاءن دتليتي تاهون ١٩٦٠-ن، تاڤي اصل-اصولث بالوم كاوا دڤهامي دڠن بائيق.
د س م چ، نڠ جاوه لبيه ايكسترم كليهتن دڠن نو ٢١٧٥ Å لاون كڤهونن وۏ نڠ جاوه قوات بانر د بر نڠ ببنتوق بنتڠ لاون كڤونهن اولترۏيوليت نڠ چوكوڤ نورمل كليهتن دويڠ نڠ لبيه تانڠ.
دكولهي كورۏ كڤونهن د ل م چ لاون د س م چ نڠ ميرڤ لاون كولهن دبيماسكتي دان دكولهي جوا كورۏ كڤونهن دبيماسكتي نڠ تليهت لبيه مريڤ لاون كولهن دسوڤرسهيل ل م چ٢ دري ل م چ لاون دس م چ بار نڠ موله انترڤراتاسي هاپر.
كڤونهن كاين بايسي تيݢا ايسي اوتاما: همبورن رايليݢت دري ملوكل اودرا، همبورن دري ڤرتيكولت، لاون سراڤن دري ملوكل.
جمله ڤڠامت نڠ ترنده دفونچاق ڤڠامت دان نڠ ڤاليڠ تيڠݢي دڤارق چكراولا.
ڤرسماءن دريک بايسي دوݢاءن لاون كبرداءن كهيدوڤن ساڤينت ديوداه لاءين ديعالم سامست.
تچاكوڤ دالم ڤنچريان كهيدوڤن دلوار بومي وايهين لاون بساجره، لاون ڤنچريان نڠ لبيه هالوس هاݢن كهيدوڤن ڤنتار دلوار بومي.
سلاما برتاهون-تاهون، فيكس علميه مائينفوكن تنتڠ ايدي-ايدي علميه، باءڠن-اڠن بماچم كموڠكينن، لاون ممبري ڤڠروه لاون مينت ڤوبليق لاون ڤنداڠن كهيدوڤن دلوار بومي.
امون اوجر ارݢومن، نڠ داوله اوليه بوهن علموان نڠکاي كرل ساݢن لاون ستفين هاوكيڠ، لاون جوا بوهن توكوه-توكوه تركانل كاي وينستون چهورچهيل، كادا موڠکين كاديدا كهيدوڤن لاءين سلاءين دبومي.
كهيدوڤن بيسا هاج مونچول سچرا منديري دباپق واده دبرتاءن عالم سمست.
دتياڤ تيڠكت اورݢنيسمي بکالان ادا ميكانسمي نڠ مهيلاڠي كونفليق، منهانياكن كرجا سام، لاون منجݢاءي اورݢنيسمي برڤوڠسي.
كهيدوڤن نڠ برداسر امونيا (لاءين باپو) سوده دسراناكن هاݢن التيرناتييف، بيارڤون ڤلاروتث كلياتن كادا تاڤي چوچوق درفدا باپو.
ككيرا ٩٥٪ دري ماتري هيدوڤ ديوله دري انم عنصور هاج : کربون، هدڬروڬن، نيتروݢن، اوکسيݢن، فوسفور لاون سولفور.
اتوم کربون باءيسي كممڤون اونيک هاڬن مأوله امڤت ايکتن کيميا نڠ قوات لاون اتوم نڠ لاءين، تماسوق اتوم کربون نڠ لاءنڽ.
"مانوروت ستراتيݢي استروبيولوڬي ناس ٢٠١٥ " کهيدوڤن د دونيا لاءين کموڠکينن ڬانل تماسوق مكروب، لاون کهيدوڤن نڠ کومڤليک‌س د واده لاءين کموڠکينن هوده مونچول لاون ديداساراكن ڤد کهيدوڤن مكروب۔"
" رچق چولولل، انݢوتا تيم چربون دڤ اوبسرۏاتوري دري اورڬون ستاتي اونيۏرستي، مڽمبت لون ببچ: " اولون ڤيكر كاياڽ ماسوق عقل ڬاسن بأاسومس بهوا باوه ڤاموكأن ڤلانيت لاءين لاون بولن بوهنڽ لايق دديامي، تراوتام كرن کيت هوده مليات بومي نڠ اورڬانسمڽ کاوا بافوڠس جاءوه دري سينر ماتاهاري دري مماکاي اينرڬ نڠ تاساديا لڠسوڠ دري باباتوءن جاءوه د باوه تانه۔"
هيڤوتيسيس ڤنسڤرميا ماوسولاكن بهوا کهيدوڤن ديواده لاءين د تات سوري بيسا بيسي اصل نڠ سام.
ڤد ابد ك-١٩ ديهيدوڤاكن ڤولڠ ک دالم بنتوق مودرن اوليه ببوهن علمون، تاماسوق جöهن جاچوب برذليوس (١٨٣٤)، کيلۏين (١٨٧١)، هرمنن ۏون هلمهولتذ (١٨٧٩) لاون، کمودين اوليه سۏنت اررهنيوس (١٩٠٣).
"ساله ساتو ڤڽليديقن اول توڤيک اين تيمبول دالم سبواه ارتيکل سچينتيفچ امريچن ١٨٧٨ بجودول "اڤکه بولن دديامي؟"
داءيره هاڠت لاون بتكانن د انتريور بولن بيسا ماسيه باءيسي باڽو چاءير.
اد بوکتي امون مرس باءيسي ماس لالو نڠ لبيه هاڠت لاون باسه: باوه سوڠاي کاريڠ، لڤيسن ايس قطب، ݢونوڠ براڤي، لاون مينرل نڠ توله ديهاداڤن باڽو براتأن هوده ديتاموءاكن.
اوءڤ بيسا هاج ديوله اوليه ݢونوڠ باڤي ايس اتاو اوليه ايس ديڤارق ڤموكأن سوبليماسي (بوبه دري ڤد جد ايس)
اد جوا کموڠکينن امون ايوروڤ بيسا مندوکوڠ مكروفونن اءيروبيک مماکاي اوکسيݢن نڠ ديوله اوليه سينر کوسميک نڠ بدمڤق لاون ايس ڤموكأنڽ.
"ڤاس تڠݢل ١١ دسمبر ٢٠١٣،ناسا مماداهي دتكس "مينرل نڠ کاي تانه ليت"(خكوسوسڽ ڤهيللوسيليچاتس)، رنچق ديهوبوڠاكن لاون باهن اورڬانك،ڤادا کرق ايس ايوروڤ."
سباڬين مڠڬڤ هوده مناموءاكن بوکتي امون کهيدوڤن ميکروب هوده اد د مرس.
ڤاس تاهون ١٩٩٦، سبواه بريتا كونتراۏرسيل مڽتكن امون ستروکتر مميريڤي نانوبچتريا دتموء دالم ميتيوريت، اله٨٤٠٠١، تبنتوق دري باتو نڠ ديكلوءركن دري مرس.
بوهن ڤجابت ناس بلاكس منجاوهاكن ناس دري تونتوتن بوهن علمون، لاون ستوكر سورڠ موندور دري ڤرڽاتاءن ڤمولأنڽ.
حال اين ديوله ڬاسن منيلاي ماس لالو لاون واهيني كلايخكونين د مرس مماکاي بماچم اينسترومين علميه.
تتاڤي، كماجون سيݢنيفيکن دالم کممڤوان ڬاسن مناموءاكن لاون منونتوڠاكن چهاي دري دونيا بباتو نڠ لبيه هالوس د ڤارق بنتڠ-بنتڠ بوهنڽ ديبوتوهاكن سبلوم ميتودى سڤكتروسكوڤي نڠ ايت کاوا دڤاکاي ڬاسن مڠالاسس ڤلانيت ايكستراسوري.
ڤاس بولن اڬوستوس ٢٠١١، كوليهن اوليه ناس دداسرکن ستودي ميتيوريت نڠ ديكوليهي د بومي، منونجوكاكن باݢين دن لون رن (ادنن، ڬوءانن، لاون موليقول اورݢانيک نڠ تكاءت)، موله بلوک ڬاسن کهيدوڤن نڠكاءاءياا کيت تاهو، کاوا ديوله سچارا لوار اڠکاس د لوار اڠکاس.
ڤاس بولن اڬوستوس ٢٠١٢، لاون د دونيا ڤمولأن، بوهن استرونوم د اونيرستس كوڤنهاڬن مماداهي دتكس موليقول ݢولا ترتنتو، ڬلكولدهيد، دالم سيستم بينتڠ نڠ جاءوه.
تيليسکوڤ لواڠ اڠکاس كڤلر جوا هوده مندتكس بماچم ريبو ڤلانيت كنديدت، نڠ مان سکيتر ١١٪ بيسا ڤوسيتيف كادا اصلي.
ڤلانيت نڠ ڤاليڠ ماسف نڠ تدفتر د ارسڤ ايايكسوڤلانت ناس اداله دنس-ڤ ج٠٨٢٣٠٣. ١-٤٩١٢٠١ ب، ككيرا ٢٩ کالي مسا جوڤيتر، بيارڤون اوجر سباڬيان ڬانل ڤڠرتيان ڤلانيت، تلالو ڬانل ڬاسن جادي ڤلانيت لاون بيسا کاتاي چوکلت ڬاسن ڬنتينڽ.
ساله ساتو تندا امون سبواه ڤلانيت کاوا هوده دأيسي کهيدوڤن اداله امون اد اتموسفر لاون سجومله ڬانل اوکسيݢن، كرن ݢس ايت ركتف بانر لاون عمومڽ كادا کاوا بتاهن لاوس تنڤا ڤڠيسين كونستن.
بيار امون د ككيرا اکن ساتو دري ساتو ميلير بينتڠ اين نڠ بيسي ڤلانيت نڠ مندوکوڠ كهيدوءاڤن، اکن اد سکيتر ٦،٢٥ ميلير سيستم ڤلانيت ڤندوکوڠ کهيدوڤن د عالم سمستا نڠ کاوا ديليات.
ڤرڽاتاءن ڤمولأن نڠ تچاتت تنتڠ کهيدوڤن مانسي ديلوءر بومي ديكوليهي دالم کتاب سوچي کونو جاءينسم.
ڤنوليس مسلم ابد ڤرتڠهن نڠكايا فخكر- ال-دن ال-راذي لاون محمد ال-باقر مندوکوڠ ڤلوراليسمى کوسميک بداساراكن القرآن.
ستله هوده جلس امون بومي هاج سبيڬي ڤلانيت د انتارا بند-بندا نڠ كادا كهيتوڠن باڽكڽ د الا سمستا، تيوري کهيدوڤن ديلوءر بومي جادي توڤيک دالم كومونيتس علميه.
كموڠكينان مخلوق لوار اڠکاس تاتڤ جادي سڤيکولاسي لواس ڤاس ڤنموان علميه ديلاكاس.
ايدي کهيدوڤن د مرس موله ڤنوليس ايڠڬرس ه۔ ڬ۔ وللس منوليس نوۏل ث ور اوف وورلدس ڤاس تاهون ١٨٩٧، مڠيساهاكن انۏنس اوليه الين دري مرس نڠ کابور دري ڤڠاريڠن ڤلانيت اين.
"کڤرچاياءن لاون مخلوق لوار اڠکاس تاروس ديوچاڤاكن دالم ڤسودوسچينچ، تيوري کونسڤيراسي، لاون قيصه رعية ترکنل، نڠ اوتام "ارا ٥١" لاون ليݢيندا۔"
ورد لاون بروونل تبوك ڬاسن ايدي ايۏولوسي د ڤلانيت لاءين نڠ كادا ديداساري لاون كاركترستق ڤنتيڠ ميريڤ بومي (نڠكيا دن أ لاون کربون).
"امون لين مندتڠي کامي، هاسلڽ سام هاج نڠكاءاءياا چولومبوس مندارت د امريك، نڠ كادا بجلن باءيق ڬاسن ڤندودوق اصلي مريك" اوجرڽ."
چوسڤر جوا مڽدياکن ڤدومن ساڬن ڤرلندوڠن ڤلانيت.
"جوا، منوروت ساهوتن، كاديدا " اينفورماسي نڠ كرديبل نڠ ملياتاكن امون بوکتي اڤ ڤون ديسمبوڽياكن دري مات ڤوبليک"."
اتس: سومبر چهاي لاون بسارن نڠ بلاءينن.
کوميت بوررللي، ورنا ملياتاكن كچراهنڽ دأتس ككيرا تيݢ اوروتن ڬانلڽ (کانن).
سکالا لوڬارتمق لاون ديرتياكن سݢالا ماچم بنتوق جاديڽ ستياڤ لڠکه دري سبيڬي مڬنيتو موبه کچرهن لاون فکتور عقل کليما دري ١٠٠، اتاو سکيتر ٢٥١٢.
بوهن انسترونوم مماکاي دوا ڤڠرتين نڠ بلاءينن دري ڬانلڽ: مڬنيتودو کلياتن لاون مڬنيتودو مطلق.
مڬنيتودو ابسولوت مڠڬمباراكن لومينوسيتس اينترينسيک نڠ ديڤنچاراكن اوليه سبيڬي اوبجيک لون ديرتياكن سام لاون ڬانلڽ نڠ امڤون اوبجيک بيلا ديندق لاون جارق ترتنتو دري بومي، ١٠ ڤرسچ ڬاسن بينتڠ.
ڤرکمبڠن تيليسکوڤ منمڤيلاكن امون اوکورن ڬانل اين ايلوس-بنتڠ تيمبول جاءوه لبيه هالوس ليوات تيليسکوڤ.
سماڬن نيݢاتيف نيلاڽ، سماڬن تارڠ اوبجكڽ.
بينتڠ نڠ باءيسي مڬنيتودو انتارا ١،٥ لاون ٢،٥ دسمبت مڬنيتودو کدوا ككيارا اد ٢٠ بينتڠ نڠ لابه تارڠ دري ١،٥ نڠ مروڤاکن بينتڠ بتناݢا ڤاوالن (ليات دفتر بينتڠ نڠ ڤاليڠ تارڠ).
مڬنيتودو مطلق ڬاسن اوبجيک تات سوري رنچق دکوتيڤ بداسركن جارق ١ او.
بنتوق تيکنولوݢي نڠ ڤاليڠ بياسا اداله ڤڠمبڠن لاون ڤڠڬونن الت داسر.
اين هوده منولوڠي مڠمبانڬكن ايکونومي نڠ لبيه ماجو (تماسوق ايکونومي ݢلوبل واياهين) لاون هوده مموڠكيكن تمبولڽ کلس ريکرياسي.
چونتوهڽ تماسوق مونچولڽ ݢاݢسن ايفيسينس دالم حال ڤرودوكتيۏيتس مانسي لاون تانتڠن بيوتيك.
"ارت ايستيله نڠ اين بوبه ڤاس اول ابد ك-٢٠ ڤاس بوهن علمون سوسيال امريك دمولاءي لاون ثورستن ۏبلن، مرتيكن ايد-يدي دري کونسيڤ جرمن تخكنق جادي "تيکنولوݢي"."
"ڤاس تاهون ١٩٣٧، سوسيولوڬ امريك رد باءن منوليس بهوا "تيکنولوݢي منچكوڤ براتأن الت،مسن،ڤكاكس،سنجاتا،نسترومن،ڤروماهن، ڤاكاءاءين،بكومونيكاسي لاون مڠكوت ڤرڠکت لاون کترمڤيلن نڠ لاون اڽ کيت موله لاون مماكاءڽ۔""
"هاڽر-هاڽر اين، بوهن سرجان هوده ماءنجم دري فيلسوف ايروڤ "تيکنيک" ڬاسن ملواسي معنا تيکنولوݢي ک بماچم بنتوق السن انستومنتل، نڠكايا دالم کاريا فووچاولت ڤد تيکنولوݢي ديري (تيکنيک ديري)"."
"ڬاسن منچيڤتاکن حال-حال نڠ باڬونا اتاو ڬاسن ممچهکن مسئله"" لاون ""مسن،ڤكاكس، ميتودى، دلل"."
ايستيله اين رنچق دڤاکاي ڬاسن ممقصودکن بيدڠ تيکنولوݢي ترتنتو، اتاو ڬاسن منونجوق لاون تيکنولوݢي تيڠݢي اتاو هاڽ ايليکترنيک كونسومن، لاءين تيکنولوݢي سچارا سبراتأن.
دالم ڤماكاءاءينڽ اين، تيکنولوݢي بتومڤو لاون الت لاون ميسين نڠ کاوا دڤاکاي ڬاسن ممچهکن مسئله دونيا ڽات.
"و. برن ارثور منجلسکن تيکنولوݢي لاون چارا نڠ سام لوءسڽ لاون""سارانا ڬاسن ممنوهي توجوان مانسي""."
"ڤاس دݢابوڠکن لاون ايستيله لاءين، کاي "تيکنولوݢي مدس" اتاو "تيکنولوݢي روڠ اڠکاس" ،" ايت بچوءن لاون کأداءن ڤڠثوءن لاون جوا الت ماسيڠ-ماسيڠ بيدڠ۔"
سلاءين ايت، تيکنولوݢي اداله اڤليکاسي ماتمتيك، ساءين‌س، لاون سني ڬاسن کڤنتيڠن هيدوڤ سڤرتي نڠ کيت تاهو.
تيکنيک اداله ڤروسيس بكبلت توجوان مڠونسڤ لاون موله الت لاون سيستم ڬاسن منيكن فينومينا عالم ڬاسن سران مانسي ڤرکتيس، رنچق (تاڤي كادا بتاروسن) مماکاي حاصيل لاون تيکنيک دري علمو ڤڠتاهوان.
ميسلڽ، علمو ڤڠتاهوءأن کاوا ممڤلاجري اليرن ايليکترون دالم کوندوکتور لسترق دڠن مماکاي الت لاون ڤڠتاهوان نڠ هوده اد.
هوبوڠن نڠ تڤت انتارا ساءين‌س لاون تيکنولوݢي، خصوصڽ، هوده ديدباتاكن اوليه بوهن علمون، سجاراون، لاون نڠ موله كبيجاكن ڤاس ابد اخكر-٢٠، سباڬين كرن ڤرديبتن کاوا مڠنفورماسيكن ڤنداناءن علمو داسر لاون تراڤن.
مانسي ڤوربا بۏولوسي دري سڤسيس هوميند منچاري ماکن نڠ هوده بيڤدل، لاون مسسا اوتق سکيتر سڤرتيݢ دري مانسي مودرن.
ڤنموان کاڤق باتو نڠ ديڤولس اداله مكاجوءأن ڬانل نڠ مموڠکينکن ڤمبوکاءن هوتن دالم سکالا ڬانل ڬاسن موله ڤرتانين.
ڤماکاين تناݢ اڠين نڠ ڤاليڠ اول ديكتاهوء اداله کاڤل لاير؛ چاتتن ڤمولأن دري سبواه کاڤل ديباوه لاير اداله بهوا دري ڤراهو نل نڠ باسل دري ميلنيوم ک ٨- سم۔
منوروت بوهن اركولوڬ، رودا ايت ديتاموءاكن سکيتر ٤٠٠٠ سم موڠکين سچارا منديري لاون همڤير تڤمباي د مسوڤوتاميا (د ايرق واياهين)، كاوكاسوس اوتارا (بودايا ميكوڤ) دان ايروڤ تڠه.
هاڽر-هاڽر اين، رودا کايو ڤاليڠ توها نڠ ديكتاهوء ديدونيا ديكوليهي ديراو-راوا لجوبلجانا د سلوۏين.
بڠسا سومريا کونو مماکاي رودا تمبيکر لاون بيسا جادي ڤناموڽ.
ݢروبق رودا دوا ڤمولأن باسل دري تراۏوس لاون ڤمولأن بانر دڤاکاي د مسوڤوتاميا لاون إيران سکيتر ٣٠٠٠ سم.
بق مندي نڠ همڤير سام ڤرسيس لاون نڠ مودرن دݢالي د ايستان كنوسسوس
سالورن ڤمبواڠن باڽو ڤمولأن د روما اداله چلواچا ماايكسيم؛ ڤمباڠونن دمولاءي ڤاس ابد کأنم سم لاون ماسيه دڤاکاي سمڤاي واياهين.
تيکنولوݢي ابد ڤرتڠهن ماليهت ڤماکاين ميسين سدرهان (نڠكايا تواس، سكروڤ، لاون كترول) نڠ دݢابوڠکن ڬاسن موله الت نڠ لبيه ڠاله، نڠكايا ݢروبق تونجول، کينچير اڠين لاون جم، لاون سيستم اونيۏرسيتس مڠمبڠكن لاون ممباري ايد-يدي علميه لاون ڤركتك.
دمولاءي د ايڠڬرس ڤاس ابد ك-١٨، ريۏولوسي ايندوستري اداله زمان ڤنموان تيکنولوݢي نڠ هارت، تراوتام د بيدڠ ڤرتانين، مانوفكتور، ڤرتامبڠن، ميتالورݢي، لاون ترنسڤورتاس، ديسوروڠ اوليه ڤنموان تناݢ اوءڤ لاون ڤماکاين لواس سيستم ڤبريک.
ڤنيڠکتن تيکنولوݢي هوده منجادياكن ݢدوڠ ساتيڠڬ لاڠيت لاون داءيره ڤرکوتاءن نڠ لواس نڠڤندودوكڽ بڬنتوڠ لاون كندارأن هاڬن بڠكوت بوهنڽ لاون باهن باکو ماکنن بوهنڽ.
ابد ك-٢٠ منداتاڠاكن بماچم اينوۏاسي
تيکنولوݢي اينفورماسي نڠ مونچول ڤاس تاهون ١٩٨٠-ن د اينترنيت، نڠ موله ايرا اينفورماسي واياهين.
تيکنيک لاون اورݢانيساسي مانوفكتور لاون جوا باڠونن نڠ ڠاله ديبوتوهاكن ڬاسن مأوله لاون منجاݢاءي بماچم تيکنولوݢي هاڽر، لاون سبراتأن ايندوستري نڠ هوده مونچول ڬاسن مندوکوڠ لاون مناروساكن ݢنراسي نڠ اکن داتڠ دري الت نڠ سماکين ڠاله.
.بوهن ترنشهومانستس رنچق ڤرچاي امون تيتيق تيکنولوݢي اداله ڬاسن ماتاسي ݢڠݢوان، لاون اڤ نڠ رنچق کيت سمبت کأداءن مانسي هاڽله ڤمباتس لاءين نڠ هاروس دلالوءي.
بوهنڽ ممباري سارن مون حاصيل نڠ كادا کاوا د تولق دري مشارکت نڠ ماچمتو اداله جادي تيکنولوݢي نڠ لبيه باڽق لاون مڠربانکن كببسن لاون كسهاتن ڤسيكولوڬس.
سيدن بهارڤ ڬاسن مڠوڠکڤکن ايسينسي ڤاکاي چارا نڠ "سام سکالي كادا ممباتسي کيت ڬاسن ڤقساءن نڠ تاهالڠ ڬاسن منونجول سچارا ممبابي بوتا لون تيکنولوݢي اتاو، اڤ نڠ اد لاون حال نڠ سام، ڬاسن ملاون كادا ڤاکاي داي ترهادڤڽ".
برباڬاي ماچم کومينتر تيکنولوݢي نڠ ڤاليڠ ڤاده ديكوليهي دالم اڤ هاج نڠ واياهيني دأڠݢڤ انتيک سسترا ديستوڤين نڠكاءاءياا الدووس هوايكسلي’س براۏي نو وورلد، انثوڽ بورڬسس’س ا چلوچكوورق اوراڠ، لاون ڬورڬ اورولل’س نينتن ايغتي-فوور.
"ڤڠکريتيق بودايا نل ڤوستمن كادا مڽاماکن مشارکت نڠ مماکاي الت دري مشارکت تيکنولوݢي لاون دري اڤ نڠ ديسمبتڽ "تچهنوڤوليس"، مشارکت نڠ لبيه باڽق اوليه ايديولوݢي کماجوان تيکنولوݢي لاون علميه سمڤاي نڠ ديكچوءالياكن اتاو بهاي ڤرکتيک بودايا، نيلاء-نيلاي لاون ڤندڠن دونيا لاءنڽ۔"
نيكولس كومڤريدس جوا هوده منوليس تنتڠ بهاي تيکنولوݢي هاڽر، نڠكاءاءياا اولاهن ڬنتيك، نانوتكنولوڬ، بيولوڬس سينتيتيک، لاون روبوتيك.
كريتيكوس تيکنولوݢي نڠ اوڠݢول لاءنڽ اداله هوبرت دريفوس، نڠ هوض مڠلوارکن بوكو-بوكو نڠکايا اون ث اينترنيت لاون وهت چوڤوترس ستل کنت دو.
دالم ارتيكلڽ، جارد برنستن،سورڠ رکن سينيور د ڤوست ڤريورتس اڠݢرن دان كبيجاكن،مناكوني ڤنداڤت لواس امون اوتوماتيساس،لاون نڠ تلوءس لاڬ،كمجوءن تكنولوڬي،اڤالاڬي نڠ اومڤت اندل لاون مسئله ڤاسر تناݢ کرجا نڠ بتومبوه واياهين.
سيدن مماکاي دوا داسر ڬاسن مناهني مقصود سيدن.
"داسرڽ، مون اوتوماتيساسي منچم ڬاوين نڠ تولڠ تاڤي ڬاوين کلس اتس ماسيه ديبوتوهكن كرن بوهنڽ ايت ملڠکڤي تيکنولوݢي لاون ڬاوين مانوال نڠ "ممرلوکن ڤنيلاين نڠ كادا باکو لاون عقل سهت۔"
"تيکنولوݢي رنچق دأڠݢڤ تلالو سمڤيت: اوجر هوغس، "تيکنولوݢي اداله ڤروسيس کرياتيف نڠ مليبتکن کڤينترن مانسي"."
بوهنڽ رنچق مڠيرا امون تيکنولوݢي ڽامن دياتورلاون ڤنداڤت اين هاروس ديتاكوني سچارا مڽلوروه.
سولوتيونسم اداله ڤمهمن امون ستياڤ مساله سوسيال کاوا ديتونتوڠكن كرن تيکنولوݢي لاون اڤالاݢي كرن اينترنيت.
بنجامن ر۔ چوهن لاون ڬون اوتتيڠر جوا ممباهس ايفيک مولتيۏالن تيکنولوݢي.
ڤماکاين تيکنولوݢي داسر جوا مروڤكن فيتور دري جنيس هون لاءين سلاءين مانسي.
کممڤوان ڬاسن موله لاون مماکاي الت ڤرنه دأڠݢڤ سباݢاي چيري خاص نڠ مننتوکن دري ݢينوس هومو.
"ڤاس تاهون ٢٠٠٥، علمون سوسيال ري كورذول مرامل اکن امون ماس دڤن تيکنولوݢي نڠ اوتام اکن ترديري دري تومڤڠ تينديه "ڬنر رۏولوتيون" ڬنتيك، نانوتكنولوڬي لاون روبوتيك جادي نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ دري كتيڬاڽ."
مانسي هوده موله بماچم لڠکه ڤمولأن ڬاسن منچاڤاي ريۏولوسي ڬنر.
ببراڤ ڤرچاي امون ماس دڤن روبوتيك باكالن مليبتکن " کچرداسن نون-بيولوڬس مانسي نڠ لبيه ڬانل۔"
"ماس دڤن اين بيسي باڽق کميريڤن لاون کونسيڤ کأوسڠن نڠ ديسوسونكن، تاڤي، کأوسڠن نڠ ديسوسونكن دأڠݢڤ سباݢاي "ستراتيݢي بسنس نڠ ڠري۔"
ڬنتيك جوا هوده دݢالي، لاون مانسي ممهمي خيالن ڬنتيك سمڤاي تيڠکت ترتنتو.
نڠ لاءين بڤيكر امون خيالن ڬنتيك اکن دڤاکاي ڬاسن موله مانسي لبيه تاهن اتاو بوجور-بوجور کبل لاون بماچم ڤڽاکيت.
حال اين ديڤرچاي، اوليه فوتوريستيک امون تيکنولوݢي نانوبوت اکن مموڠکينکن مانسي ڬاسن "مأكالي ماتري ڤد سکالا مولكولر لاون اتوم۔"
"دالم كونتكس اين، بورق، "مسين" باءچوان لاون مسين مليتار، يائيتو، الة مكنيس نڠ دفاكاي دالم ڤراڠ(ميسلث، کتفيل)."
انام مسين سدرهان كلاسيك نڠ دتاهوءي دتيمور دكة كونو.
ميکانيسمى تواس ڤمولأن بانر مونچول كير-كيرا ٥٠٠٠ تاهون نڠ لالو دي تيمور دکت، نڠ مان ديڤاکاي دالم سکالا کسأيمبڠن سدرهان، لاون ڬاسن مأليهي بارڠ-بارڠ ڬانل دالم تيکنولوݢي ميسير کونو.
سكروڤ،نڠ ڤندودين دري ميسين سدرهان نڠ اکن ديكوليه، ڤامولأن بانر مونچول د مسوڤوتاميا سلاما ڤريودي نو-سشرين (٩١١-٦٠٩) سم.
سباݢاي ساله ساتو ڤجابت فرعون، دجوسèر، سيدن موڠکين ماڽوسون لاون ممنتاو ڤمبڠونن ڤيراميدا دجوسر (ڤيراميدا لڠکه) د سققارا د ميسير سکيتر ٢٦٣٠-٢٦١١ سم۔
نيني مويڠ كوشهيتي موله سڤوس سلاما ذمن ڤروڠݢو انتارا ٣٧٠٠ لاون ٣٢٥٠ سم۔ بلوومريسلاون بلست فورناچي جوا ديوله سلاما ابد ك-٧ سم ديكوشه.
بماچم ڤناموءن ارچهيمدس لاون ميکانيسمى انتكيثرا ممرلوکن ڤڠتاهوان چڠݢيه تنتڠ ڬاريڠ ديفرنسيل اتاوا ڬاريڠ ايڤيسكلك، دوا ڤرينسيڤ اوتام دالم تيوري ميسين نڠ ممبنتو مڽوسون کريت ݢيݢي ريۏولوسي ايندوستري، لاون ماسيه باڽق ديڤاکاي ڤاس واياهيني دي بماچم ماچم بيدڠ نڠكايا روبوتيك لاون تيکنيک اوتوموتف.
رودا بڤوتر روڤث ڤندهولو دري جنني بڤوتر، نڠ مروڤكن ڤركمباڠن كونچي سلاما ريۏولوسي ايندوستري اول داباد ك-١٨
سيدن مڠڬمباراكن امڤت موسيسي اءوتوماتون، ماسوق جوا دروم نڠ دڤاکاي اوليه ميسين دروم نڠ کاوا دڤروڬرم، نڠ مان بوهنڽ کاوا ڬاسن مماءيناكن رتم نڠ بلاءينن لاون ڤولا دروم نڠ بلاءينن.
سلاءين ڤروفسي اين، اونيۏرسيتاس ديكيني كادا باءيسي باپق ارتيس ڤركتس ݢاسن تيكنولوݢي.
ڤمباڠونن کانل ادله ݢويان تكنك ڤنتيڠ سلاما ڤريودي ڤمولاءن ريۏولوسي ايندوستري.
سدين جوا سؤرڠ اينسيپور نڠ هندل لاون سؤرڠ فيسيكاوان نڠ تردڤن.
سميتون جوا ممبائيقي مكنس دمسين اواڤ نيوچومن.
سامول مورلند، سأورڠ ماتماتيكاون لاون ڤنمو نڠ بڬاوي ڤد ڤومڤا، منيڠݢلکن چاتتن د ۏاوايكسهلل اورديننچ اوففيچي ڤد دساءن ڤومڤا اوءڤ نڠ ثومس ساۏري باچ.
توکڠ داݢڠ ثومس نوچومن،نڠ موله ميسين اوءڤ ڤستون کومرسيال ڤمولأن ڤاس تاهون ١٧١٢،كادا ديكتاهوء بيسي ڤلاتيهن علميه.
اينوۏاسي اين منرونكن هرݢا بسي، موله كريتا لاون جمبتن بسي ڤركتس.
لاون ڤركمباڠن مسين اواڤ نڠ بتكانن تيڠݢي، راسيو داي ڤدا بارت مسين اواڤ موله كاڤل اواڤ نڠ موده لاون لوكوموتيف جادي موڠکين.
ريۏولوسي ايندستري ملهيركن كهندق ݢاسن مسين لاون باݢين لوݢم، نڠ موله ڤڠمبڠن بماچم الة مسين.
تكنك ڤرمسينن ڤريسيسي دݢانلكن ڤاس تاڠه تاهون ڤمولاءن اباد ك-١٩.
"سنسوس امريك سريكت ڤاس تاهون ١٨٥٠ مندتا ڤندودوق "اينسيپور" ݢاسن ڤمولاءن بانر نڠ جملهث ٢٠٠٠."
ڤاس تاهون ١٨٩٠، ادا ٦٠٠٠ اينسيپور دسيڤل، ڤرتمبڠن، مكنك لاون ليستريك.
ڤندهولوان تيکنيک ايليکترو ڤاس ١٨٠٠-ن تماسوق ڤڠکاجين السسندرو ۏولت، مچهل فارادي، ڬورڬ اوم دان لاءن-لاءن لاون ڤنموان تيليݢرف لسترق ڤاس تاهون ١٨١٦ لاون موتور لسترق ڤاس تاهون ١٨٧٢.
تيکنيک اروناوتيك بسڠكوت ڤاءوت لاون دساءن ڤروسيس دساءن ڤساوت ڤهاداڠن تيکنيک كدرڬنتارأن اداله ايستيله نڠ لبيه هاڽر نڠ ملواس اکن جڠکاون دسيڤلين دڠن مماسوق اکن دساءن ڤساوت رواڠ اڠکاس.
سچارا هبوڠن ماسا بهاري، اڠکاتن لاوت لاون تكنك ڤرتمبڠن ادله چابڠ ڤمولاءن.
كسودهنڽ، باپق اينسيپور تاروس بلاجر متيري هاپر سڤنجڠ كارير بوهنڽ.
حال نڠ عمومڽ، كادا چوكوڤ ݢاسن موله ڤرودوق تكنيه برهاسيل، كبليكنڽ، جوا هاروس ممنوهي ڤرشرتن لبيه لنچوت.
"ڬنرچه التشهوللر، ڤاس هابيس مڠومڤول اکن ستاتيستيک لاون سجومله ڬانل ڤاتين، ممباري سارن امون کومڤرومي انداكنڽ د جنتوڠ دساءن تيکنيک "تيڠکت رنده" ، سدڠکن ڤاس تيڠکت نڠ لابه تيڠݢي دساءن ڤاليڠ باءيق اداله ساله ستو نڠ مهيلڠ اکن دو حال نڠ بلاوانن نڠ موله مسئله."
ڤڠوجيان ممستي اكن امون ڤرودوق کاوا بݢاويان نڠ کايا دهارڤ اكن.
لاون جوا ڤرڠکت لونك اڤليكاسي بسنس عموم ادا سجمله اڤليكاسي ڤمبنتو كومڤوتر(تيكنولوݢي ڤمبنتو كومڤوتر)، ݢاسن تكنك هاج.
حال اين موڠکين هاج اينسيپور ݢاسن موله موديل ٣د، ݢمبر ٢د، لاون رنچڠن ديسين باݢيانڽ.
أكسيسس لاون دسترييبوسي سبرتاءن انفورماسي اين عمومڽ ديؤروس لاون ممکاي ڤرڠکت لونق ماناجمين دتا ڤرودوق.
ڤدا داسرڽ ريکاياسا بائيسي ڤڠائيت انتارا مشركت، بودايا، لاون ڤريلاكو مانسي.
ڤروييك ريکاياسا کاوا موله كاءبوتن.
تكنك ادله ڤنونجول ڤمولاءن اينوڤاسي لاون ڤڠمبڠن مانسي.
ادا باپق مسئله ايکونومي لاون ڤوليتيك نيݢاتڤ نڠ کاوا موله، لاون جوا مسئله ايتيکا.
بوهن علموان موڠکين هاج جوا هاروس منونتوڠ اكن توݢس-توݢس تكنك، نڠکايا مرنچڠ ڤكاكس اوجي چوبا لاون ڤرودوق چونتوه ستندر اول.
ڤمولأن، رنچق بسڠكوتن لاون بيدڠ-بيدڠ نڠ مان فيسيك اتاو کيميا ديڤاهامي لاون باءيق، تاڤي مسئلهڽ تلالو ڠاله ڬاسن ديتونتوڠ اکن لاون چارا نڠ ڤاس.
نڠ ڤمولاءن ماپما اكن ڤمهامن منجادي ڤرينسڤ ماتيماتيک ڤهداڠن نڠ موكور ۏاريبيل نڠ بکائيتن لاون موله تيكنولوݢي.
سؤرڠ فيسيکاون رنچق اكن ممرلو اكن ڤلتيهن تمبهن لاون نڠ برکائيتن.
چونتوهڽ اداله ڤماکاي ڤندکتن نومرق ڬاسن ڤرساماءن ناۏير-ستوكس ڬاسن مڠݢامبر اکن اليرن ارودينامس د اتس ڤساوت تربڠ، اتاو مماکاي چارا ايليمن ترباتس ڬاسن مهيتوڠ تکنن دالم کومڤونن ڠاله.
اينسيپور بفوكس اينوۏاسي لاون ڤنموان.
کارن ديسين هاروس رياليستس لاون کاوا دترڤ اكن، هاروس بائيسي دتا ݢيومتري، دمنسي لاون كرکترستك نڠ کاوا دتنتواكن.
دڠن کايا ايتو بوهنڽ بلاجر ماتيماتيک، فيسيک، كيمي، بيولوݢي لاون ميکنيک.
اوبت مودرن کاوا مڠݢنتي اکن بماچم فوڠسي اوق ليوات ڤاکاي اورڬن اولاهن لاون سچارا سيݢنيفيکن کاوا موله فوڠسي اوق مانسي ليوات ڤرڠکت اولاهن نڠكاي، چونتوهڽ، امڤلن اوتق لاون الت ڤاچو جنتوڠ.
كدوا بيدڠ ممبري سولوسي ݢاسن مسئله دونيا پات.
"منجمن تكنك" اتاو "تكنك منجمن" ادله بيدڠ منجمن خصوص نڠ بسڠکوتن لاون ڤركتيك تكنك اتاو سكتور ايندوستري تكنك."
اينسيڽور نڠ مڠخصوص اکن ديري دالم ماناجمن ڤراوبهن هاروس باءيسي ڤڠتاهوان نڠ دالم تنتڠ ڤنرڤن ڤرينسيڤ لاون ميتودى ڤسيكولو ايندوستري لاون اورانيساس.
كچرداساهن اولاهن (اءي) اداله کچرداسن نڠ دتونجوق اکن اوليه ميسين، بلاءينن لاون کچرداسن الامي نڠ ديتمڤاي اکن اوليه مانسي اتاو بيناتڠ.
ڤنليتين ال هوده منچوباي لاون ممبواڠ باڽق ڤندکتن نڠ بلاءينانا سلاما ماس هيدوڤ سيدن، تماسوق نڠ منيروکن اوتق، ممودلاكن ڤمچهن مسئله مانسي، لوڬيك فورمل، باسس داتا ڤڠتاهوان نڠ ڬانل لاون منيرو کلاکوان بيناتڠ.
توجوان تراديسيونل ڤنليتين اءي تماسوق ڤنالرن، ݢامبرن ڤڠتاهوان، ڤرنچاناءن، ڤمبلاجرن، ممروسس بهاس عالميه، تڠݢڤن لاون کممڤوان ڬاسن ممنداهاكن لاون مملسوءاكن اوبجيک
اءي جوا مڠاچو لاون علمو كومڤوتر، فسيكولوݢي، ليڠويستيك فلسفة، دان بماچم بيدڠ لاءينڽ.
"ڤڠکجين تنتڠ ڤنلارن مكنك اتاو "فورمل" دمولاي لاون فيلسوف لاون متيماتيکاون دزمن بهاري."
تيسيس چهروچه-توريڠ، تڤمباي لاون ڤنموان بمباءاءين دالم نوروبيولوڬ، تيوري اينفورماسي لاون چيبرنتچس، اين موله بوهن ڤنيليتي مرننوڠاكن سبراڤ موڠکين ڬاسن موله اوتق ايليکترنيک.
اللن نولل (چمو)، هربرت سيمون (چمو)، جوهن مچچرثي (مت)، مرۏن منسكي (مت) لاون ارثور سامول (بم) منجادي لاون ڤنديري ڤنيليتين اءي.
"ڤنديري اءي بكياكينن لاون ماس دڤن: هربرت سيمون مرامالاكن، "ميسين باكالن ممڤو،دالم وقتو دوا ڤولوه تاهون،مڠڬاوي ڬاوين اڤاڤون نڠ کاوا د ڬاوي اوليه للاكين۔"
کماجوان بلمبت دان ڤاس تاهون ١٩٧٤، سباݢاي کومينتر اتس کريتيک ترهادڤ سير جامس لغثلل لاون تکنن نڠ لاݢي بلاجن دري کوڠݢريس اس ڬاسن مندوءيتي ڤرويك-ڤرويك، نڠ لبيه ڤرودوکتيف، ڤمرينته اس لاون ايڠڬرس مموتوڠ ڤنليتين ڤندالمن اءي.
ڤاس تاهون ١٩٨٥، ڤاسر ݢاسن اءي هوده منچڤاي لبيه دري ساتو ملير دولر.
کومڤوتر نڠ لبيه لاكس، ڤرباءيقن الڬورتمك، لاون اكسس ک سجومله ڬانل داتا نڠ موڠکين کماجوان دالم ڤمبلاجرن لاون ڤمهمن ميسين؛ ميتودى ڤمبلاجرن لابه دالم نڠ هاءوس داتا مولاءي مڠواساءي تولق اوکور اكوراسي سکيتر تاهون ٢٠١٢.
ڤنليتين اءي دباݢي جادي سوب-بيدڠ نڠ بسائيڠ نڠ رنچق ݢاݢل بكومونيکاسي ساتو سام لاءين
ڤنليتين اين بڤوست د تيݢ لمباݢ: چرنڬي مللون اونيۏرستي، ستنفورد، لاون مت، لاون نڠكايا ديجلاساكن ديباوه اين، اسيڠ-اسيڠڽ مڠمباڠاكن ݢاي ڤنليتين سورڠ.
بوهنڽ مپمبت ݢاوين بوهنڽ لاون ماچم-ماچم ڠارن: ميسلڽ، دجادياكن، تأندق، بلندسكن كلكوان اتاو کلنجوتنڽ.
بهاس ماتماتيك بمباي مموڠكيناكن تيڠکت بڬابوڠ نڠ تيڠݢي لاون بيدڠ نڠ لبيه ماڤن (نڠكايا ماتماتيك، ايکونومي اتاو ڤنليتين اوڤراسي).
وايهيني هاسيل ڤرچوباءن رنچق بانر تاؤكور، لاون كدڠ-كدڠ (لاون كڠليهن) کاوا دتيرواكن.
"الݢوريتما اين تبوكت كادا چوکوڤ ڬاسن منونتوڬكن مسئله ڤنالرن ڬانل كرن بوهنڽ مالامي "لدقن كومبيناتوريل": بوهنڽ جادي لبيه لمبت ايكسڤوننسيل كرن مسئله تومبوه لبيه ڬانل۔"
دأنتارا هل-هل نڠ باكالن دأيسي باسس ڤڠتاهوان عقل سهت نڠ ماڽالوروه اداله: اوبجيک، ڤروڤرت،كاتڬور، لاون هوبوڠن انتر اوبجيک، کأداءن ،کجادين، نݢارا باݢين لاون وقتو؛ ڤڽبب لاون ايفيک؛ ڤڠتاهوان تنتڠ ڤڠتاهوان (اڤ نڠ کيت كتاهوء تنتڠ اڤ نڠ اورڠ لاءين كادا تاهو) لاون باڽق دوماءين لاءين نڠ كادا دتليتي دڠن باءيق.
ميسلڽ، سائيكوڠ بوروڠ مونچول دالم ڤمندارن، اورڠ بياسڽ ممبايڠكن بيناتڠ نڠ کايا سݢڠݢامن تاڠن نڠ بپاپي لاون تربڠ.
همڤير کادا اد نڠ بوجور اتاو ساله لاون چارا نڠ دبوتهكن لوݢيکا ابسترك.
ڤرويق ڤنيليتين نڠ منچوبا ممباڠون باسس ڤڠتاهوان لڠکڤ ڤڠتاهوان عقل سهت (ميسلڽ، چيچ) ممبوتوهكن جومله نڠ ڬانل رکاياس اونتولوڬس نڠ مويوه، بوهنڽ هاروس ديباڠون لاون تاڠن، سبوتيڠ کونسيڤ ڠاله دالم ساتو وقتو۔
"بوهنڽ ممبوتوهاكن چارا ڬاسن مڠڬمباراكن ماس دڤن-ڬمبارن کأداءن دونيا لاون کاوا موله ڤرکيراءن تتڠ كاياڤ لڠکه بوهنڽ ڬاسن موبهڽ- لاون کاوا موله ڤيليهن نڠ ممكسيمالاكن اوتيليتس (اتاو"نيلاء") دري ڤيليهن نڠ اد."
اين كيياوءن ڬاسن اݢين نڠ كادا هاڽ کاوا منيلاي ليڠكوڠنڽ دان ممبوات ڤرکيراءن تاڤي جوا ممڤرهيتوڠاكن ڤركيرأنڽ لاون بادڤتاسي بداسركن ڤنيلنڽ۔
ڤڠلومڤوکن دڤاکاي ڬاسن مننتوءاكن کلومڤوق اڤ نڠ تماسوق دالم، لاون ترجادي هابيس سبوتيڠ ڤروݢرم مليات سجومله چونوث حال دري بماچم کاتݢوري.
تيوري ڤمبلاجرن كومڤوتاسي کاوا منيلاي ڤسرتا ديديق لاون كڠاليهن كومڤوتاس، لاون كڠاليهن چونتوه (براڤ باڽق داتا نڠ ديوتوهاكن)، اتاوا اوليه ݢاݢسن چارا لاءنڽ.
"باپق ڤندكتن وايهيني ممکاي سلورن كجادين بإيمباي كاتا ݢاسن ممباڠون ڤڠݢمبارن سينتاكسيس تيكس."
ڤندکتن نڤل ستاتيستيک مودرن کاوا مڠڬابوءاڠاكن براتأن ستراتيݢي اين ڬاسن نڠ لاءين، لاون رنچاي منچاڤاي اكوراسي نڠ داڤت دتريما ڤد تيڠکتن هلامن اتاو ڤارڬرف.
روبوت سلولر مودرن، ڤاس هندق ديباري ليڠکوڠن نڠ هالوس، كادا بڬارك، دان تليت، کاوا دڠن ڽامن مننتوكاكن لوكاسڽ دان ممتاکن ليڠكوڠاڽ؛ تاڤي ليڠکوڠن نڠ بڬارك، نڠكايا (دالم ايندسكوڤ) باݢين دالم اوق ڤهيناكن ڤاسين، ممونچولاكن تانتڠن نڠ لبيه ڬانل.
چونتوهڽ، بماچم ۏيروءل دڤروڬرم ڬاسن بڤندرن لاون چارا ڤمندرن اتاو جوا ڬاسن مڽمبت-ڽمباتي دڠن لوچو؛ ڬاسن موله بوهنڽ کلياتن لبيه ڤيکا لاون ديناميك ايموسيونل هوبوڠن مانسي، ڬاسن مڽدياکن هوبوڠن مانوسي-كومڤوتر.
کاواله كلكوان ڤنتار دݢمبركن ڤکاي ڤرينسڤ-ڤرينسيڤ سدرهان لاون إيليݢن (نڠکاي لوݢيکا لاون اوڤتيمل)؟
"اتاو امونڽ کيت مماکاي الݢوريتما نڠ هاڽ کاوا ممباري کيت سولوسي "ماسوق دياكل" (ميسلڽ، ميتودى ڤروبابيلستك) تاڤي کاوا جوا جادي مڠسا کسالهن نڠ سام نڠ كادا کاوا ديڤاهامي نڠ ديوله اوليه نلوري مانسي؟"
"ستوءرت روسسل لاون ڤتر نورۏڬ ماماتي امون سباڬين ڬانل ڤنليتي اءي كادا ڤدولي اڠݢڤن اءي نڠ قوات سلاما ڤروݢرم اين برحاصيل، بوهنڽ كادا ڤدولي اڤکه ڤيان مڽمبت تيروان کچرداسن، اتاو کچرداسن ڽات۔"
كچردسن هاپر نڠ کايتو کاوا منيڠكت ايكسڤوننسيال لاون بلالبيه مليواتي مانسي.
هبوڠن انتارا اوتواتاسي لاون ݢاوين ايتو ڠاليه.
"ڤرکيراءن سوبجيکتيف رسيكو بماچم-ماچم بانر؛ ميسلڽ، مچهل اوسبورن لاون چرل بندكت فري مڠير-ڠيرا ٤٧٪ ڬاوين اس اد د "رسيكو تيڠݢي" دري اوتوماتيساسي ڤلواڠ، ڤهاداڠن لاڤورن اوچد مڠلومڤوكاكن هاڽ ٩٪ دري ڬاوين اس نڠ "رسيكو تيڠݢي"۔"
دالم جڠک ڤنجڠ، بوهن علمون هوده موسولاكن ڬاسن بتاروسن مڠوڤتيملكن فوڠسي سمبيل ممينيمالاكن رسيكو کأمانن نڠ داتڠ بمباي لاون تيکنولوݢي هاڽر.
دالم بوکو بلياو سوڤرنتلليڬنچ، فيلسوف نيق بوسترومممباري تڠݢڤن امون کچرداسن اولاهن باكالن منمبولاكن انچمن ڬاسن اومت مانسي.
بوستون جوا منكنكن كڠاليهن سبرتاءن مپمڤايكن نيلاي-نيلاي كمانسياءن ك اءي چڠݢيه.
دالم بوکو بلياو هومن چومڤاتبل، ڤنليتي اءي ستوءرت ج۔ روسسل مڠومنداڠاكن بماچم كهاريتن بوستورم جوا ڤهاداڠن موسولاكن ڤندکتن ڬاسن مڠمبڠکن ميسين مڠونتوڠکن نڠ فوکوس لاون ككاداڤستين لاون ڤڠحرمتن کڤد مانسي، موڠکين مليباتاكن ڤڠواتن تبالك.
تڠݢڤن بوهن اهلي دالم بيدڠ کچرداسن بوءاتا دݢابوڠ، لاون فركس نڠ لبيه ڬانل نڠ بسڠكوت ڤاءوت لاون كادا ڤدولي لاون رسيكو دري اءي نڠ احيرڽ بككوءاتن سوڤر.
"چو فاچبووق مرک ذوچكربرڬ ڤرچاي اءي باكالن "ممبوک سجومله ڬانل حال ڤوسيتيف"، نڠكايا مڽمبوهاكن ڤڽاکيت لاون منيڠكاتاكن کأمانن موبيل اوتونوم"."
"موسق جوا مندوءيتي ڤراوسهاءن نڠ مڠمبڠکن کچرداسن اولاهن نڠكأا دڤمند لاون ۏيچارييووس اونتوق "ڬاسن ماواساي نڠ تجادي لاون کچرداسن بواتن"."
ڤنليتين اين تماسوق ديبيدڠ ايتيکا ميسين، اݢين مورل اولاهن، اءي نڠ رامه لاون ديسکوسي ساڬن ممباڠون کرڠک ڬاوين حق اساسي مانسي جوا دالم ڤمنديرن.
وقتوڽ هوده داتڠ ݢاسن منمباهي ديمنسي يتيس ڤاليڠ کادا ببراڤ مسين.
ڤنليتين دالم ايتيکا ميسين اداله کونچي ڬاسن مڬوراڠ كتاكوتانن لاون سيستم اوتونوم- کاوا دسمبت امون ݢاݢسن ميسين اوتونوم تنڤا ديمينسي نڠكايا ايت اداله اکر دري براتأن کتاکوتن تنتڠ کچرداسن ميسين.
مانسي سهاروسڽ كادا مڠڬڤ ميسين اتاو روبوت کاوا ممڤرلاکوکن کيت دڠن باءيق كرن كادا اد السن اڤريوري ڬاسن ڤرچاي امون بوهنڽ باكالن بسمڤاتي لاون سيستم موراليتس کيت، نڠ هوده بريۏولوسي تإيمباي دڠن بيولوݢي خصوص کيت (نڠ كادا باكالن ديباڬياكن اوليه اءي).
سبوتيڠ ڤروڤوسل ڬاسن ماتاسي اين اداله ڬاسن ممستياكن امون اءي نڠ ڤمولأن نڠ عمومڽ چردس اداله ‘فريندلي اءي" لاون باكالن کاوا مڠونترول اءي نڠ ديكمباڠاكن سلنجوتڽ.
"اولون ڤيكر كخكاواتيرن باسل دري کسالهن منداسر دالم كادا ممبداكن ڤربدأن انتارا کماجوان هاڽر-هاڽر اين نڠ ڽات بانر اسڤيک ترتنتو دري اءي لاون ڬانلڽ لاون ڠالهڽ ممباڠون انتليجن ڬاسن هيدوڤ"
ڤرتورن ديأڠݢڤ بوته ݢاسن مندوروڠ اءي ݢاسن مأتور ريسيکو نڠ تكائيت.
ادا کياسن عموم دالم کري-کري اين دمولاي لاون فرڠكنستين، دمان اولهن مانسي جادي انچامن ݢاسن توانڽ.
"اسسچ اسيموۏ مڠنالاكن تيݢ حکوم روبوتيك دالم باڽق بوکو لاون قيصه، تراوتام قيصه "مولتيۏچ"تنتڠ کومڤوتر سوڤر چردس لاون نام نڠ سام"."
"ڤاس تاهون ١٩٨٠-ن،سري سايكسي روبوت کاريا سنيمن هاجيمي سوراياما ديلوكيسا لاون ديتربياكن د جڤڠ نڠ مڠڬاماباراكن بنتوق مانسي اورݢانيک نڠ سبوجورڽ لاون کوليت لوݢم بروتوت نڠ هيدوڤ لاون ديبوكو "ث ڬينودس" ديومڤاتي نڠ دڤاکاي اوليه اتاو ڤڠراهوء اوليه نڠ موله فلم تماسوق ڬورڬ لوچس لاون باهن اعلان لاءنڽ."
بيوتكنولوڬي اداله بيدڠ بيولوڬس نڠ لواس، نڠ مومڤاتاكن ڤماکاين سيستم کهيدوڤن لاون اورڬانسمن ڬاسن مڠمبڠکن اتاو موله ڤرودوق.
امريچن چهميچل سوچيتي منجلاساكن بيوتكنولوڬي سباݢاي اڤليکاسي اورڬانسم بيولوڬس، سيستم، اتاو ڤروسيس اوليه بماچم ايندوستري ڬاسن بلاجر تنتڠ علمو کهيدوڤن، لاون باهن ڤنيڠکتن نيلاي باهن لاون اورڬانسم نڠكايا اوبت-وباتن، تانمن لاون ترنق.
بيوتيكنولوݢي ادله ڤنرڤن ڤرنسڤ-ڤرنسڤ تكنك لاون علمو عالم ݢاسن جريڠن، سيل لاون مولوكل.
مماکاي بيوتكنولوڬي ڤمولأن، ڤتاني نڠ ڤاليڠ اول مميليه لاون ممبياكاكن تانمن نڠ ڤاليڠ چوچوق، بيسي حاصيل نڠ ڤاليڠ تيڠݢي، ڬاسن مهاسيلاكن ماکنن نڠ چوکوڤ ڬاسن مندوکوڠ ڤوڤولاسي نڠ تروس بتمبه.
ڤروسيس اين جوا تماسوق دالم فرمنتاسي ڤمولاءن بير.
دالم ڤروسيس اين کربوهدرت نڠ دبيجي-بيجين دڤچه جادي الكوهول، نڠکاي ايتانول.
بيارڤون ڤروسيس فرمينتاسي كادا سبراتأن ديڤاهاماي سمڤاي کاريا لووءس ڤستور ديتاهون ١٨٥٧، ايت ماسيه مروڤاكاكن ڤماکاين ڤرتام بيوتكنولوڬي ڬاسن مڠوبه سومبر ماکنن جادي بنتوق لاءين.
چتتن-چتتن اين اومڤت انديل دالم تيوري دروين تنتڠ سيليکسي عالم.
ڤاس تاهون ١٩٢٨، اليكسندر فليميڠ منمواكن چيتكن ڤنچيليوم.
موسفيت(لوݢم-اوسيد-سميكوندوكتر ميدن-يفيك ترنسيستور) دتمواكن اوله محمد م.اطالّا لاون داون كاهڠ ڤاد تاهون ١٩٥٩.
بيوفيت ڤمولاءن ادله ترنسيستور يفيك ميدن ڤكا ايون(ايسفيت) دتمواكن اوله ڤيت برݢۏيلد ڤاد تاهون ١٩٧٠.
ڤاس ڤرتڠهن ١٩٨٠-ن، بيوفتس نڠ لاءين هوده ديكمابڠكاكن، تماسوق سنسور ݢس فت(ڬسفت)، سنسور تکنن (ڤرسسفت)، ترنسيستور ايفيک ميدن کيميا (چهمفت)، روجوعکن اسفت (رفت)، اينذم-ديباءيكي فت (نفت) لاون ايمونلوݢي دباءيقي فت (مفت).
منيڠكاتاكن كهندق بيوفول ديكير-كيرا اکن جادي هابر باءيق ڬاسن بيوتكنولوڬ، لاون دڤرتمن اينرڬ مڠير-ڠيراكن ڤماکاين ايتانول کاوا مڠورڠي ڤماکاين باهن باکر نڠ براصل دري ميڽق بومي اس سمڤاي ٣٠٪ ڤاس تاهون ٢٠٣٠.
تچي: اينسيپور كيمي، (٨١٦)، ٢٦-٣١.
چونتوه لاءينڽ ادله ڤرنچڠن تانمن ترنسكنك ݢاسن تومبه دباوه ليڠکوڠن د ادا (اتاو كاديدا) باهن كيمي.
دباݢين لاءين، ڤماکاي بيوتيكنولوݢي هيجاو مؤمڤتاكن ميكروورݢنسمي ݢاسن ممبرسيهكن لاون مڠورڠي ليمبه.
لاون جوا ڤڠمبڠن هورمون، سيل ايندوق، انتيبودي، سيرن لاون تيس دياݢنوستك.
ساله ساتو اڤليكاسڽ اداله ڤنچيڤتاءن بنيه نڠ ديتيڠكاتاكن نڠ تاهن لاون كونديسي ليڠکوڠن ايکستريم داءيره ڬرسڠ،نڠ تكاءت لاون اينوۏاس،ڤنچڤتأن تيکنيک ڤرتانين لاون ڤڠلولاءن سومبر داي.
توجوان فرماڬوڬنومق اداله ڬاسن ملنجوتاكن چارا نڠ ماسوق عقل ڬاسن موڤتيمالاكن تراڤي اوبت،بهوبوڠن لاون ڬنوتيڤي ڤاسين،ڬاسن ممستياكن منجور بانر لاون ايفيک سمڤيڠ نڠ ڤاليڠ رنده.
بيوتيكنولوݢي مودرن كاوا ديڤاکاي ݢاسن موله اوبت-اوبتن نڠ جاؤه لبيه پامن لاون موره
ڤڠوجين ڬنتق مموڠکينکن دياݢنوسيس ڬنتق نڠ رنتن لاون ڤڽاکيت نڠ ديتوروناكن، لاون جوا کاوا دڤاکاي ڬاسن مانو کتورونن انق (ڬنتق ماما لاون ابه) اتاو نڠ عموم کتورونن سورڠ.
همڤير ستياڤ وقتو، ڤڠوجين دڤاکاي ݢاسن منموكن ڤروبهن نڠ تکائيت لاون ݢڠݢوان باواءن.
ڤروسهاءن بيوتكنولوڬي کاوا اومڤت اندل لاون کتاهنن ڤاڠن ديماسا کنا لاون منيڠكاتاكن نوتريسي لاون کلڠسوڠن هيدوڤ ڤرتانين ڤرکوتاءن۔
١٠٪ دري لاهن تانمن دونيا دتانمي تانمن لاون ݢم ڤاس تاهون ٢٠١٠.
تكنك-تكنق هوده مموڠكيناكن ڤڠنلن چير-چيري تاناهامن هاڽر لاون جوا کونترول نڠ جاءوه لبيه ڬانل اتس ستروکتر باواءن ماکنن درڤد نڠ سبلومڽ ديبارياكن اوليه موتد نڠكايا ڤمولياءن سيليکتيف لاون ڤمولياءن موتاسي.
اين هوده دريکاياسا ݢاسن کاتهنن ترهدڤ ڤتوݢين لاون هربيسيدا لاون ڤروفل نوتريس نڠ جاؤه لبيه باݢوس.
بيارڤون نڠکاي ايتو، انݢوتا مشركت جاؤه لبيه هالوس كموڠکيننڽ درڤدا بوهن علمون ݢاسن بأڠݢاڤن ماكنن كم امان.
بير،لاون کبرتن لاون تانمن ڬم لاون بماچم السن، تماسوق مسئله ليڠكوڠن،اڤاكه ماکنن نڠ ديهاسيلاكن اوليه تانمن ڬم امن،اڤاكه تانمن ڬم ديبوتوهاكن ڬاسن ممنوهي كبوتوهن ڤاڠن دوني،لاون كخكاواتيرن ايکونومي نڠ ديهاسيلاكن اوليه فکتا امون اورڬانسم اين توندوق لاون حکوم ککاياءن اينتيليکتوال.
اد ڤربداءن دالم ريݢولاسي ݢ م أو انتار نݢارا، لاون بماچم ڤربداءن نڠ ڤاليڠ كلياتن ترجادي انتارا اس لاون ايروڤ.
اوني ايروڤ ملاءيناكن انتارا ڤرستوجوان ݢاسن بوديدايا ددالم وي لاون ڤرستوجوان ݢاسن ايمڤور لاون ڤروسيسڽ.
ستيڤ اڤليكسي نڠسوسيس عمومڽ ددويتي سلاما ليما تاهون ماكڽ هاروس دهاپري سچارا بدايا سائيڠ.
كلونيڠ ادله ڤروسيس مهسيلكن اورݢنيسمي اينديۏيدو لاون دنء ايدينتيك اتاو همڤير ايدينتيك، بائيق ڤاکاي چارا علامي اتاو اولهن.
حال اين دڤاکاي دالم بماچم ڤرچوباءن بيولوݢيس لاون اڤليکاسي ڤركتس مولاي دري سيدق جاري کنتك ݢاسن ڤرودوکسي ڤروتين سكالا ݢانل.
ڤمولأنڽ، دنء نڠ مناريق ڤرلو دياسيڠاكن ڬاسن مڽدياکن سيݢمن دنء لاون اوکورن نڠ سسواي.
امبه ليݢاسي ۏيکتور لاون سيسڤن بوڠا دترنساكسيكن کدالم سيل.
تيکنيک کولتور جاريڠن نڠ تڤاكاي ڬاسن مڠكلونيڠ کتورونن ݢاريس سيل نڠ بلاءينن مومڤاتاكن ڤڠݢوناءن چينچين كلونيڠ (سيليندر).
"ڤروسيس اين رنچق جوا دسمبت "كلونيڠ ڤنليتين" اتاو "كلونيڠ ترفتيق"."
كلونيڠ تيراڤيوتيک دݢاڤاي لاون منچيڤتاکن سيل ايندوق ايمبريونق لاون هارڤن موباتي ڤڽاكي نڠكايا ديبتسي لاون الذهمر.
السن کناڤ سچنت دڤاکاي ڬاسن كلونيڠ اداله كرن سيل سوماتق کاوا دڠن ڽامن ديكوله دان ديبوديداياكن ديلابوراتوريوم
ووسيت باکلان بريكسي لاون اينتي سيل سوماتيك، ڤکاي چارا نڠ ساما نڠکاي سيل سڤيرما.
سيل سوماتيك کاوا دڤاکاي لاكس اتاو دسمڤن ديلابوراتوريوم ݢاسن دڤاکاي كينا.
اين منچيڤتاكن سبوتيڠ سيل.
ايمبريو نڠ برحاصيل ديكمباڠاكن امبه ايت ديندق د ڤنريما ڤڠݢنتي، نڠكايا ساڤي اتاو دومبا دالم کاسوس بيناتڠ تركك.
منفعة نڠ لاءين اداله سچنت دأڠݢڤ کاي سولوسي ڬاسن مڠكلونيڠ سڤسيس نڠ تنچم ڤونه لاون نڠ همڤير ڤونه.
تيݢا ايمبريو هاج نڠ سلامة سمڤاي لاهير، لاون هاڽ سبيݢي نڠ سلامة سمڤاي ݢانل.
تاڤي، ڤاس تاهون ٢٠١٤،بوهن ڤنليتي ملاڤوراكن تيڠکت کبرحاصيلن كلونيڠ توجوه سمڤاي دلاڤن دري سڤولوه دان ڤاس تاهون ٢٠١٦،سبوءه ڤراوسهاءن كورا سووم بيوتچه ملاڤورکن موله ٥٠٠ ايمبريو كلونيڠ ڤر هاري.
ريڤرودوکسي اسكسوءل اداله ݢجالا الامي ڤد باڽق سڤسيس، تماسوق سباڬين بسر تانمن لاون ببراڤ سرڠݢ.
سباݢاي چونتوه، ببراڤ كولتيۏر اڠݢور ايروڤ مواکيلي کلون نڠ هوده ديسباراكن سلاما لبيه دري دوا ميلنيوم.
باڽق ڤوهون، بلوکر، تانمن مرمبت، ڤاکيس لاون تانمن کارس هربا لاءنڽ موله كلوني كلونا ناتورل.
ڤد تومبوهن، ڤرتنوڬنسس بررت ڤرکمبڠن ايمبريو دري سيل تلور نڠ كادا ديبوءاه، لاون مروڤاکن ڤروسيس کومڤونن اڤوميايكسس.
کلون نڠكايا ايت كادا سبراتأن ايدنتق كرن سيل سوماتق مڠندوڠ موتاسي دالم دنء نولكر باڬينڽ.
ڤمياساهن ايمبريو اولاهن اتاوا ايمبريو کمبر، تيکنيک نڠ مأوله کمبر مونوذيڬوتق دري ايمبريو سبوتيڠاڽ، كادا دأڠݢڤ لاون چارا سام لاون چارا كلونيڠ نڠ لاءين.
ايمبريو دوللي دوله دڠن مأمبيل سيل لاون ممسوقاكنڽ كدالم سيل دومبا.
سيدن دكلونيڠ د روسلن انستوتوتي د سكوتلنديا اوليه علمون ايڠڬرس سير اين ويلموت لاون كث چمڤبلل نڠ بديم ديسانا دري لاهير ڤاس تاهون ١٩٩٦ سمڤاي منيڠݢل ڤاس تاهون ٢٠٠٣ ڤاس سيدن بومور انم تاهون.
دوللي تبوك سچارا سيڬينيكن كرن اوڤاي منمڤاءاءياكن امون ماتري ڬنتق دري سيل ديواس ترتنتو، نڠ درنچڠ ساڬن منونجوكاكن هاڽ سوبست نڠ براد ديڬنڽ، کاوا ديدساي اولڠ ڬاسن منومبوهاكن اورڬانسم نڠ بوجور-بوجور هاڽر.
كلونيڠ ماماليا نڠ ڤمولأن (مهاسيلاكن دوللي دومبا) بيسس تيڠکت کبرحاصيلن ٢٩ ايمبريو ڤر ٢٧٧ انتالو نڠ ديبوءاه، نڠ مڠهيدوڤکن تيݢ دومبا ڤاس لاهير، سيكوڠڽ هيدوڤ.
خصوصڽ، بيارڤون کلون ڤمولأن اداله کاتق، كادا اد كلونيڠ کات ديواس نڠ دحاصيلکن دري سيل دونور اينتي ديواس سوماتك.
نامون، ڤنليتين لاءين، تماسوق ان ويلموت مميمڤين تيم نڠ برحاصيل مڠكلونيڠ دوللي، بڠڬاڤن امون كماتين انوم دوللي كرن اينفکسي ڤهيناكن كادا بكاءيتن لاون مسئله ڤد ڤروسيس كلونيڠ.
"علمون سوفيت چايلخين، ۏيڤرنچيۏ، سۏيريدوۏ، دان نيكيتين بائيسي تيکوس "ماشا" نڠ دكلونيڠ."
لبيه ميرڤ لاون ڤنجادين كمبر اولهن.
انجيڠ: سنوڤي، انجيڠ لاکي اڤݢنستن ادله انجيڠ نڠ ڤمولاءن (٢٠٠٥).
هداڠن: سمروڤا ادله هداڠن كلونيڠ ڤمولاءن.
اونتا: (٢٠٠٩) اينجز، ادله اونتا ڤرتام نڠ دكلونيڠ.
کمبيڠ: (٢٠٠١) بوهن علمون دري نورثوست ا&ف اونيۏرسيتس سوكسس مڠكلونيڠ کمبيڠ ڤمولأن نڠ مماکاي سيل بتينا ڬانل.
دݢاوي دچينا ڤاس ٢٠١٧، لاون دلڤوركن ڤاس ٢٠١٨.
موسڠ بباتس هيرڠ: (٢٠٢٠) ڤاس تاهون ٢٠٢٠، تيم علمون مڠكلونيڠ سأيکور بينين نڠ بيسي نام ويلل، نڠ ماتي ڤاس ڤرتڠهن ١٩٨٠-ن لاون كادا منيڠݢلي کتورونن نڠ هيدوڤ.
اين کادا باءچوان لاون كونسيڤسي عالمي لاون ڤڠيرمن كمبر عالمي.
سمڤاي واياهين، بوهن علمون كادا بنيت مڠكلونيڠ اورڠ لاون بوهنڽ ڤرچاي حاصيل بوهنڽ هاروس بڤيچو لاون ديسکوسي نڠ لبيه لواس تنتڠ حکوم لاون ڤراتورن نڠ ديبوتوهاكن دونيا ڬاسن ماتور كلونيڠ.
ڤهاداڠن باڽق دري ڤنداڠن-ڤنداڠن نڠ اصلڽ دري اݢام، تتاكونن نڠ دياجوءاكن اوليه كلونيڠ جوا هاروس ديهاراڤي اوليه ڤندڠن سكولر.
نڠ ملاون كلونيڠ بيسي كڬاءيرن امون تيکنولوݢي كادا چوکوڤ برکمبڠ ڬاسن جادي امان لاون امون حال ايت بيسا رنتن لاون مڽالهي (نڠ ارهڽ ک ݢنراسي منسوءياا دري سياڤا اورݢن لاون جاريڠن نڠ باكالن ديڤانن)، لاون كڬاءاءيارن تنتڠ نڠكاياڤ انديۏيود كلونيڠ بباور لاون سانق کلوارݢ لاون جوا مشارکت نڠ عموم.
"اين جوا دسمبت لاون "كلونيڠ ممليهارا"
كاسوكسسن اين ممباري هارڤن بهوا تيکنيک نڠ ميريڤ (مماکاي ماما ڤڠݢنتي دري سڤسي لاءين) کاوا دڤاکاي ڬاسن مڠكلونيڠ سڤسيس ڤونه.
ڤاس ٢٠٠٢، اهلي ڬنتيك د موسوم اءوستراليا مأوموماكن امون بوهنڽ هوده منيروءاكن دن أ هريماو تسماني(هاريماو تسماني)، ڤاس واياهيتو هوده ڤونه سلاوس ٦٥ تاهون، مماکاي رياکسي برنتاي ڤوليمراس.
تاهون ٢٠٠٣، ڬاسن ڤمولأن بانر، بيناتڠ ڤونه ڤيرنن ايبايكس نڠ دسمبت دأتس نڠ دكلونيڠ، د ڤوست تيکنولوݢي ڤاڠن دان ڤنليتين اروڬن، مماکاي اينتي سيل بکوي سمڤل کوليت ماتي نڠ دياوتاكن دري تاهون ٢٠٠١ لاون سيل انتالو کمبيڠ دوميستيک.
"ڤاس ممموت ببولك" (ڤاس ممموت ببولك)، ٥ فبوءاري ٢٠١٥ (ديانو ٦ سيڤتيمبر ٢٠١٥) مسئله نڠ لاءين اداله نڠكاياڤ کهيدوڤن ممموت نڠ ديبولق اکن كواده اصل؛ هون ممامه بياق بڬنتوڠ لاون سمبيوسي لاون مكروبا ترتنتودي دڤاروت بوهنڽ ڬاسن ڤنچرناءن"
كرن نڠكاياءيتو،سباڬاءاءين مڽمڤاءاءياكن امون اڽ موڠکين هوده منوها درڤد بيناتڠ الامي نڠ لاءين، كرن اڽ منيڠݢل تليهت انوم ڬاسن سأيکور دومبا نڠ بومور انم تاهون.
تاڤي، کهيلڠن اولن کحاميلن لاون کروݢين نيوناتل ماسيه لبيه ڬانل لاون كلونيڠ درڤد کونسيڤسي الامي اتاو ريڤرودوکسي ڤمبنتو (اۏف)۔
كونسيڤ كلونيڠ، اڤلاݢي كلونيڠ مانسي، هوده منمڤاياكن بمماچم كريا هايلان علميه.
باڽق کاريا نڠ مڠڬماباراكن ڤنچيڤتاءن اولاهن منسوءياا لاون ميتودى ڤرتومبوهن سيل دري جاريڠن اتاو چونتوه دن: تيروان بيسا مندادق، اتاو کجادين ليوات ڤرتومبوهن لمبت ايمبريو منسوءياا دالم رحيم اولاهن۔
ڤلم هايالن علميه نڠكايا ث مترايكس لاون ستر ورس: ايڤيسودي اي- اتتچق اوف ث چلونس هوده منمڤياكن بابق جانين مانسي نڠ ديبوديداياكن دالم سکالا ايندوستري دالم تنك مكانس.
ا نومبر دأڠکة دري كريل كروچيل دتيڤي، نڠ دؤله بإمباي انتارا ببچ لاون هبي ڤيلم.
اڽ تومبوه كادا يقين تاروس لاون چينتا دري اوماڽ، نڠ كادا تاليهت نڠكايا اڽ لاون نڠ هوده منيڠݢل سبلومڽ.
د نوۏل ايرا لۏن تاهون ١٩٧٦ ث بويس فروم براذل لاون ديجادياكن ڤلم ڤاس ١٩٧٨، جوسف مڠلي مماکاي كلونيڠ ڬاسن موله سالينن ادولف هتلر.
"دالم دوکتور وهو، رس الين دري مخلوق بڤاكاءاءين باجو بسي، نڠكايا ڤرڠ نڠ دسمبت سونترانس نڠ ديكنالاكن دالم بارونتون ١٩٧٣ "تيمي ورريور"۔"
"کونسيڤ تنتارا كلونيڠ نڠ ديكماباڠاكن ڬاسن بتمڤور دلڤيكيراكن اولڠ د "ث دوچتور’س داوغتر" (٢٠٠٨)، ڤاس دن دوكتر دڤاکاي ڬاسن موله سيكوڠ ڤراجورت بينين نڠ ديكيياو جنڽ۔"
نوۏل كاذوو اشهڬورو ٢٠٠٥ نۏر لت م ڬو ديوله ڤلم ٢٠١٠ دأتور دالم سجاره ڤيليهن نڠ مان مانسي كلونيڠ ديوله ڬاسن توجوان توڠݢل ڬاسن مڽومباڠاكن اورݢن اوق لاون مانسي نڠ لاهير سچارا الام، تلاڤس دري كڽاتأاڽ امون بوهنڽ سموڽأن هيدوو لاون صدر ديري.
"دالم نوۏل ماس دڤن چلوود اتلس لاون ڤلم سلنجوتڽ، ساله ساتو الور قصهڽ بفوكوس لاون کلون فبريچنت اولاهن ڬنتيك بناما سونم~٤٥١، ساله ساتو نڠ ديڬانالاكن دالم "تڠکي رحيم" ديتكدياراكن ڬاسن ملايني سجق لاهير۔"
دالم ڤلم امريك سريكت، ديببراڤ تيتيق سبلوم ڤاس تاهون ١٩٨٠-أن، ڤمرينته امريك سريكت مأوله کلون دري تياڤ ورݢ نݢارا امريك سريكت نڠ مقصودڽ دڤاکاي ڬاسن مڠندالياكن ككاوانن بوهنڽ، ميريڤ نڠكايا مودك ۏودو۔
ڤد هاري اين، کلون مڠلوءاراكن سرڠن داداكن لاون منونتوڠاكن ڬنوسسيدا مسسل دري ككاوانن بوهنڽ نڠ كادا صدر.
ݢين هوده دکيريم لاون سڤسيس نڠ سام، ديسبراتأن سڤسيس (موله اورڬانسم ترنسڬنك)، بهکن ديبراتأن کراجاءن.
اينسيڽور ڬنوتيك هاروس ماسيڠاكن ݢين نڠ هندق بوهنڽ ماسوق اکن ک دالم اورڬانسم اينڠ لاون مڠڬابوڠاكن لاون عنصور ڬنتق نڠ لاءنڽ، تماسوق ولايه ڤروموتور لاون ترميناتور دان رنچق ڤنندا نڠ کاوا دڤيليه.
هربرت بوير لاون ستنلي چوهنن ماوله اورڬانسم اولاهن ڬنتيك ڤمولأن ڤاس ١٩٧٣، بكتري نڠ کبل ترهادڤ كانميچن انتيبيوتيک.
بيناتڠ ڤمولأن نڠ ديۏارياست سچارا ڬنتق نڠ ديساراناكن اداله ڬلوفشه (٢٠٠٣) لاون بيننتڠ ڤمولأن نڠ ديۏارياسي سچارا ڬنتق نڠ ديستوجوء ساڬن دڤاکاي جادي ماکنن ڬاسن سلمون اقوءدۏنتاڬي ڤاس تاهون ٢٠١٥.
جامور هودهدريکاياسا سچارا باپق لاون توجوان نڠ ساما.
ادا ڤروڤوسل نڠ کاوا مهاڤوس ݢين ۏيرولين دري ۏيروس اونتق موله ۏكسين.
كباپقن نڠ دريکاياسا ݢاسن توليرنسي هربيسيد اتاوا ساݢن دايا تاهن سرڠݢا.
بينتڠ عمومڽ جاوه لبيه ڠاليه ݢاسن داوبه لاون كباپقن جوا ماسيه دالم ڤروسيس ڤنليتين.
ترنق نڠ داوبه بنتوق نڠ توجوءنڽ منيڠكاتاكن سيفت-سيفت ڤنتيڠ ليوات ايكونوم،نڠكايا تيڠکت ڤرتومبوهن،كوءاليتس داݢيڠ، کومڤوسيسي سوسو، کتاهنن ڤڽاکيت لاونبتاهن هيدوڤ.
بيارڤون تراڤي ݢين مانسي ماسيه ههاڽارن، هوده دݢوناکن ساڬن موباتي کلاءينن ڬنتق ميسلڽ نڠكايا دفيسينس ݢابوڠن نن ڤاره لاون اموروسس كوڬنيتل لبرس.
كڬاءيرن لاءين اداله اوبجكتيۏيتس دان کتليتين اوتوريتس نڠ ماتور، ڤنچمڤورن ماکنن نڠ داوبه سچارا ڬنتك، کونترول کسدياءن بناتڠ، ڤاتين کهيدوڤن دان ڬڬونأن حق ککاياءن اينتيليکتوال.
نݢارا-نݢارا نڠ هوده مأدوڤسي لاڠكه-لاڠكه ڤاڠتورن ݢاسن منهني مسئله اين.
"ڤنجلسن نڠ لواس رکاياس ڬنتيك جوا منچاکوڤ ڤمبياکن سيليکتيف لاون چارا لاءين دري سلكس بواتن"."
ميسلڽ، تريتيچالي تانمن بيج-بيجين ساله نڠ براتأن ديكمبڠاكن ديلابوراتوريوم ڤاس تاهون ١٩٣٠ مماکاي بماچم كوسووم اتاوا باجو مماکاي بماچم تيکنيک ساڬن موبه ڬنومڽ.
"بيوتكنولوڬي مودرن سلنجوتڽ ديرتياكن سباݢاي تيکنيک اسم نكلت ان ۏترو، تماسوق اسم دوكسيريبونولت ركومندن (دن) لاون جوا انجكس لڠسوڠ اسم نوكلت ک دالم سيل اتاو اورڬانل، اتاو فوسي سيل نڠ ديلوءر کلوارݢ تکسونومي."
ڤنجلسن فوكوسڽ ک ڤروسيس لبيه درڤد ڤرويك، نڠ بيسي ارت موڠکين اد اڠڬوتق ڬموس لاون نون ڬمو دڠن ڬنوتيڤي دان فنوتيڤي نڠ سام ڤرسيس.
اين جوا موله مسئله ڤاس ڤروسيس هاپر دكمبڠكن.
ڤنليتي ݢينك هاروس مميساه اكن ݢين نڠ هندق بوهنڽ ماسوق اكن ك اورݢن اينڠڽ.
هابيس نيتو ݢين نڠ اد ديڬابوڠاكن لاون ايليمن ڬنتق نڠ لاءين، تماسوق سبوتيڠ ڤروموتر لاون باݢين ترميناتور نڠ ڤنندا ڬنتق نڠ هوده دڤيليه
دنء بياساڽ ديماسوق اکن کدالم سيل بيناتڠ مماکاي انجكس ميکرو، نڠ مان نيتو کاوا ديسونتيكاكن مليواتي اينتي سيل لاون تهوبوڠ لڠسوڠ کدالم اينتي اتاو مليواتي ۏيکتور ۏيروس.
دتانم نڠ اين دݢڤاي مليواتي كولتر جريڠن.
سچارا تراديسيونل باهن ݢنتك نڠ هاپر دمسوكاكن اچاق هاج كدالم كنوم اينڠ.
اد امڤت کلوارݢ دري اولاهن نوكلاس، نوكلاسي نڠ ڬانل، نوكلاسي جاري سڠ، نوكلاسي نڠ مكتف اکن ݢرقن ايفكتور (تالن) ، لاون چس-٩ سيستم ڤتونجوق رن (ديسسوءايي اکن دري چرسڤر).
ڤاس تاهون ١٩٧٢ ڤاءول برڬ مأوله ركومبينن موليقول دن أ ڤمولأن ڤاس سيدن مڠݢابوڠ اکن دن أ دري ۏيروس وارق لاون ۏيروس لمبدا.
بكتري نڠ كاوا هيدوڤ تݢابوڠ جادي ڤلسمد نڠ امبه نيتو کاوا بتاهن هيدوڤ لاون کداتڠن دري کانايميچين.
ڤاس تاهون ١٩٧٤ رودولف جنسچه مأوله تيکوس ترنسڬنق لاون منڬنل اکن دن أ اسيڠ کدالم ايمبريوڽ، دان موله بيناتڠ نيتو جادي بيناتڠ ترنسڬنق ڤاليڠ ڤمولأن ديدوني.
تيكوس لاون ݢين نڠ دهاڤوس (دسمبت جوا تيكوس نڠ لمه اتاو ݢريڠ) نڠ ديؤله ڤاس ١٩٨٩.
ڤاس تاهون ١٩٨٣ تانمن نڠ ديادا اداکن سچارا ڬنتق ڤمولأن ديكمبڠ اکن اوليه مچهل و۔بۏن، رچهرد ب۔فلاۏلل، لاون مري-دلل چهلتون.
ڤاس تاهون ٢٠٠٠، بارس امس نڠ کاي لاون ۏيتامين ا اداله تانمن نڠ ڤمولأن نڠ ديكمبڠاكن لاون نيلاي ݢيزي نڠ ديتيڠڬياكن.
اينسولين نڠ ديكوله دري بكتر، نڠ مرق هامولن، ديساتوجوء ڬاسن ديلاڤس اکن د ڤمبارين ماکنن لاون اوبت-وباتن د تاهون ١٩٨٢.
ڤاس تاهون ١٩٩٤ چلڬني مڠݢاڤاي ڤرساتوجوءن ڬاسن منچاري اونتوڠ باجوءالن تومت فلۏر سۏر، ماکنن نڠ رکاياس ڬنتق ڤاليڠ ڤامولأن.
ڤاس تاهون ٢٠١٠، بوهن علمون دي ج۔ چراءڬ ۏنتر انستيتوتي مأوموماكن امون بوهنڽ هوده موله بكتري ڬنوم سنتتس ڤاليڠ ڤامولأن.
اين دجوال دڤاسرن اس ڤاس تاهون ٢٠٠٣.
ݢين لاون اينفورماسي ڬنتق نڠ لاءين د بماچم اورݢانيساسي کاون دتمبهي ک ڤلسمد لاون ديماسوكاكن کدالم بكتري ڬاسن دسيمڤن لاون د بباك.
کباڽقن ڤلسمد د سراڬاماكن ڬاسن مندوستاءي دن نڠ دينتيساري دري بكتري نڠ کاوا دسمبت ڽامن.
بوهن علمون کاوا دڠن ڽامن مادا اد اکن لاون مڠݢابوڠ اکن ݢين دالم بكتري ساڬن موله ڤروتين هاڽر اتاو مڠݢڠݢو لاون ملياتي ايفيک نڠ اد د بماچم سيستم مولكولر.
بكتري هوده دڤاکاي ڤاس موله ماکنن ڬاسن وقتو لاون ، لاون کتݢڠن نڠ هوده ديكمبڠ اکن لاون دڤيليه ساڬن ڬاوين نيتو ڤاس سکالا ايندوستري.
کباڽقن بكتري نڠ مڠوليهي ماکنن اداله بكتري لكتت، لاون اين ڤڠ کباڽقن ڤنليتين تنتڠ بكتري نڠ مڠوليهي ماکنن اولاهن نڠڬنتيكاڽ هوده كادا اد.
کباڽقن ديوله د اس لاون بيارڤون اد اتورن ڬاسن ڤرودوق کاوا ديوله د ايروڤ، ڤاس تاهون ٢٠١٥ كادا اد ڤرودوق ماکنن نڠ باسل دري بكتري نڠ تسديا د سان.
بكتري هابيس نيتو ديڤانن لاون ڤروتين نڠ ديهنداكي ديمورن اکن دري باڬينڽ.
کباڽقن ڤروتين كادا کاوا اتاو ڠاله ديكوله لاون ميتودى الامي لاون بوهنڽ چندروڠ كادا تچمر لاون ڤاتوݢن، جادي لبيه امان.
نڠ کادا تماسوق اوبت-اوبتن هوده دڤاکاي ݢاسن موله بيوفيل.
ايد-يدي نڠ تماسوق موبه بكتري اوسوس جاديڽ بوهنڽ کاوا مهنچور اکن بكتري نڠ بهاي، اتاو مماکاي بكتري ڬاسن مڠݢنتي اکن اتاو منيڠڬياكن ککورڠن اينزيم اتاو ڤروتين.
بكتري موڠکين کاوا موله کولوني ڬاسن ممباري سولوسي بكڤنجاڠن، تاڤي جوا کاوا منيڠڬياكن مسئله کأمانن كرن هوبوڠن انتارا بكتري لاون مانسي كادا تاڤي ديڤاهامي دڠن باءيق كادا نڠكايا اوبت تراديسيونل.
سلاوس لبيه دري سأباد بكتري هوده دڤاکاي دي أݢريكولتر.
لاون کماجوان رکاياس ڬنتك، بكتر-بكتري اين هوده ديولاهي ڬاسن منيڠكاتاكن کممڤوان لاون ملوءاسي جڠکاون اينڠ.
رݢڠن ڤسودومونس دري بكتري موله كروساكن بکوي لاون منوكلاسي باڽو جادي کريستل ايس ديڤارق بوهنڽ.
فوڠسي لاءين مماكاي بكتري ڬنتق نڠ هوده ديباءيقي تماسوق بيورمدياس، نڠ مان بكتري ديڤاکاي ڬاسن مأوبه ڤولوسي جادي سسواتو نڠ كادا تاڤي براچون.
ڤاس تاهون ١٩٨٠-ن ارتيس جون داۏس لاون اهلي ڬنتيك دانا بويد موبه سيمبول جرمن ڬاسن فمينيتس(ᛉ) جادي كودي بينر دان لالو جادو اوروتس دن، نڠ مان امبه ايت دڽاتا اکن د ايسچهرچهيا چولي.
ڤنليتي کاوا مماکاي اين ساڬن ماتور بماچم فکتور، تماسوق لوکاسي ترڬت، اوکورن نڠ دماسوقکن، لاون دوراسي اري اڤ نڠ دسمبت ڬن.
بيارڤون ماسيه ديتاهڤ چوب-چوب، اد سديکيت حاصيل کبرحاصيلن مماکاي تراڤي ݢين ڬاسن مڠݢنتي ݢين نڠ چاچت
دري ٢٠١٨، دري اڠک نڠ ساڠت ڬانل دالم تس كلينس نڠ لاݢي ايرجالن، تماسوق ڤڠوباتن ڬاسن هيموفيليا، ڬلبلستم،ڤڽاكت ڬرانولوماتوسا كرونس، كست فبروسس، لاون بماچم كنكر.
ۏيروس سمڤلكس هرڤس مأوله ۏكتور نڠ مناجنجياكن، بيسس داي دوکوڠ ٣٠كب لاون ممباري تڠݢڤن جڠک ڤنجڠ، مسکي بوهنڽ كادا بيسي کممڤوان لبيه دي ڤڠاتارن ݢين درڤد ۏيکتور نڠ لاءين.
ۏيروس-ۏيروس لاءين نڠ ڤرنه دڤاکاي ڬاسن ۏيکتور تماسوق الڤهاۏيروس، فلاۏاۏيروس، ۏيروس چمڤق، ۏيروس رهبدو، ۏيروس ڤڽاکيت نوچستل، ۏيروس چاچر، لاون ۏيروس-ۏيروس ڤيچورن.
كادا هاڽ ممڠاروهي انفكتيۏيتس ۏيروس، موله تڠݢڤن ککبلن الامي نڠ كادا اد کموڠکينن امون بوهنڽ باكالن منداڤت اکن ڤولڠ فوڠسي ۏيرولنس بوهنڽ، نڠ کاوا تجادي لاون ببرڤ ۏکسين نڠ لاءين.
ۏکسين نڠ ڤاليڠ منجور ملاون توبرکولوسيس، ۏکسين باچللوس چلمتت-ڬويرن (بچڬ)، نڠ هاڽ مليندوڠي سباڬين هاج.
ۏكسين لاون باسيس ۏيتور لاءين هوده دستوجوئي لاون ماسيه باپق نڠ هوده دكمبڠ اكن.
ڤاس ٢٠٠٤، بوهن ڤنليتي مماداهي امون ۏيروس نڠ ديبباءيكي سچارا ڬنتق نڠ اينفورماسي ديكوليهي ڤريلاکو ايݢوءيس سيل كنكر نڠ موڠکين مناوري چارا لاءين ڬاسن مماتي تومور.
ۏيروس نڠ دسونتيق اکن ک ڤوهون ليماو ملاون ڤڽاکيت ڤڠهيجاوان ليماو نڠ هوده مڠورڠي ڤرودوکسي سڬانل ٧٠٪ ڤاس تاهون ٢٠٠٥.
ۏيروس نڠ ديبباءيكي سچارا ڬنتق نڠ موله بينڠ نڠ ديترڬت كادا سوبور ملالوءي ايمونوكونتراچڤتيون نڠ ديوله ديلابوراتوريوم لاون نڠ ديترڬت اکن كباڬين ڤرکمبڠن بيناتڠ.
ڤمباءيقن ڬنتق ۏيروس ميايكسوما هوده ديوسول اکن ڬاسن مليندوڠي کلينچي ليار ايروڤادي سمننجوڠ ايبريا لاون ڬاسن منولوڠي ماتوراكن د اءوستراليا.
موڠکين هاج مادا اداکن بكتريوفڬ ڬاسن مليهاتاكن ڤروتين نڠ دباءيقي ديموءاراڽ لاون بڬابوڠ لاون بوهنڽ ديڤولا ترتنتو (تيکنيک نڠ دسمبت منمڤيلاكن فڬ).
ڬاسن اڤليکاسي ايندوستري، راݢي مڠݢابوڠ اکن كاونتوڠن بكتري جادي اورڬانسم برسل سابيڬي نڠ ڽامن ددوستاءي لاون تومبوه لاون دباءيقي نڠ ديكوليهي د ايوكاريوت.
سبيجي هوده مڠيڠكت اکن کممڤوان فرمينتاسي مالولچتچ، نڠ مان ڤهاداڠن نڠ لاءين مهاداڠ ڤرودوکسي سڽاوا ايتيل كرباماتي نڠ بهي سلاما فرمينتاسي.
كادا نڠ کاي بكتري لاون ۏيروس بوهنڽ باءيسي كاونتوڠن مڽيبار اکن سرڠݢ لاون کونتک هاج، بيارڤون بوهنڽ بساءيڠ کلوار دالم كماڤوءن اوليه ڤستيسيدا کيميا.
ترڬت نڠ مناريق ڬاسن ماتور بيولوڬس اداله ڽاموق، ۏيکتور ڬاسن بباڬي ڤڽاکيت نڠ مماتيکن، تماسوق مالاريا، دمم کونيڠ لاون دمم برداره.
ستراتيݢي نڠ لاءين اداله منمبهي ڤروتين ک جامور نڠ منچݢه ڤنولرن مالاريا اتاو مهيلاڠ ڤلسموديوم سام سکالي.
باڽق تانمن نڠ ڤلوريڤوتنت، نڠ بيسي ارت امون سبيڬي سيل دري تانمن ماسق کاوا ديڤانن لاون دالم کأداءن نڠ ڤاس کاوا ديكمبڠ اکن جادي تانمن هاڽر.
كاجوءن ڬانل دالم کولتور جاريڠن لاون ڤروسيس سلولر تانمن ڬاسن بماچم تانمن نڠ اصلڽ دري سيستم نڠ ديكمبڠ اکن دالم تمباکاو.
اورݢنسمي موديل ڤمولاءن لاءين نڠ ريلۏن لاون مأد ادكن ݢنتك ادله اربدوڤسيس طاليان.
دالم ڤنليتين، تانمن نڠ ديريکاياسا ݢاسن منولوڠي ڤنموان ڤوڠسي ݢين ترتنتو.
كادا نڠكايا موتاڬنسس، رکاياس ڬنتيك مموڠكن اکن مهاڤوس نڠ هوده ديترڬت تنڤا مڠݢڠݢو سيل لاءين دالم اورڬانسم.
ستراتيݢي لاءين نڠ ممبوءاتي ݢين ک ڤروموتور نڠ قوات لاون مليات اڤ نڠ تجادي ڤاس ديتمڤاي اکن بللابه، ممقسا ݢين ساڬن منمڤاءاءياكن ديلوكاسي نڠ بلاءن اتاو ڤاس باݢين ڤڬمباڠن نڠ بلاءينن.
يليمين ريکاياسا ݢنتك نڠ ڤاليڠ ڤمولاءن دڤاسر اكن بوبه ورنا.
يليمن ريکاياسا ݢنتك نڠ لاءين تماسوق كريسن لاون ڤتونيا.
ۏيروس ريڠسڤوت كستلا مهنچور اکن ڤوهون كستلا د هاواءاءيي ڤاس ابد ک دوا ڤولوه سمڤاي تانمن كستلا ڬنتق ديباري ککبلن نڠ باسل دري ڤاتوݢن.
ݢانرسي كدوا نڠ بتوجوان ݢاسن منمباهي كواليتاس، رنچق لاون موبه تمڤيلن نوتريسي.
تانمن ڬم نڠ بيسي اندل دالم منمبهي ڤانين لاون چارا منڠوراڠ اکن تکنن سرڠݢ، منيڠكاتاكن نيلاي ݢيزي لاون منريما تکنن ابيوتق نڠ بلاءينن.
کباڽقن تانمن ڬم هوده ديبباءيكي ڬاسن تاهن لاون هربيسيدا نڠ دڤيليه، رنچق نيتو ڬليفوست لاون ڬلوفوسينت نڠ بيسي باسس سبيڬ.
سباݢين ممکاي ݢين نڠ ممبري سندي ڤروتين اينسيكتسيد ۏيݢيتاتف.
کورڠ دري سڤرسن تانمن ڬم بيسي سيفت-سيفت نڠ لاءين، نڠ ممباري کتاهنن ۏيروس، مناهني ڤنوهأن لاون موبه ايسي-يسي تانمن.
تانمن لاون سيل تومبوهن هوده ديركاياسا سچارا ڬنتق ساڬن ديأوله بيوفرماسي دالم بيوركتور، ڤروسيس نڠ ديتاهوء سباݢاي ڤرميڠ.
باڽق جوا اوبت نڠ بيسين باهن تانمن الامي لاون جالور نڠ ماره ک ڤرودوکسي بوهنڽ نڠ هوده داوبه سچارا ڬنتق اتاو دکيريم ک سڤسي تانمن لاءين ڬاسن منمبهي داي نڠ لبيه ڬانل.
بوهنڽ جوا منمبولاكن لبيه هالوس رسيكو تنفكس.
ۏکسين لارڠ ساڬن ديوله، دأڠکوت لاون ديوروس، امون بيسي سيستم نڠ کاوا موله سچارا لوكل هاج بيسا جادي اكسس نڠ لبيه ڬانل ک داءيره نڠ لبيه ميسکين لاون برکمبڠ.
دسيمڤن دالم تانمن مڠورڠي بياي ساڬن جڠک ڤنجڠ كرن کاوا ديسباراكن كادا ڤرلو کولکس ڤڽيمڤنن، كادا ڤرلو ديمورنياكن لاون ستابيل ڬاسن جڠک ڤنجڠ.
ڤاس تاهون ٢٠١٨ تيݢ بيناتڠ هاج نڠ دباءيقي سچارا ڬنتق نڠ ديستوجوء، براتأن د امريك سريكت.
ماماليا ترنسڬنتق نڠ ڤمولأن بانر ديوله لاون چارا دسونتيق اکن دن ۏيروس کدالم ايمبيرو لالو امبه ايت منمبه ايمبريو ک بينين.
ڤڠمبڠن سيستم نڠ دباءيقي ݢين چرسيڤر-چس٩ سباݢاي چارا نڠ موده لاون لاكس ڬاسن ممباءيقي سيل ڬرمينل لڠسوڠ، سچارا کممڤوان کاوا مڠورڠي ستڠه وقتو ڬاسن مڠمبڠ اکن ماماليا نڠ دباءيقي سچارا ڬنتكڽ.
تيکوس نڠ دباءيقي سچارا ڬنتق هوده جادي ماماليا نڠ ڤاليڠ رنچق دڤاکاي ساڬن ڤنليتين بيومدس، كرن هرݢڽ موره لاون ڽامن ديڤرداي.
ڤاس تاهون ٢٠٠٩، بوهن علمون مماداهي امون بوهنڽ هوده سوكسس مڠيريم ݢين ک سڤسيس ڤريماتا (مرموست) ڬاسن ڤمولأن.
تڠݢڤن امان هوده ديچاڤاي لاون دومبا، بابي، تيکوس لاون بيناتڠ نڠ لاءين.
مانسي اڤله-١ انتتريڤسن اداله ڤروتين لاءين نڠ هوده ديوله دري کمبيڠ لاون دڤاکاي ڬاسن موباتي مانسي لاون ککورڠن نڠ اين.
ڤارو-ڤارو بابي دري بابي نڠ دباءيقي سچارا ڬنتق هوده ديڤيكيراكن ساڬن د ترنسڤالاسي ساڬن مانسي.
بيناتڠ هوده ديركاياسا ڬاسن تومبوه لبيه لاكس، جادي لبيه سهت لاون ملاون ڤڽاکيت.
بابي ڬم نڠ دسمبت اينۏيروڤڬ هوده ديوله لاون کممڤوان ساڬن منچرنا فوسفور تانمن سوڤايا لبيه لاكس دري بابي سچارا عموم نڠ لاءين.
حال اين ممبري ڤوتينسي ڬاسن ماما نڠ كادا کاوا ممباري اصي تاڤي تاتڤ هندق انق سيدن داڤت اصي درڤد سوسو فورمولا.
اد سارن امون رکاياس ڬنتق کاوا دڤاکاي ڬاسن مهيدوڤ اکن ڤولڠ بيناتڠ نڠ هوده ڤونه.
نڠ ايت هوده دڤاکاي ڬاسن موباتي کلاءينن ڬنتق نڠكايا ايمون نڠ تڬابوڠ، لاون کلاءينن باواءن لبر.
تراڤي ݢين ݢاريس ڬرمينل مهاسل اکن ڤراوبهن نڠ کاوا ديتورون اکن، نڠ مان مهاسل اکن كڬاءيرن دالم كومونيتس علميه.
اکواکولتور اداله ايندوستري نڠ برکمبڠ، واياهيني مڽديا اکن لبيه دري سڤارو ايواق نڠ کاوا دماکن ديسلوروه دونيا.
بماچم ݢروڤ هوده مڠمبڠ اکن ايواق ذبرا ڬاسن منموکن ڤولوسي نڠ مڽامبوڠ اکن ڤروتين فلوورسن ک ݢين نڠ ديكتف اکن اوليه اداڽ ڤولوتن.
ڤمولأنڽ ديكمبڠ اکن اوليه سبواه ݢروڤ ڬاسن منباري تاهو ڤولوس، تاڤي واياهيني جادي باݢين دري بهوروڤن ايواق هياس، جادي نڠ ڤمولأن ڬاسن ايواق حاصيل ڬنتق نڠ اد سچارا عموم ڬاسن ديهاراڬو ڤد ٢٠٠٣ ڤاس دکنل اکن ڬاسن دجوال د امريك.
ايواق ذبرا اداله اورڬانسم موديل ڬاسن ڤروسسن ڤرکمبڠن، رڬنراس، ڬنتق کلاکوان، ميکانيسمى ڤڽاکيت دان تس كرچونن.
ڬم فشه هوده مڠمبڠ اکن لاون ڤروموتر نڠ مندوروڠ کلبيهن ڤرودوکسي هورمون ڬاسن دڤاکاي د ايندوستري اکواکولتور ڬاسن منيڠکت اکن كلاكاسن دري ڤركمبڠن لاون ڤوتينسي مڠورڠي تکنن ممنچيڠ ڬاسن ڤڽيمڤنن ليار.
ديكوله اتورن ڤرستوجوان تاهون ٢٠١٥، سلاءين تانمن ڤرتام ماکنن ڬمو ڬاسن ديسباراكن.
دروشهوڤهيلا هوده دڤاکاي ڬاسن ملاجاريكن ڬنتيك لاون ڤواريثن، ڤرکمبڠن ايمبريونك، بلاجر، کلاکوان، دان ڤنوهأن.
ڽاموق انتي مالاريا هوده ديكمبڠ اکن ديلابوراتوريوم لاون مماسوق اکن ݢين نڠ مڠورڠي ڤرکمبڠن دري ڤاراسيت مالاريا نڠ امبه ايت مماکاي هوميڠ ايندونوكلاسس ڬاسن ملاكاسي ڤڽيبارن ݢين ايت ملالوءي ڤوڤولاسي جنتن (نڠ ديتاهوء ڬاسن مڠڬارق اکن ݢين).
ڤندکتن نڠ لاءين اداله ڬاسن مماکاي تيکنيک سرڠݢ امان، نڠ مان جنتن ڬنتكڽ داوبه ڬاسن منجد امان دري براتأن چاءيرن جنتن، ڬاسن مڠورڠي اڠک ڤوڤولاسي.
ڤندکتن نڠ اين ميريڤ لاون تيکنيک مامن اکن دأتس ليوات ڽاموق، نڠ مان جنتن داوبه لاون ݢين نڠ کاوا مناهني بتينا نڠ لاهير سمڤاي ڬانل.
کاسوس نڠ اين دسمبت چاچيڠ تامبڠ هابڠ انوم نڠ هوده د امانا اکن لاون رادياسي نڠ ڬنتكڽ داوبه ڬاسن منمڤيل اکن ڤروتين ڤندر هابڠ ڬاسن موله لبيه ڽامن ڬاسن بوهن ڤنليتي ڬاسن ماواس.
اد جوا ڤلواڠ نڠ مماکاي ميسين نڠ مڠحاصيلکن سوترا ڬاسن موله ڤروتين نڠ برهرݢ لاءنڽ.
سأيکور ايم ڬم نڠ مڠهاسل اکن اوبت كانوم، اينزيم نڠ موباتي کلاءينن لڠک، د انتالونا لولوس ديستوجوء ڤراتورن امريك ڤد ٢٠١٥.
اد ڤروڤوسل نڠ مماکاي ڬنتم نڠ ديأوبه ڬاسن ماتور کودوق تبو دي اءوستراليا.
اين جوا سچارا عموم ڽامن ڬاسن مهاسل اکن نماتودا ترنسڬنق نڠ امان لاون جوا رن اداله الت اوتام ساڬن دڤاکاي ملاجاري ݢين بوهنڽ.
نماتودا ترنسڬنق هوده دڤاکاي ڬاسن مملاجاري ۏيروس، توکسيکولوݢي، ڤڽاکيت، لاون ڬاسن مندتكس ڤولوتن ليڠکوڠن.
چاچيڠ ڤيڤيه بيسي کممڤوان ڬاسن مرڬنراسي ديري بوهنڽ دري سبيڬي سيل.
اولت بولو، اننليدا لاءوت، هوده ديباري ڤراوبهن.
ڤڠمبڠن کرڠک نڠ مڠاتور رکاياس ڬنتيك دمولاءي ڤاس تاهون ١٩٧٥، د اسيلومر، چاليفورني.
نڠ اين مروڤاکن ڤرجنجين انترناسيونل نڠ ماتور ڤڠيريمن، ڤڠڬاوين لاون ڤماکاين اورڬانسم نڠ داوبه سچارا ڬنتك.
باڽق ڤرچوبأن جوا نڠ ڤرلو ايذين دهولو دري کلومڤوق نڠ ماتور سچارا ناسيونل اتاو اوندڠ-اوندڠ.
اد سيستم نڠ همڤير مدنونيا ڬاسن منيلاي رسيكو عموم نڠ بكاءيتن لاون ڬمو دان اݢين لاءين ڬاسن ڤݢاواي لابوراتوريوم لاون جوا مشارکت.
نݢارا نڠ بلاءينن مماکاي نومن كلاتور نڠ كادا سام ڬاسن مڠݢامبر اکن تيڠکت لاون کاوا بيسي شرط نڠ كادا سام ڬاسن اڤ نڠ هاروس ديڬاوي ڤاس تياڤ تيڠکت.
ميسلڽ، تانمن نڠ كادا ديمكسود ڬاسن دماکن عمومڽ كادا ديڤنتاو اوليه نڠ برونڠ نڠ بتڠڬوڠ جواب لاون کأمانن ڤاڠن.
کباڽقن نݢارا نڠ كادا ممباري ايذين بوديداي ڬمو ميذن اکن مڠڬاوي ڤنليتين ڤاکاي ڬمو.
هاڽ ببرڤ ڬمو هاج نڠ ديباري ايذين ڬاسن بوديداي د ڬمو نڠ هوده دبوليهکن ساڬن امڤور لاون موله.
كبيجاكن اس كادا فوکوس لاون ڤروسيس نڠكايا نݢارا لاءين، مليهت رسيكو علميه نڠ کاوا دأڠݢڤ اكورت لاون مماکاي کونسيڤ کستاراءن نڠ بيسي صفة اينتي.
ساله ساتو ايسو نڠ اوتام سوءال رڬولاتور (نڠ مأوله ڤراتورن) ياءيتو اڤکه ڤرودوق ڬ م هاروس ديباري ڠارن سورڠ-سورڠ.
سليسيه نڠ اين مليبت اکن كونسومن، ڤرودوسن، ڤراوسهاءن بيوتكنولوڬ، رڬولاتور ڤمرينته، اورݢانيساسي نڠ لاءين ڤمرينته، لاون علمون.
کباڽقن كڬاءيرن نڠ اد ايفيک لاون كسهاتن لاون جوا ليڠکوڠن دري ڬمو.
بيارڤون نڠکاي ايتو، انݢوتا مشركت جاؤه لبيه هالوس كموڠکيننڽ درڤدا بوهن علمون ݢاسن بأڠݢاڤن ماكنن كم امان.
اليرن ݢين انتارا تانمن ڬم لاون تانمن نڠ كادا ڤاس، بمباي لاون ڤنيڠکتن ڤماکاين هربيسيدا سڤيکتروم لواس، کاوا منيڠكاتاكن رسيكو ڤوڤولاسي ڬولم نڠ تاهن هربيسيد.
ڬاسن ماتاسي بماچم ماسالا ننڬ اين، بماچم ڬمو هوده ديكمبڠ اکن لاون سيفت-سيفت ڬاسن ممبنتو مڠلولا ڤڽبارنڽ.
مسئله ليڠکوڠن لاون اݢرونومي نڠ لاءين تماسوق ڤنورونن بماچم راݢم حياتي، منيڠکت اکن هام سيکوندر (هام نڠ كادا ديترڬت) لاون ڤرتومبوهن هام سرڠݢ نڠ بدايا قوات.
دمڤق تانمن بت ڤد اورڬانسم نڠ كادا ديترڬت نڠ بمنفأت جادي مسئله عموم امبه اد مقاله تاهون ١٩٩٩ ممباري سارن امون بوهنڽ بيسا جادي راچون ساڬن كوڤو-كوڤو راج.
دڠن کبيساءن ساڬن مركاياسا ڬنتيك مانسي واياهيني موڠکين اد كڬاءيرن ايتس تنتڠ سجاءوه اڤ تيکنولوݢي نڠ اين هاروس ديجاوه اکن، اتاو كاياڤ امون دݢوناکن سام سکالي.
اوکتوبر ٢٠٠٦ کتليتين ڤروسيس رڬولاس، کونسوليداسي کونترول ڤاسوكن ماکنن ديڤروساهأن نڠ موله دان منجوال ڬمو، مللابه اکن منفعة موبه ڬنتك، اتاو كڬاءيرن دري ڤمكأااءاءين هربيسيدا لاون ڬيفوست.
ڬ م أو هوده داتڠ دي واده کجادين ڤاس کڤرچاياءن مشارکت ترهادڤ كأمأن ڤاڠن، نڠ دکاءيت اکن لاون كڬاءيرن ماکنن هاڽر-هاڽر اين نڠ کاي اينسفالوڤاتي لاءين نڠ مليبت اکن ڤراتورن ڤمرينته تنتڠ ڤرودوق دي ايروڤ، رنده.
رکاياس ڬنتيك، جوا دسمبت موبه ڬنتق اتاو ماكالي ڬنتك، اداله ماكالي لڠسوڠ ݢين اورڬانسم ڤاکاي بيوتكنولوݢي.
سبواه کونستروکسي رنچق ديوله لاون دڤاکاي ڬاسن مماسوق اکن دن نڠ اين ک دالم اورڬانسم اينڠ.
دن هاڽر کاوا د ماسوق اکن اچك، اتاو ديباري ترڬت ک باݢين نڠ ديهنداكي دري ڬنوم.
رودولفت جنسچه موله بيناتڠ ڬم ڤمولأن ڤاس سيدن مماسوق اکن دنء اسيڠ لاون تيکوس ڤاس تاهون ١٩٧٤.
ماکنن نڠ داوبه سچارا ڬنتق هوده دجوال دري تاهون ١٩٩٤، لاون ڤنجوالن تومس فلۏر سۏر.
ڤاس تاهون ٢٠١٦ سلمون نڠ داوبه لاون هورمون ڤرتومبوهن دجوال.
لاون چارا مڠوڬور اکن ݢين نڠ بيسي تڠݢوڠ جواب ڬاسن كونديسي ترتنتو اداله بيسا جادي ڬاسن مأوله اورڬانسم موديل بيناتڠ دري ڤڽاکيت مانسي.
مونچولڽ تانمن رکاياس ڬنتيك نڠ ديڤاساراكن هوده ممباري منفعة ساڬن ايکونومي بوهن ڤته\ن د برباڬاي نݢارا، تاڤي جوا باڽق جوا نڠ مننتڠ تيکنولوݢي.
اليرن ݢين، دمڤق لاون اورڬانسم نڠ كادا ديترڬت، کونترول ڤاسوكن ماکنن لاون حق ککاياءن اينتيليکتوال جوا هوده بڤوتنس دأڠکت جادي مسئله.
نڠ اين جاءوه لبيه لاكس، کاوا ديڤاکاي ڬاسن مماسوق اکن ݢين دري اورڬانسم اڤ ڤون (اڤالاݢي دري دوماءين نڠ بلاءينن) لاون منچݢه ݢين لاءين نڠ كادا ديهنداكي ڬاسن ديتمبهي.
اوبت-وباتن، ۏکسين لاون ڤرودوق نڠ لاءين هوده ديڤانن دري اورڬانسم نڠ داوبه ڬاسن مولهڽ.
بيولوݢي سينتيسيس اداله دسيڤلين نڠ مونچول نڠ مابل ڬنتيك نڠ داوبه سلڠکه لبيه تماجو لاون مڠنل اکن باهن ارتيفيسل ديسنتسس دالم سبواه اورڬانسم.
امون ماتري ڬنتق دري سڤسيس لاءين دتمبهي اکن ک اينڠ، اورڬانسم نڠ ديهاسل اکن دسمبت ترنسڬنك.
ڤد تاهون ١٩٧٣ هربرت بوير لاون ستنلي چوهن موله اورڬانسم ترنسڬنق نڠ ڤمولأن لاون مماسوق اکن ݢين نڠ کبل انتيبيوتيک ک دالم ڤلسمد بكتري ايسچهرچهيا چولي.
ڤد تاهون ١٩٧٦ ڬننتچه، ڤراوسهاءن نڠ موبه ڬنتيك نڠ ڤرتام ديديري اکن اوليه هربرت بوير لاون روبرت سونسون لاون ستاهون امبه ايت ڤراوسهاءن مهاسل اکن ڤروتين مانسي (سمستوستاتن) دالم اي۔چول.
اينسولين نڠ ديهاسل اکن اوليه بكتري هوده ديستوجوء ڬاسن ديكلوار اکن ليوات ث فود اند دروݢ ادمينسترستيون (ڤدء) تاهون ١٩٨٢.
ريڤوبليک چينا اداله نݢارا نڠ ڤمولأن مماسر اکن تانمن ترنسڬنق لاون مڠنل اکن تمباکاو تاهن-ۏيروس ڤد تاهون ١٩٩٢.
ڤد ١٩٩٥، بت ڤوتاتو هوده دأڠݢڤ امان اوليه ث اينۏيرونمنتل ڤروتچتيون اڬنچي نڠ هوده ديستوجوء اوليه فد، نڠ مولهڽ جادي تانمن ڤڠحاصيل ڤستيسيدا ڤمولأن نڠ ديستوجوء اوليه نݢارا امريك.
ڤڽاريڠن ڬنتق کاوا ديڬاوي ڬاسن مننتو اکن ݢين ڤوتنسيل لاون تس نڠ لبيه لنجوت نڠ کنا کاوا دڤاکاي ڬاسن مميليه كنديدت ڤاليڠ باءيق.
سباڬين-باڬين نيتو کنا کاوا ديڤنده اکن ليوات ݢيل ايلكتروفورسس.
امبه دياسيڠ اکن، ݢين نڠ ايت دأيکت جادي ڤلسمد نڠ کنا ديماسوق اکن دالم بكتر.
حال نڠ ايت تماسوق ولايه ڤروموتور لاون ترميناتور نڠ دمولاءي لاون دأخيري ترنسکريڤسي.
کبيساءن اين کاوا دبنتو ليوات بكتري لاءين ملالوءي سترس (ميسلڽ سڠتن ڤانس اتاو لسترك)، نڠ منيڠکت اکن ڤرمابيليتس ممبرن سيل ترهادڤ دن؛ دن نڠ دأمبيل کاوا دسالور اکن لاون ڬنول اتاو جادي دن ايكستركروموسومل.
دن رنچق ديماسوق اکن دالم تانمن ڤاکاي ترنسفورماسي نڠ د تڠاهي اوليه اڬروبچتريوم، لاون ممنفأت اکن اوروتسن اڬريبچتريوم ت-دن نڠ موڠکين ديسليڤاكن ماتري ڬنتق سچارا الاي ک دالم سيل تانمن.
تانمن نڠ ايتو دݢاڤاي ليوات ڤماکين كولتر جريڠن.
ڤننداءن نڠ دڤيليه دڤاکاي ڬاسن مڽاماني ڤربدأن سيل نڠ ديديوبه دري سيل نڠ كادا داوبه.
تيس نڠ اين کاوا ممستي اكن لوكاسي كرومسوم لاون سلينن نومر ݢين نڠ دسليڤاكن.
ماتري ڬنتق هاڽر کاوا ديماسوق اکن اچق هاج د دالم ڬنوم اينڠ اتاو د ترڬت اکن ک لوکاسي نڠ ديهنداكي.
فريكوينسي نڠ دترݢيت ݢين كاوا بانر دتيڠکت اكن ليوات ڤمبوجورن ݢنوم.
کدوا تالين لاون كرسڤر رنچق دفاكاي كارن بإيسي كؤنتوڠن ماسيڠ-ماسيڠ.
کباڽقن اورڬانسم نڠ داوبه سچارا ڬنتق (ڬمو) اداله تانمن نڠ تاهن سرڠݢ لاون کاوا منريما لاون هربيسيد.
هبريدوما تيکوس، سل-سل نڠ مناتو ڬاسن موله انتيبودي مونوكلونل، هوده دتريما ليوات ڬنتيك نڠ ايدوبه ڬاسن موله انتيبودي مونوكلونل مانسي.
ريکاياسا ݢنتك جوا ديڤاکاي ݢاسن مأوله موديل هيوان دري ڤپكيت مانسي.
اوبت نڠ بڤوتنسي کاوا ديؤجي لاون موديل تيكوس نڠ اين.
ڤد تاهون ٢٠١٥ ۏيروس دڤاکاي ڬاسن ممسوق اکن ݢين سهت ک دالم سل-سل کوليت كاناكن لاكين نڠ مندريتا ڤڽاکيت کوليت لنك، دڤيدرموليسس بوللوس، ڬاسن تومبوه، لاون امبه ايت ممسوق اکن کوليت سهت ک ٨٠ ڤرسين اوق كاناكن لاكين نڠ تكنا ڤڽاکيت تادي.
اد جوا ڤميكيرين امون تيکنولوݢي کاوا دݢوناکن كادا هاڽ ڬاسن موباتي ڤڽاکيت، تاڤي جوا ڬاسن منيڠكت اکن، موبه ڤنمڤيلن مانسي، کممڤوان منريما، کچرداسن، صفة لاون کلاکوان.
سيدن مڽمبت امون بينين کمبر، لولو لاون نان، هوده لاهير ببراڤ ميڠݢو سابالومڽ.
وايهين، موبه ݢرملين دسريكي د٤٠ نݢارا.
بكتري موره، لاكس تومبوه، كلونل، بكمبڠ بياق لاكس، عمومڽ ڽامن ساڬن داوبه لاون کاوا دسيمڤن ڤاد-٨٠ °چ همڤير كادا اد باتس.
اين کاوا بفق لاون فنوتيڤي اورڬانسم، نڠ مان ݢين مرسڤون اتاو ݢين لاءين نڠ برهوبوڠن لاونڽ.
دالم تنجاون سدرهان سلينن ݢين دهندقي هوده ديوبه ݢاسن موله سكيرا كادا بڤوڠسي.
حال اين مموڠكن اکن ڬاسن ملاکوکن ڤرچوبأن ڬاسن ماناليسس چاچت نڠ ديڤيچو اوليه موتاسي نڠ اين لاون کاوا مننتو اکن ڤرن ݢين نڠ ترتنتو.
"موتودي نڠ ڤاليڠ موده، لاون نڠ ڤرتام دڤكاء، اداله "ڤمنداءاءين الينن" نڠ مان ستياڤ ڤوسيسي ڤاس ڬيليرنڽ بموتاسي جادي الينن سم امينو نڠ كادا توكور."
ڤروسسڽ نڠكايا نڠ اد دي تيکنيک سيستم ݢوݢور، کچوالي امون کونستروکسي ديأوله ڬاسن منيڠکت اکن فوڠسي ݢين، رنچق ديباري سالينن تمبهن ݢين اتاوا ممبريکن تيندقن سينتيسيس ڤروتين لبيه رنچق.
ساله ساتو چارا ڬاسن مڠڬاوي اين اداله لاون چارا مڠݢنتي ݢين تيڤي ليار لاون ݢين نڠ ‘ملبور’، نڠ جادي ڤنجاجرن ݢين تيڤي ليار لاون ايليمن ڤلاڤورن نڠكايا ڤروتين فلوورسچنت هيجاو (ڬفڤ) نڠ اکن مموڠكن اکن ممباركن ݢامبرن دري ڤرودوق ڤراوبهن ڬنتك.
ستودي تمڤيلن بإيسي توجوان ݢاسن مڠولهي دمان دان ڤبيلا ڤروتيئين ترتنتو ديوله.
سباڬين ݢين كادا بفوڠس باءيق درڤد بكتر، سهيڠݢ راݢي، سيل سرڠݢ اتاوا سيل ماماليا جوا کاوا ديڤاکاي.
مكروبا نڠ ديأوبه سچارا ڬنتق ترتنتو جوا کاوا ديڤاکاي دالم بيوميڠ لاون بيورمدياس، كرن کبيساءن بوهنڽ ڬاسن ممورنياكن لوݢم نڠ بارت دري ليڠکوڠن بوهنڽ لاون مماسوق اکن ک دالم سڽاوا نڠ لبيه ڽامن ڬاسن ديسمبوه اکن.
تانمن نڠ تاهن جامور ۏيروس جوا هوده دكمبڠكن اكن اتاو لاݢي دالم ڤڠݢاوين.
ڤد تاهون ٢٠١٦ سالوم هوده داوبه سچارا ڬنتق لاون هورمون ڤرتومبوهن ڬاسن منچاڤاي اوکورن ديواس نورمل جادي لبيه لاكس.
كدلاي لاون كنولا هوده ديوبه سچارا كنتك ݢاسن مهاسيل اكن ميپاق نڠ جاوه لبيه صيحة.
ڤنبارن ݢين ملالوءي ۏيکتور هوده ديوسول اکن ڬاسن سارن ڬاسن ماتور سڤسيس انۏاسف لاون ممباري ۏکسين فاونا نڠ تنچم دري ڤڽاکيت.
اڤليكاسي ركايا كنتك دالم ڤمليهراءن سمڤه وايهين كباپقن تيوري هاج بالوم دجالن اكن.
ڤرتموان اسيلومر ممباري سارن سڤراڠکت ڤدومن سوکاريلا تنتڠ كاياڤ مماکاي تيکنولوݢي ركومبينن.
سىراتوس ليما ڤولوه نىݢار ادلاه اڠݢؤتا دري ڤرؤتؤچؤل دن باڽك ناڠ مىڠݢوناكنڽ سىباݢاي ڤؤين رىفىرىنسي ݢاسان ڤىرتورانڽ سىؤراڠ
كىباڽكن نىݢارا كد مىمبؤلىهي بوديدي ݢ م ؤ ݢاسان يزين ڤىنىليتيان
ىميلي ماردىن, رىسيكؤ ون ڤىراتورن: كىبيجاكن ڤىرتوران ا س تىنتاڠ ڤانڠن ون ڤىرتانيان ناڠ ديمؤديفيكسي ݢىنىتيك, ٤٤ ب.چ.ل., رىف ٧٣٣ (٢٠٠٣) وني ىرؤڤا ناڠ بىد بانار بىيسي ڤىراتوران ترانسݢىنيك ناڠ ڤاليڠ كتت دي دونيا.
سالاه ساتو يسو ناڠ وتاما رىݢولاتؤر (ناڠ مىولاه ڤىراتوران) يايتو اڤاكاه ڤرؤدوك ݢ م هروس ديباري ڠران سىؤراڠ-سىؤراڠ.
كؤنترؤفىرسي ينيني مىنيمبولكن ليݢيتاسي, هوال داݢاڠ ينتىرناسيؤنال, ون ڤرؤتىس, ون ڤىراتوران ناڠ مىمباتاسي هاسيل-هاسيل ناڠ مامباري باڽك هوجونڠان دي باباراڤا نىݢارا.
ولاوڤون تيمبول كىراݢوان, تڤي سىچر ىكؤنؤمي باڽك ڤىنىليتيان ناڠ مانداڤاتكان باهوا ڤىرتومبوهان تانامان ݢ م بىرمانفاات ݢاسان بىبوهان تني.
بىبىراڤا ىفىك تانامان ݢم ݢاسان لينݢكوڠان بيسا جادي بوتوه تاهونان ݢاسان ديڤاهامي ون جوا تىبوكتي ݢاسان كىݢوناان ڤىرتانيان ناڠ وموم.
بىبىراڤا فيلم سوداه مىمادهي بوهن ڤىنؤنتؤن سؤال رىكاياسا ݢىنىتيكا, تڤي ڤىڠىچواليان ݢاسان "كىكناكن لاكيان (ته بييس) دري برازيل تاهون ١٩٧٨ دن تمان جوراسيچ تاهون ١٩٩٣, ناڠ كىدواڽ ديؤلاه مىمانفااتكن ڤىلاجاران, دىمؤنستراسي ون ڤؤتؤنڠن يلم ساينس.
تىكنؤلؤݢي نانؤ, جوا ديسيڠكات جدي نانؤتىك, ادلاه ڤىڠݢوناان ماتىري ڤاد سكالا اتؤم, مؤلىكو, ون سوڤرامؤلىكول ݢاسان كڤىرلوان يندوستري.
دىفيني مانچارمينكن فاكت باهوا ىفىك مىكنيك كوانتوم ڤىنتيڠ ڤدا سكالا كانتوم يني, ون دىميكيان دىفينيسي يتو بىرݢىسىر دري توجوان تىكنؤلؤݢي تىرتىنتو كى كتىݢؤري ڤىنىليتيان ناڠ بىرهوبوڠان لاوان سيفات كهوسوس ماتىر ناڠ تىرجادي دي باواهنيا امبانݢ باتاس ناڠ سوداه ديجولوڠ.
ڤنليتيان وان اڤليكسي تركايت سام-سام براڬام، مولاي دري ڤڠڬانلن ڤراڠكت نڠ كونۏينسيونال لالو ڤندكتن نڠ بوجور-بوجور هاڽر برداسركن ڤراكيتن موليكولر منديري، دري ڤڠامبڠن ماتيريال هاڽر لاون دمنسي ڤد سكالا نانو جادي كونترول لڠسوڠ ماتيري ڤد سكالا اتوم.
"اصطلاح "تيكنولوڬي نانو ﴿هالوس بانر﴾" ڤاليڠ اول دڤاكاي اوليهڽ نورياو انيڬوچي د ١٩٧٤، والاوڤون كادا باڽق نڠ تاهو."
كىمونچولان دري تكنؤلؤݢي نانؤ جدي بيداڠ ڤىمبىلاجرن دي تهون ١٩٨٠ان تىرجدي مىلالوي ڤىراڤاتن كىرج تىؤريتيس ون ڤوبليكڽ درىىكسلىر, ناڠ مىڠىمباڠكان ون مىمڤؤڤولىركن كىرڠك كىرج كؤنسىڤتوال ݢاسان نانؤتىكنؤلؤݢي ون كىماجوان ڤىرچؤنتؤهن ناڠ فيسيبيليتاسڽ تيڠݢي ناڠ مىناريك ڤىرهاتيان سكالا لواس تامباهان ݢاسان ڤرؤسڤىك كؤنترؤل اتؤم لاون ماتىري.
ناڠ ماڠامباڠ اكن ميكرؤسكؤڤ ناڠ ڠرانڽ ݢىرد بيننيݢ ون هىينريچه رؤهرىر دي لابؤراتؤريوم ڤىنىليتيان إ ب م زوريچه باكوليهان هادياه نؤبىل فيسيك تاهون ١٩٨٦.
چ٦٠ اوالڽ لاين ڤىنجىلاسان ݢاسان نانؤتىكنؤلؤݢي; يستيلاهڽ ديݢوناكان بىرهوبونݢان ݢاسان ݢاويان سىتىلاهڽ ناڠ ادا هوبوڠاننڽ لاون نانؤتوب كربؤن (كدڠ-كدڠ ديكىنال جوا ون سامباتن تبوڠ ݢرافىنا اتاوا تابوڠ بوچكي) ناڠ مىڽرانكان اڤليكاسي بىݢونا ݢاسان ىلكترؤنيك ون الات-الات سكالا نانؤ.
ساڤولوه تهون ناڠ دتڠ, كىماجوان دلام باڽك ݢىرباڠ تىكنؤلؤݢي مىموڠكينكان ڤىرهيتوڠان سكالا ترانسيستؤر (نڠ مىڠهانتاركن) ىفىك مىدن لؤݢام-ؤكسيدا-سىميكؤندوكتؤر (مؤسفىت) كى تيڠكات ناڠ سكالاڽ لىبيه هالوس دري ݢىرباڠ ناڠ ڤانجڠڽ ٢٠ نم, ديمولاي داري فينفىت (ترانسيستؤر ىفىك مىدن سيريڤ), تيݢ ديمىنسي, سامڤاي كى ناڠ مؤسفىت ݢىرباڠ ݢاندا نؤن-ڤلانار.
ادڽ هوال ڤىركار ڤىنجىلاسان ون ڤىنىراڤان ناڠ بىرڤؤتىنسيال دري نانؤتىكنؤلؤݢي, ديچؤنتؤهكن ؤلىهڽ لاڤؤران رؤيل سؤچيىتي سؤال نانؤتىكنؤلؤݢي.
هاسيلڽ نيه ديباتسي اڤليكسي ناڠ سيڠ باڽكن باهنڽ داري نانؤ ون كد مىليباتكن كؤنترؤل ماتىري اتؤم.
ينيني ديدساركن لاون ݢىرباڠ ناڠ كاوا سىبىراتاان (ݢ ا ا) داريڽ تىكنؤلؤݢي فينفىت.
هال ينيني مىليڠكوڤي ݢويان ويه يني ون كؤنسىڤ ناڠ لىبيه ماجو.
باتس باواه ديتىنتوكان ؤلىه وكوران اتؤم (هيدرؤݢىن بىيسي اتؤم ڤالينݢ هاليس, ناڠ كير-كير وكورانڽ سىڤىرىمڤات ݢريس تىڠاه كينىتيك نم) كرىنا نانؤتىكنؤلؤݢي هروس مىمباڠون الاتڽ دري اتؤم ون مؤلىكول.
ݢسان مىهاندك ڤىنݢوكورن / سكلا ݢسان كؤنتىكس لاين, وكوران ڤىرڤانديڠان نانؤمىتىر لاون ساتو مىتىر ساما لاون وكوران كىلىرىڠ لاون وكوران بومي.
"دالم ڤندكتن ""دري باوه ك اتس""، باهن وان الت-الت دباڠون دريڽ موليكولر نڠ مراكيت ديريڽ سيوراڠ سچارا كيمياوي لاون ڤرينسيڤ ڤڠنلن موليكول."
سالاه ساتو چؤنتؤهڽ ڠيتو اداڽ ڤىنامباهان لواس ارىا سامڤاي ڤىربانديڠان مىوباه يسي دري سيفات مىكانيك, تىرمال دان كتليتيك باهن-بهان.
كىݢياتن-كىݢياتن باهن - بهن- نانؤ جوا مىمبوك رىسيكؤ ناڠ ڤؤتىنسيال ڤاس بىرينتىراكسي لاون بيؤماتىريال.
كؤنسىڤ ڤىڠىنالان مؤلىكول ڤىنتيڠ بانار: مؤلىكول تو ديرانچڠ سىدىميكيان روڤا سىهيڠݢا كؤنفيݢوراسي اتاو ڤىڠتوران تىرتىنتو اتو ڤىڠاتوران تىرتىنتو ناڠ لىبيه ديسوكاي كرىنا ݢاي انتار مؤلىكوك نؤن-كؤفالىن.
ڤىندىكتن دري باوه كى اتاس هروس كو دالام مىڠهاسيلكان الات-الات ڤارالىل ون لابيه موراه ديباندوڠكان چر دري اتاس كى باواه, تاڤي كو بىرڤؤتىنسي كىولاهن كرىنا وكورن ون كىروميتان ڤىراكيتان ناڠ ديهاندكي مىنيڠكات.
ڤىمبواتن دكان كؤنتىكس نانؤ سيستىنم ناڠ ڤرؤدوكتيف يتو كد تىريكات لاوان ون هاروس جىلاس بىدڽ لاون كؤنفىنسيؤنال تىكنؤلؤݢي ناڠ ديڤاكي مىڠؤلاه باهان-باهان ماتىريال ناڠ كيك كربؤن تابوڠ نانؤ دان ڤارتيكىل-ڤارتيكىل نانؤ.
هراڤانڽ, ڤىنݢىمباڠان دالام تىكنؤلؤݢي نانؤ كو ݢاسان كؤنتروكسي ؤلىه ياڠ لاينڽ, بيسا جدي جوا مىماكاي ڤرينسيڤ دري بيؤميمىتيك.
أومومڽ, ناڠ يني ڠليه ݢاسان مىڽتوكان الات-الات ڤاد وكورن سكالا اتؤميك, كرىنا الات ناڠ ساتوڽ هروس مىڠهاندك ڤؤسيسي اتؤم كى اتؤم لاينڽ ياڠ أوكوران ون تىبالڽ ميريڤ-ميريڤ.
لالو اد توكار-توكاران سورات دي ڤىنىربيتان بىريتا كيميا دن تىكنيك تهون ٢٠٠٣.
بوبوهانڽ ڠيني سوده مىڠؤلاه ڤاليڠ كد تيݢا الات-الات مؤلىكولار بىد-بىد ناڠ ݢىراكڽ ديكىندلاكن دري لاير دىڠان ڤىروباهان فؤلتاسى: ثُِّةإݢ ةَُّݢ ڽَڽْ ڽَڽْمْةٍْ, َکةَُةٍْ مْلاِکُلاٍِ لآڽ ٍِلاَکثَثإ ڽَڽْ.
ماتىريال ناڠ هالوس-هالوس (نانؤ ماتىريال) لاونڽ ڤىرڤينداهن يؤن ساليڠ بىرهوبوڠان جوا لاون يؤنيك-يؤنيك نانؤ ون نانؤ ىلىكترؤنيك.
باهان-باهان سكلا نانؤ كيك ميسالڽ تياڠ-تياڠ نانؤ كاداڠ-كادڠ ديڤاكاي دي سىل سؤلار (ڤاناس) ناڠ ماڠكالاهي هرݢ دري سىل سؤلار سيليكؤن.
لىبيه ومومڽ لاݢي, مؤلىكول ياڠ بىݢابوڠ سىؤراڠ-سىؤراڠ مىنچري ݢسان مىماكي كؤنسىڤ كيميا سوڤرا مؤلىكولار, ون مؤلىكولار ناڠ دي كىنالي سىڤاليه-سىڤاليه, لالو مىؤلاه مؤلىكول ناڠ سىؤرڠ يني ؤتؤماتيس مىنيوسون ديري بوهانڽ كى بىنتوك ناڠ سىسواي ون بىرݢونا.
ڤىرڠكت كىراس ناڠ ديداساركن ڤاد ڤىرلاونان ماݢنىت راكساسا سوداه ادا دي ڤاسارن ون چؤچؤك لاون دىكسريڤسي, سىڤىرتي تىكنيك دىڤؤسيسي لاڤيسان اتؤميك (ا ل د).
فؤكوس داري ڤاداڽ بالؤك-بالؤك كو سىچارا لاڠسوڠ مىهاڤوس اكن ماتىريال, اتو باهان-باهان ناڠ ديسيمڤان اڤابيلا ݢاس ناڠ تىدهولو دي اڤليكاسيكان بايمباي.
هال يني كو ديڤاكي سىباݢاي باهن مؤلىكول ناڠ ساوراڠن ڤاد الات نانؤ ىلىكترؤنيك.
مؤلىكولار نانؤ تىكنؤلؤݢي ادلاه ڤىندىكتن ناڠ ماليباتكن مانيڤولاسي مؤلىكول باسوراڠان ناڠ تىركؤنترؤل بايك-بايك, چر ناڠ سوداه ديتىنتوكن.
اد هرڤان ݢاسان ڤىڠاڤليكاسيان رؤبؤت نانؤ دي بيدڠ كىدؤكتىران.
كرىن سيفات الامي ماتىري ناڠ بىد (ميسالڽ اتؤميك) ون اداڽ كىموڠكينان ڤىرتومبوهان ناڠ ماكين ݢانال, باݢيان يني ديليهات سىباݢاي داسار داري رىصؤلوسي يندوستري.
دىڠان ڤىنيڠكاتان دي دمىنسيؤناليتاس, ڤىنيڠكاتن ڤىربانديڠان دي باݢيان اتس-سامڤاي كى-ايسي دي ايتيهي بانار.
والاوڤون ميريڤ لاون كونسيڤ ڤينداي ميكروسكوڤ چونفوچل نڠ دكمبڠكن اوليه مرۏين مينسكاي تاهون ١٩٦١ وان ڤينداي اكوستيق ميكروسكوڤ ﴿س س ا م﴾ نڠ دكمبڠكن اوليه چلۏين قوات وان ككاواننڽ تاهون ١٩٧٠ان، تس ڤينداي ميكروسكوڤ نڠ ڤاليڠ هاڽر بيسي كواليتاس ڬمبر نڠ ڬانل، كارنا ڤنجڠڽ ڬلومبڠ كادا دباتسي سوارا اتاو چهاي.
اكن تىتڤي, ناڠ يني توه ڤرؤسىسڽ ماسيه لامبات كرىن هانچڤڽ ڤينداي دري ميكرؤسكؤڤ.
ݢروؤ لاين دري تىكنيك نانؤ تىكنؤلؤݢي تىرماسوك ناڠ مىماكي باهان دري تبوڠ دان كابىل نانؤ ناڠ ديڤاكاي دي باجان سىمي ڤىڠهانتار ميسالڽ ليتؤݢرافي ولترا فيؤلىت ناڠ دلام, ليتؤݢرافي ݢريس ىلىكترؤن, مىسين ناڠ بىفؤكوس لاون بىركس يؤن, ليتؤݢرافي جىجك نانؤ, لاڤيسان اتؤميك ون واڤ مؤلىكولار ناڠ بىرڤينده, ون تىرمسوك تىكنيك مؤلىكولار ناڠ بىرݢبوڠ سىؤراڠان كيك ميسالڽ مىڠݢوناكان كؤڤؤليمىر دي-بلؤك.
ادڽ ڤيندي ميكرؤسكؤڤي ادلاه تىكنيك ناڠ ڤىنتيڠ بايك ݢسان ڤىڠݢىلؤمڤؤككن ون مىناريك ينتي دريڤادڽ باهان نانؤ.
ميسالڽ, چؤنتؤهڽ, ڤىندىكاتان ڤيندي بىردساركان فيتور, اتؤم اتاو مؤلىكو ناڠ كو بىرڤينده-ڤينده دي ارىا دىڠان تىكنيك وجي ڤيندي ميكرؤسكؤڤي.
تىكنيك-تىكنيك يني تىرماسوك سينتىسيس كيميا, ڤىڠݢبوڠان ديري ون ڤىڠݢبوڠان ڤؤسيسي.
ڤىنىليتي دي لابؤرتؤريوم تىلىڤؤن بىلل سىميسال جؤهن ر. ارتهور.
م ب ى بؤلىه ݢاسان بوهن ساينستيس مىهندك لاڤيسن تىرتىنتو ؤلىهڽ اتؤم ون, ڤرؤسىسڽ مىمبڠون ستروكتور ناڠ روميت.
ڤربن دماسوقكن لاون ڤرتيكل نانو سوڤاي هنچڤ مڽمبوهكن لوك.
نانؤتىكنؤلؤݢي بيسا جوا بىيسي كىمامڤوان مىؤلاه ڤىڠؤباتن ناڠ سوده اد لىبيه موره ون لىبيه ڽمان ݢسان ديڤاكي دي تىمڤات-تىمڤات سىميسال وده ڤراكتيكڽ دؤكتىر وموم ون دي روماه.
ڤلاتينوم اكهير-اكهير يني ديڤاكي ݢاسان مىڠهنچڤي كىرج مىسين ديىسىل دي مىسين-مىسين يني.
سىلانجوتڽ يايتو كتليس ؤكسيدسي ناڠ مىڠؤكسيدسي هيدرؤكربؤن دن كربؤن ديؤكسيد ون بانيو.
ڤىروساهاان اسال دىنمارك ناڠ ڠارانڽ مؤدل سىباڽك ١٥ جوتا د ك ك دلام ڤىنچاريان ڤىڠݢانتي كتليس هاڽر مىماكي نانؤتىكنؤلؤݢي.
امون ڤىرموكاان ارىا كتليس ناڠ كىنا ڤىمبكرن ديماكسيمالكن, ماك ىفيسيىنسي كتليس جوا ماكسيمال.
لالو, مىڠؤلاه ڤارتيكىل نانؤ اكن مىنيڠكتكن ىفىكتيفيتس دري هاسيل كتليس مىسين ديىسىل-ݢنتيڽ اكن مىڠهسيلكن ڤىمباكرن ناڠ لىبيه بىرسيه - ون اكن مىڠوراڠي بياي.
ڤاس مىرانچڠ كىرڠك, بوهن ڤىنىليتي مىنچؤبا ݢسن مىنيرو فيتور سكلا نانؤ داري ليڠكوڠان ميكرؤ سىل ݢسان مىڠاراهكن ڤىربىدان كى ݢريس كىتورونان ناڠ سىسواي.
ت س م چ مولاي مىڠؤلاه ڤرؤسىس ٧نم دي ٢٠١٧, لالو سامسوڠ مولاي مىڠهاسيلكان ڤرؤسىس ٥ نم دي ٢٠١٨.
دري الاسان يني, بىبىراڤا كىلؤمڤؤك لالو وسول سوڤاي نانؤتىكنؤلؤݢي دياتور ؤلىه ڤىمىرينته.
بىبىراڤا ڤرؤديك ڤارتيكىل نانؤ بيسا جدي بىيسي كؤنسىكوىنسي ناڠ كد دييڠينكن.
مىڠهيروڤ نانؤ ڤارتيكىل ون سىرت نانؤ ناڠ ادا دي ودرا كو مىنيىبابكن سىجوملاه ڤىڽكيت ڤارو-ڤارو, ميسالڽ فيبرؤس.
"سبواه ستود ڬانل نڠ دتربيتكن د ناتوري نانوتچهنولوڬي منونجوقكن ببراڤ بنتوق كربون تابوڠ نانو - سبوتيڠ ڤوستر ڬسن ""ريۏولوسي نانوتيكنولوڬي"" - نڠ سام بهايڽ لاون اسبيس امون دهيروڤ كبڽقان"
دافيىس (٢٠٠٨) مىڠوسولكن ڤىت جلان ناڠ يسيڽ ڤىرتورن ناڠ مىنجىلاسكن لاڠكه-لاڠكه ݢسان مىڠاتسي كىكورڠان يني.
هاسيلڽ, بىبىرڤا بوهن اكدىميسي تىلاه بىرسوار اداڽ ڤىنىرڤان كىهتي - هتيان ناڠ لىبيه كىتت لاݢي, دىڠان ڤىرسىتوجوان ڤىماسارن ناڠ تىرتوند, ڤىلابىلان ناڠ ديتيڠكتكن ون ڤىرشارتن ڤىڠىمباڠان دت كىمانان ناڠ ديتمبه دالام كايتانڽ دىڠان بىنتوك-بىنتوك نانؤتىكنؤلؤݢي تىرتىنتو.
تىكنؤلؤݢي نوكلير ادلاه تىكنؤلؤݢي ناڠ ماليباتكن رىاكسي ينتي اتؤم.
يڽ, ڤيىررى چوريى ون ماريى چوريى مولاي مىڠينفىستيݢسي فىنؤمىنا يني.
بىبىرڤا جىنيس ردياسي كو مىلىوتي هل-هل ناڠ بياسا ون سىبىرتان كو بىرباهي دالام جوملاه نان ݢنال.
سىچر بىرتهڤ هروس ديسدري بيلا رادياسي ناڠ ديهاسيلكن ؤلىه ڤىلوروهن راديؤاكتيف ادلاه رادياسي ڤىڠيؤن, ون جوا جوملاه ناڠ تىرلالو هلوس ݢسان ديباكر كو مىنيمبولكن باهي ناڠ ڤاره سيڠ ڤانجنڠن.
سىلاݢي اتؤم كو ديڤاهمي, سيفات راديؤاكتي جدي لىبيه جىلاس.
ڤىلوروهان الف ادلاه ڤىبيلا ينتي مىمچول ڤارتيكىل الفا ناڠ مىروڤاكن دوا ڤرؤتؤن ون دوا نىوترؤن, ساما لالو لاون ينتي هىليوم.
جىنيس ردياسي يني ادلاه ناڠ ڤاليڠ باهي ون ڤاليڠ ڠاليه ݢسان ديهلاو.
جوملاه رت-رت نىوترؤن ناڠ ديلىڤاسكن ڤىر اينتي ناڠ مىڠالامي ڤىمبىلاهان ينتي لاين ديسامبات ك. نيلاي لىبيه ݢنال ڤادا ١ بىرارتي باهوا رىاكسي فيسي مىماچول لىبيه باڽك نىوترؤن ناڠ ديسىراڤڽ, ون ؤلىه كرىنا يتو ديسامبات سىباݢي رىاكسي بىرنتي مانديري.
امون ادا ڤىلوروهان سىهنچڤڽ ناڠ چوكوڤ ݢسان مىلانجوتكن رىاكسي برنتاي ڤد رىاكسي برنتاي, بىراتڽ ديسامبات هنچڤ كريتيس ون ڤىماچولان اينرڬي اكن تومبوه هنچڤ ون كد تىكىندلي, بياساڽ مڽببكن لادومان.
سىلاما ڤرؤيىك, رىاكتؤر فيسي ناڠ ڤىرتم ديكىمباڠكن بايك-بايك, والاوڤون اوالڽ ݢسان - بايك, ولاوڤون اوالڽ ݢسان مىؤلاه سىنجت ون كد مىڠهسيلكن ليستريك.
والاوڤون دىميكيان, ڤىبيلا برتڽ كريتيس هاڽ بيلا ڤىنوندان نىوترؤن اومڤت-اومڤتن, لالو رىاكسيڽ بيسا ديكؤنترؤل, چؤنتؤهڽ دىڠان مىمبوات اتو مىڠهيلاڠكن ڤىنيىرڤ نىوترؤن.
ڤاس هسيل ينتي لىبيه رينڠ ديبانديڠكن بىسي, ىنىرݢي بياساڽ ديڤاچول اكن; ڤاس ينتي لىبيه صىرت ديبانديڠ بىسي, ىنىݢي بياساڽ ديسىرڤ.
كىليمڤاݢن ىلىمىن بىرت ناڠ تىرسيسا, داري نيكىل هيڠݢا ورانيوم ون ساتروسڽ, ديسىبابكن ؤله نوكلىؤسينتىسيس سوڤىرنؤفا, ڤرؤسىس-ر.
بؤم هيدرؤݢىن ڤاكوليهن ككواتن ڤىڠهانچور بوهانڽ ناڠ ݢنالڽ ليور دري فوسي, تڤي ىنىرݢي بوهانڽ كد بيس ديكؤنترؤل.
ولاوڤون كيك يتو, كىدوا ڤىراڠكت يني بىݢوي دىڠان كىهيلاڠان ىنىرݢي بىرسيه.
فوسي نوكلير اولڽ بايستيله هاڽ دالم تاهڤ تيوريتيس سلاما ڤراڠ دنيا ١١، ڤاس بوهن علمووان د ڤروييك منهتتن ﴿دڤيمڤين اوليه ايدورد تيللر﴾ بچيچارين ميتودي ڬسن ميوله بوم.
ولاو الات نوكلير هلوس كو مىڠهانچوركن كؤت ؤلىهڽ لىدكن, اڤي ون رادياسي.
سىنجت ماچام يتو هروس مىناهن ساتو اتاوا لىبيه بىرات فيسيل سوبكريتيس ناڠ ستابيل ݢسان دتىمڤاتكن, لالو مىماسوككن كىكريتيسن (مىؤلاه ماسا تىݢڠ) ݢسان ڤىلىدكن.
ساتو اسوتوڤ اورانيوم، ڬارنڽ اورانيوم-٢٣٥، بياساڽ اولاهنڽ عالمي وان كادا چوكوڤ ستابيل، تتاڤي سلالو دتماوكن بيچامڤور وان اسوتوڤ اورانيوم-٢٣٨نڠ لبيه ستابيل.
كىموڠكينان لاين, ونسور ڤلؤتينيوم بىيسي يسؤتؤڤ ناڠ چوكوڤ كد ستابيل ݢسان ڤرؤسىس يني سوڤاي كو ديڤاكاي.
"بوهنڽ ملدق اكن سنجات نوكلير نڠ ڤرتام ڤاس اوجي چوبا لاون كودي نڠ ڠرنڽ ""ترينيتي""، ڤارق عالماوڠوردو، نيو المكسيك، تڠڬل ١٦ جولي ١٩٤٥."
سىسوداهڽ كىهانچورن ناڠ كد ڤىرناه كىجديان سىبىلومڽ ون كؤربان دري سىبوتيڠ سىنجت, ڤىمىرينته جىڤڠ مىنيىراه هنچڤ, مانونتوڠ اكن ڤىراڠ دونيا ١١.
ليمباهڽ امڤت تهون سىتىلاهڽ, ٢٩ اݢوستوس ١٩٤٩, بوهن وني سؤفيىت مىلادوم اكن سىنجت فوسي ڤىرتما بوهانڽ.
سىنجت راديؤلؤݢي ادلاه تيڤى سىنجت نوكلير ناڠ ديرانچڠ ݢسان مىمباݢي ماتىري بارچون دي ارىا بوهان موسوه.
والاو دواڠݢاڤ كد بىرݢون ون بوهن تىنتر كؤنفىنسيؤنال, سىنجت ماچام يتو مانيمبيلكن كىكهوتيرن ؤلىهڽ تىرؤريسمى نوكلير.
ڤىرجانجيان مامبؤلىه اكن ڤىڠوجيان نوكلير دي باوه تناه.
يمباهڽ ڤىنانداتڠان ڤىرجانجيان لاراڠان وجي كؤمڤرىهىنسيف ڤاد تهون ١٩٩٦ (ناڠ سىجاك ٢٠١١ بالومان بىرلاكو), سىبىراتان نىݢر باݢيان يني سوداه باجنجي ݢسان مىنيىتؤڤ سىبىراتان وجي چؤبا نوكلير.
سىڤانجاڠان ڤىراڠ ديڠين هاراتڽ لاون بىيسي ڤىرسىنجتان نوكلير ناڠ ݢنال بانار, چوكوڤ ݢسان مىماتي رتوسان جوت ورڠ.
وايه اين تناڬ نوكلير مڽدياكن سكيتر ١٥،٧% دري ليستريق دنيا ﴿ڤد تاهون ٢٠٠٤﴾ وان دڤاكاي ڬسن مڠڬاراق اكن كاڤل ايندوق، كاڤل ماماچه ايس وان كاڤل باكوڽوڠ ﴿سجاوه اين ايكونومي وان كيكهاواتيرن د ببراڤ ڤلابوهن سوده منچڬه ڤامكاين تناڬ نوكلير د كاڤل ڤڠڠكوت﴾.
هسيل فوتو ىكس-ري مىديا ون ݢيݢي ماكي كؤبالت-٦٠ اتوا سومبىر سينار-ىكس ناڠ لاينڽ.
كدوا-دواڽ مىڠاندوڠ سومبىر هالوس ٢٤١ ام ناڠ مانيمبولكن اروس كؤنستن هلوس.
ڤىنݢݢوناان لاين دلام ڤىڠىنداليان سىراڠݢ ادلاه تىكنيك سىراڠݢ بارسيه (ستىريل) ديمانا سىراڠݢ لىلاكيان ديستىريليساسي ون راديساسي ليمباه تو ديڤاچول اكن, جادي كد بيسي كىناناكن, ݢسان مىڠوراڠي ڤؤڤولاسيڽ.
سومبىر رادياسي ناڠ يڤاكي تىرماسوك سومبىر سينار راديؤيسؤتؤڤ ݢما ون اكسىلىراتؤر ىلىكترؤن.
كرىنا يتو جوا ديڤاكي كى باراڠ-باراڠ ناڠ لاين ماكانان ميسالڽ ڤىرڠكت كىراس مىديس, ڤلاستيك, تبوڠ ݢسان ڤيڤا ݢس سىلاڠ ݢسان مىماناسي كانتي, كىرتس ڤىراك ݢسانڽ مامبوڠكوس ماكانان, سوكو چاداڠ مؤبيل, كبىل ون كبىل (يسؤلاسي), بان, ون جوا باتو ڤىرمات.
ميكرواورڬانيسمى كادا كاو لاڬي بركمبڠ بياق وان ملنجوت اكن اكتيۏيتس ڬانس اتوا ڤاتوڬنڽ.
انمن كادا كاو ملنجوت اكن ڤروسيس ڤماتاڠن اتوا جادي توه المي
كايستيميوأن ڤڠولاهن ماكنن دڠن رادياسي ڤڠياون اداله كڽاتأن بهوا اينرڬي نڠ سيڠ ڤدتن ڤر ترنسيسي اتوم تيڠڬي بانر، كاو ممبله موليكول وان مڠيندوكسي ااونيساسي ﴿كارنا ايت ڠرنڽ﴾ نڠ كادا كاو دچاڤاي دڠن ڤمانسن.
تتاڤي، ڤڠڬوناان سمبتن، ڤاستاوريساسي ديڠين، ڬسن مڠڬمبركن ماكنن نڠ دايراديسي ماسيه منجادي هوال، كارنا ڤاستاوريساسي وان ايراديسي ڤد داسرڽ اداله ڤروسيس نڠ بيدا، والاوڤون حاصيل اخير نڠ دهندكي دالم ببراڤ كاسوس كاو ميريڤ-ميريڤ.
مارياي چورياي منيڠڬل كارنا انيميا اڤلستيق نڠ دأكابتكن اوليه ڤاڤرن سيدين نڠ تيڠڬي.
دڤركيراكن ستڠه دري كماتين دري هيروشيم وان ناڬسقي منيڠڬل دوا سمڤأي ليما تاهون ايمبهڽ ڤاڤرن رادياسي.
كهنچورن نوكلير مانونجوق ڤد بهاي نڠ لبيه سريوس دري ڤماچولن باهن نوكلير ك ليڠكوڠن سكيترڽ.
رياقتور ميليتر نڠ بيسي كجادين ميريڤ اداله ويندسچالي د ايڠڬريس وان سل-١ د اميريك سريكت.
ڤمبهاسن لاين دريڽ ڤنليتيان ترنسهومنيس اداله نڠ كايق اڤ مليندوڠي مأنسي دري ريسيكو ايكسيستنسيال، ميثلڽ كايق ڤراڠ نوكلير اتوا رنجاهن استرواد.
اوموڠن ايت اكن منجادي داسر كڤينترن ڬسن فيلسوف ايڠڬريس مكس موري ڬسن مولاي مڽمبت ڤرينسيڤ-ڤرينسيڤ ترنسهومنيسمى سباڬاي فيلوسوفي نڠ فوتوريس تاهون ١٩٠٠، وان مولاه سكوله ڬسن ڤميكير د چاليفورنيا نڠ سوده بركمبڠ منجادي ڬرقن ترنس هومنيس د سبرتءن دنيا.
دالم اوموڠن، ديسكراتس ممبايڠ اكن جنيس اوبت هاڽر نڠ كاو ماونجوق كابادين فيسيق وان ڤيكيرن نڠ لبيه كوات.
ست. ليون موڠكين سوده ممباريكن اد ڬسن نوۏيل فرنكنستيين كاريا انق سيدين مري سهيلليي.
سچارا خصوص، سيدين ترتاريق ڤد ڤڠمبڠن علمو اييوڬينيكا، ايكتوڬينيسيس ﴿منچيڤتا وان ممڤرتاهنكن كهيدوڤن د ليڠكوڠن اولاهن﴾، وان ڤنراڤن ڬينتيكا ڬسن منيڠكت اكن كاراقتريستيق مأنسي، ميثلڽ نڠ كايق كسهاتن وان كڤينترن.
اد - اد ايت لالو منجادي تيما ترنسهومنيس نڠ عموم ايمبه ايت.
"د باڬين ماتيريال وان مأنسي دري مانيفيستو، نوبورو كاوزواي باوله سارن نڠ ايسيڽ: ايمبه ببراڤ ديكداي، دڠن كماجوان ڤسات تيكنولوڬي كومونيكاسي، تياڤ - تياڤ اورڠ اكن بيسي ""ڤنريمأن ڬلومبڠ اوتق"" د تليڠاڽ، نڠ مڽمڤأي اكن لڠسوڠ وان تڤت اڤ نڠ اورڠ لاين ڤيكيركن وان كبليكنڽ."
"تاهون ١٩٩٦، فم-٢٠٣٠ ﴿سبلومڽ فم ايسفندياري﴾، سأورڠ نڠ فوتوريس نڠ مڠاجر ""كونسيڤ هاڽر مأنسي"" د تيه نيو سچول، د نيو يورق چيتي، مولاي مڠنعلي اورڠ - اورڠ نڠ مماكاي تيكنولوڬي، ڬاي هيدوڤ وان ڤنداڠن دنيا ڤينداهن ﴿ترنسيسي﴾ ك ڤوسطامانيس سباڬاي ""مأنسي ترنس""."
فم-٢٠٣٠ وان ۏيت-موري لالو سڬرا مولاي مولاه ڤرتموان ڬسن ترنسهومنيس د لوس ڠايليس، نڠ ايسيڽ مهاسيسوا دري كورسوس فم-٢٠٣٠ وان ڤنونتون ڤرودوق ۏيت-موري نڠ بيسيني.
ڤرهاتين خصوص اداله اكسس نڠ سام ك تيكنولوڬي ڤنيڠكتن مأنسي لينتس كلس وان ڤرباتسن.
نڠ اين لالو منيڠڬلكن اسوسياسي ترنسهومنيس دنيا سباڬاي اورڬانيساسي ترنسهومنيس انترناسيونل نڠ ترڤندڠ.
اسوسياسي ترنسهومنيس مورمون دبنتوق تاهون ٢٠٠٦.
"بوهن ترنسهومنيسمى مانيقين بانر ك ڤنداڠن ايۏولوسي، ترماسوق كادڠ-كادڠ ڤنچيڤتأن هيوان نڠ ڤينتر بانر ليوات ڤنيڠكتن كوڬنيتيف ﴿ياايت ڤنيڠكتن بيولوڬيس﴾، تتاڤي برڤڬڠ تڬوه ڤد ""ماس دڤن ايمبهڽ مأنسي"" ڬسن توجوان اخير دري اورڠ-اورڠ نڠ بيريۏولوسي."
"ايمبهڽ ""بوديا ڤوسطامانيسمى"" نڠ ايت اكن مناوركن سومبر داي ڬسن مميكيركن ڤولڠ هوبوڠن انتارا مأنسي وان ميسين نڠ سماكين چڠڬيه، ترنسهومنيسمى وان ميريڤڽ ڤوسطامانيسمى، ڤنداڠن اين، كادا منيڠڬل اكن كونسيڤ لاوس دري "سوبجيك ليبرال اوتونوم""، تتاڤي ممڤرلواس ""حق ڤريروڬتيفڽ"" ك دالم ڤماباسنڽ ڤوسطامن."
نامون، كماجوان لاينڽ برڤنداڤت بهاوا ڤوسطامانيسمى، اڤاكه ايت بنتوق فيلوسوفيس اتوا بوهن اكتيۏيسڽ، مروڤاكن ڤرڬيسيرن دري كڤريهتينان اوليهڽ كعاديلن سوسيال، دري ريفورماسي اينستيتوسي مأنسي وان دري ڤينچيرهن لاينڽ، منوجو صفة نرسيس اكن ترنسيندنسي اوق مأنسي دالم ڤنچهارين چارا سوڤاي لبيه اينده منجادي مأنسي.
باڽق ترنسهومنيس نڠ سچارا اكتيف مانيلاي ڤوتينسي تيكنولوڬي ماس دڤن وان سيستم سوسيال نڠ اينوۏاتيف ڬسن منيڠكتكن كواليتاس سموا كهيدوڤن، سمبيل باوسها مولاه رياليتاس ماتيريال ڬسن كوندسي مأنسي ممنوهي جنجي نڠ ستارا حكوم دان ڤوليتيك دڠن مڠهيلڠكن همبتن باواان مينتل دان فيسيق.
ببراڤ بوهن اهلي تيوري نڠ كايق راي كورزويال برڤيكير بهوا هنچڤڽ اينوۏاسي تيكنولوڬي سماكين هنچڤ وان ٥٠ تاهون ك دڤن موڠكين كاو هاڽ مڠحاصيلكن كماجوان تيكنولوڬي نڠ راديكل، تتاڤي موڠكين جوا سيڠولاريتس تيكنولڬي، نڠ سچارا فوندامينتل كاو ماوبه صفة مأنسي.
ميثلڽ، بوستروم سوده منوليس ريسيكو ايكسيستنسيال ترهادڤ كسجهترأن ماس دڤن اومت مأنسي، تريماسوك جوا ريسيكو نڠ كاو ديوله اوليهڽ تيكنولوڬي هاڽر.
ڬسن مڠاتسي اين، هاوكيڠ مانيقين بانر باءيق ديساين ڬينوم مأنسي نڠ ساءوراڠن اتوا ڤنيڠكتن ميكانيس ﴿ميثلڽ، انتر موه اوتق - كومڤوتر﴾ ڬسن منيڠكتكن كچرداسن مأنسي وان مڠوراڠي اڬريسي، نڠ تنڤا اين سيدين مڽمبت بهوا ڤرادبن مأنسي موڠكين تللو كادا ڤينتر تاڤي تابايمباي ڬسن برتاهن دري سيستم نڠ سماكين كادا ستابيل، مڠاكيبت اكن كارونتوهن مشاركت.
بوهن ڤميكير اين باكوليهن بهوا كممڤوان ڬسن بديسكوسي دڠن چارا نڠ برباسيس ڤمالسوان مروڤاكن امبڠ باتس نڠ كادا سوينڠ-وينڠ د مان كاو بانر ڬسن سيوراڠ اينديۏيدو ڬسن بڤاندير سيوراڠ دڠن چارا نڠ كادا بيڬانتوڠ وان اسومسي دري لوار.
"سسواي دڠن اين، باڽق ڤندوكوڠ ترنسهومنيس تركموكا، سڤرتي دان اڬين، مروجوق ڤد اورڠ نڠ بيكريتيق ترنسهومنيسمى، ڤوليتيكال سايڤ كانن وان كيري بايمباي، سباڬاي ""بيوكونسرۏاتيف"" اتوا "بيولوددتس""، سمبتن تراخير نڠ مڠاچو ڬرقن سوسيال انتي-ايندوستريعليساسي ابد ك-١٩ نڠ ماننتڠ ڤڠڬنتين ڤڬاواي مانوال مأنسي لاون ميسين."
سكينارياو نڠ سام ترجادي ڤاس اورڠ-اورڠ بيسي ايمڤلن ساراف ترتنتو نڠ ممبري بوهنڽ كاونتوڠن د تمڤت بيڬاواي وان دالم اسڤيك ڤنديديقن.
ايممورتاليسمى، اديولوڬي مورل نڠ دداسركن ك كيقينن بهوا ڤرڤنجاڠن هيدوڤ راديكل وان كابادين تيكنولڬي اداله موڠكين وان دايڠينكن، وان مڠنجوركن ڤنليتيان وان ڤڠمبڠن ڬسن ممستي اكن رياليساسيڽ.
ماتماتيكا ﴿دري بهاس يوناني﴾ ارتيڽ ڤلاجرن تنتڠ توڤيق-توڤيق نڠ كايق كوانتيتس ﴿تيوري اڠك-اڠك﴾، ستروكتور ﴿الجبار﴾، رواڠ ﴿ڬيوميتري﴾ وان ڤروبهن ﴿اناليسيس﴾.
ڤاس ستروكتور ماتماتيكا اداله موديل نڠ باءيق دريڽ فينومينا ڽات، ڤنالارن ماتيماتيس كاو دڤاكاي ڬسن ممبريكن واوسن اتوا ڤريديقسي تنتڠ عالم.
ڤنليتيان نڠ دڤرلوكن ڬسن ممچهكن مسئله ماتماتيكا كاو مماكن وقتو برتاهون-تاهون اتوا برابد-ابد دري ڤڽليديقن بركلنجوتن.
ماتماتيكا بركمبڠ ڤد كلاجوان نڠ لوماين لمبت هيڠڬ ماس ڤينچيرهن ﴿رينايسسنچ﴾، ڤاس اينوۏاسي ماتماتيكا ساليڠ براينتركسي لاونن ڤنموان علميه هاڽر مڽببكن ڤنيڠكتن ڤسات دالم تيڠكت ڤنموان ماتماتيكا نڠ برلنجوت سمڤأي وايه اين.
سباڬايمان دبوقتي اكن دڠن ڤڠهيتوڠن نڠ دتماو اكن لاون تولڠ، سلاين ڤينندو چارا مڠهيتوڠ بندا فيسيق، اورڠ-اورڠ سبلوم سجاره موڠكين جوا ڤينندو چارا مڠهيتوڠ جومله اب ستق، نڠ كايق وقتو - هاري، موسيم اتوا تاهون.
دمولاي ابد ك-٦ سم دڠن ڤيثاڬوراس، لاون ماتماتيكا يوناني، اورڠ يوناني لاوس ممولاي ستود سيستيماتيس ماتماتيكا سباڬاي سوبجيك ڬسن ديريڽ سيوراڠ.
اهلي ماتماتيكا نڠ ڤاليڠ هيبت زمان كونو ڤاليڠ سريڠ دكنل ياايت ارچهيميديس ﴿چ. ٢٨٧-٢١٢بچ﴾ دري شراچ٢٨٧.
سيستم اڠك هيندو-عرب وان اتورن ڬسن ڤماكاين اوڤراسيڽ، نڠ دڤاكاي د سلوروه دنيا ساعت اين، بركمبڠ سلاما ميلينيوم ڤرتام ماسيها د اينديا وان دترنسميسيكن ك دنيا بارت ملالوءي ماتماتيكا اسلام.
ڤنچڤاين نڠ ڤاليڠ منونجول دري ماتماتيكا اسلام اداله ڤڠمبڠن الجبار.
ڤاس ڤريود موديرن اول-اول، ماتماتيكا مولاي بركمبڠ دڠن ڤسات د ايروڤا بارت.
موڠكين، اهلي ماتماتيكا نڠ ڤاليڠ تاكموك ابد ك-١٩ اداله ماتماتيكاون جرمان چرل فريدريچه ڬاسس، نڠ ماوله باڽق كونتريبوسي ڬسن بيدڠ-بيدڠ كايق الجبار، اناليسيس، ڬيوميتري دفيرنسيال، تيوري ماتريك س، تيوري بيلڠن وان ستاتيستيك.
ڤنموان-ڤنموان ماتماتيكا تروس لنجوت ديوله وايه اين.
"خصوصڽ ماتماتيكاي تيكهن" يڠ ارتيڽ "سني ماتماتيكا"."
د بهاس ايڠڬريس، كات بندا ماتماتيكا ڠيتو اداله كات كرجا توڠڬل.
"نامون، اريستوتيليس جوا منچاتت ڤابيلا هاڽ فوكوس لاون كوانتيتس هاج كادا كاو ممبدقن ماتماتيكا دري علمو-علمو نڠ كايق فيسيكا; اوجرڽ سيدين ڤولڠ، ابستركسي وان ممڤلاجري كوانتيتس نڠ كايق ڤروڤرتي ""كاو دڤيسهكن دالم ڤميكيرن"" دري چونتيه ڽات ممبدقن ماتماتيكا."
نڠ ميوله اونيك اينتوايسياونيسمى اداله بهوا ينيا منولق اد-اد ماتماتيكا نڠ دأڠڬڤڽ برلاكو منوروت دفينيسي لاينڽ.
"هسكلل چورري منجالاس اكن ماتماتيكا سدرهانڽ سباڬاي ""علمو سيستم نڠ فورمل""."
"ڤوڤڤر جوا مڽمبت بهوا "" اولون ڤستي اكن مڠاكوي سيستم سباڬاي امڤيريس اتوا علميه ڤابيلا هاڽ كاو داوجي اوليه ڤڠالمن."""
عقل وان ايكسڤيريمن جوا بڤرن دالم ڤراوموسن دوڬان دالم ماتماتيكا وان علمو ﴿لاينڽ﴾.
چونتوهڽ، فيسيكاون ريچرد فيينمن نڠ مانمو اكن روموسن اينتڬرال جالور ميكانيكا كوانتوم مماكاي كومبيناسي نالر ماتيماتيس وان واوسن فيسيق، وان تيوري ستريڠ وايه اين، تيوري علميه نڠ ماسيه بكمبڠ نڠ منچوبا مڠڬابوڠ اكن امڤت كقواتن داس عالم، تروس ممباري اينسڤيرسي ماتماتيكا هاڽر.
اد ڤربيداان نڠ كادڠ ديوله انتارا ماتماتيكا مورني وان ماتماتيكا تراڤن
ميثلڽ د سباڬيان بسر بيدڠ ستود، لادومان ڤڠتاهوان د ايرا علميه تله مڽببكن اداڽ كلومڤوك خصوص: وايه اين اد راتوسن بيدڠ خصوص دالم ماتماتيكا وان كلومڤوك-كلومڤوك خصوص مات ڤلاجرن ماتماتيكا ڤاليڠ هاڽر نڠ منچاڤأي ٤٦ هلامن.
باڽق اهلي ماتماتيكا نڠ مڽمبت اڠڬونڽ ماتماتيكا، كچنتيكن ايمڤليسيت وان كايندهن باطينڽ.
ڬ.ه. هردي دالم ا متهيمتيچين'س اڤولوڬي مڽمبت كيقيننڽ بهوا ڤرتيمبڠن مسئله كچنتيكن ڠينى، دڠن سيوراڠڽ، چوكوڤ ڬسن اوله بوجور ستود ماتماتيكا مورني.
تيورما نڠ مڽمبت بهوا كاراقتريساسي أوبجيك اوليهڽ فيتور-فيتور اين اداله هديه.
اييولر ﴿١٧٠٧-١٧٨٣﴾ اداله نڠ برتڠڬوڠ جواب ڬسن باڽق نوتاسي نڠ دڤاكاي وايه اين.
لاين ڤد بهاس عالمي، د مان اورڠ سريڠ مڽامكن كات ﴿ميثلڽ ساڤي﴾ لاون أوبجيك فيسيق نڠ سسواي لاون ينيا، سيمبول ماتماتيكا برصفة ابسترك، كادا بيسي انالوڬ فيسيق.
بهاس ماتماتيكا جوڬ ماليبتكن باڽق اصطلاح تيكنيك ميثلڽ هومياومورفيسمى وان اينتڬرال نڠ كادا بيسي ارتي لاين د لوار ماتماتيكا.
"بوهن ماتماتيكاون مڽمبت كتڤتن بهاس وان لوڬيك ڠينا سباڬاي ""ككاان""."
"اين ڬسن مڠينداري كسالهن ""تيورما""، برداسركن اينستيتوسي نڠ ساله، نڠ باڽق ترجادي دالم سجاره سوبجيك ڠينا."
هوال ڤركارا كاتليتيان اداله ڤڽباب ببراڤ كسالهڤاهمن عموم تنتڠ ماتماتيكا.
د سيسي نڠ لاين، اداڽ بوقتي مموڠكينكن ۏيريفيكسي سموا دتال نڠ كادا كاو دبريكن دالم بوقتي توليسن تاڠن، وان ممباري كڤستين دالن بوقتي ڤنجڠ نڠ بوجور نڠ كايق تيورما فيات-طامڤسون.
سلاين ڤرهاتين نڠ اوتام اين، اد جوا سوبديۏيسي نڠ ددديكاسيكن ڬسن مڠقڤلورسي هوبوڠن دري جنتوڠ ماتماتيكا ك بيدڠ لاين: لوڬيكا، تيوري هيمڤونن ﴿داسر﴾، ك ماتماتيكا امڤيريس دري برباڬاي علمو ﴿ماتماتيكا تراڤن﴾، وان يڠ لبيه هاڽر، ڬسن ستود كتيدقڤستين.
ببراڤ كتيدقستوجواان اوليهڽ داسر ماتماتيكا بلنجوت سمڤأي وايه اين.
لالو، اين ديوله ڬسنڽ تيورما كادا لڠكڤڽ ڬöديل نڠ ﴿سچارا كادا فورمل﴾ مڽمڤأي اكن بڬيميتان بهوا ستياڤ سيستم فورمل ايفيقتيف نڠ ايسيڽ اريتماتيك داسر، جك ساتو سوارا ﴿ارتيڽ سبرتءن تيورما داڤت دبوقتيكن بوجور﴾، ڤستي كادا لڠكڤ ﴿ارتيڽ اد جوا تيورما نڠ بوجور نڠ كادا كاو دبوقتي اكن دالم سيستم ڠيتو﴾.
لوڬيك موديرن لالو دباڬي منجادي تيوري ريكورسي، تيوري موديل وان تيوري بوقتي، وان تركايت ارت لاون علمو كومڤوتر تيوريتيس، لالو تيوري كاتڬوري.
تيوري كومڤوتبيليتس مندالمي برباڬاي موديل تيوريتيس كومڤوتر، ترماسوق موديل نڠ ڤاليڠ تركنل - ميسين توريڠ.
"ڤرتيمبڠن بيلڠن اصلي جوا ماننجوق ك بيلڠن ترنسفينيت، نڠ ميوله فورمل كونسيڤ ""كادا تيهايڠڬ""."
لالو، اورڠ داڤت ممڤلاجري كلومڤوك، چينچين، بيدڠ وان سيستم ابسترك لاينڽ; بايمباي ستود ڠيتو ﴿ڬسن ستروكتور نڠ ددفينيسيكن اوليه اوڤراسي الجبار﴾ مروڤاكن اصل دري الجبار ابسترك.
تريڬونوميتري اداله چابڠ ماتماتيكا نڠ برهوبوڠن لاون هوبوڠن انتارا سيسي وان سودوت سڬيتيڬ وان دڠن فوڠسي تريڬونوميتري.
ڬيومتري چمبوڠ وان ديثكريت دكمبڠكن ڬسن مولاه تونتوڠ مسئله دالم تيوري بيلڠن وان اناليسيس فوڠسيونال، تتاڤي وايه اين دڬوناكن ڬسن اڤليكسي دالم اوڤتيمسي وان علمو كومڤوتر.
كلومڤوك دوستا دڤاكاي ڬسن ممڤلاجري رواڠ، ستروكتور وان ڤروبهن.
فوڠسي لالو مونچول سباڬاي كونسيڤ اينتي نڠ منجالاس اكن ڤروبهن كوانتيتس.
ساله ساتو اڤليكسي دري اناليسيس فوڠسي اداله ميكانيكا كوانتوم.
"بوهن ماهير ستاتيستيكا ﴿بيڬاواي سباڬاي باڬين دري ڤروييك نڠ مانيليتي﴾ ""ماوله داتا نڠ ماسوق عقل"" لاون سمڤليڠ اچق وان لاون ايكسڤيريمن اچق; ديساين سمڤل ستاتيستيك اتوا ايكسڤيريمن مامستي اكن اناليسيس داتا ﴿سبلوم داتا ترسديا﴾."
اناليسيس نوميريك ممڤلاجر ميتودي ڬسن هوالن دالم اناليسيس مكا اناليسيس فوڠسيونال وان تيوري اڤروقسيماسي; اناليسيس نوميريك منچاكوڤ جوا ستود تنتڠ ڤندكتن وان ديثقتريتيسسي سچارا لواس لاون ڤرهاتين خصوص ڬسن كسالهن ڤمبولتن.
مدالي چيرن دتونجوق اكن ٢٠١٠ ڬسن ماوله اورڠ ڤينندو لاون ڤريستاسي سعمور هيدوڤ.
دفتر ڤريستاسي اين سمڤأي ك سلبريتس ڬانل د كالڠن بوهن ماتماتيكاون، وان سكادا تو سمبيلن دري مسئله وايه اين تونتوڠ دڤچهكن.
نيلاي ڤي ڤرتام كالي دهيتوڠ لاون سيدين.
"ايت اداله ڤيثاڬوراس نڠ منچيڤتاكن اصطلاح ""ماتماتيكا""، وان لاون سياڤا ستود ماتماتيكا ڬسن كڤنتيڠنڽ سيوراڠ دمولاي."
اوليهڽ ڤرسليسيهن ڤوليتيك، كومونيتس كريستين د الايك ساندريا مڠحكومڽ، ماڠڬڤ سيدين اومڤت-اومڤتن، وان منلنجڠي سيدين لالو ماڠيكيس كوليت سيدين وان كوليت كران ﴿اد نڠ مڽمبت ڬنتيڠ ﴾.
ڤندانأن ڬسن ڤنرجمه تيكس-تيك س علميه دالم بهاس لاين تروس برلنجوت سڤنجڠ ماس ڤمرينتاهن خليفه تاتينتو، وان جوا سكاليڽ علماء تاتينتو جوا منجادي اهلي دالم كاريا-كاريا نڠ بوهنڽ ترجمهكن وان ڤد اخيرڽ منداڤت دوكوڠن لبيه ڬسن تاروس مڠمبڠكن علمو-علمو ترتنتو.
سبواه فيتور ڤنتيڠ دري باڽق بوهن سرجان نڠ بيڬاوي د باوه ڤمرينته مسلم د ابد ڤرتڠهن اداله بهوا بوهنڽ سريڠ ڤوليمته.
سلاما ڤريود ترنسيسي دري بوديا فياودل وان جامن-جامن ڬرجا ك بوديا سكولر، باڽق بوهن ماتماتيكاون نڠ تاسوحور بيسي ڬويان لاين: لوچ ڤاچياولي ﴿نڠ مانمو اكن اكوتنسي﴾; نيچچولò فونتان ترتاڬليا ﴿اينسيڽور وان ڤنجاڬ بوكو نڠ دڤينندوي اورڠ﴾; ڬرولماو چردانو ﴿نڠ مانمو اكن ڤروباليتيتس وان ايكسڤنسي بينوميال﴾; روبيرت ريچورد ﴿دوقتر﴾ وان فرنçاوءيس ۏيèت ﴿ڤڠاچارا﴾.
اونيۏرسيتس-اونيۏرسيتس ايڠڬريس ڤد ڤريود ڠينا مڠمبيلي ببراڤ ڤندكتن نڠ اقرب وان اونيۏرسيتس-اونيۏرسيتس إيطالياا وان جرمان، تتاڤي اوليهڽ بوهنڽ سوده مراساي كبيبسن وان اوتونومي نڠ سوبستنسيال، ڤروبهن د سان تله دمولاي دڠن زمان ڤينچيرهن، ڤڠاروه نڠ سام لاوڠ نڠ مڠيلهمي هومبولدت.
بوهن موريد-موريد ڬوا ڬسن منالاتي د كلس ڬانل اتوا لابوراتوريم وان مولاي منوليس تيسيس دوكتورل لاون ايسي نڠ لبيه علميه.
بوهن ماتماتيكاون مورني وان نڠ تراڤن لالو دأڠڬڤ سباڬاي دوا دري كارير ستيم ﴿ساءين س، تيكنولوڬي، تيكنيك وان ماتماتيكا﴾.
اكتواريس جوا منجواب ڤرتاڽان توڤيق كأواڠان، تيماسوك نڠ ماليبتكن تيڠكت ااورن ڤينسيون نڠ دبوتوه اكن ڬسن منداڤت اكن ڤنداڤتن ڤينسيون ترتنتو وان چارا دمان ڤراوسهأن هاروس مڠينۏيستاسيكن سومبر داي ڬسن ممكسيمالكن لابا اتس اينسۏيستاسي نڠ ماءيڠت ڤوتينسي ريسيكو.
سيستم هيايروڬليف ڬسن اڠك مصر، نڠ كايق اڠك روموي لالو، دتورون اكن دري تندا ڤڠهيتوڠن نڠ دڬوناكن ڬسن مڠهيتوڠ.
سيستم بيلڠن اول نڠ ممبوات نوتاسي ڤوسيسي لاين بوهن ديسيمال، تيماسوك سيستم سايك ساڬيسيمال ﴿باسيس ٦٠﴾ ڬسن اڠك بابيلونيا، وان سيستم ۏيڬيسيمال ﴿باسيس ٢٠﴾ نڠ منجالاس اكن اڠك ماي.
سبلوم كاريا اييوچليد سكيتر تاهون ٣٠٠ سم، ستود يوناني دالم ماتماتيكا تومڤڠ تينده لاون كڤرچايأن بوهن فيلوسوفيس وان ميستيس.
بوهن يوناني كونو كادا بيسي سيمبول ڬسن اڠك نول سمڤأي ڤريود هيللينيستيچ، وان بوهنڽ مماكاي تيڬ سيت سيمبول نڠ باڤيسه سباڬاي اڠك: ساتو سيت ڬسن ساتوان، ساتو ڬسن ڤولوهن، وان ساتو ڬسن راتوسن.
ڤمباڬين الڬوريتم بوهنڽ نڠ سيڠ ڤنجاڠن اداله سام، وان الڬوريتم اكر كوادرات ديڬيت-دمي-ديڬيت، نڠ ڤوڤولر دڬوناكن هاڽر-هاڽر اين ڤد ابد ك-٢٠، دڤينندوي جوا لاون ارچهيميديس ﴿نڠ موكين جوا سوده مانمو اكن اين﴾.
اورڠ چينا كونو تله ممڤلاجري اريتماتيك تيڠكت لنجوت سجق ديناستي شڠ وان تاروس لنجوت سمڤأي ديناستي تڠ، دري بيلڠن داسر هيڠڬ الجبار تيڠكت لنجوت.
ڬسن تمڤت راتوسن، بوهنڽ لالو مماكاي ڤولڠ سيمبول ڬسن تمڤت ساتوان، وان ساتروسڽ.
بوهن چينا كونو اداله اورڠ-اورڠ نڠ ڤرتام نڠ مانمو اكن، ڤاهم وان مانراڤكن اڠك نيڬاتيف سچارا برمعنى.
"د زمانڽ، اسكوڤ سيريا سيۏيروس سبوخت ﴿٦٥٠ اد﴾، اد مڽمبت، ""اورڠ اينديا بيسي ميتودي ڤرهيتوڠن نڠ كادا كاو ديامبوڠ لاون كات-كات."
بوهن عرب لالو بلاجر جوا ميتودي هاڽر اين وان دكنل لاون حساب.
بركمبڠڽ الجبار د دنيا اسلام ابد ڤرتڠهن، وان جوا د ايروڤا رينايسنس، اداله حاصيل دري ڤڽدرهانان ڬانل ڤرهيتوڠن ملالوءي نوتاسي ديسيمال.
ايكسڤريسي اريتماتيك هاروس داوجي ڤولڠ سسواي لاون اوروتن اوڤراسي نڠ دكاهندكي.
ميثلڽ، كومڤوتر داڤت مماكاي ڤولڠ سيركويت ڤنمباهن نڠ اد وان مڽيمڤن سيركويت تمبهن ڬسن مانراڤ اكن ڤڠوراڠن، لاون مماكاي ميتودي تمبهن دوا ڬسن مواكيلي كبليكن اديتيف، نڠ امت موده دتراڤكن دالم ڤراڠكت كراس ﴿نڬاسي﴾
ڤركاليان جوا كاو مڠڬابوڠ دوا اڠك جادي ساتو اڠك، حاصيلڽ.
جك بيلڠن-بيلڠن ايت دبايڠ اكن ترلتق دالم ساتو ڬاريس، ڤركاليان وان بيلڠن نڠ لبيه ڬانل دري ١، سمبت اج ايك س، سام دڠن مرنتڠكن صبراتانڽ منجاوه دري ٠ سچارا سراڬم، سدميكن روڤا سهيڠڬ بيلڠن ١ ايت سأورڠ درنتڠكن ك تمڤت ايك س اد.
اڤڤون نڠ دباڬي وان نول حاصيلڽ كادا كاو ددفينيسي اكن.
تيورما داسر دري اريتماتيك ڤرتام كالي دبوقتي اكن اوليه چرل فريدريچه ڬاسس.
"نوتاسي ڤوسيسي ﴿جوا دڤينندوي لاون ""نوتاسي نيلاي تمڤت""﴾ ماروجوق ڤد ڤاواكيلن اتوا ڤڽانديان اڠك مماكاي سيمبول نڠ سام ڬسن اوروتن بسرن نڠ بيدا ﴿ميثلڽ، ""تمڤت ساتوان""، ""تمڤت ڤولوهن""، ""تمڤت راتوسن""﴾ لاون تيتيق راديايك س، مماكاي سيمبول نڠ سام ڬسن مواكيلي ڤچاهن ﴿ميثلڽ،""تمڤت ڤرسڤولوهن""، ""تمڤت ڤرسراتوس""﴾."
ڤماكاين ٠ ڬسن ڤڠڬنتي، وان، اوليه كارنا ايت، ڤماكاين نوتاسي ڤوسيسي ڤرتام كالي دبوقتي اكن دالم توليسن جاين دري اينديا نڠ جودولڽ لوكۏيبهâڬ، نڠ تڠڬلنا ٤٥٨ م وان هاڽر ڤد اول ابد ك-١٣، كونسيڤ-كونسيڤ اين، ساليڠ بڤينداه ك ايروڤا اوليه فيبوناچچي مماكاي سيستم اڠك هيندو-عرب.
حاصيلڽ دهيتوڠ لاون ڤنمباهن بيولڠ ساتو ديڬيت دري ستياڤ نومور نڠ منمڤتي ڤوسيسي نڠ سام، دلنجوتكن دري كانن ك كيري.
ديڬيت ڤاليڠ كانن اداله نيلاي ڬسن ڤوسيسي وايه اين، وان حاصيل ڬسن ڤنمباهن ديڬيت برايكوتڽ ك كيري منيڠكت لاون نيلاي ديڬيت كدوا ﴿ڤاليڠ كيري﴾، نڠ سلالو ساتو ﴿جك لاين نول﴾.
تبايل ڤركاليان نڠ سڤولوه باريس وان سڤولوه كولوم دهندق حاصيل ڬسن ستياڤ ڤاسڠا ديڬيت.
تيكنيك نڠ ميريڤ اين جوا اد ڬسن ڤنمباهن وان ڤمباڬين.
دالم اصطلاح ماتماتيكا، كاراقتريستيق اين دكنل لاون ڤنوتوڤن، وان دفتر سبلومڽ دڬامبر اكن سباڬاي .
جومله كولوم ڤينچي اداله ٢٥.
اوڤراسي اين داولڠ مماكاي نيلاي-نيلاي د كولوم شيلليڠ، دڠن لڠكه تمبهن منمبهكن نيلاي نڠ دباوا ك دڤن دري كولوم سين.
"ساتو بوقليت خاص نڠ منچاڤأي ١٥٠ هلامن دتابولسيكن كليڤتن ""دري ساتو هيڠڬ سڤولوه ريبو لاون برباڬاي هرڬ مولاي دري ساتو هيڠڬ ساتو ڤون""."
ستود اين كادڠ-كادڠ دكنل لاون الڬوريسمى.
سلاين ايت ڤولڠ، اريتماتيك جوا دڤاكاي اوليه بوهن علماء اسلام ڬسن مڠاجركن ڤنراڤن حكوم-حكوم نڠ اد كاءيتنڽ للاون زكاة وان ايرث.
ڤنجوملاهن ﴿بياساڽ دتنداا لاون سيمبول ڤلوس﴾ اداله ساله ساتو دري امڤت اوڤراسي داسر اريتماتيك، تيڬ لاينڽ اداله ڤڠوراڠن، ڤركاليان وان ڤمباڬين.
د الجبار، باڬايان لاين ڤولڠ دري ماتماتيكا، ڤنمباهن داڤت جوا دڤاكاي ڬسن أوبجيك اسبترك ميثلڽ ۏيكتور، ماتريايك س، سوبرواڠ وان سوبڬروڤ.
"مڠڬوناكن اخيران -ند مڠحاصيلكن ""تمبهكن""، ""حال نڠ اكن دتمبه اكن""."
""جومله"" وان ""نڠ دجوملهكن"" اصلڽ دري بهاس لاتين سومم ""نڠ ترتيڠڬ، ڤاليڠ تيڠڬي"" وان كات كرجا سوممري نڠ ساليڠ تركايت."
"اصطلاح بهاس ايڠڬريس ""اددن"" وان ""تمبه"" ديوله تركنل لاون چاوچر."
چونتوهڽ، هاروسكه ڬويان نڠ ابيسي ديارتيكن نڠ ﴿ابي﴾سي اتوا ا+﴿بسي﴾؟
بهكن ببراڤ هيوان مانونجوق اكن كممڤوان نڠ ترباتس ڬسن منمبه، تراوتماڽ ڤريمات.
"دڠن ڤڠالمن تمبهن، انق-انق بلاجر منجومله اكن لبيه هنچڤ دڠن ممنفعتكن كوموتاتيفيتس ڤنجوملاهن لاون مڠهيتوڠ دري بيلڠن نڠ لبيه ڬانل، دالم حال اين، دمولاي لاون تيد وان دلنجوت اكن مڠهيتوڠ ""امڤت، ليما."""
نول: سجق نول اداله ايدينتيتس نڠ اديتيف، منمبهكن نول اداله سيڤيلي.
ساتو مييلرس اكن دوا ڤچاهن ديسيمال د اتس ساتو سام لاين، لاون تيتيق ديسيمال د لوكاسي نڠ سام.
جك اددند اداله كچڤتن روتسي دوا ڤوروس، مريك كاو دتمبهكن لاون دفيرنسيال.
نڠ ايت ممنفعتكن ميكانيسمى ڤمباوا نڠ دبنتو لاون ڬراۏيتاسي.
نڠ ايت ممنفعتكن ميكانيسمى ڤمباوا نڠ دبنتو لاون ڬراۏيتاسي.ڬسن مڠوراڠي، اوڤراتور هاروس مماكاي تمبهن كلكولتور ڤسچل، نڠ مامرلو اكن لڠكه سباڽق ڤنجوملاهن.
اد دوا ڬربڠ، زور وان اند ڬسن درياليساسيكن دالم لوڬيك ديڬيتل نڠ مموڠكين اكن رياليساسي راڠكين ڤنمبه ڤنوه نڠ ڤد ڬيليرنڽ داڤت دڬابوڠ اكن منجادي اوڤراسي لوڬيس نڠ لبيه روميت لاڬي.
باڽق ايمڤليمينتاسي، ڤد ڽاتڽ، هيبريد دري تيڬ ديساين تراخي ڠينا.
لواڤن اريتماتيك نڠ كادا تدوڬ اداله ڤڽباب كسالهن ڤروڬرام نڠ چكوڤ عموم.
هرفيهڽ، دفيني د اتس اداله ڤنراڤن تيوراما ريكورسي ڤد هيمڤوانان نڠ اوروت سباڬيان ن٢.
ڤابيلا ا اتوا ب اداله نول، مك ڠيتو اداله ايدينتيتس نڠ برلاكو.
د سيني، سميڬروڤ دبنتوق اوليه بيلڠن اصلي وان ڬروڤ اداله ڬروڤ اديتيف بيلڠن بولت.
كوموتاتيفيتس وان اسوسياتيفيتس دري ڤنجوملاهن ريال برصفة لڠسوڠ; مڠارتي اكن بيلڠن ريال ٠ سباڬاي هيمڤونن راسيونل نيڬاتيف، ڬمڤڠ دليهت سباڬاي ايدينتيتس نڠ دتمبه اكن.
ساتو اورڠ هاروس ممبوقتي اكن بهوا اوڤراسي اين تردفينيسي دڠن باءيق، بروروسن دڠن اوروتن چو-چاوچهي.
"كومڤولن بيلڠن بولت مودولو ٢ هاڽ بيسي دوا ايليمن; اوڤراسي ڤنجوملاهن نڠ دواريثيڽ دكنل اورڠ دالم لوڬيك بووليان سباڬاي فوڠسي ""ايكسقلوسيف اتاو""."
ڠينى لالو ممبريكن دوا ڬينرالساسي نڠ بيدا دري ڤنمباهن بيلڠن اصلي ك ترنسفينيت.
اد لبيه باڽق ڬينراليساسي ڤركاليان دبنديڠكن ڤنمباهن.
بهكن ڽاتڽ، ڤبيلا دوا بيلڠن نوننيڬاتيف ا وان ب بربيدا اوروتن ڬانلڽ، مك جومله كدوانيا كيرا-كيرا سام دڠن مكسيمومڽ.
اين منچاكوڤ ڬاڬسن تنتڠ جومله ساتو اڠك، نڠ اداله ديريڽ سأورڠ، وان جومله كوسوڠ، نڠ نول.
"اينتڬراسي اداله سماچم ""ڤنجوملاهن"" د اتس كونتينوم، اتوا لبيه تڤتڽ وان عمومڽ، د اتس جنيس-جنيس ڬندا نڠ كاو دبدقن."
كومبيناسي لينيار ساڠت برڬونا دالم كونتيك س د مان ڤنمباهن لڠسوڠ اكن ملڠڬر ببراڤ اتورن نورملعيسىسي، سڤرتي ڤنچمڤوران ستراتيڬي دالم تيوري ڤرماءينن اتوا سوڤرڤوسيسي كادأن دالم ميكانيكا كوانتوم.
ڤمباڬين اداله ساله ساتو دري امڤت اوڤراسي داسر اريتماتيك، چارا بيلڠن نڠ دڬابوڠ اكن ڬسن ميوله بيلڠن هاڽر.
دوماءين د مان ڤمباڬين اييوچليديان ﴿دڠن سيسا﴾ دجلس اكن دسمبت جوا دوماءين اييوچليديان وان منچاكوڤ چينچين ڤولينوميال دالم ساتو نڠ كادا تنتو ﴿نڠ مندفينيسي اكن ڤركاليان وان ڤمبمباهن ڤد روموس ۏاريابيل توڠڬل﴾.
تندا ڤمباڬين ڠينا جوا دڤاكاي سيوراڠ ڬسن مواكيلي اوڤراسي ڤمباڬين ڠيتو سيوراڠ، ميثلڽ ڬسن لابيل ڤد ڤينچيتن كلكولتور.
ڤمباڬين أوبجيك ببراڤ ڤد ساتو وقتو د ستياڤ ڤوترن ڤمباڬين ك ستياڤ باڬين مڠارح ڤد ڬاڬسن ‘مموتوڠ' سواتو بنتوق ڤمباڬين د مان اورڠ بركالي-كالي مڠوراڠي كليڤتن ڤمباڬي دري ديۏيدن ڠيتو سيوراڠ.
سساورڠ كاو مماكاي تبايل الڬوريتم ڬسن مماكاي دوا اڠك، دڠن مڠوراڠي لوڬريتم دوا اڠك، لالو منچاري انتيلوڬريما دري حاصيلڽ.
ببراڤ بهاس ڤمروڬرمن، ميثلڽ چ، ممڤرلاكوكن ڤمباڬين بيلڠن بولت نڠ كايق كاسوس ٥ د اتس، جادي جوابانڽ اداله بيلڠن بولت.
دمكين ڤولا، ڤمباڬين كانن ب اوليه ا ﴿دتوليس﴾ اداله سولوسي ي ڬسن ڤرسامأن.
چونتوهڽ ترماسوق الجبار ماتريك س وان الجبار كواترنياون.
ماسوقڽ ايكسڤريسي سڤرتي ايت ك سباڬيان بسر كلكولتور مانيمبول اكن ڤسان نڠ ساله.
اوليه ڤڠڬنتين اين كاو مڠوراڠي نڠ لبيه ڬانل دري دوا اڠك، مڠولاڠي ڤروسيس اين ممباري ڤاسڠن اڠك نڠ لبيه كچيل بروروت-اوروت سمڤأي كدوا اڠك منجادي سام.
فكتا بهوا ڬچد سلالو كاو دايكسڤريسيكن لاون چارا اين دڤينندوي لاون ايدينتيتس بéزواوت.
دڠن ڤرباءيقن ڠينى، الڬوريتم كادا ڤرنه ممبوتوهكن لڠكه لبيه دري ليما كالي جومله ديڬيت ﴿باسيس ١٠﴾ دري بيلڠن بولت نڠ لبيه هالوس.
الڬوريتم اييوچليديان بيايسي باڽق تيوري وان جوا اڤليكسي ڤركتيس.
الڬوريتم اييوچليديان كاو دڤاكاي ڬسن منونتوڠ اكن ڤرسامأن ديوفانتيني، نڠ كايق مانمو اكن بيلڠن نڠ ممنوهي ببراڤ كوڠروانسي منوروت تيورما سيسا چينا، ڬسن ممباڠون ڤچاهن لنجوتن، وان ڬسن منموكن ڤندكتن راسيونل نڠ اكورت ڬسن بيلڠن ريال.
ڤمباڬي ڤرسكوتوان نڠ ڤاليڠ ڬانل سريڠ دتوليس سباڬاي ڬچد﴿ا،ب﴾ اتاو، لبيه سدرهان، سباڬاي ﴿ا،ب﴾، والاوڤون نوتاسي نڠ اخي ڤين امبيڬو، جوا دڤاكاي ڬسن كونسيڤ سڤرتي ايديال دالم ريڠ بيلڠن بولت، نڠ ارت تركايت لاون ڬچد.
ميثلڽ، باءيق ٦ ماوڤون ٣٥ لاين بيلڠن ڤريم، كارنا كادوا-دواڽ بيسي دوا فكتور ڤريم: ٦ = ٢ × ٣ وان ٣٥ = ٥ × ٧.
فكتوريساسي بيلڠن بولت ڬانل ديقيني منجادي هوال ڬسن كومڤوتسي نڠ ساڠت ڠاليه، وان كامانن باڽق ڤروتوكول كريڤتوڬرافي نڠ باڽق دڤاكاي دداسر اكن ڤد كادا لايقڽ.
هيمڤونن سموا كومبيناسي لاينار اينتڬرال دري ا وان ب سبوجورڽ سام لاون هيمڤوننس سبرتءن كليڤتن ڬ ﴿مڬ، د م اداله بيلڠن بولت﴾.
دڠن كات لاين، كليڤتن بيلڠن نڠ لبيه هالوس رق-١ دكوراڠ اكن دري بيلڠن نڠ لبيه ڬانل رق-٢ سمڤأي مڽيسا رق لبيه هالوس ڤد رق-١.
كارنا ايت، چ ممباڬي سيسا اول ر0، كارنا ر0 = ا − ق0ب = مچ − ق0نچ = ﴿م − ق0ن﴾چ.
كامي، ڤرتام-تام منچوبا مولاه اوبين ڤرسڬي ڤنجڠ مكا اوبين ڤرسڬي ب-بي-ب; تتاڤي، ڠينا لالو مڽيساكن ڤرسڬي ڤنجڠ ر٠-كالي-ب، د مان ر٠ < ب. كامي لالو منچوبا ڬسن مماسڠ ڤرسڬي ڤنجڠ سيسا لاون اوبين ڤرسڬي ر٠-كالي-ر٠.
تيورما نڠ منداساري دفينيسي ڤمباڠيان اييوچليديان ممستي اكن بهوا حاصيل باڬي وان سيسا سيڤرتي ايت سلالو اد وان اونيك.
ڤد اخير اتراسي لواوڤ، ۏاريبيل ب مڽيمڤن سيسا رق، سداڠكن ۏاريابلي ا مڠيڠكوتي ڤنداهولوڽ، رق-١.
ماتماتيكاون وان سجاروان ب.ل ۏن در وااردن مڽارن اكن بهوا بوكو ۏيا برأصل دري بوكو تيك س تنتڠ تيوري بيلڠن نڠ دتوليس اوليه بوهن اهلي ماتماتيكا د سكوله ڤيثاڬوراس.
برابد-ابد كمودين، الڬوريتم اييوچليد دتماو اكن سچارا منديري باءيق د اينديا والاوڤون د چينا، تاروتام ڬسن مماچه اكن ڤرسامأن ديوفاتيني نڠ تيمبول دالم استرونومي وان ماوله كلاندر نڠ اكورت.
الڬوريتم اييوچليديان ڤرتام كالي دجلس اكن سچارا نوميريك وان دڤوڤولر اكن د ايروڤا دالم ايديسي كدوا دري بچهيت'س ڤروبلèمس ڤلاعيسىنث ايت دéليچتبلي ﴿هوال نڠ ماوله هيموڠ وان ماوله ڽامن، ١٦٢٤﴾.
ڤد ابد ك-١٩، الڬوريتم اييوچليديان مڠارح ڤد ڤڠمبڠن سيستم بيلڠن هاڽر، نڠ كايق بيلڠن بولت ڬاسسين وان بيلڠن بولت ايسينستيين.
ڤيير ڬوستۏ ليجياوناي ديريچهليت ڤيننيا منجادي نڠ ڤرتام ڤاسن مانراڠ اكن الڬوريتم اييوچليديان سباڬاي داسر دري باڽقڽ تيوري اڠك.
ميثلڽ، ددكيند اداله نڠ ڤرتام ڬسن ممبوقتي اكن تيورما دوا ڤرسڬي فيرمت مماكاي فكتوريساسي اونيك بيلڠن بولت ڬاسسين.
اڤليكسي لاين دري الڬوريتم اييوچليد دكمبڠ اكن ڤد ابد ك-١٩.
ببراڤ الڬوريتم ريلاستي بيلڠن بولت بارو تله دكمبڠ اكن، سڤرتي الڬوريتم هيلامن فيرڬوسون وان ر.و. فورچادي ﴿١٩٧٩﴾ وان الڬوريتم للل.
بوهنڽ بيڬانتين ڬسن ماماچول كليڤتن تومڤوكن نڠ جوملهڽ م نڠ لبيه هالوس دري تومڤوكن نڠ لبيه ڬانل.
دڠن ميزين اكن او ڬسن ممۏارياسيكن سبرتأن بيلڠن بولت نڠ موڠكين، سولوسي تق ترباتس كاو دحاصيل اكن دري سولوسي توڠڬل ﴿ايك س١، ي١﴾.
د بيدڠ ڠينا، حاصيل اوڤراسي ماتماتيكا اڤ ڤون ﴿ڤنجوملاهن، ڤڠوراڠن، ڤركاليان اتوا ڤمباڬين﴾ دكوراڠي مودولو ١٣; ياايت، كليڤتن ١٣ دتمبه اكن اتاو دكوراڠي اكن سمڤأي حاصيلڽ اد دالم كيسرن 0-١٢.
وايه اين، اسومسي اكن بهوا حاصيلڽ برلاكو ڬسن سبرتأن نيلاي ن هيڠڬ م - ١.
سباڬاي ڬمبارنڽ، كموڠكينن سبواه قوتينين ١، ٢، ٣، اتوا ٤ كيرا-كيرا اداله ٤١،٥%، ١٧،٠%، ٩،٣% وان ٥،٩% ماسيڠ-ماسيڠڽ.
ساله ساتو ڤندكتن نڠ كادا ايفيسيان ڬسن منچاري قڤق دري دوا بيلڠن اصلي ا وان ب اداله دڠن مڠهيتوڠ سبرتءن ڤمباڬي ڤرسكوتوانڽ; مك ڬچد اداله ڤمباڬي ڤرسكوتوان نڠ ڤاليڠ ڬانل.
سڤرتي نڠ دسبوت اكن د اتس، ڬچد سام دڠن ڤرودوق دري فكتور ڤريم نڠ دباڬي اوليه دوا اڠك ا وان ب. ميتودي وايه اين ڬسن فكتوريساسي ڤريم جوا كادا ايفيسيان; باڽق سيستم كريڤتوڬرافي موديرن نڠ بهكن مڠندلاكن كادا ايفيسيانڽ ڠيتو.
الڬوريتم ڬچد ليهمر مماكاي ڤرينسيڤ عموم نڠ سام لاون الڬوريتم بينر ڬسن مهنچاڤي ڤرهيتوڠن ڬچد دالم باسيس اربيترير.
الڬوريتم اييوچليديان كاو دڤاكاي ڬسن مانونتوڠ اكن ڤرسامأن ديوفاتيني لينيار وان مسئله سيساان چينا ڬسن ڤولينوميال; ڤچاهن لنجوتن دري ڤولينوميال جوا داڤت ددفينيسيكن.
ستياڤ دوماءين اييوچليديان اداله دوماءين فكتوريساسي اونيك ﴿اوفد﴾، والاو سابوجورنڽ كادا بوجور.
دوماءين اييوچليديان سلالو مروڤاكن دوماءين ايديال نڠ اوتام ﴿ڤيد﴾، دوماءين اينتڬرال د مان ستياڤ ايديال اداله ايديال اوتام.
ڤمبيلڠ وان ڤڽبوت جوا دڤاكاي دالم ڤچاهن بياسا، تيماسوك ڤچاهن ماجموك، ڤچاهن كومڤليك س، وان بيلڠن چمڤوران.
اصطلاح اين اولڽ دڤاكاي ڬسن ممبدقن جنيس ڤچاهن ڠينا دري ڤچاهن سايك ساڬيسيمال نڠ دڤاكاي دالم استرونومي.
حال ڠينا دجلس اكن دالم بوكو تيك س ابد ك-١٧ تيه ڬروند اوف ارث.
حاصيل كالي ڤچاهن وان كبليكنڽ اداله ١، مك كبليكنڽ اداله كبليكن ڤركاليان دري سواتو ڤچاهن.
سيسنيا منجادي ڤمبيلڠ باڬين ڤچاهن.
كارنا ٥ايك س١٧ ﴿=٨٥﴾ لبيه ڬانل دري ٤ايك س١٨ ﴿=٧٢﴾، حاصيل ڤربنديڠنڽ اداله .
كارنا سڤرتيڬ دري سيڤيرمڤت اداله سيڤيردوا بلس، دوا ڤرتيڬ دري سيڤيرمڤت اداله دوا ڤر دوا بلس.
تركادڠ، ديسيمال برولڠ كادا ترباتس دڤرلوكن ڬسن منچاڤأي ڤريسيسي نڠ سام.
بوهن مصر مماكاي ڤچاهن مصر سم.
ميتودي بوهنڽ ممباري اكن جوابان نڠ سام لاون ميتودي موديرن.
ڤرسامأن ڤچاهن موديرن نڠ دكنل سباڬاي ۏينناراسي ڤيننيا اصلڽ دري اينديا دالم كاريا اريابهتا، براهماڬوڤتا، وان بهسكارا.
"دالم ماتماتيكا، اريتماتيك مودولر اداله سيستم اريتماتيك ڬسن بيلڠن بولت، د مان اڠك-اڠك ""ممبوڠكوس"" ڤبيلا منچاڤأي نيلاي ترتنتو، نڠ اين دسبوت مودولوس."
اڤليكسي نڠ ڤاليڠ ڤركتيس اداله مڠهيتوڠ چيچك ساوم دالم ڤڠيدنتيفيكاسي نومور سري.
رسا وان ضيففياي-هيللمن مماكاي ايكسڤونينسيال مودولر.
ڠينا دڤاكاي اوليه ايمڤليمينتاسي نڠ ڤاليڠ ايفيسيان دري ڤمباڬي ڤرسكوتوان نڠ ڤاليڠ ڬانل ڤولينوميال، الجبار لينيار ايكساق وان الڬوريتم باسيس ڬرöبنر اتس بيلڠن بولت وان بيلڠن راسيونل.
اوڤراسي مودولو، نڠ كايق دايمڤليمينتاسيكن دالم باڽق بهاس ڤمروڬرمن وان كلكولتور، اداله اڤليكسي اريتماتيك مودولر نڠ سريڠ دڤاكاي دالم كونتيك س اين.
ميتودي ڠينى ممبواڠ سمبيلن، مناوركن ڤمريكسأن چڤت ڤرهيتوڠن اريتماتيك ديسيمال يڠ دلاكوكن لاون تاڠن.
سيستم كوڠروانسي لينيار كاو دتونتوڠ اكن دالم وقتو ڤولينوميال لاون بنتوق ايليميناسي ڬاسس، ڬسن لبيه جلسڽ ليهتي تيورما كوڠروانسي لينيار.
ڤركاليان بيلڠن بولت ﴿تيماسوك بيلڠن نيڬاتيف﴾، بيلڠن راسيونل ﴿ڤچاهن﴾ وان بيلڠن ريال دتنتو اكن اوليه ڬينراليساسي سيستيماتيس دريڽ دفينيسي دري ڠينا.
ڤرودوق دري دوا ڤڠوكورن اداله جنيس ڤڠوكورن هاڽر.
اوڤراسي كبليكن دري ڤركاليان اداله ڤمباڬين.
ڤمباڬين دري اڠك سلاين ٠ لاون ديريڽ سأورڠ سام دڠن ١.
ڤڠڬوناان ڤركاليان ايمڤليسيت ڠينى داڤت مڽببكن امبيڬويتس ڤاس ۏاريابيل ڬابوڠن كبتولن چوچوك لاوان ڠرن ۏاريابيل لاين، امون ڠرن ۏاريابيل د دڤن تندا كوروڠ داڤت دكاچاوكن لاون ڠرن فوڠسي، اتوا دالم ڤننتوان اوروتن اوڤراسي نڠ بوجور.
"اڠك نڠ اكن دكاليكن عمومڽ دسمبت ""فكتور""."
"جوا سباڬاي حاصيل ڤركاليان كادا بيڬانتوڠ ڤد اوروتن فكتور، ڤربيداان انتارا ""مولتيليچند"" وان ""مولتيڤليار"" هاڽ بيڬونا ڤد تيڠكت نڠ ڤاليڠ داسر دالم ببراڤ الڬوريتم ڤركاليان، كايق ڤنجڠ ڤركاليان."
حاصيل ڤركاليان دسمبت ڤرودوق.
اتورن ڬيسير مموڠكينكن اڠك دكالي اكن هنچڤ سكيتر تيڬ تمڤت اكوراسي.
تيوري عموم اين دجولوڠي اوليه اناليسيس دمنسي.
بيلڠن كومڤليك س كادا مميليقي اوروتن.
د سيني كيت بيايسي ايدينتيتس ١، سباڬاي لاون دري ڬروڤ د باوه ڤنمباهن نڠ مان ايدينتيتس بياسڽ ٠.
ڬسن مليهت ڠينا، ڤرتيمبڠكن هيمڤونن ماتريك س ڤرسڬي نڠ كاو دباليق دري دمنسي ترتنتو د اتس بيدڠ ترتنتو.
فكتا لاين نڠ ڤرلو دڤرهاتيكن اداله بهوا بيلڠن بولت د باوه ڤركاليان لاين كلومڤوك- بهكن ڤبيلا كيت كادا ممبوات نول.
"دالم ماتماتيكا ڤرسنتاسي ﴿دري بهاس لاتين ڤر چنتوم ""كالي ساراتوس""﴾ اداله اڠك اتوا راسيو نڠ دڽاتاكن سباڬاي ڤچاهن دري ١٠٠."
ڤهيتوڠن لاون ڤچاهن اين ستارا لالوان مڠهيتوڠ ڤرسنتاسي.
ستياڤ كالي بيكومونيكاسي تنتڠ ڤرسنتاسي، ڤنتيڠ ڬسن مننتوكن اڤ ايت ريلاتيف ﴿ياايت، براڤ توتل نڠ سسواي لاون ١٠٠%﴾.
"كتيك بڤاندير تنتڠ ""كناءيقن ١٠%"" اتوا ""ڤنورونن ١٠%"" دالم سواتو كوانتيتس، انترڤريتاسي نڠ بياسا اداله بهوا ڠينا ريلاتيف تيهادڤ نيلاي اول كوانتيتس ايت."
كبيڠوڠن نڠ سام انتارا كونسيڤ ڤرسن ﴿عمور﴾ وان ڤوين ڤرسنتاسي نڠ بيدا بڤوتنسي مانيمبولكن كسالهڤاهمن ڬانل ڤاس ورتاون ملاڤور اكن تنتڠ حاصيل ڤميلو، ميثلڽ، ماوڠكڤ اكن حاصيل هاڽر وان ڤربيداان لاون حاصيل نڠ لالو سباڬاي ڤريسنتس.
اصطلاح اين سوده دكايتكن لاون بهاس لاتين ڤرسن.
ڤادوان تات بهاس وان ڬاي سريڠ بيدا مڠناءي باڬايمانا ڤرسنتاسي هاروس دتوليس.
"ڤبيلا سوكو بوڠا ساڠت رنده، اڠك ٠ ديومڤت اكن، ڤابيلا سوكو بوڠا كورڠ دري ١%، ميثل ""% ساهم ترياسوري""، لاين """".﴾"
دمكين ڤولا، ڤرسنتاسي كمناڠن تيم، فرقسي ڤرتنديڠن نڠ دمنڠكن قلوب، جوا بياساڽ دڽاتاكن سباڬاي ڤروڤورسي ديسيمال; تيم نڠ بيسي ڤرسنتاسي كمناڠن ٥٠٠ تله ممنڠ اكن ٥٠% دري ڤرتنديڠن بوهنڽ.
ڤڠوراڠن جوا مماتوهي اتورن نڠ كاو دڤريديقسي مڠناءي اوڤراسي تركايت، سڤرتي ڤنمباهن وان ڤركاليان.
مڠڬوي ڤڠوراڠن ڤد بيلڠن اصلي اداله ساله ساتو توڬس نوميريك ڤاليڠ سدرهان.
سچارا فورمل، اڠك نڠ دكوراڠ اكن دڤينندوي لاون ڤڠوراڠن، سداڠكن اڠك نڠ دكوراڠي دسمبت مينواند.
"ڤڠوراڠن"" اداله كات بهاس ايڠڬريس نڠ برأصل دري كات كرجا لاتين سوبترحاراي، نڠ كننيا مروڤاكن ڬابوڠن دري سوب ""دري باوه"" وان ترحاراي ""مناريق""."
دري ڤوسيسي ٣، كادا ڤرلو مامبيل لڠك ك كيري ڬسن تتڤ د ٣، جادي .
ڬسن مواكيلي اوڤراسي ڠيتو، ڬاريسڽ هاروس دڤرڤنجڠ.
"ديڬيت اول ""١"" دري حاصيل لالو دبواڠ."
د تمڤت سڤولوه ميثلڽ، ٠ كورڠ دري ١، جادي ٠ بيتامبه ١٠، وان سليسيهڽ لاون ١، ياايت ٩، دتوليس د تمڤتڽ سڤولوه.
ڤڠوراڠن كمودين دلنجوت اكن د تمڤت راتوسن، د مان ٦ كورڠ دري ٥، جادي بيداڽ دتوليس دالم حاصيل تمڤت راتوسن.
درڤد منيڠكت اكن ڤڠوراڠن راتوسن ديڬيت ڤر ساتو.
جوابانڽ اداله ١، وان دتوليس د باوه حاصيل د تمڤت راتوسن.
تيورما اين ڤرتام كالي دعموم اكن اوليه ڤيارري د فيرمت تاهون ١٦٣٧ د مرڬين سالينن اريتماتيك، د مان ينيا مڠكلاين بهوا ينيا بيسي بوقتي نڠ تللو ڬانل ڬسن دبوات ك دالم مرڬين.
تيورما ليما ورنا نڠ مميليقي بوقتي داسر ڤينديق، مڽاتاكن بهوا ليما ورنا چوكوڤ ڬسن مورناني ڤتا وان تبوقتي ڤد اخير ابد ك-١٩; تتاڤي ممبوقتي اكن بهوا امڤت ورنا چوكوڤ سكاليڽ ليور ڠاليهڽ.
ايت اداله تيورما ڬانل ڤرتام نڠ دبوقتي اكن مماكاي كومڤوتر.
سلاين ايت، ڤتا اڤ ڤون نڠ بڤوتنسي منجادي چونتوه تنديڠ هاروس بيسي باڬين نڠ تليهت كايق ساله ساتو دري ١.٩٣٦ ڤتا اين.
اين اولڽ دروموس اكن ڤد تاهون ١٩٠٨، اوليه ستياينتز وان تيايتزي.
ۏارياسي ۏ د اتس بيدڠ برهيڠڬ لاون ايليمن ق بيسي جومله تيتيق راسيونل نڠ تباتس، لالو تيتيق د اتس ستياڤ بيدڠ بيهيڠڬ لاون ايليمن قق نڠ اد د بيدڠ ايت.
اولڽ هنري ڤوينچرé مڠيرا، تيورما اين مڽاڠكوت رواڠ نڠ سچارا لوكل تليهت كايق رواڠ تيڬ دمنسي تاڤي تيهاوبوڠ، اوكورنڽ تباتس، وان كادا بيسي باتس اڤڤون ﴿جنيس-جنيس نڠ ماچمڽ ٣-ترتوتوڤ﴾.
ليمبهڽ همڤير ساتو ابد اوڤاي اوليه اهلي ماتماتيكا، ڬريڬوري ڤرلمن مڽاجي اكن بوقتي دوڬان دالم تيڬ مقاله نڠ تسديا ڤد تاهون 2002 وان 2003د ارزيۏ.
ڤرلمن مانونتوڠ اكن باڬين بوقتي اين.
سچارا اينفورمال، ينيا مناكون اكن اڤاكه ستياڤ مسئله نڠ سولوسيڽ كاو دڠن هنچڤ ديۏريفيكاسي اوليه كومڤوتر جوا كاو دتونتوڠ اكن هنچڤ اوليه كومڤوتر; سچارا لواس ددوڬ بهوا جوابانڽ اداله كادا.
بلوم تبوقتي مان يڠ ساله، تتاڤي سچارا لواس ديقيني بهوا دوڬان ڤرتام بوجور وان نڠ كدوا ساله.
ميثلڽ، دوڬان چوللتز، نڠ تاومڤت اڤاكه اوروتن بيلڠن بولت تتنتو امڤيه اتوا كادا، سوده داوجي ڬسن سموا بيلڠن بولت هيڠڬ ١،٢ ايك س ١٠١٢ ﴿لبيه دري ساتو تريليون﴾.
بوقتي ايت بيسا بماچم-ماچم، كايق ۏيريفيكسي كونسيكوينسيڽ اتوا انتركونيك سا نڠ كوات لاون حاصيل نڠ دتاهوي.
"ساله ساتو ميتودي ڤمبوقتين، نڠ بلاكو كتيك هاڽ اد سجومله كاسوس ترباتس نڠ كاو مانوجو ڤد چونتوه تنديڠن، دكنل لاون ""كقواتن ڬانل"": دالم ڤندكتن ڠينا، سبرتءن كموڠكينن كاسوس دڤرتيمبڠكن وان دتونجوق اكن ڬسن تيدق ممبريكن چونتوه تنديڠن."
هيڤوتيسيس كونتينوم، نڠ منچوبا ممستي اكن كرديناليتاس ريلاتيف دري هيمڤونن تق هيڠڬ خصوص، اخيرڽ تبوقتي منديري دري هيمڤونن اكسياوم تيوري هيمڤونن زيرملو-فراانكل نڠ دداڤت سچارا عموم.
ببراڤ اهلي تيوري بيلڠن راڬو ڤابيلا هيڤوتيسيس ريمنن بوجور.
ڤتا لوڬيستيق اداله ڤمتأن ڤولينوميال، سريڠ دسمبت سباڬاي چونتوه ڤول داسر تنتڠ باڬايمانا ڤريلاكو هارو كاو تيمبول دري ڤرسامأن ديناميس نون-لينيار نڠ ڤاليڠ سدرهان.
كڤلر ممبوقتي اكن بهوا ڠيتو اداله باتس راسيون اڠك فيبوناچچي نڠ بروروتن.
ڬسن دوا السن ريڤريسينتاسي اين كاو مانيمبولكن مسئله.
ميثلڽ، دوا ريڤريسينتاسي٠,٩٩٩.. وان ١ ايكويۏلن ارتيڽ كدوانيا مواكيلي اڠك نڠ سام.
دڠن مماكاي كومڤوتر وان سوڤركومڤوتر، ببراڤ كونستنتا ماتماتيكا، ترماسوق π، اي وان اكر كوادرات دري ٢، سوده دهيتوڠ سمڤأي لبيه دري ساراتوس ميليار ديڬيت.
ببراڤ كونستنتا ساڠت بيدا دري جنيس نڠ بياسا سهيڠڬ نوتاسي هاڽر تله دچيڤتاكن ڬسن مواكيلي بوهنڽ سچارا واجر.
كادڠ-كادڠ، سيمبول نڠ مواكيلي كونستنتا اداله كسلوروهن كات.
٠ ﴿نول﴾ اداله اڠك، وان اڠك نوميريك نڠ دڤاكاي ڬسن مواكيلي اڠك ايت دالم اڠك.
"نام ڬسن اڠك ٠ دالم بهاس ايڠڬريس تيماسوك نواوغت ﴿ايڠڬريس﴾، نااوغت ﴿اميريك;﴾، نيل، اتوا - دالم كونتيك س د مان سكاداڽ ساتو ديڬيت نڠ بردكتن ممبيدا اكنڽ دري حروف ""او""-اوه اتاو او."
ڬسن ڤڠرتين سدرهان تنتڠ ككوراڠن، كات-كات كادا اد ﴿نوتهيڠ﴾ وان كادا اد ﴿نوني﴾ سريڠ دڤاكاي.
اين سريڠ دسمبت اوه دالم كونتيك س نومور تيليڤون.
سيمبول نفر، ارتيڽ بوڠاس، جوا دڤاكاي ڬسن مانونجوق اكن ليۏيل داسر د ڬمبارن قبورن وان ڤيرميد، وان جارق داوكور ريلاتيف ترهادڤ ڬاريس داسر د اتس اتوا د باوه ڬاريس اين.
تمڤت ڬسن نول بابيلونيا لاين اڠك نول نڠ سبوجورڽ كارنا كادا دڤاكاي سيوراڠن، جوا كادا دڤاكاي د اخير اڠك.
ڤد تاهون ١٥٠ م، ڤتوليماي، نڠ دڤڠاروحي اوليه هيڤڤرچوس وان اورڠ بابيلونيا، مماكاي سيمبول نول دالم كارياڽ تنتڠ استرونومي ماتماتيكا نڠ دسبوت شنتازيس متهيمتيچ، جوا دكنل سباڬاي الماڬست.
"ڤڠڬوناان اين داولڠ ڤد تاهون ٥٢٥ م دالم تبايل نڠ ستارا، نڠ دترجمه اكن ملالوءي بهاس لاتين نوللا اتوا ""كادا اد""" اوليه ديونيسيوس ايزيڬواس، بايمباي لاون اڠك روموي."
لوكۏيبهāڬ، سبواه تيك س جاين تنتڠ كوسمولوڬي نڠ بتهان دالم ترجمهن سنسكرتا ابد ڤرتڠهن دري بهاس ڤركات اصلي، نڠ سچارا انترنل برتڠڬل ٤٥٨ ﴿ايرا ساك ٣٨٠﴾، مماكاي سيستم نيل تمڤت نيسيمال، تيماسوك نول.
"ڤد تاهون ٨١٣، الخواريزمي مماكاي اڠك هيندو دالم تبايل استرونوميڽ."""
بوكو اين لالو دتارجامهكن ك دالم بهاس لاتين ڤد ابد ك-١٢ نڠ جودولڽ الڬوريتمي د نوميرو ايندوروم.
ساي مڠجر ستود اولون سچارا مندالم وان بلاجر منجولڠ-وان-مانريما ڤرسيليسيهن.
اولون سوده بيوسها ڬسن مڽوسون بوكو اين سچارا كسلوروهن سداڤت موڠكين دڤاهمي، ممباڬيڽ منجادي ليما بلس باب.
كسمبيلن توكوه اينديا ترسبوت اداله: ٩٨٧٧٦٥٤٣٢١
٢٥٤-٢٥٥ ماومڤت اكن ٠ سباڬاي بيلڠن اصلي، دالم حال اين اداله ساتو-ساتوڽ بيلڠن اصلي نڠ كادا ڤوسيتيف.
سباڬاي نيلاي اتوا اڠك، نول كادا سام دڠن اڠك نول، دڤاكاي دالم سيستم بيلڠن لاون نوتاسي ڤوسيسي.
اڠك ٠ موڠكين اتوا موڠكين كادا دأڠڬڤ سباڬاي بيلڠن اصلي، تتاڤي مروڤاكقن بيلڠن بولت، وان كارناڽ مروڤاكن بيلڠن راسيونل وان بيلڠن ريال ﴿سرتا بيلڠن الجبار وان بيلڠن كومڤليك س﴾.
ڠيتو كادا كاو منجادي ڤريم كارنا بيسي جومله فكتور نڠ كادا تباتس، وان كادا كاو دڬابوڠ اكن كارنا كادا كاو دڽاتاكن سباڬاي ڤرودوق دري بيلڠن ڤريم ﴿كارنا ٠ هاروس سلالو منجادي ساله ساتو فكتور﴾.
اتورن اين برلاكو ڬسن بيلڠن ريال اتاو كومڤليك س ايك س، كچوالي دڽاتاكن لاين.
فوڠسي كرديناليتاس، نڠ دتراڤ اكن ك هيمڤونن كوسوڠ، ممبوليق اكن هيمڤونن كوسوڠ سباڬاي نيلاي، دڠن دمكين منتڤ اكنڽ ٠ ايليمن.
دالم الجبار ابسترك، ٠عمومڽ دڤاكاي ڬسن مانونجوق اكن ايليمن نول، نڠ مروڤاكن ايليمن نيترال ڬسن ڤنمباهن ﴿بيلا ددفينيسيكن ڤد ستروكتور نڠ دڤرتيمبڠكن﴾ وان ايليمن ڤڽراڤ ڬسن ڤركاليان ﴿بيلا ديتنتوكن﴾.
ڬسن ببراڤ كوانتيتس، ليۏيل نول سچارا عالمي دبيدا اكن دري سبرتأن ليۏيل لاينڽ، سداڠ اكن ڬسن نڠ لاين دڤياه سچارا ساكهندقڽ.
سوده دتونجوق اكن بهوا سكلومڤوك امڤت نيوترون موڠكين چوكوڤ ستابيل ڬسن دأڠڬڤ سباڬاي اتوم دالم ديريڽ سيوراڠ.
ميثلڽ،سوسونن ايليمن دباري نومور مولاي دري ٠ دالم چ، سهيڠڬ ڬسن سوسونن ن ايتم، اوروتن ايندك س ارراي بيجالن دري ٠ هيڠڬ .
دالم داتابيس، موڠكين اج ڬسن سواتو بيدڠ كادا بيايسي نيلاي.
اونتوق بيدڠ تيك س اين لاين كوسوڠ اتوا ستريڠ كوسوڠ.
ڤهيتوڠن اڤ ڤون ترماسوق نيلاي نول منداڤتكن حاصيل نول.
د فورمولا ساتو، ڤابيلا جوارا دنيا برتاهن كادا لاڬي تنديڠ د فورمولا ساتو ڤد تاهون ستله كمناڠن بوهنڽ دالم رابوتن ڬلر، ٠ دجولوڠ ك ساله ساتو ڤمبالڤ دري تيم نڠ بايمباي جوارا برتاهن منڠ ڬلر.
ميسين كتيق اولڽ كادا ممبيدا اكن بنتوق انتارا او وان ٠; ببراڤ موديل بهكن كادا بيسي تومبول تڤيسه ڬسن اڠك ٠.
اڠك ٠ لاون تيتيق د تڠه ڤيننيا اصلڽ سباڬاي اوڤسي د تمڤيلن ابم ٣٢٧٠ وان بلنجوت لاون ببراڤ تيڤوڬرافي كومڤوتر موديرن كايق اندالé مونو، وان د ببراڤ سيستم ريسيرۏاسي ڤاسوات تارابڠ.
١ ﴿ساتو، جوا دسمبت ساتوان وان كساتوان﴾ اداله اڠكك وان اڠك نوميريك نڠ دڤاكاي ڬسن مواكيلي اڠك ايت دالم اڠك.
دالم كونۏينسي تندا د مان نول دأڠڬڤ لاين ڤوسيتيف اتوا نيڬاتيف، ١ اداله بيلڠن بولت ڤوسيتيف ڤرتام وان نڠ ڤاليڠ هالوس.
سباڬيان ڬانل بيلا كادا سبرتءن ڤروڤرتي دري ١ كاو دسيمڤولكن دري اين.
ڠينى اداله بيلڠن بولت ايمبهڽ نول.
ڠينا ني دترنسيميسيكن ك ايروڤا ملالوءي مغرب وان اندالوسيا سلاما ابد ڤرتڠهن، ملالوءي كاريا-كاريا علميه نڠ دتوليس دالم بهاس عرب.
ݢاي نڠ كادا مماکاي ݢوريسن ڤنجڠ ڤد ديݢيت ١ بياساڽ جوا كادا مماکاي ݢوريسن هوريزونتل ملالوءي ۏرتيکل ديݢيت ٧۔
منوروت ديفينيسي، ١ اداله بسارن، نيلاي ابسولوت، اتاوا نورما دري بيلڠن کومڤليک‌س ساتوان، ۏيکتور ساتوان، وان ماتريک‌س ساتوان (لبيه سريڠ دسمبت ماتريک‌س ايدنتيتس)۔
دالم کاتݢوري تيوري ١، كادڠ-كادڠ دڤاکاي ڬاسن مانونجوق اکن اوبجيک ترمينل دري سواتو کاتݢوري۔
كارنا فوڠسي ايكسڤوننسيل باسس ١ (١x) سلالو سام لاون ١، كباليكنڽ كادا اد (نڠ اکن دسمبت باسس لوݢاريتما ١ ڤبيلا بوجور اد)
دميکين جوا، ۏيکتور سريڠ دينورماليساسي منجادي ۏيکتور ساتوان (ياءيتو، ۏيکتور نڠ مڠنيتودو ساتو)، كارنا سريڠ بيسي صفة نڠ لبيه دکهندقي۔
ڠيني جوا مروڤاکن اڠک ڤرتام وان کدوا دالم ديريت فيبونچچ (٠ منجادي نول) وان مروڤاکن اڠک ڤرتام دالم باڽق ديريت ماتماتيك لاءنڽ۔
نامون کايق ايت، الجبر ابسترک کاوا ممڤرتيمبڠکن بيدڠ لاون ساتو ايليمن، نڠ لاءين توڠݢل وان لاءين هيمڤونن سام سکالي
كودي بينر اداله اوروتن ١ وان ٠ نڠ دڤاکاي د کومڤوتر ڬاسن مواکيلي سبراتأن جنيس داتا۔
١+ اداله مواتن لسترق ڤوسيترون وان ڤروتون.
فيلسوف نوڤيثاڬورس نيچومچهوس دري ڬراسا ماناڬس اکن بهوا ساتو لاءين اڠک، تتاڤي سومبرڽ اڠک
و اري نومبر اوني اداله لاݢو تاهون ٢٠١٤ دري اچارا تۏ انك-انق لذيتوون، نڠ منداڤت اکن ڤوڤولاريتس سباݢاي مم۔
دالم ڤرݢاءولن سيڤق بولا اڠک ١ سريڠ ديجولوڠ ک ڤنجاݢ ݢاوڠ۔
١ ادلاه اڠك تىرىنداه ناڠ دييزين اكن ݢسان ديڤاكي ؤلىه ڤىماين ليݢ هؤكي ناسيؤنال (ن ه ل); ليݢ مىلارڠ ڤىماكيان ٠٠ ون ٠ دي اكهير ١٩٩٠-ان (جوملاه ڤاليڠ تيڠݢي ناڠ ديبؤلىهي ادلاه ٩٨).
اوروتن اڠک اچق نڠ اڤ ڤون بيسي اوروتن ڤنجڠ سسوكاڽ نڠ مونچول كادا اچك، دڠن تورما موڽيت كادا تباتس۔
"کدوا، كارنا كادا اد بيلڠن ترنسندتل نڠ کاوا ديباڠون لاون کومڤس وان ڤڠݢاريس، مک كادا موڠکين ڬاسن ""مڠكوءدرتكن ليڠکرن""۔"
استرونوم اينديا اريبهاتا مماکاي نلاي ٣.١٤١٦، د āريبهṭīي-ڽ (٤٩٩ ايد)۔
استرونوم ڤرسيا جمشهīد ال-كāشهī موله ٩ ديݢيت سايكساڬسيمل، كير-كيرا سام لاون ١٦ ديݢيت ديسيمل، ڤد تاهون ١٤٢٤ مماکاي ڤوليݢون دڠن سيسي ٣x228، نڠ منجادي ركور دونيا سلاما كير-كيرا ١٨٠ تاهون۔
حال اين مڠهيندري کترݢنتوڠن ڤد سري كادا تباتس۔
سباݢايمان نڠ ديموديفيكاسي اوليه سالاامن وان برنت، الݢوريتما اين جوا دسمبت سباݢاي الݢوريتما برنت-سالاامن۔
اين بدا وان سري كادا بهيڠڬ اتاوا الݢوريتما ايتراتف، نڠ ممڤرتاهنکن وان مماکاي سبراتأن ديݢيت ڤرنت سمڤاي حاصيل اخير دحاصيلکن۔
الت بنتو مڠهافل سماچم ايت دسمبت منمونك۔
ديڬتڽ اداله کارکتر کايو ڬانل نڠ منيمڤيل د لاڠت-لاڠت سڤرتي قبه۔
"ديݢيت نومرق اداله سيمبول توڠݢل نڠ دݢوناکن سأورڠ (کايق ""٢"") اتاوا دالم کومبيناسي (کايق ""٢٥"")، ڬاسن مواکيلي اڠک دالم سيستم اڠک ڤوسيسيونل۔"
سيستم بيلڠن ڤوسيسيونل بيسي ساتو ديݢيت اونيک ڬاسن ستياڤ بيلڠن بولت دري نول سمڤاي، تاڤي كادا تماسوك، رادايكس سيستم بيلڠن۔
اڠک اسلڽ ميريڤ لاون اڠک مودرن، بهکن سمڤاي ک ميسين تارابڠ نڠ دڤاکاي ڬاسن مواکيلي اڠک۔
بوهن سوکو ماي مماکاي سيمبول کرڠ ڬاسن نول۔
سيستم اڠک ثاءللند ميريڤ بانر وان سيستم اڠک هندو-ارب کچوالي سيمبول نڠ دڤاکاي ڬاسن مواکيلي اڠک۔
کدواڽ اداله سيستم داس ٣
ببراڤ ڤنوليس دالم ٣٠٠ تاهون تراخير سوده منچاتت فاسيليتس نوتاسي ڤوسيسي نڠ ريڤريسينتاسي جومله دسيملڽ ديموديفيكاس۔
ميسلڽ، ١١١١ (سريبو، سراتوس سبلس) اداله رڤونت۔
سلاءين مهيتوڠ سڤولوه جاري، ببراڤ بودايا جوا مڠهيتوڠ بوكو-بوكو جاري، جارق د انتارا جار-جاري تاڠن، وان جار-جاري کاکي سرتا جار-جاري تاڠن۔
بودايا زمان باتو، ترماسوق کلومڤوق ڤندودوق اصلي امريك کونو، مماکاي ڤهيتوڠن ڬاسن بجود، لاينن ڤريبادي وان باجوءالن بارڠ۔
مولاءي سکيتر ٣٥٠٠ س م، توكن تانه ليات سچارا بتاهڤ دݢنتي اکن اوليه تندا اڠک نڠ دچيتق وان ستيلوس بوندر ڤد سودوت نڠ ببدا د تبليت تانه ليات (اولڽ واده ڬاسن توكن) لالو دڤڠݢڠ۔
تندا اڠک رونچيڠ اين ميريڤ تندا اڠک بولت نڠ بوهنڽ ݢنتي وان ممڤرتاهنکن نوتاسي نيلاي تندا اديتف دري تندا اڠک بولت
اڠک سايكساڬسيمل اداله سيستم رادايكس چمڤورن نڠ ممڤرتاهنکن باسس ١٠ وان باسس ٦ بڬنتين دالم اوروتن ايريسن ۏرتيکل رونچيڠ وان چهۏرون۔
جومله ڤاسوقن وان تاکرن برس نڠ اونيک مونچل عاقبة کومبيناسي اونيک دري ڤهيتوڠن اين۔
ڤىڠهيتوڠان كؤنفىنسيؤنال چوكوڤ ڠاليه ݢسان ديكليكن ون ديباݢي.
بوهن يهودي مولاءي مماکاي سيستم نڠ سام (اڠک ابران)، وان چونتون ڤاليڠ توها يڠ ديڤندندوء اداله كون دري سکيتر ١٠٠ سم۔
سوکو ماي د امريك تڠه مماکاي سيستم چمڤورن باسس ١٨ وان باسس ٢٠، کموڠکينن دواريثي دري اولمچ، تماسوق فيتور-فيتور چڠݢيه کايق نوتاسي ڤوسيسي وان نول۔
ڤڠتاهوان تنتڠ ڤڽندين سيمڤول وان ورنا دتکن اوليه بوهن ڤنعلوق سڤاڽول ڤد ابد ك-١٦، وان كادا بتاهن والاوڤون الت ڤركم سدرهان کايق قوءيڤو ماسيه دڤاکاي د ولايه اندس۔
نول ڤرتام کالي دڤاکاي د اينديا ڤد ابد ك-٧ م اوليه برهماڬوڤت
بوهن ماتماتيكاون عرب ملواس اکن سيستم اين دڠن مماسوق اکن ڤچهن ديسيمل، وان محمد ابن مūسā ال-ḵوāرذمī منوليس سبوتيڠ کاريا ڤنتيڠ تنتڠڽ ڤد ابد ك-٩۔
سيستم بينر (باسس ٢)، دسبار اکن ڤد ابد ك-١٧ اوليه ڬوتتفريد لبنذ۔
ۏاريابل نڠ ڤسامأنڽ هاروس ديتونتوڠ اکن جوا دسمبت كادا ديكتاهوء، وان نيلاء-نيلاي نڠ كادا ديكتاهوء نڠ ممنوهي ڤرساماءن دسمبت سولوسي ڤرساماءن۔
ڤرساماءن برشرط هاڽ بلاكو ڬاسن نيلاء-نيلاي ترتنتو دري ۏاريابل۔
سريڠڽ سبله کانن ڤرساماءن دأڠݢڤ نول۔
ڤرساماءن ديانالوڬي اکن لاون سکالا د مان بوبوت ديهندك۔
اين اداله ايدي اول دري ݢيوميتري الجبر، بيدڠ ماتماتيك نڠ ڤنتيڠ۔
ڬاسن منونتوڠ اکن ڤرساماءن دري ساله ساتو کلوارݢ، اورڠ مماکاي تيکنيک الڬوريتيمق اتاوا ڬومترس نڠ براصل دري الجبر لينير اتاوا اناليسيس ماتماتس۔
ڤرساماءن اين سچارا عموم ڠاله؛ اورڠ سريڠ منچاري هاڽ ڬاسن مانامو اکن اد اتاوا كاداڽ سولوس، وان، ڤبيلا اد، ڬاسن مڠهيتوڠ جومله سولوس۔
دالم ايلوستراسي ايت، x،y وان z اداله سبراتأن بسارن نڠ بدا (دالم حال اين بيلڠن ريل) نڠ ديرڤرسنتاسيكن سباݢاي بوبوت ليڠکرن نڠ ماسيڠ-ماسيڠ دري x،y، وان z بيسي بوبوت نڠ بد۔
اوليه كارنا ايت، ڤرساماءن لاون R كادا ديتنتو اکن اداله ڤرساماءن عموم ڬاسن ليڠکرن۔
ڤروسيس منمو اکن سولوس، اتاو، دالم کاسوس ڤاراميتر، مڽاتاکن نڠ كادا ديكتاهوء دالم بنتوق ڤاراميتر، ديسمبتڽ ڤڽلساين ڤرساماءن۔
مڠالي اکن اتاوا ممباݢي كادوءا سيسي ڤرساماءن وان كوءنتيتس نڠ لاءين نول۔
ڤرساماءن الجبر اداله اونيۏاءاءيت اڤابيلا هاڽ ماومڤت اکن ساتو ۏاريابل۔
دالم ماتماتيك، تروري سيستم لينير اداله داسر اون باݢين منداسر دري الجبر لينير، سوبجيک نڠ دڤاکاي د سباڬين ڬانل ماتماتيك مودرن۔
فورماليسمى اين مموڠکينکن سسأورڠ ڬاسن ماننتو اکن ڤوسيسي وان سيفت-سيفت فوکوس کروچوت۔
سودوت ڤندڠ اين، نڠ دݢاريس اکن اوليه دسچرتس، منمبه وان مموديفيكاسي جنيس ݢيوميتري نڠ ديڤاهامي اوليه بوهن ماتماتيكاون يوناني کونو۔
ڤرساماءن ديوڤهنتيني ايكسڤوننسيل اداله ڤرساماءن نڠ ايکسڤونن سوكو-سوكو ڤرسامأنڽ كادا ديتاهوء اورڠ۔
ݢيوميتري الجبر مودرن ديداسر اکن ڤد تيکنيک نڠ لبيه ابسترک دري الجبر ابسترک، خصوصڽ الجبر كوموتاتف، لاون بحثن وان مسئله ݢيوميتري۔
سواتو تيتيق ڤد بيدڠ، تماسوق دالم كورۏ الجبر ڤبيلا كووردينتڽ ممنوهي ڤرساماءن ڤولينومينل نڠ ديجولوڠ۔
دالم ماتماتيك مورني، ڤرساماءن ديفرنسيل دڤلاجاري دري ببراڤ ڤرسڤيکتيف نڠ بد، سباڬاءاءين بسر برکاءيتن لاون سولوسي بوهنڽ - هيمڤونن فوڠسي نڠ ممنوهي ڤرساماءن۔
ڤرساماءن ديفرنسيل لينير، نڠ بيسي سولوسي نڠ کاوا دتمبهکن وان دکالي اکن وان كوفيسين، دديفينيسيکن وان ديڤاهامي باءيق، وان سولوسي بنتوق ترتوتوڤ نڠ تڤت ديداڤت اکن۔
کاوا دڤاکاي ڬاسن مڠݢامبر اکن برباڬاي فينومينا کايق سوارا، ڤانس، ايلكتروستاتيك، ايلكتروديناميك، اليرن فلوءيد، ايلستيسيتس اتاوا ميکانيکا کوانتوم۔
سولوسي اداله مونجوق نيلاي ک ۏاريابل نڠ كادا ديكتاهوء نڠ موله ڤرساماءن دالم ڤرساماءن منجادي بوجور۔
هيمڤونن سبراتأن سولوسي ڤرساماءن اداله هيمڤونن ڤڽلساءاءينڽ۔
بڬنتوڠ وان كونتكسڽ، ممچه اکن ڤرساماءن کاوا ترديري دري مانامو اکن سولوسي اڤاڤون (مانامو اکن سولوسي توڠݢل سوده چوکوڤ)، سموا سولوس، اتاوا سولوسي نڠ ممنوهي صفة لبيه لنجوت، کايق اڠڬتڽ انترۏل تاتنتو۔
دالم حال ڠين، سولوسي كادا کاوا تدفتر۔
جنس-جنس ڤرساماءن ايت ڬانل، وان جوا ميتودى چارا مڠڬاويڽ۔
حال اين موڠکين كارنا كورڠڽ ڤڠتاهوان ماتماتيك؛ ببراڤ مسئله هاڽ تڤچهكن ستله اوسها سلاما بابد-ابد۔
ڤولينوميال مونچول د باڽق بيدڠ ماتماتيك وان ساءين‌س۔
باڽق بوهن ڤنوليس مماکاي دوا کات اين بڬنتين۔
فورملڽ، ڠارن ڤولينوميال اداله ڤ، لاءين ڤ(ايكس)، تتاڤي ڤڠݢوناءن نوتاسي فوڠسيونل ڤ(ايكس) براصل دري وقتو ڤاس ڤربدأن انتارا ڤولينوميال وان فوڠسي تكاءت كادا جلس۔
اکن تتاڤي، اورڠ کاوا مماكاءڽ ڤاس دوماءين مان ڤون د مان ڤنمبهن وان ڤرکالين ديجالس اکن (ياءيتو، اڤاڤون)۔
ڤولينوميال نڠ دراجت هالوس بيسي ڠارن خصوص
ڤولينوميال 0، نڠ موڠکين دأڠݢڤ كادا بيسي سوکو سام سکالي، ديبر ڠارن ڤولينوميال نول۔
كارنا دراجت ڤولينوميال لاءن-نول اداله دراجت ڤاليڠ ڬانل دري ساتو سوکو، ڤولينوميال ڠيني بيسي دراجت دوا۔
ڤولينوميال کاوا ديكلومڤوق اکن بداسركن جومله سوکو لاون كوفيسين لاءين نول، جادي ڤولينوميال ساتو سوکو دسمبت مونوميل، ڤولينوميال دوا سوکو دسمبت بينوميال، وان ڤولينوميال تيݢ سوکو دسمبت ترينوميال۔
کتيک دڤاکاي ڬاسن مندفينيسيكن سبواه فوڠسي، دوماءنڽ كادا بݢيتو دباتسي۔
سبواه ڤولينوميال دالم ساتو نڠ كادا تنتو دسمبت ڤولينوميال اونيۏاريت، ڤولونوميل د لبيه دري ساتو نڠ كادا تنتو دسمبت ڤولينوميال مولتيۏاريت۔
دالم کاسوس بيدڠ بيلڠن کومڤليک‌س، فكتور-فكتور نڠ كادا کاوا ديردوكس اداله لينير
اڤابيلا دراجت لبيه تيڠݢي دري ساتو، ݢرافيق كادا بييسي اسمتوت۔
دالم الجبر داسر، ميتودى نڠ کايق روموس كوءدرن دأجق اکن ڬاسن منونتوڠ اکن سبراتأن ڤرساماءن ڤولينوميال دراجت ڤرتام وان کدوا دالم ساتو ۏاريابل۔
نامون، الݢوريتما ڤنچارين اکر کاوا دڤاکاي ڬاسن مانامو اکن ڤرکيراءن نومرق دري اکر ايکسڤريسي ڤولينوميال ڤد تيڠکت اڤ ڤون۔
سجق ابد ك-١٦، روموس سروڤا (مماکاي اکر ڤڠکت تيݢ سلاءين اکر كوءدرت)، تتاڤي جاءوه لبيه روميت ديڤندندوء ڬاسن ڤرساماءن دراجت تيݢ وان امڤت (ليهت ڤرساماءن کوبيک وان ڤرساماءن كوءرتك)۔
تاهون ١٨٣٠، éۏارست ڬالوس ممبوكت اکن بهوا سباڬاءاءين بسر ڤرساماءن لاون دراجت نڠ لبيه تيڠݢي دري امڤت كادا کاوا ديتونتوڠ اکن اوليه راديك، وان مانونجوق اکن بهوا ڬاسن ستياڤ ڤرساماءن، اورڠ کاوا ماموتوس اکن اڤکه ڤرساماءن ترسبوت ككوا ديتونتوڠ اکن اوليه راديکل، وان، ڤبيلا ايي، تونتوڠ اکن۔
نامون دميکين، روموس ڬاسن ڤرساماءن نڠ کاوا ديڤچه اکن اوليه دراجت ٥ وان ٦ سوده دتربيتکن (ليهت فوڠسي قوءنتچ وان ڤرساماءن سايكستچ)۔
الݢوريتما نڠ ڤاليڠ ايفيسيئن ماموڠكن اکن ڬاسن مانونتوڠ اکن نڠ ݢمڤڠ (د کومڤوتر) ڤرساماءن ڤولينوميال لاون دراجت لبيه تيڠݢي دري ١۔٠٠٠ (ليهت الݢوريتما ڤنچارين اکر)۔
ڬاسن ساتو سيت ڤرساماءن ڤولينوميال د ببراڤ نڠ كادا ديتاهوء، اد الݢوريتما ڬاسن ماموتوس اکن اڤکه ڠيني بيسي جومله تباتس دري سولوسي کومڤليک‌س، وان، ڤبيلا جومله اين تباتس، ڬاسن مڠهيتوڠ سولوس۔
سبواه ڤرساماءن ڤولينوميال نڠ هاڽ ترتاريق ڤد سولوسي نڠ بيلڠن ديبولت دسمبت ڤرسامن ديوڤهنتين۔
كوفيسين کاوا دأمبيل سباݢاي بيلڠن ريل، ڬاسن فوڠسي برنيلاي ريل۔
كسترأن ڠيني منجالس اکن مڠاڤ کومبيناسي لينير دسمبت ڤولينوميال۔
"دالم کاسوس كوفيسين دالم سبواه ريڠ، ""نون-كونستن"" هاروس ديڬنت لاون ""نون-كونستن اتاوا نون-ساتوءن"" (کدوا ديفينيسي ستوجو دالم کاسوس كوفيسين د لاڤڠن)۔"
کتيک كوفيسين امڤون بيلڠن بولت، بيلڠن راسيونل اتاوا بيدڠ ترباتس، اد الݢوريتما ڬاسن مڠوجي ايردوكس وان ڬاسن مهيتوڠ فكتوريساسي منجادي ڤولينوميال نڠ كادا کاوا ديردوكس (ليهت فكتوريساسي ڤولينوميال)۔
كاركترستق ڤولينوميال دري ماتريک‌س اتاوا اوڤراتور لينير بيسي اينفورماسي تنتڠ نيلاي اييڬن اوڤراتور۔
اکن تتاڤي، نوتاسي ايليݢن وان ڤرکتيس نڠ کيت ڤاکاي وايه اين هاڽر بكمبڠ ڤد اول ابد ك-١٥۔
"اين ""مانونتوڠ اکن بوجور ساڠکر""، موبه سيسي کيري منجادي بوجور ساڠکر سمڤورنا۔"
تورما دسچرتس ماڽمبت بيلا ڬاسن ستياڤ امڤت ليڠکرن باچيومن (ساليڠ باسڠڬولن)، جار-جارڽ ممنوهي ڤرساماءن كوءدرت تتنتو۔
ماتماتيكاون بابيلونيا دري سکيتر ٤٠٠ سم وان ماتماتيكاون چينا دري سکيتر ٢٠٠ سم مماکاي ميتودى ݢيوميتري ديسكس ڬاسن مانونتوڠ اکن ڤرساماءن كوءدرت للون اکر ڤوسيتيف۔
ايوچلد، ماتماتيكاون يوناني، مڠهاسل اکن ميتودى ݢيوميتري نڠ لبيه ابسترک سکيتر ٣٠٠ سم۔
ال-خكوارذم مالڠكه لبيه جاءوه دالم منجولوڠ سولوسي لڠکڤ ڬاسن ڤرساماءن كوءدرت عموم، ماناريما ساتو اتاوا دوا جاوابن نومرق ڬاسن ستياڤ ڤرساماءن كوءدرت، سمبيل منجولوڠ بوکتي ڬومترس دالم ڤروسسڽ۔
ابū كāمل شهوجā ابن اسلم (ميسير، ابد ك-١٠) ادالله اورڠ ڤرتام نڠ ماناريما بيلڠن ايراسيونل (سريڠكالي دالم بنتوق اکر كوءدرت، اکر ڤڠکت تيݢ اتاوا اکر کأمڤت) سباݢاي سولوسي ڤرساماءن كوءدرت اتاوا سباݢاي كوفيسين دالم ڤرساماءن۔
سولوسڽ سباڬاءاءين بسر ديداسر اکن ڤد کاريا ال-خكوارذم۔
اکن تتاڤي، ڤد تيتيق تاتنتو روموس كوءدرت مولاءي کهيلڠن اكوراسي كارنا کسالهن ڤمبولتن، سمنتارا ميتودى ڤكيرأن تاروس مانيڠكت۔
ميتودى ڤندکتن نومرق اد، نڠ دسمبت ڤروسثڤهرسس، نڠ ماناور اکن جالن ڤينتس د سکيتر اوڤراسي نڠ ماماكن وقتو کايق ڤرکالين وان ڤڠمبيلڠ ڤڠکت وان اکر۔
الݢوريتما كومڤوتاسي ڬاسن ماناموءاكن سولوسي اداله باݢين ڤنتيڠ دري الجبر لينير نومرق وان مماءنقكن ڤرن ڤنتيڠ دالم تيکنيک، فيسيك، کيميا، علمو کومڤوتر وان ايکونومي۔
ڬاسن سولوسي دالم دوماءين اينتݢرال کايق ريڠ بيلڠن بولت، اتاوا دالم ستروکتر الجبر لاءنڽ، تيوري لاءين سوده ديكمبڠ اکن، ليهت ڤرساماءن لينير د اتس ريڠ۔
حال اين ماموڠكن اکن سبراتأن بهاس وان تيوري رواڠ ۏيکتور (اتاوا لبيه عموم، مودول) ڬاسن دباوا۔
سيستم کايق اين دسمبت سيستم نڠ کورڠ ماننتو۔
سيستم کدوا بيسي سولوسي توڠݢل نڠ اونيک، ياءيتو ڤرڤوتوڠن دوا ݢاريس۔
ستياڤ دري ڤرساماءن ڠيني بييسي سولوسي نڠ سام۔
سيستم ڤرساماءن نڠ رواس كيرڽ سلالو کونسيستن بباس لينير۔
اين ماهاسل اکن سيستم ڤرساماءن لاون ساتو ڤرساماءن لبيه سديکيت وان ساتو لبيه سديکيت نڠ كادا ديكاتاهوء۔
تيڤي ٣: تمبه اکن ک ساتو باريس كليڤاتن سكالر دري نڠ لاءين۔
ميسلڽ، سيستم لاون ماتريک‌س دفينت ڤوسيتيف سيمترس کاوا ديتونتوڠ اکن دوا کالي لبيه هنچڤ لاون دكومڤوسيسي چهولسكي۔
ڤندکتن نڠ سام سکالي ببدا سريڠ دأمبيل ڬاسن سيستم نڠ ساڠت ڬانل، نڠ ڤبيلا كاد، اکن مماکن تلالو باڽق وقتو اتاوا ميموري۔
اين مانونجوق ک کلس ميتودى ايتراتف۔
دالم ماتماتيك، ديريت اداله، كاسرڽ، ڤنجالاسن اوڤراسي ڤنمبهن جومله كادا تهيڠڬ ساتو دمي ساتو، ک بسارن اول نڠ ديجولوڠ۔
سلاءين د مان-مان دالم ماتماتيك، ديريت كادا هيڠݢ جوا باڽق دڤاکاي دالم دسيڤلين کوانتيتاتيف لاءنڽ کايق فيسيك، علمو کومڤوتر، ستاتيستيک وان كوءاڠن۔
ڤارادوک‌س ذنو تنتڠ اچهللس وان كور-كورا مڠڬمبر اکن صفة كونترا-نتوءيتف دري جومله كادا تباتس اين: اچهللس مڽاساهي كور-كور، تتاڤي ڤاس اڽ سمڤاي ک ڤوسيسي كور-كورا د اول ڤرلومبأن، كور-كورا سوده سمڤاي ڤوسيسي کدوا؛ ڤاس اڽ سمڤاي ک ڤوسيسي کدوا اين، كور-كورا سوده سمڤاي د ڤوسيسي کتيݢ، وان ساتاروسڽ۔
ارڬومن ڠيني كادا ممبوكت اکن بهوا جوملهڽ سام دڠن ٢ (والاو داسر کايق ايت)، تتاڤي ممبوكت اکن بهوا جوملهڽ ڤاليڠ باڽق ٢۔
تس ڬاسن كونۏرڬنس ساراڬم تماسوق اوجي م ويرسترسس، اوجي كونۏرڬنس ساراڬم ابل، اوجي ديني وان کريتيريا چاوچهي۔
كونۏرسڬنس سام ڤد هيمڤونن باݢين تتوتوڤ وان تباتس (ياءيتو، كومڤك) دري باݢين دالم چكرم كونۏرڬنس: ياءيتو كونۏرڬن سام ڤد هيمڤونن كومڤك۔
ديريت هلبرت-ڤونچرé اداله ديريت ڤڠکت فورمل نڠ دڤاکاي ڬاسن ممڤلاجري الجبر بتيڠكت۔
ڤد ابد ك-١٧، جامس ڬرڬوري بڬاواي دالم سيستم ديسيمل بارو ڤڤدا سري كادا تباتس وان مانربتكن ببراڤ سري مچلاورن۔
چاوچهي (١٨٢١) برسيکرس ڤد تس كونۏرڬنس نڠ کتت؛ اڽ مانونجوق اکن بهوا ڤبيلا دوا ديريت كونۏرڬن، ڤرودوق بوهنڽ بالومن تنتو کايق ايت، وان اڽ مامولاي ڤنموان کريتيريا نڠ ايفيکتيف۔
ميتودى سوممابيليتس اداله ڤنتڤن ليمت كك سوبست دري هيمڤونن ديريت ديۏرڬن نڠ دڠن تڤت مالوءس اکن ݢاݢسن کلاسک ڬاسن كونۏرڬنس۔
سرجان اينديا سوده مماكامي روموس فكتوريل سكاداڽ سجق ابد ك-١٢۔
دالم بهاس فوڠسيونل، ديفينيسي ركورسف سريڠ دڤاکاي سچارا لڠسوڠ ڬاسن مڠڬمبر اکن فوڠسي ركورسف۔
ايمڤليمينتاسي لاءين (کايق ڤرڠکت لونق کومڤوتر کايق ڤروݢرم سڤردشهت) سريڠ بانر داڤت مڠڬاوي نيلڠ نڠ لبيه ڬانل۔
ديبنديڠ اکن لاون ديفينيسي ڤچكوۏر دري سوڤر فكتوريل، هيڤر فكتوريل تومبوه ريلاتيف لمبت۔
سچارا ريلاتيف، كادا اد سولوسي سدرهان ڬاسن فكتوريل؛ كادا کومبيناسي تباتس دري جومله، ڤرودوق، ڤڠكي، فوڠسي ايكسڤوننسيل۔ اتاوا لوݢاريتما نڠ چوکوڤ ڬاسن ماڽاتا اکن؛ تتاڤي موڠکين حسن منداڤتكن روموس عموم ڬاسن فكترويل مماکاي الت کايق اينتݢرال وان ليمت دري کلکولوس۔
اينتݢرال نڠ تله کيت بحت سجاءوه اين ماليبت اکن فوڠسي ترنسيندينتل، تتاڤي فوڠسي ݢاما جوا تيمبول دري اينتݢرال فوڠسي الجبر مورني۔
دڠن ممبل ليمت، ڤرودوق راسيونل تاتنتو لاون باڽق فکتور نڠ كادا تهيڠڬ کاوا ديۏالوءاسي دالم بنتوق فوڠسي ݢاما جوا۔
سجارهڽ، تؤتام دسيمڤن اوليه ڤهيلڤ ج۔داۏس دالم سبواه ارتيکل نڠ مولهڽ منڠ چهاوۏنت ڤريذي ١٩٦٣، حال ڠيني منچرمن اکن باڽق ڤرکمبڠن ڬانل دالم ماتماتيك سجق ابد ك-١٨۔
اله-اله مانامو اکن بوکتي خصوص ڬاسن ستياڤ روموس، اکن لبيه باءيق ڬاسن بيسي ميتودى عموم ڬاسن مڠيدنتيفيكاسي فوڠسي ݢاما۔
نڠ کايق اڤاڤون، فوڠسي ݢاما ڤيناڽ كادا مامانوهي ڤرساماءن ديفرنسيل سدرهان
تورما بوهر-موللروڤ بڬونا كارنا ريلاتيف ݢمڤڠ ڬاسن ممبوكت اکن كونۏكسيتس لوڬارتمق ڬاسن ساله ساتو روموس ببدا نڠ دڤاکاي ڬاسن منديفينيسيکن فوڠسي ݢاما۔
ڤاس کومڤوتر ايليکترنيک کاوا ڬاسن ڤرودوکسي تابل ڤد ١٩٥٠-ن، ببراڤ تابل ايکستينسيف ڬاسن فوڠسي ݢاما کومڤليک‌س ديتربتقكن ڬاسن مامانوهي ڤمنتأن، تماسوق تابل نڠ اكورت هيڠݢ ١٢ تمڤت ديسيمل دري بيرو ستندر ناسيونل اس۔
دالم ساءين‌س، روموس اداله چارا ريڠکس ڬاسن موڠكڤكن اينفورماسي سچارا سيمبوليس، کايق دالم روموس ماتماتيك اتاوا روموس کيميا۔
دالم ماتماتيك، روموس عمومڽ مڠاچو ڤد ايدنتيتس نڠ ماڽاما اکن ساتو ايکسڤريسي ماتماتيك لاون نڠ لاءين، لاون جوا نڠ ڤاليڠ ڤنتيڠ اداله تورما ماتماتيك۔
کونۏينسي اين، والاوڤون کورڠ ڤنتيڠ دالم روموس نڠ ريلاتيف سدرهان، برت بهوا ماتماتيكاون کاوا لبيه هنچڤ ممانيڤولاسي روموس نڠ لبيه ݢان وان لبيه کومڤليک‌س۔
ميسلڽ، H2O اداله روموس کيميا ڬاسن باڽو، نڠ ماڽاتاكن بهوا ستياڤ موليقول تديري دري دوا اتوم هيدروݢين (H) وان ساتو اتوم اوکسيݢن (o)۔
دالم روموس ايمڤيريس، ڤروڤورس اين دمولاءي لاون ايليمن کونچي وان لالو ماناتڤ اکن جومله اتوم ايليمن لاءين دالم سڽاوا - سباݢاي راسيو تهادڤ ايليمن کونچي۔
ببراڤ جنيس سڽاوا ايونك، کايق اڤاڤون، كادا کاوا دتوليس سباݢاي روموس ايمڤيريس نڠ هاڽ بيسي بيلڠن بولت۔
اد ببراڤ جنيس روموس ترسبوت، انتارا لاءين روموس موليقول وان روموس كنتل۔
فوڠسي اولڽ مروڤاکن ايداليساسي سوءال باڬاءيمن كوءنتيتس نڠ بۏارياسي بڬنتوڠ ڤد كوءنتيتس لاءين۔
"دفينس ""ݢرافيق"" ڠيني مڠاچو ڤد سکومڤولن ڤاسڠن اوبجيک۔"
کتيک دوماءين وان كودوماءن اداله هيمڤونن بيلڠن ريل، ماسيڠ-ماسيڠ ڤاسڠن ترسبوت کاوا دأڠݢڤ سباݢاي کوءوردينت چرترسين دري سبواه تيتيق د ڤساوت۔
كادڠ-كادڠ، ايت کاوا دييدنتيفيكاسي لاون فوڠسي، تتاڤي اين ماڽمبوڽ اکن اينترڤريتاسي بياسا دري سواتو فوڠسي سباݢاي سواتو ڤروسيس۔
سبواه ڤتا کاوا بيسي هيمڤونن اڤ ساج سباݢاي كودوماءنڽ، سمنتارا، دالم ببراڤ کونتيک‌س، بياساڽ دالم بوكو-بوكو لاوس، كودوماءن دري سواتو فوڠسي سچارا خصوص مروڤاکن هيمڤونن بيلڠن ريل اتاوا کومڤليک‌س۔
چونتوه لاءنڽ نڠ عموم جوا اداله فوڠسي کسالهن۔
ديريت ڤڠکت کاوا دڤاکاي ڬاسن منديفينيسيکن فوڠسي ڤد دوماءين تمڤت فوڠس-فوڠس ڠيني بكومڤول۔
لالو، ديريت ڤڠکت کاوا دڤاکاي ڬاسن مڠڬانالي دوماءين فوڠسي۔
باݢين دري اين کاوا موله ڤلوت نڠ مواکيلي (باݢين دري) فوڠسي۔
اين اداله فكتوريساسي كانونق دري ۔
ڤد ساعت ايت، هاڽ فوڠسي برنيالي ريل دري ۏاريابل ريل نڠ دتيمبڠ، وان سبراتأن فوڠسي دياسومس اکن مولوس۔
فوڠسي وايه اين دڤاکاي د سبراتأن بيدڠ ماتماتيك۔
اين اداله باڬاءاءيامن فوڠسي تريڬونيمتر تبالق ديدفينيسي اکن دالم حال فوڠسي تريڬونومترم، د مان فوڠسي تريݢونوميتري كادا باڤا-اڤ۔
کݢوناءن کونسيڤ فوڠسي مولت-نللاي لبيه جلس ڤاس مانمبڠ اکن فوڠسي کومڤليک‌س، بياساڽ فوڠسي اناليتيک۔
فوڠسي کايق اين دسمبت نيلاي اوتام دري فوڠسي ايت۔
ڤموڬرامن فوڠسيونل اداله ڤاراديݢما ڤمروڬرامن نڠ تديري دري ممباڠون ڤروݢرم دڠن هاڽ مماکاي سوبروتين نڠ برڤريلاكو کايق فوڠسي ماتماتيك۔
"کچوالي ڬاسن ترمينولوݢي بهاس کومڤوتر، ""فوڠسي"" بيسي ارت ماتماتس نڠ بياسا دالم علمو کومڤوتر۔"
ايستيله دمانيڤولاسي ملالوءي ببراڤ اتورن (-کساماءن، -ردوکسي، وان -كونۏرس)، نڠ مروڤاکن اكسيوما تيوري وان کاوا دتفسير اکن سباݢاي اتورن كومڤوتاس۔
نيچوله چهوقوت مماکاي بنتوق نوتاسي ايكسڤوننسيل ڤد ابد ك15- نڠ لالو دڤاکاي اوليه هنريچوس ڬرمماتوس وان مچهل ستيفل ڤد ابد ك-16۔
جادي بوهنڽ اکن منوليس ڤولينوميال، ميسلڽ، سباݢاي ۔
هاسلڽ سلالو بيلڠن ريل ڤوسيتيف، وان ايدنتيتس سرتا ڤروڤرت نڠ دتونجوق اکن د اتس ڬاسن ايکسڤونن بيلڠن بولت تتڤ بوجور دڠن ديفينيسي اين ڬاسن ايکسڤونن ريل۔
فوڠسي اين سام لاون اکر ث بياسا ڬاسن راديكن ريل ڤوسيتيف۔
اين اداله تيتيق اول دري تيوري ماتماتكك سمڬروڤ۔
کيت کاوا مڠڬنت اکن لاݢي هيمڤونن N لاون بيللڠن کردينل N ڬاسن منداڤت اکن Vn، والاوڤون تنڤا ماميله هيمڤونن ستندر تاتنتو لاون كرديناليتس وان، اين دديفينيسيکن هاڽ سمڤاي ايسومورفسم۔
نيچولس بوورباك، ايليمن ماتماتيك، تيوري هيمڤونن، سڤريڠر-ۏرلڬ، ٢٠٠٤، اييي۔§٣۔٥۔
تتراسي ايتراسي مڠاره ک اوڤراسي لاءين، وان ساتاروسڽ، سبواه کونسيڤ ڠارنڽ هيڤروڤراس۔
دالم ڤاڠاتورن نڠ ديتارڤ اکن، فوڠسي ايكسڤوننسيل ممودل اکن هوبوڠن د مان ڤراوبهن كونستن دالم ۏاريابل اندڤندن منجولوڠ ڤراوبهن ڤروڤورسيونل نڠ سام (ياءيتو، ڤرسنتاسي کناءيقن اتاوا ڤنورونن) ڤد ۏاريابل دڤندن۔
ڤروڤرت فوڠسي اين مڠاره لاون ڤرتومبوهن ايكسڤوننسيل اتاوا ڤلوروهن ايكسڤوننسيل۔
دميکين جوا، کومڤوسيسي فوڠسي اونتو (سورجكتف) سلالو ک اتس۔
لالو، سسأورڠ کاوا موله رنتاي ترنسفورماسي نڠ دسوسون باءمباء، کايق ميسلڽ ۔
نوتاسي الترناتيف اين دسمبت نوتاسي ڤوستفايكس۔
کاتݢوري هيمڤونن لاون فوڠسي سباݢاي مورفسم اداله کاتݢوري ڤروتوتيڤيكل۔
ميسلڽ، دسيبل (dB) اداله اونيت نڠ دݢوناکن ڬاسن ماڽاتاكن راسيو سباݢاي لوݢاريتما، سباڬين ڬانل ڬاسن کقواتن سڽل وان امڤليتودو (د مان تکنن سوارا اداله چونتوه عموم)۔
بوهنڽ مبنتو ڬاسن مڠڬمبركن راسيو فريکوئنسي انترۏل موسك، مونچول دالم روموس مڠهيتوڠ بللاڠن ڤريما اتاوا فكتوريل نڠ مماراك، ممباري تاهو اکن ببراڤ موديل دالم ڤسيكوفيسيك، وان کاوا ممبنتو دالم اكوتنس فورينسيک۔
بيلڠن بولت بريكوتڽ اداله ٤، نڠ مروڤاکن جومله ديݢيت ١٤٣٠۔
سبلوم ڤاناموءن ناڤير، سوده اد تيکنيک لاءين لاون چاکوڤن سروڤا، کايق ڤروسثڤهرسس اتاوا ڤاماكاءاءين تابل ڤروڬرس، نڠ ديكمبڠ اکن سچارا ايکستينسيف اوليه جوشه بüرڬ سکيتر تاهون ١٦٠٠۔
باكيساهن سوءال اڠک نڠ مامرلو اکن سيڠ باڽاكن اڠک اداله قياسن کاسر ڬاسن لوݢاريتما عموم، وان دسمبت اوليه ارچهيمدس لاون "اوروتن اڠک"۔
ميتودى نڠ کايق ايت دسمبت ڤروسثڤهرسس۔
ميسلڽ، ستياڤ رواڠن چڠکڠ ناوتيلوس ادالله سالينن ڤكيرأن دري نڠ سلنجوتڽ، دسكالاكن للون فکتور كونستن۔
لوݢاريتما جوا ترکاءيت لاون کساماءن ديري۔
حال اين دڤاکاي ڬاسن موكور هيلڠڽ تيڠکت تݢڠن دالم ترنسميسي سڽل لسترك، ڬاسن مڠڬمبر اکن تيڠکت داي سوارا دالم اکوستيک، وان ابسوربنس چهاي د بيدڠ سڤكترومتر وان اوڤتيک۔
چوک بياساڽ بيسي pH سکيتر ٣۔
"""حکوم"" اين"، کايق اڤاڤون، کورڠ رالستس ديبنديڠ اکن موديل نڠ لبيه هاڽر، کايق حکوم کقواتن ستۏنس۔)"
ڤاس لوݢاريتما دري سواتو ۏاريابل اچق بردستريبوسي نورمل، مک ۏاريابل ايت دسمبت بردستريبوسي لوڬ-نورمل۔
ڬسن موديل نڠ کايق ايت، فوڠسي کموڠکينن تڬنتوڠ سكاداڽ ساتو ڤاراميتر نڠ هاروس ديستيماس۔
دميکين جوا، الݢوريتما مڽڽورتر موروت اقكن دفتر نڠ كادا ديسورتر لاون ممباݢي دفتر منجادي دوا باݢين وان موروت اکن ترلبيه دهولو سابالوم مڠڬابوڠ اکن هاسلڽ۔
ايکسڤونن لياڤونوۏ مماکاي لوݢاريتما ڬاسن موكور تيڠکت كهارااءوءن سيستم ديناميس۔
سݢيتيݢ سيرڤنسك (ديڬمبر اکن) کاوا دتوتوڤي اولله تيݢ سالينن دري ديريڽ سأورڠ، ماسيڠ-ماسيڠ بيسي سيسي ستڠه دري ڤنجڠ اسلڽ۔
چونتوه لاءنڽ اداله لوݢاريتما ڤ-ادك، فوڠسي کباليقن دري ايكسڤوننسيل ڤ-ادك۔
مڠڬاوي ايكسڤوننسيل کاوا ديڬاوي سچارا ايفيسيئن، تتاڤي لوݢاريتما دسكرت ديڤرچايا ڠاله ڬاسن ديهيتوڠ دالم ببراڤ کلومڤوق۔
اکر كوءدرت دري بيلڠن نيݢاتيف کاوا ديدسكوسي اکن دالم کرڠک بيلڠن کومڤليک‌س۔
د اينديا کونو، ڤڠتاهوان سوءال اسڤيک تيوريتيس وان تراڤن دري كوءدرت وان اکر كوءدرت سكاداڽ ستوها سوترا سولب، سکيتر ٨٠٠-٥٠٠ سم (بيسا جاءوه لبيه اول لاݢي)۔
حروف جīم مڽاماءي بنتوق اکر كوءدرت وايه اين۔
اين منديفينيسيكن کونسيڤ ڤنتيڠ دري ستندر دۏياسي نڠ دڤاکاي دالم تيوري ڤروبابيليتس وان ستاتيستيک۔
سباڬين ڬانل کلکولاتور ساکو بيسي کونچي اکر كوءدرت۔
كومڤلكسيتس وقتو ڬاسن مڠهيتوڠ اکر كوءدرت لاون ن ديݢيت ڤرسيسي ستارا لاون مڠالي اکن دوا اڠک n-ديڬت۔
هوءل دري هلبرت اداله دوا ڤولوه تيݢ هوءل دالم ماتماتيك نڠ ديتربت اکن اوليه ماتماتيكاون جرمن داۏد هلبرت ڤد تاهون 1900۔
ڬاسن هوءل لاءين، نڠ کايق ك-5، بوهن اصلي سچارا تراديسيونل ساتوجو انتڤرتاسي توڠݢل، وان سولوسي ڬاسن اينترڤريتاسي نڠ ديتاريما سوڤايا ديجولوڠ، تتاڤي اد هوءل ترکاءيت نڠ بالوم تڤچه اکن۔
اد دوا مسئله نڠ كادا هاڽ كادا تڤچه اکن تتاڤي موڠکين سبوجورڽ كادا کاوا ديڤچه اقكن اوليه ستندر مودرن۔
دوا ڤولوه ساتو مسئله لاءنڽ سبرتأن منداڤت ڤرهاتين نڠ سيݢنيفيکن، وان سمڤاي اخير ابد کدوا ڤولو ڬاوين سوءال هوءل اين ماسيه دأڠݢڤ ڤاليڠ ݢنتيڠ۔
هلبرت هيدوڤ سلاوس 12 تاهون سسودهڽ كورت ڬöدل مانربت اکن تورماڽ، تتاڤي ڤيناڽ كادا منوليس تڠݢڤن فورمل اڤ ڤون تهاداءو کاريا ڬöدل۔
دالم ممباهس ڤنداڤتڽ بهوا تياڤ هوءل ماتماتيك هاروس بيسي سولوس، هلبرت ماڽمبت کموڠکينن بهوا سولوسي ايت کاوا منجادي بوکتي بهوا مسئله اسلڽ كادا موڠکين۔
نڠ ڤرتام ديبوكت اکن اوليه برنرد دوورك؛ بوکتي نڠ سام سکالي بدا دري دوا نڠ ڤرتام، ملالوءي كوهومولوڬي ℓ-اديق، ديجولوڠ اوليه الايكسندر ڬروثنديچك۔
نامون، دوݢاءن ول، دالم ليڠکوڤ بوهنڽ، لبيه دري هوءل هلبرت، وان ول كادا ڤرنه ديمكسود اکن بوهنڽ سباݢاي ڤروݢرم ڬاسن ماتماتيك۔
ايردوس سريڠ ماناور اکن هديه دوءيت؛ هالوس ڬانلڽ هديه تڬنتوڠ لاون ڠالهڽ نڠ دراساکن اوليه مسئله ايت۔
سكاداڽ ديمديا اروس اوتام، انالوݢي هوءل هلبرت ابد ك-٢١ سچارا د فكتو اداله دفتر توجوه هوءل هديه ميلنيوم نڠ دڤيليه سلاما ٢٠٠٠ اوليه اينستيتوت ماتماتيك چلي۔
هيڤوتيسيس ريمنن ڤاتوت دڤرهاتيکن كارنا اڽ تيمبول دالم دفتر هوءل هلبرت، دفتر سمال، دفتر هوءل هديه ميلنيوم، وان بهکن ڤاكيرأن ول، دالم بنتوق ڬومترسڽ۔
1931، 1936 ك-3 ديونجوكي دوا ڤوليهدرل لاون ۏولومي نڠ سام، اڤکه سلالو موڠکين ڬاسن مموتوڠ نڠ ڤرتام منجادي باڽق ڤوتوڠن ڤوليهدرل نڠ کاوا دڤاسڠ ڤولڠ حسن مولڬ نڠ كادوء؟
-12 ڤلواسن تورما كرونچكر-وبر ڤد ايكستنس ابلين دري بيلڠن راسيونل ک بيدڠ داسر اڤ ڤون۔
١٩٥٩ داسر کرس ك-١٥ کلکولوس اينومراتف سچهوبرت۔
١٩٢٧ ك-١٨ (a) اڤکه اد ڤوليهدرون نڠ هاڽ ماناريما اوبين انيسوهدرل دالم تيݢ ديمينسي؟ (ب) اڤ کمسن بولا نڠ ڤاليڠ ڤادت؟
بيلڠن اداله اوبجيک ماتماتيك نڠ دڤاکاي ڬاسن مڠهيدوڠ، موكور وان مونجوكي لابل۔
"لبيه اونيۏرسل، نومور ڤسوراڠن کاوا دواکيلي اوليه سيمبول، نڠ دسمبت اڠک؛ ميسلڽ، ""٥"" اداله اڠک نڠ مواکيلي اڠكاليم۔"
ڤهيتوڠن لاوڠ اڠک ديڬاوي لاون اوڤراسي ارتماتيك، نڠ ڤاليڠ عقرب اداله ڤنمبهن، ڤڠورڠن، ڤكالين، ڤمباڬين وان ايكسڤوننسيل۔
ڬلسدورف، ثومس اي۔ ڤڠنتر بودايا ماتماتيك: لاون ستودي کاسوس د اوتوميس وان انچ، جوهن ويلي & سونس، ٢٤ فيبرواري ٢٠١٢۔ رستيۏو، س۔ ماتماتيك دالم مشارکت وان سجاره، سڤريڠر سچينس & بوسينسس ميديا، ٣٠ نوۏيمبر ١٩٩٢۔
سلاما ابد ك-١٩، ماتماتيكاون مولاءي مڠمبڠ اکن باڽق ابسترکسي بدا نڠ بيسي صفة ترتنتو دري بيلڠن، وان کاوا ديليهت سباݢاي ڤلواسن کونسيڤ۔
سيستم ڤهيتوڠن كادا بيسي کونسيڤ نيلاي تمڤت (کايق دالم نوتاسي ديسيمل مودرن)، نڠ ممباتسي ريڤريسينتاسي بيلڠن ڬانل۔
برāهمسڤهوṭاسدذāنت کاريا برهماڬوڤت اداله بوکو ڤرتام نڠ ماڽابوت اکن اڠک نول، كارنا ايت برهماڬوڤت بياساڽ دأڠݢڤ سباݢاي نڠ ڤرتام ماروموس اکن کونسيڤ نول۔
ساروڤ لاون ڤانيني (ابد ك-٥ سم) مماکاي اوڤراتور نولل (نون) د اشهتذياي، چونتوه اول تات بهاس الجبر ڬاسن بهاس سنسکرتا (ليات جوا ڤيڠال)۔
ڤد تاهون 130 م، ڤتولمي، نڠ دڤڠاروهي لاون هڤڤرچهوس وان اورڠ بابيلوني، مماکاي سيمبول ڬاسن 0 (ليڠکرن هالوس لاون ڤالڠ ڤنجڠ) دالم سيستم اڠک سايكساڬسيمل اتاوا مماکاي اڠک الفابت يوناني۔
رفرنس دڤهنتوس نڠ سابالومڽ دبحث سچارا لبيه تارڠ-تاراڠن اوليه بوهن اهلي ماتماتيك اينديا برهماڬوڤت، د رāهمسڤهوṭاسدذانت ڤد تاهون ٦٢٨، نڠ ماهاسل اکن روموس كوءدرت بنتوق عموم نڠ ماسيه دڤاکاي سمڤاي سکارڠ۔
ڤد ساعت نڠ سام، اورڠ چينا مانونجوق اکن اڠک نيݢاتيف لاون مڠڬمبر ݢوريسن دياڬونل ملالوءي ديݢيت ڤاليڠ کانن لاءين نول دري اڠک ڤوسيتيف نڠ ساسوءاء۔
ماتماتيكاون يوناني وان اينديا کلاسک موله ستودي سوءال تيوري بيلڠن راسيونل، سباݢاي باݢين دري ستودي عموم تيوري بيلڠن۔
کونسيڤ ڤچهن ديسيمل ترکاءيت ارت لاون نوتاسي نيلاي تمڤت ديسيمل؛ کدواڽ ڤيناڽ سوده برکمبڠ باءمباء۔
تتاڤي، ڤهيتاڬورس ڤچايا ڤد کمطلقن اڠک، وان كادا بيسا ماناريما کبراداءن بيلڠن ايراسيونل۔
ڤد ابد ك-17، ماتماتيكاون عمومڽ مماکاي ڤچهن ديسيمل لاون نوتاسي مودرن۔
ڤد تاهون ١٨٧٢، ڤوبليكاسي تيوري كرل ويرسترسس (اوليه موردڽ اي۔ كوسسك)، ايدوءرد هين، ڬورڬ چنتور، وان رچهرد ددكند ديڬاوي اکن۔
ويرسترسس، چنتور، وان هيني منداسر اکن تيوري بوهنڽ ڤد ديريت كادا هيڠݢ، سمنتارا ددكند مانامو اکن ايدڽ سوءال ڤوتوڠن (سچهنتت) دالم سيستم بيلڠن ريل، ماميسه اکن سبراتأن بيلڠن راسيونل جادي دوا کلومڤوق نڠ بييسي صفة كاركترستق نڠ خصوص۔
اوليه كارنا ايت، ڤرلو ڬاسن مانمبڠ اکن هيمڤونن بيلڠن الجبر نڠ لبيه لواس (سبراتأن سولوسي ڬاسن ڤرساماءن ڤولينوميال)۔
ارستوتلس مندفينيسي اکن ݢاݢسن بارت تراديسيونل سوءال كتيدكترباتاسن ماتماتس۔
تاڤي کماجوان ڬانل سلنجوتڽ دالم تيوري دأوله اوليه ڬورڬ چنتور؛ تاهون ١٨٩٥، اڽ مانربت اکن سبواه بوکو سوءال تيوري هيمڤونن باروڽ، ماڠانل اکن، انتر لاءين، بيلڠن ترنسفينت وان ماروموس اکن هيڤوتيسيس كونتينوم۔
"ۏرسي ڬومترس مودرن كادا تهيڠڬ ديباري اوليه ڬومتري ڤرويكتف، نڠ ماڠانل اکن ""تيتيق ايديال د كادا تهيڠڬ""، ساتو ڬاسن ستياڤ اره سڤاسيل۔"
ايدي رڤرسنتاسي ڬرافس دري بيلڠن کومڤليک‌س سوده مونچول، کايق اڤاڤون، ڤد اول ١٦٨٥، د سالورن وللس د الݢيبرا۔
ڤد ٢٤٠ سم، ايراتوسثنس مماکاي ساريڠن ايراتوسثني ڬاسن مڠيسولاسي بيلڠن ڤريما هنچڤ۔
حاصيل لاءين مڠناءي ديستريبوسي بيلڠن ڤريما تماسوق بوکتي ايولر بهوا جومله کباليقن دري بيلڠن ڤريما ديۏرڬن، وان كيرأااءن ڬولدبچه، نڠ مڠكلاءم بهوا ستياڤ بيلڠن ݢنڤ نڠ چوکوڤ ڬانل اداله جومله دري دوا بيلڠن ڤريما۔
سچارا تراديسيونل، اوروتن بيلڠن اصلي دمولاءي لولن ١ (٠ بهکن كادا دأڠݢڤ سباݢاي اڠک اوليهڽ بوهن يوناني کونو)۔
دالم سيستم داسر ١٠ اين، ديݢيت ڤاليڠ کانن دري بيلڠن اصلي بيسي نيلاي تمڤت ١، وان ستياڤ ديݢيت لاءنڽ بيسي نيلاي تمڤت سڤولوه کالي نيلاي تمڤت ديݢيت د سبله كاننڽ۔
بيلڠن نيݢاتيف بياساڽ دتوليس لاون تندا نيݢاتيف (تندا مينوس)۔
د سيني لالو حروف Z داتڠ۔
ڤچهن بيسا لبيه ڬانل دري، کورڠ دري، اتاو سام دڠن 1 وان جوا بيسا ڤوسيتيف، نيݢاتيف اتاوا 0۔
ڤارڬرف سلنجوتڽ اکن فوکوس خصوصڽ لاون بيلڠن ريل ڤوسيتيف۔
جادي، ميسلڽ، ساتاڠه اداله 0.5، ساڤرليما اداله 0,2، ساڤرساڤولوه اداله 0,1، وان ساڤرليما ڤولوه اداله 0.02۔
كادا هاڽ چونتوه-چونتوه نڠ مانونجول ڠيني تاتاڤي همڤير سبرتأن بيلڠن ريل اداله ايراسيونل نڠ اوليه كارنا ايت كادا بيسي ڤولا ڤڠولڠن وان كارناڽ كادا اد بيلڠن ديسيمل نڠ سسواي۔
كارنا بهکن اڠک کدوا ساسوده تمڤت ديسيمل كادا ديڤرتاهن اکن، اڠكا-ڠكاڽ كادا سيݢنيفيکن۔
ميساڽ، 0.999۔۔۔، 1,0 ,1.00، 1.000، ۔۔۔، سبراتأن مواکيلي بيلڠن اصلي 1
احيرڽ، ڤبيلا سبراتأن ديݢيت دالم اڠک اداله 0، اڠكاڽ اداله 0، وان ڤبيلا سبرتأن اڠک دالم اڠک داله ستريڠ 9 نڠ كادادا هابسڽ، ڤيان کاوا ممبوءڠ اڠک سمبيلن د ساباله کانن تمڤت ديسيمل، وان مانمبه اکن ساتو ک ستريڠ 9 د ساباله کيري تمڤت ديسيمل۔
جادي، بيلڠن ريل اداله هيمڤونن باݢين دري بيلڠن کومڤليک‌س۔
تورما داسر الجبر ماڽاتاكن بهوا بيلڠن کومڤليک‌س ماءوله بيدڠ تاتوتوڤ الجبر، نڠ ارتڽ بهوا ساتيڤ ڤولينوميال لاون كوفيسين کومڤليک‌س بيسي اکر دالم بيلڠن کومڤليک‌س۔
بيلڠن ڤريما سوده دڤلاجاري سچارا لواس سلاوس لبيه دري 2000 تاهون وان سوده مانمبول اکن باڽق ڤرتاكونن، هاڽ ببراڤ نڠ سوده دجاوب۔
بيلڠن ريل نڠ لاءين بيلڠن راسيونل دسمبت بيلڠن ايراسيونل۔
اڠكا-ڠك نڠ کاوا ديهيتوڠ ستابيل ڬاسن سبرتأن اوڤراسي ارتماتيك بيسا تماسوق ڤهيتوڠن اکر ڤولينوميال، وان لاون دميکين موله بنتوق بيدڠ تتوتوڤ ڽات نڠ ايسڽ بيلڠن الجبر ڽات۔
ساله ساتو الاسنڽ اداله بهوا كادا اد الݢوريتما ڬاسن مڠوجي کستاراءن دوا اڠک نڠ کاوا ديهيتوڠ۔
سيستم بيلڠن نڠ ديهاسل اکن بڬنتوڠ لاون باسس اڤ نڠ دڤاکاي ڬاسن ديݢيت؛ باسس اڤاڤون موڠکين، تتاڤي باسس بيلڠن ڤريما ممباري اکن صفة ماتماتيك نڠ ڤاليڠ باءيق۔
يڠ ڤرتام ممباري اوروتن اوتوه، سدڠکن نڠ کدوا ممباري اکن اوكورنڽ۔
داسر ستندر ڠيني موله بيلڠن کومڤليک‌س منجادي بيدڠ چرتسين، نڠ دسمبت بيدڠ کومڤليک‌س۔
بيلڠن كومڤلق بنيلاي مطلق ساتو موله ليڠکرن ساتوان۔
دالم ڤورناءن دوماءين، ديمينسي کلوارن ماسيڠ-ماسيڠ دواکيلي اوليه ورنا وان چارهڽ۔
بڬاوي لاون هوءل ڤولينوميال عموم احيرڽ ماروجوق ڤد تورما داسر الجبر، نڠ مانونجوق اکن بهوا دڠن بيلڠن کومڤليک‌س، اد سولوسي ڬاسن ستياڤ ڤرساماءن ڤولينوميال دراجت ساتو اتاوا لبيه تيڠݢي۔
ممور وسسل تيمبول د ڤروسيديڠ اکادمي كوڤنهاڬن تتاڤي سباڬاءن ڬانل كادا ديتاڠات۔
ساسودهڽ، بوهن ڤنوليس کلاسک کمودين ڤد تيوري عموم تماسوق رچهرد ددكند، اوتتو هöلدر، فلايكس كلن، هنر ڤونچرé، هرمنن سچهورذ، كرل ويرسترسس وان باڽق لاءنڽ۔
ڤڠݢوناءن بيلڠن ايماجينر كادا ديتاريما سچارا لواس سمڤاي کاريا لونهرد ايولر (١٧٠٧-١٧٨٣) وان چرل فريدرچه ڬاوسس (١٧٧٧-١٨٥٥)۔
بيلڠن بولت دري کلومڤوق ڤاليڠ هالوس وان ليڠکرن ڤاليڠ هالوس نڠ ممباوا بيلڠن اصلي۔
اين اداله ڤروتوتيڤي دري سبراتأن اوبجيک دري ستروکتر الجبر کايق ايت۔
تيڤي داتا اڤروكسيماسي انتڬر لاون ڤنجڠ تتڤ (اتاوا هيمڤونن باݢين) دلمبڠکن انت اتاوا اينتݢرال دالم ببراڤ بهاس ڤمروڬرامن (کايق الڬول٦٨، چ، جاۏ، دلڤه، دلل۔)۔
اين اداله صفة نڠ کاوا ديبوكت اکن دري بيلڠن راسيونل وان سيستم بيلڠن ڤوسيسيونل، وان كادا دڤاکاي سباݢاي ڤنجلسن دالم ماتماتيك۔
كارنا سݢيتيݢ سام کاکي، a=b)۔
كارنا C ݢنڤ، ممباݢي c لاون 2 ماوله بيلڠن بولت۔
ماڬنت4y2 ڬاسن c2 دالم ڤرساماءن ڤرتام (C2 =2b2) موله 4y2= 2b2۔
كارنا b2 ݢنڤ، b هاروس ݢنڤ۔
تتاڤي ڠيني بتنتاڠن لاون اسومس بهوا بوهنڽ كادا بيسي فکتور عموم۔
هڤڤاسوس، کايق ماناڤون، كادا دڤوجي كارنا اوساهاڽ: منوروت ساله ساتو ليݢيندا، اڽ موله ڤاناموءنڽ ساعت براد د لاءوت، وان لالو دليمڤرکن ک لاءوت وان ككاواننڽ نڠ ڤرو ڤهيتاڬورس "۔۔۔ كارنا سوده ماولله ايليمن د عالم سمستر نڠ كادا ستوجو۔۔۔ دوکترين بهوا سبراتأن فينومينا د عالم سمستا کاوا ديردوكس منجادي بيلڠن بولت وان راسيوڽ۔"
ميسلڽ، ڤرتمباڠن سيݢمن ݢاريس: سيݢمن ڬيني کاوا دباݢي دوا، ساتاڠه ايت تبله دوا، ساتاڠه دري ساتاڠه جادي دوا، وان ساتاروسڽ۔
ڠيني ڤڠ نڠ ذنو چوب ڬاسن ديبوكت اکن۔
دالم ڤيكيرن اورڠ-ورڠ يوناني، ماڽڠكل ۏاليديتس سابوتيڠ ڤندڠن كادا لالو ممبوكت اکن ۏاليديتس نڠ لاءين، دان كارنا ايت ڤڽليديقن لبيه لنجوت هاروس ديڬاوي۔
بسارن "۔۔۔ لاءين سواتو بيلڠن تتاڤي مواکيلي کلومڤوق کايق سيݢمن ݢاريس، سودوت، لواس، ۏولوم، وان وقتو نڠ کاوا ماچم-ماچم، کايق نڠ اکن کامي سمبت، تاروس - تاروسن۔
كارنا كادا اد نيلاي کوانتيتاتيف نڠ ديهندق ڬاسن بسارن، ايودوايكسوس لالو کاوا منجابر اکن راسيو نڠ کاوا ديبنديڠ اکن وان كادا کاوا ديبنديڠ اکن لاون مندفينيسي اکن راسيو دالم حال ڬانلڽ، وان ڤروڤورس سباݢاي کساماءن انتارا دوا راسيو۔
كاداڽ ڤربنديڠن اين دبحث دالم ايليمن ايوچلد، بوکو ايكس، ڤروڤوسيسي ٩۔
بهکن دالم کباڽقن کاسوس کونسيڤسي الجبر ديروموس اکن کمبالي ک دالم ايستيله ڬومترس۔
كسادارن بهوا ببراڤ کونسيڤسي داسر دالم تيوري نڠ اد باتنتاڠن لاون كڽايأن نڠ ڤرلو ڤاڽاليديكن نڠ لڠکڤ وان ماڽولوروه تهادڤ اكسيوما وان اسومس نڠ منداسري تيوري ايت۔
"نامون، سجارهون چرل بنجامن بوير مانولس بهوا ""كلاءم سماچم ڠيتو كادا تبوكت باءيق وان كادا موڬكن بوجور""۔"
ماتماتيكاون كااءوءق برهماڬوڤت (تاهون ٦٢٨ م) وان بهāسكارا (تاهون ٦٢٩ م) ممباري سومبڠسيه د بيدڠ اين کايق هلڽ ماتماتيكاون نڠ ماومڤاتڽ۔
تاهون ١٨٧٢ مليهت ڤوبليكاسي تيوري كرل ويرسترسس (اوليه موردڽ ايرنست كوسسك)، ايدوءرد هيني (جورنل چرلل، ٧٤)، ڬورڬ چنتور (ننالن، ٥) وان رچهرد ددكند۔
ورسترسس، چنتور، وان هيني منداسر اکن تيوري بوهنڽ ڤد ديريت كادا بهيڠڬ، سمنتارا ددكند مانامو اکن ايدڽ سوءال ڤوتوڠن (سچهنتت) دالم سيستم سبراتأن بيلڠن راسيونل، ماميسه اكنڽ منجادي دوا کلومڤوق نڠ بيسي صفة كاركترستق خصوص۔
ديرچهلت جوا منمبه اکن تيوري عموم، كارنا بيسي باڽق كونتريبوتور ڬاسن اڤليکاسي سوبجيک۔
اين ماناڬس اکن بهوا ستياڤ بيلڠن بولت بيسي فكتوريساسي اونيک منجادي بيلڠن ڤريما۔
ڬاسن مانونجوق اکن اين، ميسلڽ کيت ممباڬي بيلڠن بولت ن لاون م (دمان م لاءين نول)۔
اڤابيلا ٠ كادا ڤرنه اد، مک الݢوريتما کاوا بجللن ڤاليڠ باڽق م - ١ لڠکه تنڤا مماکاي سيسا نڠ لبيه دري سکالي۔
"دالم ماتماتيك، بيلڠن اصلي اداله نڠ دڤاکاي ڬاسن مهيتوڠ (کايق دالم ""اد انم كون د اتس ميجا"" ) وان مماسن (کايق دالم ""اين اداله کوتا نڠ ڤاليڠ ڬانل کتيݢ د نݢارا اين"")۔"
رنتاي ايكستنس اين ماوله بيلڠن اصلي تتان، سچارا كاكونق (دييدنتيفيكاس) دالم سيستم بيلڠن نڠ لاءنڽ۔
کماجوان ڬانل ڤرتام دالم ابسترکسي اداله ڤماکاين اڠک ڬاسن مواکيلي اڠک۔
